Հասարակություն 11:35 02/09/2019 Հայաստան

Ապրիլյան պատերազմն ինձ սովորեցրեց, որ պիտի ադրբեջանցու աչքը վախեցնես. Արթուր Խաչենց

«Ապրիլյան պատերազմն ինձ սովորեցրեց, որ պիտի ադրբեջանցու աչքը վախեցնես, պիտի անհավասարաչափ ուժեղ պատասխան տաս, երբ նախահարձակ է լինում»,- այս մասին «Հայ զինվորը»-ի հետ զրույցում ասել է երգահան, ապրիլյան պատերազմի մասնակից Արթուր Խաչենցը։

Ներկայացնում ենք զրույցից հատվածներ։

-Արթո՛ւր, այս զրույցի առիթը ապրիլյան պատերազմի ժամանակ, դիրքերում գրված քո երգերն են, որոնց մասին ես իմացա Հայ գրողների միության «Նոր ոսկե դար» մրցանակաբաշխության ժամանակ, որտեղ մրցանակի արժանացավ Համո Սահյանի «Իմ մահով ոչինչ չի փոխվի կյանքում» բանաստեղծության խոսքերով գրված քո երգը: Ի՞նչ կապ ունի այդ բանաստեղծության բովանդակությունը ապրիլյան պատերազմի հետ:

-Ճակատագիրն ինձ ու իմ ջոկի 8 տղաներին ապրիլյան պատերազմում հերոսանալու հնարավորություն չտվեց: Հակառակորդը չմտավ մեր դիրք, բավարարվեց միայն չորս օր ու գիշեր դիրքը հրետակոծելով ու մեզ վրա ականանետային կրակ թափելով: Եթե թույլ կտաք, նախքան իմ երգերի մասին պատմելը, մի փոքր անդրադառնամ պատերազմին ու իմ ջոկի զինվորներին:
Մենք պաշտպանում էինք 163 դիրքը, որը հակառակորդին ամենամոտ դիրքերից էր: Երբ ադրբեջանցի զինվորները մի քիչ բարձր էին զրուցում, մեր դիրքում լսվում էր: Ապրիլի 1-ին մեզ զգուշացրին, որ հակառակորդը պատրաստվում է բացահայտ հարձակման: Ապրիլի 2-ի գիշերը ես խրամատում էի, երբ նկատեցի օդում թարթող կարմիր լույսը: Հասկացա, որ հակառակորդի անօդաչուն նկարում է մեր դիրքը ու անմիջապես դիրքավորեցի ջոկս…

-Դու ջոկի հրամանատա՞ր էիր:

-Այո՛: Մենք պատրաստ էինք դիմակայելու ե՛ւ հեռահար զենքերի, ե՛ւ անմիջական մարտի: Ադրբեջանցիները մեզ չորս օր ու գիշեր պահեցին կրակե օղակի մեջ: Ջրի մեքենան (փառք վարորդին), կրակը ճեղքելով մեզ ջուր էր հասցնում, այլապես չէինք դիմանա: Մենք կարողացանք այնպես պաշտպանվել, որ դիրքը մնաց անառիկ, ու մեր ջոկից ոչ ոք չզոհվեց: Ես անընդհատ փոխում էի դիտակետերը, ու երբ ադրբեջանցիները բառացիորեն հողին հավասարեցրին հիմնական դիտակետը, այնտեղ ոչ մի զինվոր չկար: Ոչ մի հերոսություն, ոչ մի շքանշան, ոչինչ այնքան չէր երջանկացնի ինձ, ոչ մի սխրանքով այնքան չէի հպարտանա, որքան այն իրողությամբ, որ պաշտպանել ենք մարտական դիրքը, հող չենք զիջել եւ ոչ մի զոհ չենք ունեցել:

-Ես մտածում եմ, թե ինչպե՞ս ես երգեր գրել ռմբակոծության տակ: Ինչպե՞ս կարող է երգ ծնվել, երբ մահն աչքիդ առաջ է:

-Այդ երգերը հոգու զրահ էին, որ հայտնվում էին ակամա, հնչում էին սրտիս, գլխիս, ականջներիս մեջ ու խլացնում էին կրակի աղմուկը, վախի ձայնը, տխուր մտքերը: Դրանք խաղաղ, փափուկ երգեր էին՝ մոր, ծննդավայրի, սիրո եւ կարոտի մասին: Ինչ վերաբերում է Համո Սահյանի խոսքերով գրված, մրցանակի արժանացած երգին, ապա ես այն գրել եմ պատերազմից հետո: Ճիշտ է, առաջին հայացքից երգի բովանդակությունը կապ չունի պատերազմի հետ.

-Իմ մահով ոչինչ չի փոխվի կյանքում,
Ու չի պակասի աշխարհում ոչինչ…

Այս տողերը իմ գլխում պտտվում էին կռվի ամենաթեժ պահին: Ես ինքս ինձ ասում էի, որ ինչ-որ բան փոխելու հնարավորությունը տրված է հիմա, ու քանի դեռ ողջ ես, պիտի ցույց տաս ներուժդ, հնարավորություններիդ սահմանը, առանց մահից վախենալու, նույնիսկ մահվան գնով, որովհետեւ մահը ոչինչ է ու ոչինչ չի փոխում այս աշխարհում….

-Միայն պատերազմ տեսած զինվորը կարող է այդպես մեկնաբանել Համո Սահյանի հայտնի բանաստեղծությունը: Արթո՛ւր, դու ո՞ր տարիքից ես սկսել երգեր գրել, այն քեզ համար նախասիրությո՞ւն է, թե մասնագիտություն:

-Ես երաժշտական դպրոց եմ ավարտել՝ ժողովրդական վոկալի բաժինը, այժմ սովորում եմ Երեւանի պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական երգի բաժնում: Ինչ վերաբերում է ստեղծագործելուն, ես երախտապարտ եմ իմ կյանքի չորս մեծ ներշնչանքներին, որոնք սիրտս լցրել են ապրումներով ու զգացմունքներով: Իսկ երգն ու բանաստեղծությունը ծնվում են հույզերի առատությունից:

-Արթո՛ւր, դեռ զրույցի սկզբից մի հարց էի ուզում տալ, բայց հարմար պահը չգտա, ի՞նչ տվեց քեզ ապրիլյան պատերազմը, ի՞նչ սովորեցրեց, ի՞նչ բացահայտեցիր:

-Ես ճանաչեցի ինքս ինձ ու իմ հակառակորդին: Կթվա՝ չափազանցնում եմ, կթվա՝ սարսափ ֆիլմ եմ պատմում, բայց մեր դեմ կռվում էին հատուկ պատրաստություն անցած երկու մետրանոց հաղթանդամ զինվորականներ: Կրակում էիր, ընկնում էին, մտածում էիր՝ վերջ, մեռավ, քիչ անց սկսում էր շարժվել, գրպանից հանում է ասեղը, ինքն իրեն սրսկում, ոտքի կանգնում ու ռոբոտի պես գալիս վրադ:

-Բա ասում էիր՝ անմիջական մարտ չեք ունեցել:

-Ես ասել եմ՝ հակառակորդի ոտքը մեր դիրք չի մտել: Ապրիլյան պատերազմն ինձ սովորեցրեց, որ պիտի ադրբեջանցու աչքը վախեցնես, պիտի անհավասարաչափ ուժեղ պատասխան տաս, երբ նախահարձակ է լինում: Եթե թշնամիդ դաժան է, ծիծաղելի է, երբ դու պարծենում ես քո գթասրտությամբ: Հայրս Արցախյան պատերազմի մասնակից է: Երբ փոքր էի, նա պատմում էր, թե ինչպես էին ադրբեջանցիները հայերին բազմապատիկ գերազանցող մեծ խմբով գլխապատառ փախչում, երբ հանդիպում էին ուժեղ հակահարվածի: Ադրբեջանցու դաժանությանը պիտի կրկնակի դաժանությամբ պատասխանես. սա է ինձ համար ապրիլյան կռվի պատգամը:

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ այստեղ։ 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:29
Փաշինյանը ծանոթացել է CARD հիմնադրամի գործունեությանը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոն (CARD) հիմնադրամ: Շրջայցի ընթացքում հիմնադրամի ղեկավարը կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
11 դպրոց չի ապահովել համապատասխան ջերմաստիճան
Երևանի և Կոտայքի 11 դպրոցի նկատմամբ վարչական վարույթ է հարուցվել
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Արտակ Բեգլարյան. Ադրբեջանը պետք է պատասխանատվություն ստանձնի հայատյացության քաղաքականության համար
«Բավքի հայերի ջարդերն ադրբեջանահայության էթնիկ զտման վերջին ծանր հարվածն էր: Ցավոք սրտի, առ այսօր չունենք հստակ քանակ, թե որքան զոհեր ու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Գեորգի Կուտոյանն ընտանիքի անդամներին տեղեկացրել էր իր բնակարանում երկու- երեք օր հանգստանալու մտադրության մասին
Քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում շարունակվում են ձեռնարկվել անհետաձգելի քննչական և այլ դատավարական,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
«Մեդիա Պաշտպան»-ն անընդունելի է համարում լրատվականների նմանօրինակ գործողությունները
«Մեդիա Պաշտպան» նախաձեռնությունը դատապարտում է լրատվականների՝ էթիկայի կանոններից դուրս գործողությունները։ «Երեկ ԱԱԾ նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Գլխավոր դատախազ. Ողջ գործիքակազմով ապահովելու ենք տեղի ունեցած ողբերգության բոլոր պատճառների ու հանգամանքների բացահայտումը
Գեորգի Կուտոյանը հանդես է եկել իբրև խորաթափանց, ինտելեկտուալ, արհեստավարժ պաշտոնյա
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Դիլիջանը հրաժեշտ է տվել 10 ֆուտբոլիստի
ՖԱ «Դիլիջանը» փոխադարձ համաձայնությամբ խզել Է 10 ֆուտբոլիստի հետ պայմանագրերը։ Ըստ ակումբի մամուլի ծառայության, հեռացել են...
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը չինական Սյամին քաղաքում կազմակերպել է ֆլեշմոբ
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը 2020 թվականը դիմավորել է Չինաստանում, որն այսօր դասական կատարողական արվեստի կարևորագույն կենտրոններից...
Աղբյուր` Panorama.am
15:03
Դավիթ Բաբայանի կուսակցությունը մտադիր է մասնակցել Արցախի խորհրդարանական ընտրություններին
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանի՝ մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանի հիմնադրած Պահպանողական կուսակցությունը մտադիր է մասնակցել Արցախի՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Թաթոյան. Ադրբեջանը ՀՀ սահմանամերձ գյուղերի գնդակոծումն իրականցնում է այնպիսի եղանակով ու ժամերի, որ առավելագույն վնաս հասցվի
«1990  թվականից Ադրբեջանում հայատյացությունը ոչ միայն չի պակասել, այլ գնալով ստացել է ահագանցող բնույթ՝ վերածվելով  պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:44
Գագիկ Խաչատրյանի որդուն մեղադրանք չի առաջադրվել
Ֆինանսների նախկին նախարար, ՊԵԿ նախկին նախագահ Գագիկ Խաչատրյանի որդուն մեղադրանք առաջադրված չէ։ Մամուլում տարածված լուրերը հերքող հայտարարություն...
Աղբյուր` Panorama.am
14:39
Վիվա-ՄՏՍ. «Viber Stickers»՝ ասեք-խոսեք ստիկերով
Տարատեսակ ստիկերները շփումը դարձնում են ավելի հետաքրքիր, խոսուն և գունեղ, և այս առիթով Վիվա-ՄՏՍ-ն իր բաժանորդներին է մատուցում բացառապես իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
14:31
«Դալմա Գարդեն մոլը»-ը վաղվանից կաշխատի
«Թող այսուհետ ցնցումները լինեն միայն սիրուց»
Աղբյուր` Panorama.am
14:28
Մարինա Գրիգորյան. Ո՞վ է Արարատ Միրզոյանի Բաքվի ջարդերի 30-ամյակին նվիրված ելույթի հեղինակը
«Սովորական ցեղասպանություն» նախագծի հեղինակ Մարինա Գրիգորյանն անճշտություններ է գտել ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանի ելույթում։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:23
Մամուլի շենքի առաջին հարկում բռնկված հրդեհը մեկուսացվել է
Հունվարի 18-ին, ժամը 11:47-ին 911 ահազանգման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Արշակունյաց պողոտայում՝ «Մամուլի» շենքի առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:11
Ստեփան Դանիելյան. Ատելության մթնոլորտի հեղինակներն այս և մյուս մահերի համար կրում են պատասխանատվություն
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Առանց ուժային կառույցների գոյության չի կարող լինել պետություն։ Մեկ բան է հիմնավորված...
Աղբյուր` Panorama.am
14:02
Մեկ շաբաթում Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 650 կրակոց
Հունվարի 12-18-ն ընկած ժամանակահատվածում արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում հակառակորդը խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը շուրջ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:48
Շախմատի առաջանություններ. լավագույնները կմասնակցեն համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադային
Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տանը ընթանում են  Հայաստանի  տղամարդկանց և կանանց առաջնությունները:  Հինգ տուրից հետո կանանց...
Աղբյուր` Panorama.am
13:36
«Ճռռիկներ»՝ սառույցի վրա
Բոլոր վարորդների ինքնությունները պարզվել է։
Աղբյուր` Panorama.am
13:20
ԱԱԾ. Գեորգի Կուտոյանի անժամանակ մահվան բոթը խիստ ցավալի էր և ցնցող
Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի պարտականությունների ժամանակավոր կատարող Էդուարդ Մարտիրոսյանը և ԱԱԾ անձնակազմը ցավակցել են...
Աղբյուր` Panorama.am
13:18
Միրզոյան. Հակահայ քաղաքականության դրսևորումները անհնար են դարձնում Արցախի հայության անվտանգ գոյությունը Ադրբեջանի սուվերենության ներքո
«Արցախի հայության գոյության միակ հնարավոր ճանապարհը Արցախի ինքնորոշումն է, և Հայաստանի Հանրապետությունը արցախցիների այդ իրավունքի իրացման...
Աղբյուր` Panorama.am
13:13
Փոխնախարար. Եթե գազի էական թանկացում լինի, հետևանքներն անխուսափելի կլինեն վերջնական սպառողի համար
«Եթե բանակցությունների ավարտից հետո «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունը հանդես գա գազի սակագինը բարձրացնելու հայտով,  չի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:06
Ալյոշա Գաբրիելյան. Չմտածենք այն տարածքները հանձնելու մասին, որոնք այսօր մերն են
«Թուրքի հետ հնարավոր չէ այս պայմաններում, և, ընդհանրապես, պատմությունը ցույց է տվել, որպեսզի խաղաղ գոյակցենք: Այն հայատյաց...
Աղբյուր` Panorama.am
13:02
Հրդեհ է բռնկվել Մամուլի շենքում
Հունվարի 18-ին, ժամը 11:47-ին «911» ծառայություն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Արշակունյաց պողոտայում՝ «Մամուլի» շենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:56
Անչափահաս վարորդն ու ուղևորը հիվանդանոց տեղափոխվելու ճանապարհին մահացել են
Երևան-Երասխ ճանապարհի 34-րդ կմ-ին  17-ամյա երիտասարդի վարած «Օպել Աստրա» ավտոմեքենան դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և բախվել...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Սասուն Միքայելյան. Մարաղայից մի կնոջ բերեցին հիվանդանոց, որին ազերիները կապել էին մեքենայից, քարշ տվել
«Չպետք է հույս ունենալ, որ ժամանակը կարող է փոխել ցեղասպաններին»,- Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
12:29
Այսօր Լոզանում արագավազքում իր առաջին «ստուգարքը» կհանձնի Սպարտակ Ոսկանյանը
Լոզանում շարունակվում են ձմեռային պատանեկան օլիմպիական երրորդ խաղերը: Հունվարի 19 -ին 1, 5 կմ արագավազքւմ իր ունակությունները կդրսևորի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Գարեգին Բաղրամյան. Գազպրոմ Արմենիան առաջարկում է գազի գինը բարձրացնել 30 դոլարով
Բանակցությունները կավարտվեն մինչև ապրիլի 1-ը։
Աղբյուր` Panorama.am
12:10
Արցախի խորհրդարանի պատգամավոր. Հաճախ են հարցնում՝ ո՞րն էր Արցախյան պատերազմի և հաղթանակի ֆենոմենը
«Սուգը հավերժ է, եթե չկա պայքար, այդ իրողության դեմ միակ ճանապարհը մեր պայքարն է, մեր համախմբված գործունեությունը»,-Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան
12:01 27/12/2019

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}