Հասարակություն 17:48 07/11/2020 Հայաստան

Ադրբեջանի՝ ֆոսֆորային զենքի օգտագործումը ոչ միայն միջազգային հանցագործություն է, այլև՝ անզորություն

Պատերազմի բացասական  ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա անհերքելի և ապացուցված փաստ է։ Առաջին անգամ աշխարհը  «էկոցիդ»  տերմինը լսել է 1972 թ․-ին Ստոկհոլմում կայացած ՄԱԿ-ի բնապահպանական գագաթաժողովի ընթացքում, երբ ներկայացվել է  վիետնամական պատերազմում  կիրառված քիմիական զենքի կործանարար ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ 1980-ականներին վիետնամցի մասնագետների ուսումնասիրությունները փաստել են, որ թունավորված անտառածածկ տարածքներում պահպանվել է կենդանիների  և թռչունների tտեսակի միայն  10-30 տոկոսը։

Գագաթաժողովի ընթացքում՝ նաև առաջարկվել է «Էկոցիդը»  ներառել խաղաղության դեմ  հանցագործությունների շարքում, սակայն այդպես էլ մնացել է օդից առկախված։ Մինչդեռ  էկոցիդները շարունակվում են ցայսօր․․․

Շրջակա միջավայրի կառավարման մասնագետ, «Կանայք հանուն կլիմայի և էնէերգետիկայի» ՀԿ նախագահ Նունե Սաքանյանի հետ  «Panorama.am»-ը զրուցեց    Արցախում տեղի ունեցող  էկոցիդի և միջազգայնորեն դրա հանրայնացման անհրաժեշտության մասին։

«Հայկական լեռնաշխարհը միջազգային առաջատար  բնապահպանական կառույցների կողմից ճանաչվել է որպես աշխարհի կենսաբազմազանության  թեժ կետերից մեկը։ Իսկ անտառային տարածքները, որոնք կազմում են Արցախի տարածքի շուրջ  36 տոկոսը, բնակավայր են էնդեմիկ և անհետացող տեսակների համար, որոնք ներառված են  տեղական և բնության միջազգային  կարմիր ցուցակում, օրինակ՝ սև և սպիտագագլուխ անգղերը, գորշ արջը, Կովկասյան ընձառյուծը և այլն։ Այսօր բնապահպանների համախմբված ահազագն էկոցիդի մասին միտված է կանխարգելելու նմանօրինակ հանցագործությունները»,-ասաց Նունե Սաքանյանն ու ավելացրեց, որ Հայաստանն այն քիչ երկրներից է, որը էկոցիդը դասել է որպես հանցագործություն։

«Համաձայն ՀՀ  քրեական օրենսգրքի ՝ բուսական և կենդանական աշխարհը դիտավորությամբ զանգվածային ոչնչացնելը, հողերն ու ջրային պաշարները թունավորելը, ինչպես նաև էկոլոգիական աղետ առաջացնող այլ արարքներ պատժվում են ազատազրկմամբ։ Եվ այս համատեքստում  զարմանալի  չէ, որ բնապահպաններն ահազանգեցին առ այն, որ հոկտեմբերի 30-ին Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն Արցախի անտառային տարածքների վրա կիրառել է  հրկիզող զինատեսակ՝ պարունակող , ամենայն հավանականությամբ, սպիտակ ֆոսֆոր։ Այն անդառնալի վնաս կարող է պատճառել՝ լայնածավալ անտառային հրդեհներից մինչև օդի , ջրի հողի աղտոտում, նաև կենսաբազմազանության կորուստ»,-ասաց Սաքանյանը։ 

Մասնագետի գնահատմամբ ՝  հակամարտության ընթացքում օգտագործված զինտեխնիկան, ռմբակոծությունների ինտենսիվությունը, ինչի ականատեսն ենք լինում, կործանիչ և անդառնալի  ազդեցություն ունի էկոհամակարգի և կենսաբազմազանության վրա։ Ինչ վերաբերում է ֆոսֆորային զենքի օգտագործմանն, ապա․

«Ֆոսֆորային զինատեսակը վտանգ է ներկայացնում բնական միջավայրի, կենսաբազմազանության  և մարդու համար։ Համաձայն իրականացված ուսումնասիրությունների, որտեղ դիտարկվել է հենց սպիտակ ֆոսֆոր պարունակող  զենքի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, նշվում է, որ օդում այրվելով այն առաջացնում է թունավոր գազ, որը հանգեցնում  է ինչպես միջավայրի աղտոտման , այնպես էլ մարդու շնչառական համակարգի վրա բացասական ազդեցության։ Սպտակ  ֆոսֆորը կործանարար աղդեցություն ունի բնական միջավայրի, մասնավորապես բուսականության վրա։ Ըստ նախնական տեղեկությունների  երկու օրվա ընթացքում հրդեհվել է Արցախի ավելի քան 1800 հա անտառածածկ տարածք։ Այս զենքի շարունակական կիրառումը  կարճ ժամանակում հասցնում է  մեծածավալ  վնասներ՝ կուտակվելով հողում և գետերում աղտոտում է այն և պահպանվում երկար տարիներ։ Վնասվում է տվյալ տարածքում ստացվող գյուղատնտեսական արտադրանքը»։

Քիմիական զենքի օգտագործումը  փոխում է հողի ստրուկտուրան, առաջացնելով  էրոզիա և զրկելով բնակչությանը  սեփական հողից օգտվելու հնարավորությունից։ Մասնագետի դիտարկմամբ ՝Արցախի դեմ իրականացվող հանցավոր գործողությունները ՝  խաղաղ բնակչության և քաղաքացիական ենթակառուցվածքների թիրախավորումը, ինչպես նաև էկոցիդի իրականացումը, նպատակ ունեն  ստեղծելու մի միջավար, որտեղ պարզապես  անհնարին կլինի ապրելը։ Սա միջազգային մասշտաբի էկոլոգիական հանցաագործություն է։

Ստացվում է՝ Ադրբեջանն Արցախի հեղերը զավթել չկարողանալու անզորությունից,դրանք ուղղակի փչացնում է կամ փորձում դարձնել անպիտան։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:09
Yerkir.am. «Քո հետևից կգան»-ից հետո երիտասարդին ծեծել են
Վերջին երթի ժամանակ Փաշինյանը, Արցախի 13 հասցեում արձագանքելով պատուհանից իրեն քննադատած քաղաքացուն, ասել էր՝ «Քո հետևից կգան»։...
Աղբյուր` Panorama.am
23:03
Արփինե Հովհաննիսյան. Քիչ մնաց
ԱԺ նախկին փոխնախագահ, արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը գրում է. «Հիմա նյարդերի պայքար է: Ամուր նյարդերի, ինչից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:25
Ֆեյք Գագիկ Սողոմոնյանի լուսանկարը՝ ԱԱԾ շենքի պատին
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանն այսօր յուրօրինակ ակցիա է իրականացրել ԱԱԾ շենքի մոտ։ Նա ֆեյսբուքյան կեղծ օգտատեր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:19
Այլընտրանքային նախագծեր խումբ. Սա պետության ինքնապաշտպանությունն է
Այլընտրանքային նախագծեր խումբը տարածել է հոդված, որտեղ անդրադառնում է վերջին ժամերի իրադարձություններին. «Նախագահի կշռադատված քայլից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:13
ՊՆ. Պահանջում ենք զերծ մնալ զինված ուժերի անունից հայտարարություններ անելուց
Հայաստանի զինված ուժերը լիարժեք և պատասխանատվությամբ կատարում են երկրի անվտանգության ապահովման իրենց գործառույթները և, անկախ քաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
22:07
Սայաթ Շիրինյանը՝ ոստիկանապետին. Ենթականերիդ սպանդի մի ենթարկի
Հայաստանի ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության նախկին պետ, գնդապետ Սայաթ Շիրինյանը գրում է. «Այն, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:01
Ապիկյան. Եկան, դավաճանեցին, վռնդվեցին
Արեն Ապիկյանը գրում է. «Բայց ջոկու՞մ եք «ամենալեգիտիմ», «ամենաժողովրդական», «ամենաարդար»...
Աղբյուր` Panorama.am
21:48
Արա Զոհրաբյան. Նիկոլ Փաշինյանը պետք է հեռանա
Փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանը գրում է. «ՀՀ նախագահը չի ստորագրել ԶՈՒ շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին ազատելու մասին վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:41
Արթուր Ղազինյան. Ուզում եմ հավատալ, որ Արթուրը կկայացնի միակ ճիշտ որոշումը
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը գրում է. «Արթուր Դավթյանը կանգնել է իր կյանքի ամենաբարդ որոշումն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:32
Քաղաքագետ. Քաղաքական Դիակը մինչև վերջ պայքարելու է
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Քաղաքական Դիակը մինչև վերջ պայքարելու է, ամեն ինչ ու ամենին զոհելու է, եթե ՀԱՊՔ-ի պայմանագիրը...
Աղբյուր` Panorama.am
21:22
Mediaport. ԱԱԾ ԱԼՖԱ ջոկատը նույնպես հրաժարվել է կատարել Օնիկ Գասպարյանին ձերբակալելու Փաշինյանի հրամանը
Թելեգրամի Mediaport ալիքը գրում է. «Mediaport-ի հավաստի տեղեկություններով՝ 2 ժամ առաջ Փաշինյանը հրամայել է ԱԱԾ֊ի ԱԼՖԱ ջոկատին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
«ՄԵՐ ԹԱՂԸ»՝ մեծ պրեմիերա Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում
Պատանի հանդիսատեսի թատրոնը երկարատև դադարից հետո իր դռներն է բացում մեծ պրեմիերայով: Թատրոնի մամուլի ծառայության փոխանցմամբ, փետրվարի 28-ին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
21:07
Միքայել Մինասյան. Արմեն Սարգսյանն այսօր երկրին տվեց հույս
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Եթե անկեղծ, շատ զարմացած եմ։ Ես կարծում էի, որ էլ զարմանալու տեղ չունեմ: Ես...
Աղբյուր` Panorama.am
21:00
Իրավաբան. Մոտ ապագայում Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելը կդառնա անհնար
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանը գրում է. «Ինչպես պարզ դարձավ Հանրապետության նախագահը, իր սահմանադրական լիազորությունների շրջանակում,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:54
ՃՈ երկու տեսուչի մեղադրանք է առաջադրվել
Ոստիկանության ներքին անվտանգության վարչությունում ստացված տվյալների և իրականացված օպերատիվ հետախուզական միջոցառումների, ինչպես նաև կատարված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:48
Նարեկ Մալյան. Ռազմական դրության ժամանակ ոստիկանությունը, ԱԱԾ-ն ենթարկվում են ԶՈւ ԳՇ պետին
«Վետօ» հասարակական-քաղաքական նախաձեռնության հիմնադիր Նարեկ Մալյանն ուղիղ եթերում հայտարարեց՝ ոստիկանության բարեփոխումը ձախողել են,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Դատախազությունից հերքում են
Գլխավոր դատախազի խորհրդական Գոռ Աբրահամյանը գրում է. «Տեղեկատվությունը, թե իբր ՀՀ գլխավոր դատախազը ՀՀ Վարչապետի մոտ է հրավիրվել ու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Ոստիկանությունից հերքում են Վահե Ղազարյանի հրաժարականի մասին լուրերը
Ոստիկանության պետ Վահե Ղազարյանի հրաժարականի մասին լուրը չի համապատասխանում իրականությանը։ Panorama.am-ին փոխանցեց ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Գորբաչովը Պուտինին ու Բայդենին կոչ է արել հանդիպել միջուկային պատերազմի սպառնալիքը նվազեցնելու համար
Խորհրդային Միության նախկին նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը խնդրել է Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների ներկայիս ղեկավարներ Վլադիմիր Պուտինին և Ջոզեֆ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Արթուր Վանեցյան. Մենք ցույց տվեցինք, որ պատիվ ունենք
Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով երթի մասնակիցները վերադարձան Բաղրամյան պողոտա։ Այստեղ կրկին մեկնարկեց հանրահավաքը։ «Այսօր շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Դատարան է ուղարկվել օրենքով երեք գողի վերաբերյալ քրեական գործ
Քրեական ենթամշակույթին առնչվող արարքները քրեականացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո 2020թ. նշված հանցատեսակներով արձանագրվել է 16 դեպք:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Այս իշխանությունը կառավարման իմիտացիա է անում, մյուս կողմից էլ՝ «անիծում բնության հերը»․ անտառագետ
Կառավարությունը բնապահպանության ոլորտում ծրագրեր է իրականացնում, որոնք ոչ միայն անպիտան են, այլև կարող են ճիշտ հակառակ էֆեկտն ունենալ և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Հրապարակ». Եվս մեկ գեներալ միանում է ԳՇ պահանջին
ՊՆ Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանի նախկին պետ, պաշտոնաթող գեներալ Արմեն Ղահրամանյանը իր աջակցությունն է հայտնում Զինված ուժերի Գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Քաղաքացիները՝ Փաշինյանին. Դու քաղցկեղ ես Մայր Հայաստանի մարմնին, որը կհեռացվի ամեն կերպ
Նիկոլ Փաշինյանը ԶՈՒ ԳՇ պետ Օնիկ Սարգսյանին պաշտոնանկ անելու միջնորդությունը կրկին ուղարկել է ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանին։ Այդ մասին նա գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Գևորգ Դանիելյան. Հանրապետության նախագահը գործեց Սահմանադրության ոգուն խիստ համապատասխան
Իրավագիտության դոկտոր, արդարադատության նախկին նախարար Գևորգ Դանիելյանը գրում է. «Հանրապետության նախագահը գործեց Սահմանադրության ոգուն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր հանդիպել է արցախյան պատերազմի ընթացքում անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ: Հանդիպմանը ներկա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Էլինար Վարդանյան. Արմեն Սարգսյանի կենսագրության ամենակարևոր օրն էր
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի փորձագետ Էլինար Վարդանյանն, արձագանքելով ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի՝ քիչ առաջ տարածած հայտարարությանը, գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Բաղրամյան պողոտայում ծափահարություններով ողջունեցին ՀՀ նախագահի որոշում
«Կար մեկ ճանապարհ բանակը պաշտպանելու, այն միջնորդությունն առարկություններով հետ ուղարկելն էր, մենք դա էինք պահանջում և նույն կարծիքն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
ՊՆ. Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել
Փետրվարի 26-ին և 27-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
ԻՊ-ն Սիրիայում գազատար է պայթեցրել
«Իսլամական պետություն» խմբավորման ահաբեկիչները շաբաթ օրը դիվերսիա են իրականացրել սիրիական Դեյր-էլ-Զոր նահանգում գտնվող գազատարի վրա:...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}