Մշակույթ 12:00 31/12/2019 Հայաստան

Ճարտարապետ. Հուշարձանների վերականգնման մշակութային քաղաքականությունը երկրորդական պլան է մղված

Հայաստանում պատմական հուշարձանների, եկեղեցիների նկատմամբ վերաբերմունքը շատ սիրողական է, տխուր է։ Panorama.am-ի հետ զրույցում այսպիսի գնահատական հնչեցրեց ճարտարապետության թեկնածու, դոցենտ, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ, ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր Արտակ Ղուլյանը։  Նրա խոսքով, հայ մշակույթի նկատմամբ դրսում շատ մեծ հետաքրքրություն կա, սակայն շատ վատ է ներկայացվում այդ ամենը։

«Ավելի լավ է  վերականգնման հետ կապված ոչինչ չանեն կամ նույնիսկ գործող եկեղեցիներում տեսնում ենք պարսկական գորգ, չինական ջահ կամ պլպլան բաներ։ Պետք է վերահսկողություն լինի, նախարարությունն ունի տեսչական մարմին»,- ասաց ճարտարապետը։

Նա ընդգծեց, որ պետության կողմից վարվող մշակութային քաղաքականությունը մի քիչ անլուրջ է. «Մարդիկ, որ պետք է շատ բան իմանան, չգիտեն։ Որևէ մեկին չեմ մեղադրում, ես էլ չգիտեմ երաժշտագիտության պատմություն, արտասահմանյան գրականության պատմության։ Մոտավոր գիտեմ։ Ամեն ինչ մասնագիտական է։ Ճարտարապետության պատմությունը կամ  միջնադարյան մշակույթը մեր դեմքն են։ Փարիզում ցուցահանդես է լինում, այստեղից տանում ենք խաչքար, բեկոր, եկեղեցիների լուսանկարները, ու աշխարհը  հիանում է։ Այլ բան չունենք, գալիս են Հայաստան՝ այդ ամենը տեսնելու»։

Ա.Ղուլյանը նշեց, որ կան եկեղեցիների վերականգնման դեպքերը, որոնք արվում են պրոֆեսիոնալ նախագծերով, որակով, սակայն կա նաև հակառակը։

«Միջնադարյան արժեքավոր վանական համալիրների տարածքներում արվում են միջամտություններ, նույնիսկ Գեղարդավանքի տարածքում, չարժի նման բաներ անել։ Չգիտեմ՝ ինչքանով է համաձայնեցված պատկան մարմինների հետ։ Օրինակ, հուշարձանների տարածքներում հայտնվում են  տարբեր խաչքարեր, կոթողներ։ Կարծում են՝ լավ բան են անում, կրկնօրինակում են միջնադարյան ավանդույթը, երբ խաչքարեր էին տեղադրում։

Օրինակ, տեղադրում են Հին Ջուղայի խաչքարերի կրկնօրինակներ։  Հին Ջուղայի խաչքարերն արժեքավոր են որպես այդ դարաշրջանի քանդակագործություն։  Մեր խաչքարային ընդհանուր արվեստի մեջ դրանք լավագույնը չեն՝ պարսկական զարդարվեստի ազդեցությամբ, շատ կրկնվող զարդերով, ուշ միջնադարյան խաչքարեր են։ Շատ հետաքրքիր են, մեր արվեստի, մշակույթի մասն են, բայց այն լավագույնը չեն, որ վերցնեն ու կրկնեն։

Զարգացած միջնադարը՝ 12-14-րդ դարերը, համարում եմ մեր ճարտարապետության, քանդակագործության, մանրանկարչության, գրքարվեստի, ամեն ինչի գագաթը։ Հուշարձանների վերականգնման մեջ ես այդ ամբողջ խորությամբ, պատմական կտրվածքի մեջ չեմ տեսնում, պատահական, անկարևոր բաներ են անում»։

Նա ասաց, որ վերականգնող ճարտարապետների խումբը  էին ստեղծել, անընդհատ այդ խնդիրն էր դրվում, որ հուշարձանների վերականգնման մշակութային քաղաքականությունը երկրորդական պլան է մղված, հիմնական պատճառը ֆինանսական միջոցների բացակայությունն է։

«Հիմա չափազանց քիչ է գումարը, չգիտեմ՝ ինչ սկզբունքով են այդ աշխատանքները կատարվում։ Հիմա էլ ակտիվ կառուցապատումը բերել է  քաղաքային հուշարձանների ակտիվ ոչնչացման, աղճատման։ Ուժեղ պետական մարմին է պետք, ինչպես առաջ՝ նախարարների խորհրդին կից գլխավոր վարչություն էր, բավականին մեծ լիազորություններ ունեցող կառույց էր։  Մենք առաջարկել ենք գոնե կոմիտե ստեղծեն, որի ղեկավարը լինի մասնագետ, քաջածանոթ անձ, որ վճռական պահերին կարողանա կողմնորոշվել, թե ինչ անել վերականգնվող հուշարձանների դեպքում։ Հիմա թողնված է կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության գիտամեթոդական խորհրդի հույսին, որի կազմը  մեկ կա, մեկ չկա, մեկ քվորում կա, մեկ չկա, մեկն այսպես է տրամադրված, այսինքն  սուբյեկտիվությունը շատ է։ Այդ պատճառով այդ քաղաքականությունը շատ հեղեղուկ է»,- ասաց Ա. Ղուկյանը։

Ճարտարապետը նշեց, որ մեզ մոտ հենց գիտական մոտեցումը չկա, մինչդեռ հարցին պետք է մոտենալ գիտականորեն, ոչ թե որպես կառուցապատում, որովհետև դա հնագիտություն է, արվեստաբանություն է, խորը բաներ, որին հիմա շատ անլուրջ են վերաբերում։ Նա ասաց, որ տարիներ անց ընդհանրապես մասնագետի խնդիր է լինելու, չի լինելու մեկը, ով կարող է բանավիճել որևէ հուշարձանի շուրջ:

«Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում աստիճանաբար պատմականի, հոգևորի, ազգայինի նկատմամբ հետաքրքրությունը մարեց։ Այսօր դժվար է ուսանողներին տանել ու ասել՝ մասնագիտացեք վանքերի, հուշարձանների վերականգնման, ուսումնասիրության հարցերում։  Բայց չէ՞ որ այդ ամենը պետք է ուսումնասիրել։ Մեր հարևանները բանակներ են վարձել, գրքեր են գրում, կայքեր են բացում,  մեր ամբողջ մշակութային ժառանգությունը, սկսած Ամբերդից, Նորավանքից,  ամբողջ օրը ադրբեջաներեն լեզվով քննարկում են, ներկայացնում են կովկասյան ղպչակների։ Մեր լուսանկարներն են գողանում, դնում ու սկսում լրջորեն քննարկել մեր հուշարձանները։ Մենք անլուրջ ենք ընդունում, ծիծաղում ենք, բայց դրան հակառակվելու, բանավիճելու  որևէ բան չունենք։ Իսկ եթե ալբոմ տպեն, տանեն Բրյուսել ու ներկայացնեն, թե իրենց է,  իսկ մենք Հայաստանից մասնագետ ունենալո՞ւ ենք։ Հիմա Անին վերականգնում են, բայց եթե լրջորեն սահմանը բացեն ու թուրքերն ասեն մասնագետ տվեք, ձերն է, գան վերականգնեն,  ասելու ենք չունե՞նք»,- իր մտահոգությունները հայտնեց Ա. Ղուլյանը։

Ինչ վերաբերում է արդեն այսօրվա կառուցապատմանը, նա նշեց, որ այդքան էլ ակտիվ չէ, քանի որ կիսակառույցները դեռ մնացել են։ Ճարտարապետն ասաց, որ այսօր արվում են ավելի հետաքրքիր, բարձր որակի, լավ նախագծեր, քանի որ եթե նախկինում հիմնականում կենտրոնի կառուցապատումը կենտրոնացած էր որոշ մարդկանց ձեռքում, հիմա ավելի ազատ վիճակ է, կան նախագծային կազմակերպություններ։

Միաժամանակ ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը նշեց, որ հակառակն էլ կա. «Անփորձ երիտասարդները սկսել են նախագծել, արդյունքները տարօրինակ են։ Դեռ կա այն հնաոճը,  բայց դա էլ բացատրում են պատվիրատուի ճաշակով»։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:54
Լայչակ․Սլովակիան լիարժեք սատարում է ԼՂ հարցի հանգուցալուծման գործընթացին, որն առաջնորդում են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները
Այսօր Հայաստանում է Սլովակիայի արտաքին և եվրոպական գործերով նախարար Միրոսլավ Լայչակը, որը ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի հետ հանդես եկավ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:47
Մանոյան. Փաշինյան-Ալիև հրապարակային բանավեճը բանակցությունների շահերից չէր բխում
Հայ դատին տրվող ֆինանսավորումը պակասել է: Լրագրողների հետ ճեպազրույցում ասաց ՀՅԴ Բյուրոյի Հայ դատի և քաղաքական հարցերի գրասենյակի ղեկավար Կիրո...
Աղբյուր` Panorama.am
12:39
Սլովակիայի դեսպանատան հիմնումը նոր մակարդակի կբարձրացնի ՀՀ-Սլովակիա հարաբերությունների օրակարգը․ Մնացականյան
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանն ու  Սլովակիայի արտաքին և եվրոպական գործերով նախարար Միրոսլավ Լայչակն այսօր Երևանում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Մալազիայի վարչապետը հրաժարական է տվել
Մալայզիայի վարչապետ Մահաթիր Մոհամադը հրաժարական է տվել: Այս մասին ասված է կառավարության ղեկավարի աշխատակազմի տարածած հայտարարությունում,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:23
ԱՄՆ-ը բացատրել է՝ ինչու է ամերիկյան Էսկադրային ականակիրը մտել Սև ծով
ԱՄՆ Էսկադրային ականակիրը մտել է Սև ծով՝ անվտանգության ապահովման և ծովում տարածաշրջանային կայունության բարձրացման գործողության շրջանակներում։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
ՏԶՆԿ. Միջազգային վարկերի հաշվին իրականացվող շինարարության ծավալները կրճատվել են
Տնտեսական զարգացման նախաձեռնությունների կենտրոնն անդրադարձել է շինարարության դինամիկային 2018-2019թթ.-ին: 2019թ.-ին շինարարության ծավալները...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
Մեկ օրում լսումներին մասնակցելու համար ստացված 600 հայտերը հանձնաժողովին ստիպել է դադարեցնել գրանցումները
««Բարձրագույն կրթության և գիտության ոլորտի օրենսդրական բարեփոխումներն ու հիմնախնդիրները» թեմայով հանրային լսումները մեծ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Դոնալդ Թրամփը ժամանել է Հնդկաստանում՝ երկիր իր առաջին պաշտոնական այցով
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ու առաջին տիկին Մելանիա Թրամփը երկօրյա պաշտոնական այցով ժամանել են Հնդկաստան։ Թրամփին անձամբ դիմավորել է վարչապետ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Փաշինյան. Իրանի հետ բեռնափոխադրումները կիրականացվեն առանց սահմանափակումների
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Հենց նոր ավարտվեց կորոնավիրուսի կանխարգելման հանձնաժողովի նիստը, որի արդյունքներով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:53
Եթե, թեկուզ կորոնավիրուսի 1 դեպք գրանցվի, մեղավորն Արսեն Թորոսյանն է
Lurer.com-ը գրում է.  «Նոր կորոնավիրուսը, բարեբախտաբար, դեռևս Հայաստան չի հասել, սակայն արդեն այն իր որոշակի ազդեցությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:49
Մարինե Սուքիասյան. Մի նկարի խորքային ողբերգությունը
«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Մարինե Սուքիասյանը հերթական հոդվածում գրել է. «Ստեփանակերտից ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
Դեռևս նախորդ տարվանից պղնձաձուլարան ստեղծելու գործընթացները մեկնարկել են. Անանյան
«Չինաստանը մեր առևտրային չորրոդ գործընկերն է. տարեկան մոտավորապես 800 մլն դոլարի արտահանում և ներկրում է իրականացվում»,- այսօր ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ. Մենք Ադրբեջանի շահերը նկատի առնելու պարտավորության տակ չենք
Երևանում մեկնարկել է և մինչև փետրվարի 28-ը կընթանա ՀՅԴ Հայ Դատի հանձնախմբերի և գրասենյակների խորհրդաժողովը՝ Հայ Դատի կենտրոնական խորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:24
Ադրբեջանը կրակ է բացել ՀՀ ԶՈւ-երի ստորաբաժանումների մարտական դիրքերի ուղղությամբ
Երեկ ադրբեջանական ԶՈւ-երի ստորաբաժանումները կրակ են բացել ՀՀ ԶՈւ-երի ստորաբաժանումների մարտական դիրքերի ուղղությամբ: «Կրակից...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Իրանում պահպանողականները կզբաղեցնեն Մեջլիսի 81%-ը․իրանագետ
Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի տեսակետներն արտահայտող «Ֆարս» լրատվական գործակալությունն Իրանի խորհրդարանկան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Իրանը զինված ուժերը ևս կօգտագործի կորոնավիրուսի դեմ պայքարում
Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հայտնել է, որ զինված ուժերը ևս կներգրավվեն նոր տեսակի կորոնավիրուսի՝ COVID-2019 համաճարակի դեմ պայքարում: Այս մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Գարեգին Երկրորդ. Քրիստոնյաներիս համար Մեծ Պահքը յուրահատուկ հոգևոր ճամփորդություն է
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ուղերձ է հղել Մեծ պահքի առիթով
Աղբյուր` Panorama.am
11:05
Զոհրաբ Մնացականյանը ցավակցություն է հայտնել Վանի երկրաշարժի զոհերի ընտանիքներին
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի  նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը ցավակցություն է հայտնել Թուրքիայում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
ՀՀ-ն ՉԺՀ մաքսային ծառայությունից կստանա ամբողջական տեղեկատվություն 10 ապրանքների վերաբերյալ
«ԵԱՏՄ երկրների մաքսային սահմաններով և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության սահմաններով տեղափոխվող ապրաքների և միջազգային փոխադրում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
ԱՄՆ կլիմայի մասնագետները բացատրում են հյուսիսային կիսագնդի ներկայիս անսովոր տաք ձմռան պատճառները
Bloomberg-ը հայտնում է, որ Միացյալ Նահանգներում կլիմատոլոգները պարզել են 2019-2020 թվականների աննորմալ տաք ձմռան պատճառը: Այդ մասին տեղեկացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Մխիթարյանը՝ գոլի ու գոլային փոխանցման հեղինակ
Իտալական Ա Սերիայի 25-րդ տուրում նախօրեին «Ռոման» սեփական հարկի տակ ընդունել էր  «Լեչչեին»: «Ռոման» 4...
Աղբյուր` Panorama.am
10:33
Բրեքզիթի պատճառով բրիտանական անձնագրի գույնը կփոխվի
Բրիտանիայի իշխանությունները որոշում են կայացրել կապույտ անձնագրերը վերադարձնելու մասին՝ ներկայումս գործող կարմիրների փոխարեն։ Գազետա.ռու-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Միլանում Ջորջիո Արմանիի ցուցադրությունն անցկացվել է առանց հանդիսատեսի
Հանրահայտ իտալացի դիզայներ Ջորջիո Արմանին որոշել է Միլանի Նորաձևության շաբաթվա իր ցուցադրությունը փակ անցկացնել։ www.kp.ru-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:09
Իսրայելը հրթիռային հարվածներ է հասցրել Սիրիայում «Իսլամական ջիհադի» թիրախներին
Իսրայելական բանակը հայտնել է, որ օդային հարվածներ է հասցրել Սիրիայի և Գազայի հատվածներին։ Ավելի վաղ սիրիական SANA գործակալությունը հայտնել էր,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Քանդված «պատմություն»
«Ինչ էինք, ինչ դարձանք» Խորհրդային շրջանում կառուցված որոշ հուշարձաններ, գործարաններ, բնակելի շինություններ արդեն ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
Չինաստանում գնահատել են կորոնավիրուսի համաճարակի ազդեցությունը տնտեսության վրա
Համաճարակը երկարաժամկետ հեռանկարում էլ չի ազդի ընդհանուր տնտեսական իրավիճակի վրա
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
Իրան-Թուրքիա սահմանին գրանցված երկրաշարժից կան զոհեր և տուժածներ
Նախօրեին, տեղական ժամանակով ժամը 20:00-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը` 16:00-ին) ՀՀ ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության սեյսմոլոգիական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
Չինաստանում կորոնավիրուսի զոհերի թիվը հասել է 2592-ի
Չինաստանում նոր կորոնավիրուսի զոհերի թիվը աճել է մինչև 2592-ի, վերականգնվել է 24734 մարդ: Այս մասին ասված է ՉԺՀ առողջապահության պետական կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան
18:17 18/02/2020

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}