Մշակույթ 16:18 22/07/2019 Հայաստան

Ինչո՞ւ պետք չէ Որդան կարմիրը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին

Հեղինակ` Տաթև Մանուկյան

Առաջիկայում չի նախատեսվում «Որդան կարմիր» մշակութային տարրի վերաբերյալ հայտ ներկայացնել  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում գրանցման նպատակով։ Այս մասին հայտնում են ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունից ի պատասխան Panorama.am-ի հարցմանը, թե արդյո՞ք Հայաստանը ծրագրում է «Որդան կարմիր» ներկի վերաբերյալ հայտ ներկայացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ։

Հայտնում են նաև, որ «ՀՀ կառավարության 2011 թ. հունվարի 20-ի N 36-Ն որոշման մեջ լրացումներ կատարելու մասին» 2019 թ. փետրվարի 21-ի N 130 ՀՀ կառավարության որոշման ընդունմամբ ՀՀ անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկը համալրվել է «Որդան կարմիր. հայկական որդանին առնչվող ավանդական գիտելիքներ, հմտություններ և փորձառություն» տարրով։

Ինչ վերաբերում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում նոր հայտերի ներկայացմանը, նախարարությունից հայտնում են, որ առաջնայնությունը տրվում է երկրի նախնական ցանկում ընդգրկված հուշարձաններին, և այս համատեքստում աշխատանքներ են իրականացվում այդ ցանկում ընդգրկված հուշարձանների հնարավոր ներառման ուղղությամբ։ 

Այստեղ կա երկրորդ ու ամենակարևոր խնդիրը, քան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին Որդան կարմիրը ներկայացնելն է։ Բանն այն է, որ արգելոցը հնարավոր չէ արգելոց անվանել՝ այն առանձնացված չէ, հոտերը անցնում են՝ տրորելով միակ բույսը, որի հետ ապրում է Որդան կարմիրը։ Ցանկացածը կարող է մուտք գործել տարածք։ Ու եթե ակնածանքն ու ինքնատիրապետումը չլինի, կարելի է անգամ բոլոր որդաններին հավաքել և՝ ոչինչ։ Իսկ որ սա արգելոց է ԵՂԵԼ ու պահպանվել է իրոք՝ խորհրդային տարիների կիսաքանդ կառույցներն ու ցուցանակներն են հուշում ընդամենը։

Որդան կարմիր կամ Արարատյան որդան կարմիրը  Margarodidae ընտանիքին պատկանող միջատ, որից հնում հայերը պատրաստում էին նույնանուն ներկը։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։ Հայերը հավաքում էին այդ որդերը, եփում և ստանում մուգ ու պայծառ կարմիր գույնի ներկ, որ կոչվում էր որդան կարմիր կամ Հայկական ներկ։ Շատ երկար դարեր այդ ներկը եղել է Հայաստանի հպարտությունը։ Այն ունեցել է համաշխարհային համբավ։ Հաճախ հեռավոր երկրներում «Հայոց աշխարհի»-ի փոխարեն օգտագործում էին Որդան կարմիրի երկիր արտահայտությունը։ Որդան կարմիրի արտադրությունը եղել է Հայ թագավորների մենաշնորհը։ Շուրջ երկու հազար տարի Հայկական որդան կարմիրը եղել է աշխարհի ամենաթանկարժեք ու բարձրորակ ներկը։ Նրանով ներկում էին ոչ միայն խաների հանդերձները, այլև նկարազարդում էին թանկարժեք մագաղաթները։ Որդան կարմիրը օգտագործել է նաև որպես թանաք։ Հին և միջին դարերում Արևելքի և Եվրոպայի թագավորներն ու կաթողիկոսները ստորագրում էին միայն որդան կարմիր թանաքով։ Աշխարհում տարածված կարմիր թանաքով ստորագրությունը (բոլոր տեսակի փաստաթղթերի վրա) սկիզբ է առել Հայկական որդան կարմիր օգտագործումից։

Հայաստանի Հանրապետությունը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2003 թ. «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին» կոնվենցիան վավերացրել է 2006 թ. և մինչ օրս ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում արդեն գրանցել է «Դուդուկն ու իր երաժշտությունը» (2008 թ.), «Հայկական խաչքարի արվեստ. խաչքարի խորհուրդն ու խաչքարագործությունը» (2010 թ.), «Սասնա ծռեր կամ Սասունցի Դավիթ էպոսի կատարողական դրսևորումները» (2012 թ.), «Լավաշ. ավանդական հացի պատրաստումը, նշանակությունը և մշակութային դրսևորումները Հայաստանում» (2014 թ.), «Քոչարի. ավանդական խմբապար»(2017 թ.) տարրերը:

Լուսանկարները՝ Վահե Մարտիրոսյանի։  


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:48
Մեր հիմնական պրոբլեմը նման մտածողությունն է. Գեղամ Նազարյան
Արամ Մանուկյանը` ՀԱԿ փոխնախագահը ասուլիս է տալիս ու բառացի ասում. «Մեր բոլոր պրոբլեմների արմատը Ղարաբաղում է՝ սուբյեկտիվ բան եմ ասում,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:39
Ղարիբյան. «Խոսրովի անտառին» որևէ վտանգ չի սպառնում
«Հրդեհը Խոսրովի անտառում չէ»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի փոխտնօրեն Սմբատ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:27
Նեյմարը հնարավոր է մնա ՊՍԺ-ում
Բրազիլացի հարձակվող Նեյմարը հնարավոր է մնա ֆիանսիական ՊՍԺ-ում։ «Գազետա.ռու»-ն գրում է, որ աղբյուրի տվյալներով՝ ֆրանսիական ակումբի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:19
ՃՏՊ Աշտարակ-Էջմիածին ավտոճանապարհին, վարորդը հոսպիտալացվել է
Օգոստոսի 24-ին, ժամը 06:29-ին , «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Արագածոտնի մարզի Սասունիկ-Էջմիածին ավտոճանապարհին տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:01
«Ջոնաթան Լիվինգսթոն ճայը» մշակութային շունչ էր տարել Սևան
Ամերիկացի գրող Ռիչարդ Բախի «Ջոնաթան Լիվինգսթոն ճայը» նովելը և համանուն ֆիլմը Սևանի ափին գտնվող Գրողների միության հանգստյան տանն էր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:46
Աշխարհի ամենաարագ ֆուտբոլիստը
Բրազիլական «Ֆլամենգո» ակումբի խաղացողներից Բրունո Էնրիկեն մոլորակի ամենաարագ ֆուտբոլիստն է։ Խաղերից մեկի ժամանակ նրա արագությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:28
Կրասնոդարի մարզում վթարից տուժած 6-ամյա երեխայի վիճակը կայուն ծանր է
Դոնի Ռոստովում ՀՀ գլխավոր հյուպատոսությունը մշտական կապի մեջ է հիվանդանոցի և տեղի պատկան մարմինների հետ։
Աղբյուր` Panorama.am
14:20
Բակո Սահակյանը ծանոթացել է ջրամատակարարման վերականգնման ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքներին
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանն օգոստոսի 24-ին այցելել է Ստեփանակերտի ջրամատակարարման մի շարք օբյեկտներ և ծանոթացել մայրաքաղաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Կրակոցներ Երևանում
Օգոստոսի 23-ին, ժամը 19.45-ին «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից ոստիկանություն հաղորդում է ստացվել, որ «ձախ արմնկահոդի և որովայնի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:55
ԱՄԷ-ում կինն ուզում է բաժանվել ամուսնուց՝ երբեք չվիճելու պատճառով
Միացյալ Արաբական Էմիրություններում կինը ցանկանում է բաժանվել ամուսնուց՝ վերջինիս մեծ սիրո ու հոգատարության պատճառով։ news-r.ru-ն գրում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:44
Դիտահորերի կափարիչների գողը խոստովանել է
Օգոստոսի 23-ին ոստիկանության Բազումի բաժնում տեղեկություններ են ստացվել, որ Յաղդան գյուղի 47-ամյա մի բնակիչ գողություններ է կատարում: Ստացված...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Վանաձոր-Ալավերդի-Բագրատաշեն ավտոճանապարհը բեռնատարների համար փակ է
Շինարարական աշխատանքների հետևանքով Վանաձոր-Ալավերդի-Բագրատաշեն ավտոճանապարհը բեռնատարների համար փակ է: ԱԻՆ տեղեկատվության և հասարակայնության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:18
Բիարիցում G7-ը կձախողվի
Այսօր ֆրանսիական Բիարիցում  բացվում է G7 գագաթաժողովը։ Մամուլը նախապես գրում է, որ այն կձախողվի. չի հաջողվել համաձայնեցնել նույնիսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:05
Քննադատություններից հետո Բրազիլիայի նախագահը բանակն ուղարկել է Ամազոնիայի հրդեհների դեմ պայքարելու
Բրազիլիայի նախագահ Յաիր Բոլսոնարոն զինված ուժերին կարգադրել է օգնել՝ պայքարելու Ամազոնիայում գրանցված ռեկորդային անտառային հրդեհների դեմ։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Մոսկվայի օդանավակայաններում 40-ից ավելի չվերթ է հետաձգվել ու չեղարկվել
Մոսկվայի օդանավակայաններում 31 չվերթ հետաձգվել է, 12-ն էլ՝ չեղարկվել: «Яндекс.Расписание»-ին հղում անելով՝ այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:41
Խոսրովի անտառում հրդեհաշիջման աշխատանքները շարունակվում են
Այսօր շարունակվում են օգոստոսի 23-ին ժամը 12:07-ին Արարատի մարզի Խոսրովի անտառ պետական արգելոց տանող ճանապարհին՝ «Մեղրաքար» կոչվող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Բրիտանիան առաջարկել է հրաժարվել դոլարից՝ որպես պահուստային արժույթ
Անգլիայի բանկի ղեկավար Մարկ Քարնին հայտարարել է, որ աշխարհի կախվածությունը ԱՄՆ դոլարից՝ որպես պահուստային արժույթ, հղի է ծայրահեղ ռիսկերով և...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
Մահացել է կոմպոզիտոր Յուրի Հարությունյանը
Նախօրեին 75 տարեկանում կյանքից հեռացել է կոմպոզիտոր, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Յուրի Հարությունյանը: Այս մասին հայտնում են ՀՀ կրթության,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:14
Խոսրովի անտառի մերձակայքում բռնկված հրդեհը կարող է ակտիվանալ
ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարի տեղակալ Վարդան Մելիքյանը հայտնում է, որ Խոսրովի անտառի մերձակայքում և Հերմոն գյուղում բռնկված հրդեհները կարող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
Ախալքալաքում առաջին դասարանցիների թիվը նվազել է
Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում գրանցված է 605 առաջին դասարանցի: Նոր ուսումնական տարվանից բոլոր առաջին դասարանցիները կստանան նեթբուքեր, բայց այս...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Հայ շախմատիստուհուն հեռացրել են Թուրքիայում անցկացվող շախմատի միջազգային մրցաշարից
Թուրքիայի Սըվազ (պատմական Սեբաստիա) քաղաքում մեկնարկած ՖԻԴԵ-ի հովանու ներքո անցկացվող շախմատի միջազգային մրցաշարի կազմակերպիչները չեղարկել են...
Աղբյուր` Panorama.am
11:47
2019 թվականի ԱՄՆ արտաքին օգնությունն այլևս սառեցված չէ
Մինչդեռ 2020-ի հատկացումները դեռ կքննարկվեն
Աղբյուր` Panorama.am
11:29
Վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել Ուկրաինայի նախագահին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկիին՝ Ուկրաինայի Անկախության օրվա առթիվ։...
Աղբյուր` Panorama.am
11:14
Քննչական կոմիտեի արձագանքը՝ Ամուլսարի մասին 3D հոլովակ
ՀՀ քննչական կոմիտեն պարզաբանել է Ամուլսարի հանքում մեղմման և լրացուցիչ միջոցառումներ կիրառելու վերաբերյալ 3D հոլովակի պատրաստման մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Կրասնոդարի մարզում տեղի ունեցած ՃՏՊ-ից զոհվել է ՀՀ երեք քաղաքացի
Նախօրեին Կրասնոդարի մարզի Արմավիրի մերձակայքում տեղի է ունեցել ավտովթար, բախվել են   «Նիսան» և «Օփել» մակնիշի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Հրդեհների հետ կապված հետաքննություն պետք է սկսվի
Էկո-Մեդիա ցանցի համահիմնադիր, լրագրող Նարինե Կիրակոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում ժամեր առաջ լուսանկարներ է հրապարակել Խոսրովի արգելոցում բռնկված...
Աղբյուր` Panorama.am
10:38
«400 միլիոն դոլար ներդրած Լիդիանի բորսայի արժեքը 100 միլիոն ա»
Արման Յարալյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «ՀՀ-ում 400 միլիոն դոլար ներդրած Լիդիանի բորսայի արժեքը 100 միլիոն ա :) Վերջը մեկը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Ռուս զբոսաշրջիկները տարեկան մի քանի անգամ վերադառնում են Երևան
Երևանն այն քաղաքների ցանկում է, ուր ռուս զբոսաշրջիկներն ամենից հաճախն են վերադառնում։ Ռիա նովոստին գրում է, որ ռեկորդակիր ուղևորների շրջանում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:19
Թիավարության ԱԱ. Հայկ Թադևոսյան/Արթուր Ակիշին զույգը կիսաեզրափակչում է
Հունգարական Ցեգետ քաղաքում ընթացող թիավարության աշխարհի առաջնությունում Հայկ Թադևոսյան/Արթուր Ակիշին զույգը բայդրակա 200 մետր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
Երևանում, Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում ջրամատակարարման վերականգնման մասին
Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ «Հյուսիս-Հարավ» ավտոմայրուղին կառուցող շինարարական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ԱՄՆ-ի հետ մենք ունենք բավականին ակտիվ հարաբերություններ. ԱԳ նախարար
14:42 22/08/2019

ԱՄՆ-ի հետ մենք ունենք բավականին ակտիվ հարաբերություններ. ԱԳ նախարար

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}