Մշակույթ 12:00 31/12/2019 Հայաստան

Ճարտարապետ. Հուշարձանների վերականգնման մշակութային քաղաքականությունը երկրորդական պլան է մղված

Հայաստանում պատմական հուշարձանների, եկեղեցիների նկատմամբ վերաբերմունքը շատ սիրողական է, տխուր է։ Panorama.am-ի հետ զրույցում այսպիսի գնահատական հնչեցրեց ճարտարապետության թեկնածու, դոցենտ, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ, ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր Արտակ Ղուլյանը։  Նրա խոսքով, հայ մշակույթի նկատմամբ դրսում շատ մեծ հետաքրքրություն կա, սակայն շատ վատ է ներկայացվում այդ ամենը։

«Ավելի լավ է  վերականգնման հետ կապված ոչինչ չանեն կամ նույնիսկ գործող եկեղեցիներում տեսնում ենք պարսկական գորգ, չինական ջահ կամ պլպլան բաներ։ Պետք է վերահսկողություն լինի, նախարարությունն ունի տեսչական մարմին»,- ասաց ճարտարապետը։

Նա ընդգծեց, որ պետության կողմից վարվող մշակութային քաղաքականությունը մի քիչ անլուրջ է. «Մարդիկ, որ պետք է շատ բան իմանան, չգիտեն։ Որևէ մեկին չեմ մեղադրում, ես էլ չգիտեմ երաժշտագիտության պատմություն, արտասահմանյան գրականության պատմության։ Մոտավոր գիտեմ։ Ամեն ինչ մասնագիտական է։ Ճարտարապետության պատմությունը կամ  միջնադարյան մշակույթը մեր դեմքն են։ Փարիզում ցուցահանդես է լինում, այստեղից տանում ենք խաչքար, բեկոր, եկեղեցիների լուսանկարները, ու աշխարհը  հիանում է։ Այլ բան չունենք, գալիս են Հայաստան՝ այդ ամենը տեսնելու»։

Ա.Ղուլյանը նշեց, որ կան եկեղեցիների վերականգնման դեպքերը, որոնք արվում են պրոֆեսիոնալ նախագծերով, որակով, սակայն կա նաև հակառակը։

«Միջնադարյան արժեքավոր վանական համալիրների տարածքներում արվում են միջամտություններ, նույնիսկ Գեղարդավանքի տարածքում, չարժի նման բաներ անել։ Չգիտեմ՝ ինչքանով է համաձայնեցված պատկան մարմինների հետ։ Օրինակ, հուշարձանների տարածքներում հայտնվում են  տարբեր խաչքարեր, կոթողներ։ Կարծում են՝ լավ բան են անում, կրկնօրինակում են միջնադարյան ավանդույթը, երբ խաչքարեր էին տեղադրում։

Օրինակ, տեղադրում են Հին Ջուղայի խաչքարերի կրկնօրինակներ։  Հին Ջուղայի խաչքարերն արժեքավոր են որպես այդ դարաշրջանի քանդակագործություն։  Մեր խաչքարային ընդհանուր արվեստի մեջ դրանք լավագույնը չեն՝ պարսկական զարդարվեստի ազդեցությամբ, շատ կրկնվող զարդերով, ուշ միջնադարյան խաչքարեր են։ Շատ հետաքրքիր են, մեր արվեստի, մշակույթի մասն են, բայց այն լավագույնը չեն, որ վերցնեն ու կրկնեն։

Զարգացած միջնադարը՝ 12-14-րդ դարերը, համարում եմ մեր ճարտարապետության, քանդակագործության, մանրանկարչության, գրքարվեստի, ամեն ինչի գագաթը։ Հուշարձանների վերականգնման մեջ ես այդ ամբողջ խորությամբ, պատմական կտրվածքի մեջ չեմ տեսնում, պատահական, անկարևոր բաներ են անում»։

Նա ասաց, որ վերականգնող ճարտարապետների խումբը  էին ստեղծել, անընդհատ այդ խնդիրն էր դրվում, որ հուշարձանների վերականգնման մշակութային քաղաքականությունը երկրորդական պլան է մղված, հիմնական պատճառը ֆինանսական միջոցների բացակայությունն է։

«Հիմա չափազանց քիչ է գումարը, չգիտեմ՝ ինչ սկզբունքով են այդ աշխատանքները կատարվում։ Հիմա էլ ակտիվ կառուցապատումը բերել է  քաղաքային հուշարձանների ակտիվ ոչնչացման, աղճատման։ Ուժեղ պետական մարմին է պետք, ինչպես առաջ՝ նախարարների խորհրդին կից գլխավոր վարչություն էր, բավականին մեծ լիազորություններ ունեցող կառույց էր։  Մենք առաջարկել ենք գոնե կոմիտե ստեղծեն, որի ղեկավարը լինի մասնագետ, քաջածանոթ անձ, որ վճռական պահերին կարողանա կողմնորոշվել, թե ինչ անել վերականգնվող հուշարձանների դեպքում։ Հիմա թողնված է կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության գիտամեթոդական խորհրդի հույսին, որի կազմը  մեկ կա, մեկ չկա, մեկ քվորում կա, մեկ չկա, մեկն այսպես է տրամադրված, այսինքն  սուբյեկտիվությունը շատ է։ Այդ պատճառով այդ քաղաքականությունը շատ հեղեղուկ է»,- ասաց Ա. Ղուկյանը։

Ճարտարապետը նշեց, որ մեզ մոտ հենց գիտական մոտեցումը չկա, մինչդեռ հարցին պետք է մոտենալ գիտականորեն, ոչ թե որպես կառուցապատում, որովհետև դա հնագիտություն է, արվեստաբանություն է, խորը բաներ, որին հիմա շատ անլուրջ են վերաբերում։ Նա ասաց, որ տարիներ անց ընդհանրապես մասնագետի խնդիր է լինելու, չի լինելու մեկը, ով կարող է բանավիճել որևէ հուշարձանի շուրջ:

«Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում աստիճանաբար պատմականի, հոգևորի, ազգայինի նկատմամբ հետաքրքրությունը մարեց։ Այսօր դժվար է ուսանողներին տանել ու ասել՝ մասնագիտացեք վանքերի, հուշարձանների վերականգնման, ուսումնասիրության հարցերում։  Բայց չէ՞ որ այդ ամենը պետք է ուսումնասիրել։ Մեր հարևանները բանակներ են վարձել, գրքեր են գրում, կայքեր են բացում,  մեր ամբողջ մշակութային ժառանգությունը, սկսած Ամբերդից, Նորավանքից,  ամբողջ օրը ադրբեջաներեն լեզվով քննարկում են, ներկայացնում են կովկասյան ղպչակների։ Մեր լուսանկարներն են գողանում, դնում ու սկսում լրջորեն քննարկել մեր հուշարձանները։ Մենք անլուրջ ենք ընդունում, ծիծաղում ենք, բայց դրան հակառակվելու, բանավիճելու  որևէ բան չունենք։ Իսկ եթե ալբոմ տպեն, տանեն Բրյուսել ու ներկայացնեն, թե իրենց է,  իսկ մենք Հայաստանից մասնագետ ունենալո՞ւ ենք։ Հիմա Անին վերականգնում են, բայց եթե լրջորեն սահմանը բացեն ու թուրքերն ասեն մասնագետ տվեք, ձերն է, գան վերականգնեն,  ասելու ենք չունե՞նք»,- իր մտահոգությունները հայտնեց Ա. Ղուլյանը։

Ինչ վերաբերում է արդեն այսօրվա կառուցապատմանը, նա նշեց, որ այդքան էլ ակտիվ չէ, քանի որ կիսակառույցները դեռ մնացել են։ Ճարտարապետն ասաց, որ այսօր արվում են ավելի հետաքրքիր, բարձր որակի, լավ նախագծեր, քանի որ եթե նախկինում հիմնականում կենտրոնի կառուցապատումը կենտրոնացած էր որոշ մարդկանց ձեռքում, հիմա ավելի ազատ վիճակ է, կան նախագծային կազմակերպություններ։

Միաժամանակ ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը նշեց, որ հակառակն էլ կա. «Անփորձ երիտասարդները սկսել են նախագծել, արդյունքները տարօրինակ են։ Դեռ կա այն հնաոճը,  բայց դա էլ բացատրում են պատվիրատուի ճաշակով»։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:00
Կազմակերպվել է ԱՄՆ-ում գտնվող հայ ուսանողների վերադարձը ՀՀ
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը տեղեկացնում է. «Նոր տիպի կորոնավիրուսի վարակի տարածմամբ պայմանավորված մինչ օրս հաշվառվելու,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:18
Փաշինյան. Հայաստանում կորոնավիրուսի հետ կապված իրավիճակը բավականին լարված է
Այսօր մոտավորապես 35 նոր ախտորոշում է եղել։
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Առայսօր Արցախում կորոնավիրուսային վարակի դեպք չի գրանցվել
Արցախի առողջապահության նախարարությունից տեղեկատվական շտաբին փոխանցում են, որ հանրապետության բուժհաստատություններում նոր կորոնավիրուսի կասկածով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Գալստյան կիրակի՝ մարտի 29
Գալստյան կիրակիի խորհուրդը համբերության, բարեպաշտության, առաքինության կոչն է, որովհետև հոգու բյուրեղացմամբ և ճշմարիտ հավատով մարդ կարող է սպասել Տիրոջ Հրաշափառ Գալստյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Հիվանդության պատճառով Սևանա լճում խեցգետնի քանակը կտրուկ նվազել է.մասնագետ
Խեցգետինը համարվում է  լճի սանիտար: Նրանք մաքրում են լիճը օրգանանական նյութերից: Որքան շատ է խեցգետնի պաշարը լճում, այդքան մաքուր է ջուրը և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Ամառային Օլիմպիական խաղերը պետք է անցկացվեն 2021 թվականի ամռանը
Տոկիոյի ամառային օլիմպիական և պարաօլիմպիկ խաղերի կազմկոմիտեն կարծում է, որ մրցույթը պետք է անցկացվի հաջորդ տարվա հունիսից սեպտեմբեր ընկած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Վենեսուելացի պաշտոնաթող գեներալը հանձնվել է ԱՄՆ-ին
Վենեսուելայի թոշակառու գեներալ-մայոր Կլավեր Ալկալի Կորդոնեսը, ով վերջին երկու տարի բնակվում է Կոլումբիայում, հանձնվել է ԱՄՆ-ի թմրամիջոցների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Երևանի հիմնական փողոցների և շենքերի արտաքին լուսավորությունը մեկ ժամով կանջատվի
«Մոլորակի ժամ» համաշխարհային բնապահպանական միջոցառման շրջանակում այսօր՝ մարտի 28-ին, ժամը 20:30-ից 21:30-ը, կանջատվի Երևանի հիմնական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Մահացել է ԱՄՆ-ում ռասսայական խտրականության դեմ պայքարող Ժոզեֆ Լոուերին
98 տարեկան հասակում  մահացել է ամերիկացի իրավապաշտպան և ռասայական խտրականության դեմ պայքար մղած Ժոզեֆ Լոուերին, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
14 լավագույն հայկական մուլտերն ու անիմացիոն ֆիլմերը՝ մեկ հարթակում
Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի և Կինեմատոգրաֆիստների միության նախաձեռնությամբ, webtv.am youtube-յան մշակութային ալիքում ստեղծվել է «Ամեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:57
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում կատարվել է Հանրապետական մաղթանք
Մարտի 28-ին՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի սոսկալի չարչարանքների և Խոր Վիրապ մուտքի հիշատակության օրը, հանդիսապետությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Ադրբեջանը խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը ավելի քան 150 անգամ
Մարտի 22-28-ն արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում հակառակորդը խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը ավելի քան 150 անգամ` տարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Բոբ Դիլանը երգել է Քենեդու սպանության մասին
Ամերիկացի երգիչ Բոբ Դիլանը ութ տարում առաջին անգամ հանդես է եկել «Ամենակեղտոտ սպանությունը» («Murder Most Foul») երգով,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Վեց ժամով արգելվել է որոշ սուպերմարկետների գործունեությունը
ՀՀ Պարետ Տիգրան Ավինյանի որոշմամբ՝ վեց ժամով արգելվել է սուպերմարկետների մի շարք խոշոր ցանցերի որոշ մասնաճյուղերի գործունեությունը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
ՊՆ. Խաղաղապահ առաքելություններ իրականացնող զինծառայողներն առողջական խնդրահարույց հարցեր չունեն
«Մենք մշտական կապի մեջ ենք արտերկրում ծառայություն իրականացնող խաղաղապահ առաքելություն իրականացնող մեր զորախմբերի հետ, տիրապետում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Մարկոս Պիզելլի. Ծունկս արդեն ավելի լավ է
«Այժմ լավ եմ զգում, վերջերս եմ վերադարձել ԱՄՆ-ից և ներկայումս ընտանիքիս հետ մեկուսացման մեջ եմ Բրազիլիայում: Ծունկս արդեն ավելի լավ է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Աբխազիան փակում է Ռուսաստանի հետ սահմանը. lenta.ru
Աբխազիան փակել է սահմանը Ռուսաստանի հետ՝ կորոնավիրուսի տարածման պատճառով, այս մասին հաղորդվել է հանրապետության նախագահի կայքում, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Բռնցքամարտի ֆեդերացիաների հակասող հայտարարությունները
Այսօր Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան հայտարարություն էր տարածել, որի համաձայն. «Լոնդոնից վերադարձած պատվիրակության բոլոր անդամները...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
Շրի Լանկայում ավելի քան հինգ հազար մարդ խախտել է պարետային ժամը. ria.ru
Շրի Լանկայի ոստիկանությունը ձերբակալել է 5185 մարդու՝ կորոնավիրուսի տարածման հետ կապված պարտադրվող պարետային ժամի խախտման համար, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Իրանը մեկնաբանել է պատժամիջոցները վերացնելու վերաբերյալ ՄԱԿ-ին ուղղված կոչը
Իրանի արտգործնախարարության խոսնակ Աբբաս Մուսավին աննախադեպ և կարևոր քայլ է անվանել Ռուսաստանի Դաշնության և յոթ այլ երկրների կոչը՝ ուղղված ՄԱԿ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Նիգերիայում պայթյունից տուժել են եկեղեցու ներսում գտնվող մարդիկ
Նիգերիայում ուժեղ պայթյունից տուժել են եկեղեցու ներսում գտնվող մարդիկ, նաև դպրոցի անվտանգության երեք աշխատակիցներ, վնասվել է շուրջ100 շենք։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Հռոմի պապն աղոթել է դատարկ հրապարակում
Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը երեկ սուրբ Պետրոսի հրապարակում,  անսովոր պայմաններում՝ առանց մարդկանց մասնակցության,  աղոթել է մարդկության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Արցախի 776 քաղաքացի իրենց ընտրությունը կկատարեն Հայաստանում
Հայաստանում գտնվող Արցախի քաղաքացիները ընտրություններին կմասնակցեն Հայաստանում։ «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում Հայաստանում Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Ուկրաինայի ռադայի պատգամավորը վարակվել է կորոնավիրուսով. Gazeta.ru
Ուկրաինայի բարձր ռադայի անկուսակցական պատգամավոր Աննա Սկորոխոդը վարակվել է կորոնավիրուսով, փոխանցում է gazeta.ru-ն։ Այս մասին պատգամավորը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Ֆինլանդիայում կորոնավիրուսի ֆոնին կփակվեն ռեստորաններն ու բարերը. «ՏԱՍՍ»
Ֆինլանդիայի պառլամենտը հավանություն է տվել երկրի կառավարության առաջարկությանը` կորոնավիրուսի ֆոնին փակել երկրում ռեստորանները, սրճարաններն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:53
Բելգիայում COVID-19-ով վարակվածների թիվը 9134 է. gazeta.ru
Բելգիայում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հասել է 9.134-ի, փոխանցում է gazeta.ru-ն՝ հղում տալով «RTL»-ին։ Նշվում է, որ երկրում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
ԱՀԿ-ն նշում է կորոնավիրուսային վարակի բուժման հիմնական գործոնը. Ria.ru
Կորոնավիրուսով հոսպիտալացված հիվանդներին բուժելիս ամենակարևորը վերջինիս վաղ փուլում թթվածնով ապահովելն է, հարկավոր չէ հենվել դեղահաբերի վրա,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
«Յուվենտուսի» ֆուտբոլիստները համաձայնվել են աշխատավարձի իջեցմանը
Իտալական «Յուվենտուս» ակումբի խաղացողները համաձայնվել են աշխատավարձի իջեցմանը ակումբի աշխատակիցների օգտին։ Վեստի.ռու-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}