Հասարակություն 16:05 22/06/2021 Հայաստան

«Ի՞նչ կլիներ, եթե մեկ ուրիշը թաղեր իմ որդուն». Զոհված հայ զինծառայողների որոնումների տառապանքները

Բրիտանական The Guardian պարբերականը պատերազմից ութ ամիս անց ընդարձակ հոդվածով անդրադարձել է անհետ կորած, զոհված հայ զինծառայողների որոնումներին ու նրանց ընտանիքների տառապանքներին.

«Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմից ութ ամիս անց Լեռնային Ղարաբաղում մնաց ավելի քան հինգ հազար զոհված, շատ զինվորներ դեռ անհետ կորած են։ Հայաստանում շատ ընտանիքներ հուսահատ կերպով փնտրում են իրենց սիրելիներին։ ԴՆԹ թեստավորումների նկատմամբ անվստահությունը գնալով մեծանում է, տեղեկատվությունը նվազում, որը հանգեցնում է կառավարության վրա ճնշման մեծացմանը։

Լարիսա Դուրեյանը իր 20-ամյա որդուն՝ Մխիթարին փնտրում է հոկտեմբերից։ Նրա որդու ժամկետային զինծառայությունը մեկնարկել էր 2019-ի հուլիսին, ծառայում էր Վարանդայում, երբ անցած տարվա սեպտեմբերին պայթեց պատերազմը։

Հոկտեմբերի 12-ին Մխիթարը զանգել է մորն ու ասել, որ իրենց տեղափոխում են, թե ուր՝ չի ասել։ Դա վերջին խոսակցությունն էր։

«Նրանք մի տղայի մարմին բերեցին, որի հագին իմ որդու հագուստն էր։ Նրանք նաև գտել էին որդուս բանկային քարտը գրպանում։ Դեմքն անճանաչելի էր։ Իմ որդու ձեռքերին շատ սպիներ կային, քանի որ նա պատանի հասակում վիրահատություն էր տարել։ Ես առաջինը նայեցի ձեռքերին։ Դրանք նորմալ էին, ոչ մի հետք չկար։ Ես արդեն ԴՆԹ թեստ էի հանձնել։ Հարցրեցի՝ ստուգե՞լ են։ Նրանք պատասխանեցին՝ չեն ստուգել, ասացին՝ նա իսկապես իմ որդին է, քանի որ նրա շորն է հագին ու նրա քարտը գրպանում։ Ես պնդեցի, որ ԴՆԹ հետազոտություն իրականացվի»,- պատմել է կինն ու ավելացրել, ԴՆԹ հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ մահացածը կնոջ որդին չէ։

«Պատկերացրեք, որ ես հուղարկավորեի մեկ ուրիշի երեխայի, ծնողները, հարազատները չէին կարող գտնել նրան։ Եվ ի՞նչ, եթե մեկ ուրիշը հուղարկավորեր իմ որդուն՝ մտածելով, որ իրենցն է»,- ասել է Դուրեյանը։

Մինչ այս սխալը բացահայտված չէ, նա շարունակ փնտրել էր որդուն բոլոր դիահերձարաններում, հիվանդանոցներում, համացանցում ու սոցիալական մեդիայում՝ հրապարակելով նրա լուսանկարները։ Բայց չէր գտել։

Անհետ կորածների, ինչպես նաև Ադրբեջանում որպես բանտարկյալ պահվողների թիվը դեռևս հստակ չէ։ Նիկոլ Փաշինյանն ապրիլի կեսրին հայտարարել է, որ 3 621 մարդ համարվում է մահացած, 321 մարդ՝ անհետ կորած, 200 մարմին դեռ նույնականացված չէ։ Իրավապաշտպանները դիմել են ՄԻԵԴ ավելի քան 200 ռազմագերու ճակատագրի վերաբերյալ։

Մինչ Դուրեյանը որևէ լուր չունի որդուց, որոշ ընտանիքներ դադարեցրել են որոնումները, քանի որ գտել են իրենց որդիներին։

Հունվարին Նարինե Գասպարյանին հայտնել են, որ դատաբժիշկները նույնականացրել են որդուն,  հուղարկավորելու համար երեք ոսկոր են տվել, այն, ինչ մնացել է որդու մարմնից։ Մի քանի շաբաթ անց Գասպարյանը լաբորատորիայից լուր է ստանում՝ նա իր որդին չէր։ Ընտանիքը հանել է թաղած ոսկորներն ու շարունակել որդու որոնումները։

«Երկու շաբաթ անց դիահերձարանում մենք գտանք մեր որդու՝ լիարժեք ու դեռ ճանաչելի մարմինը։ Ես տեսա նրան, այդ ինքն էր»,- ասել է Գասպարյանը։

Կինը չի ցանկանում, որ իր որդու գործն օգտագործվի դիերի նույնականացման ուղղությամբ աշխատողներին քննադատելու համար: «Պարզապես կարծում եմ, որ գիտնականները նույնպես մարդիկ են, և միգուցե նրանք ուղղակի հոգնել էին, քանի որ հիմա այնքան շատ են աշխատում։ Մենք խոսեցինք լաբորատորիայի հետ և ընդունեցին, որ սխալ է եղել։ Այդուհանդերձ, այն շատ ցավոտ էր։ Բայց մենք հիմա բախտավոր ենք, որ վերջապես գտանք մեր որդու մարմինը, կարողացանք ամբողջությամբ հուղարկավորել։ Շատ մարդիկ ոչինչ չունեն հուղարկավորելու համար»,- ասել է նա:

Դատաբժշկական փորձագետ Դիաննա Հարությունյանը, որ աշխատում է առողջապահության նախարարության ենթակայությամբ, նշել է. «Մենք սարսափելի վատ ենք զգում տեղի ունեցածի համար։ Բայց դա մարդկային սխալի հետևանք էր, որը տեղի էր ունեցել թվեր արտագրելիս, սարքավորումների սխալ չի եղել»։

Կենտրոնում նախկինում տարեկան մի քանի ԴՆԹ հետազոտություն էր իրականացվում, որոնք կապված էին կամ քրեական հացագործությունների կամ էլ հնէաբանական ուսումնասիրությունների հետ։ Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմից հետո այն լցվեց մի քանի հարյուր ոսկորներով ու մարմնի տարբեր մասերով։ Լաբորատորիայի աշխատակիցները խոստովանում են՝ գերլարված են աշխատում։ ԴՆԹ թեստավորման աշխատանքները դժվարացրել է ոչ միայն զոհվածների մեծ թիվը, այլև մարմինների խիստ վնասված, այրված լինելը։

«Մենք մի քանի դեպքեր ունենք, որոնք այնքան խորն են այրված, այնպես են վնասված, որ չգիտենք էլ, հնարավո՞ր է նույնականացնել»,- ասել է Դիաննա Հարությունյանը։

Հայաստանը Ադրբեջանին մեղադրել է սպիտակ ֆոսֆոր օգտագործելու մեջ, ինչով էլ կարելի է բացատրել զինվորների ու դիակների վրա հայտնաբերված այրվածքները:

«Խմբերով մարդկանց հարվածել են ու այրել։ Նրանք բոլորը մահացել են։ Մի փոս է փորվել, որտեղ տեղավորել են բոլոր մարմինները։ Հիմա մենք պետք է նույնականացնենք բոլոր ոսկորները, նույնականացված մասերով հավաքենք մարմինները»,- ասել է լաբորատորիայի բժիշկը։

Մարմինները հնարավորին ամբողջական ընտանիքներին վերադարձնել խորհուրդ է տվել «Կարմիր Խաչը»։

«Դուք կարո՞ղ եք պատկերացնել, մենք ընտանիքին ասենք, ձեր որդին մեզ մոտ է, բայց վերադարձնել չենք կարող։ Գրեթե անհնարին է։ Ընտանիքները չեն կարող սպասել, նրանք ճնշում կգործեն մեզ վրա»,- ասել է նա։

Որոշ ընտանիքներ չեն վստահում պետական լաբորատորիայի արդյունքներին և որոշել են դրանք ստուգել Հայաստանից դուրս մասնավոր ընկերություններում։

Աննա Հովհաննիսյանը, որ «Գենետիկ դատաբժշկական կենտրոն» ՍՊԸ գլխավոր տնօրենն է, մինչ պատերազմը ոսկորների ԴՆԹ հետազոտություն չէր իրականացնում, սակայն սկսեց անել, երբ ֆրանսիացի բժիշկների խմբի կողմից ֆինանսական օգնություն ստացավ։ Իր կատարած հետազոտություններն առայժմ ցույց են տվել, որ պետական լաբորատորիայում սխալներ չեն եղել։

Նա նշել է՝ այն մարդիկ, ովքեր ֆինանսական հնարավորություն ունեն, կապ են հաստատում  Եվրոպայում կամ ԱՄՆ-ում գործող լաբորատորիաների հետ։

«Ծնողները մեզ չեն վստահում, դրա համար էլ ստուգում են մեզ։ Նրանք բերում են ԴՆԹ թեստ, որը վերցվել է մեկ այլ անձից, ոչ ընտանիքի անդամից և այն ներկայացնում են որպես ընտանիքի անդամի ԴՆԹ թեստ՝ տեսնելու, արդյո՞ք մենք հասկանում ենք, որ այն ընտանիքի անդամինը չէ։ Իհարկե, մենք հասկանում ենք, բայց կորցնում ենք շատ թանկ ժամանակ»,- ասել է նա»։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:42
Երևանում կկայանա ՈՒԵՖԱ Եվրոպա Կոնֆերենցիաների լիգայի 2 հանդիպում
Հուլիսի 29-ին՝ Երևանում, կկայանան ՈՒԵՖԱ Եվրոպա Կոնֆերենցիաների լիգայի երկրորդ փուլի 2 պատասխան հանդիպումներ, որոնց մրցավարների տեսուչները կլինեն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Երկրաշարժ Լոռու մարզի Սպիտակ քաղաքից 4 կմ հարավ-արևելք
ՀՀ ԱԻՆ-ը տեղեկացնում է,որ հուլիսի 26-ին, տեղական ժամանակով ժամը 18:59-ին (Գրինվիչի ժամանակով` ժամը 14:59-ին) ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Գեղամ Մանուկյան. «Կա վախ, որ ամբողջովին եղելությունը չի բացահայտվի»
Հստակ էր, որ «Հայաստան» դաշինքի խորհրդարան մտնելուց հետո առաջին նախաձեռնություններից մեկը լինելու է պատերազմի պատճառների,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Օձուն համայնքում էլեկտրաշչակ է գործարկվելու
Հուլիսի 28-ին` ժամը 15:00-ին, Լոռու մարզային փրկարարական վարչությունը Օձուն խոշորացված համայնքում իրականացնելու է «Քաղաքացիական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Մարտունու բժշկական կենտրոնին տրամադրվել է ռենտգեն սարքավորում
Եվրոպական միությունը և ԱՀԿ-ն այսօր Մարտունու բժշկական կենտրոնին են տրամադրել ռադիոլոգիայի սենյակի համար ժամանակակից ռենտգեն սարքավորում,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Ռուս դեսպանը ԱՄՆ-ին հրավիրել է անտառային հրդեհների դեմ պայքարում համագործակցության
Ռուսաստանի Դաշնության և ԱՄՆ-ի տեղական իշխանությունները կարող են երկխոսություն հաստատել անտառային հրդեհների դեմ պայքարի թեմայով, որից տուժում են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
ՄԻՊ-ի աջակցությամբ կազմակերպվել է կալանավորված անձի անվճար վիրահատությունը
Կալանավորված անձի քույրը դիմել է Մարդու իրավունքների պաշտպանի աջակցությանը եղբորը ցուցված վիրահատությունը կազմակերպելու հարցով: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
ԲԴԽ և ԱԱԾ ներկայացուցիչները քննարկել են ավտոմատ մակագրման համակարգի՝ հնարավորինս սեղմ ժամկետում վերագործարկման հնարավորությունը
Այսօր՝ հուլիսի 27-ին, Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի հանձնարարությամբ, Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահի պաշտոնակատարին է այցելել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Հայկ Մարտիրոսյանը դուրս մնաց շախմատի աշխարհի գավաթի պայքարից
Շախմատի աշխարհի գավաթի խաղարկությունում պայքարի մեջ մնացած Հայաստանի միակ ներկայացուցիչ Հայկ Մարտիրոսյանը 1/8 եզրափակչի թայ-բրեյքի երկրորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
«Հայաստանն» ու «Պատիվ ունեմը» կառաջարկեն չեղարկել պատգամավորներին 250 000 դրամ լրավճար տալու վերաբերյալ օրենքը
«Հայաստան» դաշինքը 8-րդ գումարման Ազգային ժողովի ձևավորումից հետո, օրենսդրական նախաձեռնությամբ է հանդես գալու, որով ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Հուլիսի 28-ին կկատարվի երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն
Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի №5 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում 2021 թվականի հուլիսի 28-ին կկատարվի երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Ոստիկանների կողմից հանցագործություն
Ոստիկանների կողմից հանցագործություն կատարելու մասին հաղորդում եմ ներկայացրել 1-02 ծառայությանը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է փաստաբան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Իսրայելում գրանցվել է COVID-19 հիվանդության աճ
Իսրայելի Առողջապահության նախարարությունը տեղեկացնում է, մարտ  ամսից ի վեր Իսրայելում օրական գրանցվել է կորոնավիրուսային վարակի ավելի քան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Ֆրանսիական Նիցցա քաղաքը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում
Ֆրանսիայի Նիցցա քաղաքը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։ Այս մասին Twitter-ում հայտնել է Նիցցայի քաղաքապետ Քրիստիան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Նախագահի «կատարակտը», կամ ինչպես է փողը կուրացրել Հայաստանի նախագահին․ Էդգար Ղազարյան
2021 թվականի հուլիսի 20-ին Հանրապետության նախագահի պաշտոնական կայքից հաղորդագրություն տարածվեց, որ Տոկիո ուղևորվելու ճանապարհին նախատեսվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Բիոնիկ պրոթեզներ տղաներին
Զինվորի տուն վերականգնողական կենտրոնը տեղեկացնում է, որ  այս օրերին բիոնիկ պրոթեզներ են տեղադրվում պատերազմի ժամանակ վերին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ռուս մարմնամարզիկներն Օլիմպիական խաղերում առաջին անգամ հաղթել են թիմային բազմամարտում
Ռուսաստանի սպորտային մարմնամարզության կանանց հավաքականը հաղթանակ է տարել Օլիմպիական խաղերի թիմային բազմամարտում:Այս մասին գրում է ՏԱՍՍ-ը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
«Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավարը կլինի Արթուր Վանեցյանը
«Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավարի պաշտոնում կառաջադրվի Արթուր Վանեցյանի թեկնածությունը: Այս մասին տեղեկացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Ծանրամարտիկ Իզաբելլա Յայլյանը օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է 7-րդ տեղը
Տոկիոյում ընթացող օլիմպիական խաղերում այսօր Հայաստանը ներկայացնող մարզիկներից առաջինը մրցելույթ է ունեցել Իզաբելլա Յայլյանը  (59 կգ):Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Իրանի կողմից Թուրքիայի սահմանն ապօրինի հատած ավելի քան 1500 փախստական է ձերբակալվել
Ամերիկացի զինվորականների՝ Աֆղանստանից դուրս գալու մասին պայմանավորվածություններից հետո հաճախակիացել են այդ երկրից Իրանի տարածքով Թուրքիա մուտք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Վարդևանյանը դիմել է դատախազություն Մխիթար Զաքարյանին և Արթուր Սարգսյանին անհապաղ ազատ արձակելու հարցով
Մեղրիի նախկին համայնքապետ Մխիթար Զաքարյանը և Սիսիանի համայնքապետ Արթուր Սարգսյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն այն պարզ պատճառով, որ իրենք արդեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Թեքվոնդոյիստ Վլադիսլավ Լարինը Ռուսաստանի հավաքականին 7-րդ ոսկին է բերել
Թեքվոնդոյիստ մարզիկը՝ Վլադիսլավ Լարինը, 80 կգ-ից ավելի քաշային կարգում նվաճել է եզրափակիչը։Այս մասին հաղորդում է Ռիա Նովոստին։ Թաեքվոնդոիստ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Զոհված փոխգնդապետի հայրը՝ Մարությանին. «Կտրականապես բառը ՀԱԿԱՌԱԿԻ մասին կվկայե»
Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանն այսօր հայտարարեց՝ կտրականապես դեմ է քաղաքապետարանի աշխատակիցների աշխատավարձերի ավելացմանը։ Լրատվամիջոցներից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Համաշխարհային ճանաչում ունեցող հայագետները բողոքի նամակով դիմել են միջազգային գիտաժողովի կազմակերպիչներին
Կազմակերպիչները նախընտրել են ընդհանրապես չեղյալ հայտարարել գիտաժողովը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
27.07.2021. Մատաղիսում ևս մեկ զինծառայողի աճյուն է հայտնաբերվել և տարհանվել
Մատաղիսում իրականացված որոնողական աշխատանքների ընթացքում Արցախի արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության փրկարարներն այսօր հայտնաբերել և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Ռոմելլա Աբովյան. Հայաստանում հեպատիտները հայտնաբերվում են բարդացած իրավիճակում
Հուլիսի 28-ը ողջ աշխարհում նշվում է որպես հեպատիտի դեմ պայքարի միջազգային օր։ ԱՀԿ-ն այս տարի օրը նշում է «Հեպատիտը չի սպասում»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Հայաստանյան ռեկորդ Տոկիոյում
Օլիմպիական խաղերի լողի մրցաշարում, տղամարդկանց 100մ. լողաոճում, 72 մասնակիցների պայքարում 38 –րդ  հորիզոնականում հանգրվանելը այնքան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
Հայաստանում առաջին անգամ իրականացվել է ոսկրածուծի ալոգեն փոխպատվաստում
ՀՀ ԱՆ «Պրոֆ․ Ռ․Հ․ Յոլյանի անվ․ Արյունաբանական կենտրոն»-ում այս ամիս առաջին անգամ իրականացվել է ոսկրածուծի ալոգեն փոխպատվաստում։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Արթուր Վանեցյան. Ճիշտ եմ համարում, որ ստեղծվի Արցախի հարցերով մշտական հանձնաժողով
«Պատիվ ունեմ» դաշինքի առաջնորդ, ԱԺ պատգամավոր ընտրված Արթուր Վանեցյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Հաշվի առնելով...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են
22:28 12/06/2021

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}