Հասարակություն 17:48 07/11/2020 Հայաստան

Ադրբեջանի՝ ֆոսֆորային զենքի օգտագործումը ոչ միայն միջազգային հանցագործություն է, այլև՝ անզորություն

Պատերազմի բացասական  ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա անհերքելի և ապացուցված փաստ է։ Առաջին անգամ աշխարհը  «էկոցիդ»  տերմինը լսել է 1972 թ․-ին Ստոկհոլմում կայացած ՄԱԿ-ի բնապահպանական գագաթաժողովի ընթացքում, երբ ներկայացվել է  վիետնամական պատերազմում  կիրառված քիմիական զենքի կործանարար ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ 1980-ականներին վիետնամցի մասնագետների ուսումնասիրությունները փաստել են, որ թունավորված անտառածածկ տարածքներում պահպանվել է կենդանիների  և թռչունների tտեսակի միայն  10-30 տոկոսը։

Գագաթաժողովի ընթացքում՝ նաև առաջարկվել է «Էկոցիդը»  ներառել խաղաղության դեմ  հանցագործությունների շարքում, սակայն այդպես էլ մնացել է օդից առկախված։ Մինչդեռ  էկոցիդները շարունակվում են ցայսօր․․․

Շրջակա միջավայրի կառավարման մասնագետ, «Կանայք հանուն կլիմայի և էնէերգետիկայի» ՀԿ նախագահ Նունե Սաքանյանի հետ  «Panorama.am»-ը զրուցեց    Արցախում տեղի ունեցող  էկոցիդի և միջազգայնորեն դրա հանրայնացման անհրաժեշտության մասին։

«Հայկական լեռնաշխարհը միջազգային առաջատար  բնապահպանական կառույցների կողմից ճանաչվել է որպես աշխարհի կենսաբազմազանության  թեժ կետերից մեկը։ Իսկ անտառային տարածքները, որոնք կազմում են Արցախի տարածքի շուրջ  36 տոկոսը, բնակավայր են էնդեմիկ և անհետացող տեսակների համար, որոնք ներառված են  տեղական և բնության միջազգային  կարմիր ցուցակում, օրինակ՝ սև և սպիտագագլուխ անգղերը, գորշ արջը, Կովկասյան ընձառյուծը և այլն։ Այսօր բնապահպանների համախմբված ահազագն էկոցիդի մասին միտված է կանխարգելելու նմանօրինակ հանցագործությունները»,-ասաց Նունե Սաքանյանն ու ավելացրեց, որ Հայաստանն այն քիչ երկրներից է, որը էկոցիդը դասել է որպես հանցագործություն։

«Համաձայն ՀՀ  քրեական օրենսգրքի ՝ բուսական և կենդանական աշխարհը դիտավորությամբ զանգվածային ոչնչացնելը, հողերն ու ջրային պաշարները թունավորելը, ինչպես նաև էկոլոգիական աղետ առաջացնող այլ արարքներ պատժվում են ազատազրկմամբ։ Եվ այս համատեքստում  զարմանալի  չէ, որ բնապահպաններն ահազանգեցին առ այն, որ հոկտեմբերի 30-ին Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն Արցախի անտառային տարածքների վրա կիրառել է  հրկիզող զինատեսակ՝ պարունակող , ամենայն հավանականությամբ, սպիտակ ֆոսֆոր։ Այն անդառնալի վնաս կարող է պատճառել՝ լայնածավալ անտառային հրդեհներից մինչև օդի , ջրի հողի աղտոտում, նաև կենսաբազմազանության կորուստ»,-ասաց Սաքանյանը։ 

Մասնագետի գնահատմամբ ՝  հակամարտության ընթացքում օգտագործված զինտեխնիկան, ռմբակոծությունների ինտենսիվությունը, ինչի ականատեսն ենք լինում, կործանիչ և անդառնալի  ազդեցություն ունի էկոհամակարգի և կենսաբազմազանության վրա։ Ինչ վերաբերում է ֆոսֆորային զենքի օգտագործմանն, ապա․

«Ֆոսֆորային զինատեսակը վտանգ է ներկայացնում բնական միջավայրի, կենսաբազմազանության  և մարդու համար։ Համաձայն իրականացված ուսումնասիրությունների, որտեղ դիտարկվել է հենց սպիտակ ֆոսֆոր պարունակող  զենքի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, նշվում է, որ օդում այրվելով այն առաջացնում է թունավոր գազ, որը հանգեցնում  է ինչպես միջավայրի աղտոտման , այնպես էլ մարդու շնչառական համակարգի վրա բացասական ազդեցության։ Սպտակ  ֆոսֆորը կործանարար աղդեցություն ունի բնական միջավայրի, մասնավորապես բուսականության վրա։ Ըստ նախնական տեղեկությունների  երկու օրվա ընթացքում հրդեհվել է Արցախի ավելի քան 1800 հա անտառածածկ տարածք։ Այս զենքի շարունակական կիրառումը  կարճ ժամանակում հասցնում է  մեծածավալ  վնասներ՝ կուտակվելով հողում և գետերում աղտոտում է այն և պահպանվում երկար տարիներ։ Վնասվում է տվյալ տարածքում ստացվող գյուղատնտեսական արտադրանքը»։

Քիմիական զենքի օգտագործումը  փոխում է հողի ստրուկտուրան, առաջացնելով  էրոզիա և զրկելով բնակչությանը  սեփական հողից օգտվելու հնարավորությունից։ Մասնագետի դիտարկմամբ ՝Արցախի դեմ իրականացվող հանցավոր գործողությունները ՝  խաղաղ բնակչության և քաղաքացիական ենթակառուցվածքների թիրախավորումը, ինչպես նաև էկոցիդի իրականացումը, նպատակ ունեն  ստեղծելու մի միջավար, որտեղ պարզապես  անհնարին կլինի ապրելը։ Սա միջազգային մասշտաբի էկոլոգիական հանցաագործություն է։

Ստացվում է՝ Ադրբեջանն Արցախի հեղերը զավթել չկարողանալու անզորությունից,դրանք ուղղակի փչացնում է կամ փորձում դարձնել անպիտան։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

08:59
Ադրբեջանցին տնավորվել է «Էնգելսի լճի» մոտ
Zangezur.tv-ն զրուցել է Դավիթբեկի ջրամբարի տնօրեն Էնգելս Թումանյանի հետ, ով ասել է, որ նախկինում լճի տարածքը մարդաշատ էր, «իսկ հիմա, որ թուրքը նստել է այստեղ, վախենում են գալ»։
Աղբյուր` Panorama.am
22:17
Արթուր Վանեցյան. Մենք ՀՀ քաղաքացուն հարց կտանք՝ այս աղմուկ-աղաղակից չե՞ս հոգնել, այս համատարած ստից չե՞ս զզվել
Կորսվածը վերականգնելու և երազածը ստանալու միայն մեկ ճանապարհ կա:
Աղբյուր` Panorama.am
20:44
Աշխատել չեք կարողանում, լռել գոնե կարող եք․ Էլինար Վարդանյան
Այսօր ԱԺ նիստին ուսապարկերի ղեկավարը Մարիա Կարապետյանին էր հանձնարել լինել Վաղարշակ Հակոբյան։ Այս մասին գրել է Այլընտրանքային նախագծեր խումբ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Օդի ջերմաստիճանը մայիսի 8-ի և 9-ի ցերեկն աստիճանաբար կբարձրանա 2-4 աստիճանով
Ներկայացնում ենք առաջիկա օրերին Հայաստանում սպասվող  եղանակը։ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի կանխատեսումների համաձայն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Իրական գործ անողներին և պարզապես խոսացողներին ցույց կտա ժամանակը․ Սամվել Ասատրյանը՝ Մարուքյանին
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը լրագրողների հետ ճեպազրույցում իրեն թույլ է տվել մերկապարանոց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ռոբերտ Քոչարյանը, ՀՅԴ-ն և «Վերածնվող Հայաստանը» մայիսի 9-ին հրավիրում են Ազատության հրապարակ
Ռոբերտ Քոչարյանը, ՀՅԴ-ն և «Վերածնվող Հայաստանը» մայիսի 9-ին հրավիրում են Ազատության հրապարակ։ «Հաղթանակի օրը՝ Մայիսի 9-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
ԵՊՀ ԳԽ-ն կվիճարկի ՀՀ կառավարության որոշումը
ԵՊՀ գիտական խորհրդի հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «Ղեկավարվելով «Երևանի պետական համալսարան» հիմնադրամի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Ո'չ Հոլոքոստը, ո'չ Հայոց ցեղասպանությունն իրենց վերջնական նպատակին չեն հասել․ Գիյերմո Ալտարես
Ճանաչված լրագրող, El País-ի միջազգային բաժնի նախկին ղեկավար Գիյերմո Ալտարեսը հոդված է հրապարակվել օրաթերթում՝ անդրադառնալով Հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Ապաշխարելու փոխարեն Թուրքիայի ներկայիս իշխանությունները ժխտում են․ Հովհաննես Վիրաբյան
Արգենտինայում ՀՀ դեսպան Հովհաննես Վիրաբյանի նամակը հրապարակվել է «Perfil» պարբերականում, որում ասվում է․ «Ապրիլի 24-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Ռուսաստանը պարտավորվել է ապահովել մեր դաշնակցի՝ Հայաստանի անվտանգությունը․ Լավրով
Հերթական անգամ Երևան այցի առաջին իսկ պահից մենք զգում ենք հայ ժողովրդի, մեր բարեկամների ջերմ վերաբերմունքը: Այս մասին հայտարարել է ՌԴ ԱԳ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Պուտինը COVID-19-ի դեմ ռուսական պատվաստանյութերը համեմատել է Կալաշնիկովի հետ
Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում ռուսական դեղամիջոցներն այսօրվա դրությամբ  ամենաանվտանգներից en, դրանք պարզ և հուսալի են, ինչպես Կալաշնիկովը:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել․ ՊՆ
Մայիսի 5-ին և 6-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Նիկոլն ԱԱԾ-ի ձեռքերով շարունակում է քանդել իրավական պետության մնացորդները. Մակինյան
Ազգային անվտանգության ծառայությունը մերժել է Նիկոլ Փաշինյանի իրավական գծով խորհրդական Աննա Վարդապետյանի վերաբերյալ քրեական գործ հարուցել։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Սոֆիայում մեկնարկել է ըմբշամարտի միջազգային վարկանիշային մրցաշարը
Սոֆիայում մեկնարկել է ըմբշամարտի միջազգային վարկանիշային մրցաշարը: Այս մասին հայտնում է ՀԱՕԿ-ը։ Առաջինը մրցագորգ են դուրս եկել ազատ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Դավթաշենի 4-րդ թաղամասից մինչև Էրեբունու զանգված, սկսել է աշխատել 74 համարի երթուղին
Այսօր 13 նոր կոմպակտ ավտոբուսներով 74 համարի երթուղին վերսկսել է իր աշխատանքը: Այս մասին հայտնում են Երևանի քաղաքապետարանի մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Եթե 6 ամսում չձևավորվի հոգաբարձուների խորհուրդ, ապա ԵՊՀ-ն կլուծարվի. Վահե Հովհաննիսյան
ԵՊՀ գիտական խորհուրդը արտահերթ նիստում, որի ընթացքում քննարկվեց  ՀՀ կառավարության կողմից ԵՊՀ կանոնադրության մեջ արված փոփոխության հարցը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Ձյուդոիստները ևս մեկ հնարավորություն ունեն վաստակել օլիմպիական միավորներ
Ռուսաստանի Կազանում ձյուդոյի «Մեծ սաղավարտի» հերթական փուլում երեք անընդմեջ հաղթանակ է տոնել մեր առաջատար ֆերդինանդ Կարապետյանը /73...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Բաքվի դեմ քրեական գործեր են հարուցվել չթույլատրվող զենք-զինամթերք օգտագործելու համար
«2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Թուրքիան և Ադրբեջանը պատերազմ սանձազերծեցին Արցախի դեմ՝ օգտագործելով արգելված զինատեսակներ։ Այդ առումով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Իշխանությունները զգացին՝ կարող է իրենց նպատակն ուշանա, այդ պահին հենց այդ որոշում կայացրեցին. ԵՊՀ արհմիության ղեկավար
«Ամենամեծ խնդիրը բուհական ինքնակառավարման իսպառ ոչնչացումն է»,- ԵՊՀ գիտխորհրդի նիստից հետո լրագրողների հետ զրույցում ասաց ԵՊՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկն առաջարկում է վճարային քարտեր ուսանողներին
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը, միջազգային Visa վճարահաշվարկային համակարգի հետ համատեղ, մեկնարկել է iStudent քարտը, որը նախատեսված է միջին մասնագիտական և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
2020 թ-ին կոռուպցիոն գործերով վերականգնվել է 14.2 մլրդ դրամի վնաս. Արթուր Դավթյան
«Միայն 2020 թվականի ընթացքում քրեական հետապնդման է ենթարկվել շուրջ 1356 անձ, ընդ որում՝ այս թիվը գերազանցում է 2019 թվականի արդյունքները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Վահագն Ղալումյանի գործով քրեադատավարական վարույթ է նախաձեռնվել. Գլխավոր դատախազ
«Պարոն դատախազ ուզում եմ անդրադառնաք «Ռաշշն վոյաժ» ՍՊԸ-ի գործին, որի տնօրենն էր Վահագն Ղալումյանը»,- Գլխավոր դատախազի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Նաիրա Զոհրաբյան. Գերությունից վերադարձած տղաներին, ասել են՝ պետք է գնան ծառայության
ԲՀԿ-ական պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյան գրել է. «Նախօրեին ադրբեջանական գերությունից վերադարձած 19-ամյա Ռոբերտ Վարդանյանը դեռ Մուրացանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
Արման Թաթոյանի ելույթից հետո Արարատ Միրզոյանը «հաշիվներ է պարզում»
ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանի ելույթից հետո, որում պաշտպանն անդրադարձ էր կատարել նաև իմքայլական պատգամավոր Մարիա Կարապետյանի հայտարարությանը՝ որակելով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:53
ԵՊՀ-ում ճգնաժամ չկա, կառավարությունն է ստեղծել ճգնաժամ, ինչպես երկրում է ստեղծել. ԵՊՀ գիտխորհրդի անդամ
Երևանի պետական համալասրանը գիտխորհրդի նիստ է հրավիրել, որի օրակարգում ԵՊՀ կանոնադրությունում արված փոփոխության հարցն է, որով ԵՊՀ հոգաբարձուների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Էդ ինձ մեդիատեռորի մե՞ջ եք մեղադրում, տիկին Կարապետյան. լո՞ւրջ եք ասում. Արման Թաթոյանը՝ իմքայլականին
«Ձեր ասածը բացահայտ կեղծիք է, փաստերի կեղծում, ու շատ վիրավորական է մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտի նկատմամբ, որ որպես կառավարող...
Աղբյուր` Panorama.am
16:39
Դաշինքը պատրաստակամ է կասեցնել պետականության փլուզումը, կերտել Հայաստանի երաշխավորված ապագան. Իշխան Սաղաթելյան
ՀՅԴ-ն առաջիկա ընտրություններին ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբրետ Քոչարյանի և «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցության հետ հանդես կգանք դաշինքով:
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Սյունեցի երիտասարդն ասում էր, թե ո՞վ իրեն աղջիկ կտա այս իրավիճակում. Անի Սամսոնյան
««Ֆրիդմ Հաուս»-ի զեկույցում արձանագրվել է ժողովրդավարության հետընթաց Հայաստանում և այն պայմանավորված է ոչ միայն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
Եղեգնաձոր-Վայք ավտոճանապարհին վթարի հետևանքով մեկ մարդ մահացել է
Վայոց ձորի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն մայիսի 6-ին, ժամը 14:27-ին ահազանգ է ստացվել, որ Եղեգնաձոր-Վայք ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել...
Աղբյուր` Panorama.am
16:19
ԼՂ կարգավորման հիմքում պետք է առաջին հերթին ընկած լինի Արցախի կարգավիճակի որոշումը․ Արա Այվազյան
«Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը հեռու է կարգավորված լինելուց։ Բացառապես խաղաղ բանակցությունների միջոցով է հնարավոր հասնել համապարփակ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՄԻՊ-ը՝ Մարիա Կարապետյանին. Դուք գնացե՞լ եք Գորիսից Շուռնուխ ճանապարհով
16:35 06/05/2021

ՄԻՊ-ը՝ Մարիա Կարապետյանին. Դուք գնացե՞լ եք Գորիսից Շուռնուխ ճանապարհով

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}