Կրթություն, գիտություն 12:41 16/11/2021 Հայաստան

Արամ Փախչանյան. Գիտության վերաբերյալ առաջարկվող օրենսդրական փոփոխությունները ծայրահեղ վտանգավոր են

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

«Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքում առաջարկվող փոփոխությունները  խիստ մտահոգել են գիտական համայնքի ներկայացուցիչներին, գիտության զարգացման աջակցողներին ու դրա ջատագովներին։

ԿԳՄՍ նախարարության կողմից շրջանառության մեջ դրված նախագծերով առաջարկվող փոփոխությունների, դրանց հնարավոր հետևանքների մասին Panorama.am-ը զրուցել է «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, ABBYY ընկերության փոխնախագահ, «Գիտուժ» նախաձեռնության աջակից  Արամ Փախչանյանի հետ։

Panorama.am-Պարոն Փախչանյան,  Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում  «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքում փոփոխություններին դեմ է քվեարկել  3237 մարդ։ Դուք նույնպես դեմ եք նախագծի այդ տեսքով ընդունմանը։ Ինչո՞ւ։

Արամ Փախչանյան-Ես դեմ չեմ նախագծին ամբողջապես,այնտեղ կան դրական ու լավ մշակված կետեր։ Բայց նաև կա մի անհասկանալի դրույթ, որը հիմնավորված չէ ու վտանգավոր է, անիրականանալի է մոտակա ժամանակներում։ Խոսքը Ակադեմիայի ինստիտուտների համար կառավարման խորհուրդների ձևավորման մասին է, շատ տարօրինակ գաղափար է այդ խորհուրդներում աշխատակիցների ներառումը։ Այդ դրույթում սիրողական մակարդակի ինչ-որ գաղափարներ են ներառված, հաշվի չի առնված, որ ԳԱԱ-ն լուրջ բարեփոխումների է ենթարկվում, ակադեմիայի նոր ղեկավարները միջազգային մակարդակով բարձր արդյունավետություն ունեցող գիտնականներ են, ունեն բազմաթիվ հրապարակումներ, պատրաստակամ են ակտիվորեն բարեփոխումներ իրականացնել ակադեմիայում, այդ թվում գերազանցության կենտրոններ ստեղծելու գաղափար ունեն, ինչը նշանակում է, որ բազմաթիվ ոլորտներում զարգացման հույս կարող ենք ունենալ։ Այդ ամենը մեծ վտանգի տակ է դրվում առանց հստակ պատճառաբանության, հավանաբար ինչ-որ նեղ խմբի կողմից առաջարկված չմշակված գաղափարի հիման վրա։ Մենք դրան կտրուկ դեմ ենք, քանի որ այն ծայրահեղ վտանգավոր քայլ է, որը մեծ վնաս կհասցնի գիտությանը, կկործանի մեր բոլոր ջանքերը, որոնք ուղղված են Հայաստանում գիտության վերակենդանացմանը։

Panorama.am -Օրինագծերի մշակման ընթացքում առաջարկվող փոփոխությունները, լրացումները սովորաբար քննարկվում են շահառու խմբերի հետ։ Ինչպես հասկանում եմ, նախագիծը չի քննարկվել գիտական համայնքի ներկայացուցիչների հետ։

Արամ Փախչանյան-Գիտեք, ես կասեմ, չգիտեմ, թե գիտնականներից ում հետ են զրուցել այս նախագիծը մշակող մարդիկ։ Միգուցե նրանք կարող են ասել, որ գտել են երկուսուկես գիտնական և նրանց հետ ինչ-որ քննարկումներ են ունեցել։ Բայց ովքե՞ր են այդ գիտնականները, ի՞նչ փորձ ունեն, ի՞նչ վարկանիշ ունեն, կիսո՞ւմ են արդյոք այն տեսլականը, որն ունի պետությունը գիտության զարգացման վերաբերյալ, ե՞րբ են եղել այս առաջարկները։
Խնդիրն այն է, եթե դու չաշխատող կառույցի համար ձևավորում ես առանց մեծ փորձ ունեցող մարդկանցով կառավարման խորհուրդ, որում ընդգրկված է այդ չաշխատող կառույցի ներկայացուցիչը...չաշխատող ի՞նչ է նշանակում, որ այդ կառույցի գիտնականը կամ գիտաշխատողը որևէ գիտական արդյունք չեն տալիս։ Այդ կառույցին ինքնուրույնություն տալը նույնն է, ինչ այդ կառույցը ոչնչացնելը։ Սա կարող է  լինել միջոց այդ կառույցը հեշտությամբ փակելու համար։ Միգուցե դա շատ ոգևորիչ է, քանի որ այդ գիտական կազմակերպություններն ունեն լավ տարածքներ, շենքեր, ենթադրում եմ, որ նման հետաքրքրություններ կլինեն, սա ասում եմ, որպես ևս մի վտանգ, բայց նման փոփոխության դեպքում առողջացման որևէ հնարավորություն չի լինի։

Նույնիսկ եթե բիզնեսում խնդիրներ են լինում, արտաքին կառավարիչ են նշանակում։ Բերում են  մարդկանց, որոնք կառավարման փորձ ունեն, կարող են իրավիճակը շտկել։ Իսկ մենք ի՞նչ ենք անում, կառավարման ու կազմակերպման խնդիր ունեցող կառույցներին տալիս ենք անկախություն։ Եվ ի՞նչ, ի՞նչ կլինի այդ կառույցների հետ։ Ոչ մի լավ բան պետք չէ ակնկալել։  Ամենավտանգավորն այն է, որ նման մտահոգություններին, մենք ոչ մի խելամիտ հակափաստարկ, հիմնավորում չենք լսում։ Մենք լսում ենք միայն «այսպես է պետք անել» միտքը, որը բոլշևիկյան պրիմիտիվ, անարդյունավետ ու քանդող մոտեցում է։ Պետք է աշխատանքի  կուլտուրա որդեգրել, հաշվի առնել, որ մեր գիտությունն արդեն իսկ բավականին որբացած է։ Կան ինստիտուտներ, որոնք եթե փակվեն, մենք այլևս չենք կարող վերականգնել, այնտեղ աշխատող եզակի գիտնականները կգնան թոշակի ու այլևս չեն ցանկանա վերադառնալ։ Մենք այնպիսի կորուստներ ենք ունենալու, որ հետո գլուխներս պատով ենք տալու ու ասնեք՝ այս ի՞նչ արեցինք առանց մտածելու։ Բայց այս պահին մենք հնարավորություն ունենք կանգնել ու ինքներս մեզ հարցնել, էս ո՞ւր ենք տանում գիտությունը։

Panorama.am-Օրեր առաջ «Գիտուժ» նախաձեռնությունը հանդես եկավ հայտարարությամբ, որով նաև առաջարկում էր աջակցել օրենսդրական փոփոխությունների մշակման գործում։ Եղե՞լ է արձագանք։

Արամ Փախչանյան-Ես նման արձագանք չեմ տեսել, ցավոք։ Եվ դա մեզ կրկնակի մտահոգում է, քանի որ «Գիտուժ»-ը սովորական նախաձեռնություն չէ, այն բազմաթիվ կազմակերությունների կողմից առաջ տարված շարժում է, որի նպատակը ոչ թե իշխանություններին ճնշելն է կամ իշխանություն ձեռքբերելը, այլ Հայաստանում գիտության զարգացմանն աջակցելը։ Մենք կլինենք կառավարության կողքին, եթե նա խելամիտ քայլերով առաջ գնա։ Իսկ եթե նման անիմաստ, վտանգավոր, չմտածված քայլեր իրականցվեն չմոտիվացված պատճառներով, մենք, իհարկե, կպայքարենք դրա դեմ։ Ամեն քայլ կգործադրենք, հանրությանը հասկացնելու, որ սա սխալ որոշում է, պետք է այն վերանայել, նույնիսկ, եթե անգամ, աստված մի արասցե, դառնա օրենք։

Panorama.am -Ի՞նչ եք դուք առաջարկում։

Արամ Փախչանյան -Մենք առաջարկում ենք շատ կարճ ժամանակում վերանայել նախագիծը։ Ի վերջո, օրինագիծը հենց քննարկելու, արձագանքներից, փաստարկներից հետո վերանայելու համար է։ Ինստիտուտների կառավարման վերաբերող կետերը պետք է օրենքից դուրս հանվեն։ Ի դեպ, մենք չենք ասում, որ դրանք սխալ են որպես վերջնանպատակ, այն կարևոր ու հետաքրքիր քննարկման առարկա է, արդյոք ապագայում մենք պետք է ունենա՞նք այնպիսի կառուցվածք, երբ ակադեմիան սահմանում է քաղաքականություն, իսկ ինստիտուտները կառավարումն ինքնուրույն են իրականացնում, թե՞  ակադեմիան պետք է շարունակի ունենալ կառավարման լծակներ գիտական մարմինների, գիտահետազոտական ինստիտուտների նկատմամբ։ Սա որոշման հարց է, բայց բաց քննարկում է հարկավոր։ Այն, ինչ հիմա առաջարկվում է՝ հապճեպ, առանց պատրաստվելու, առանց համակարգի վերակազմավորման, հնացած ու անարդյունավետ ինստիտուտների բեկորների միավորման գնալ դրանց ակնախացման,  ծայրահեղ վտանգավոր բան է։ Մենք դրան դեմ ենք։

Panorama.am -Դուք կասկածներ, ենթադրություններ ունեք, թե ովքե՞ր են առաջ մղում օրենսդրական այս փոփոխությունները։

Արամ Փախչանյան -Մենք չունենք տեղեկություններ, այդ պատճառով որևէ կարծիք հայտնել չեմ կարող։ Կարող եմ միայն ասել, որքան մեզ է հայտնի, այս օրենքի մշակումը երկար պատմություն ունի, երևի կա անհամբերություն, նախագծում գիտությանը շաղկապված են նաև բարձրագույն կրթության հարցերը։ Երևի թե առկա է շտապողականություն։ Վտանգն այն է, որ նման հապճեպության մեջ նման վատ որակի, չմտածված նախագիծը դարձնեն օրենք։ Իսկ դրա հետևանքները կարող են անդառնալի լինել։ Նախարարությունը պետք է ունենա համարձակություն և ընդունի սխալը։ Մենք չենք կարծում, որ եղած համակարգը լավն է։ Կարծում ենք, որ համակարգը խոր փոփոխությունների կարիք ունի, միաժամանակ, եղած օրենքը, գործող դրույթները բավարար հնարավորություն են տալիս այդ բարեփոխումների իրականացման համար, ակադեմիայն այդ կամքն ունի։ Պետք է հնարավորություն տալ ակադեմիային, եթե ստացվի, ապա մենք կունենանք կրկնակի հաղթանակ՝ գործող ու արդյունավետ ԳԱԱ, ինստիտուտներ և կունենանք հնարավորություն գալ դրանց հետագա անկախացմանը։

Panorama.am-Շնորհակալ եմ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:36
Երիտասարդական ԵԱ. Հայաստանի օրհներգի ժամանակ պատվո հարթակից իջած ադրբեջանցի ըմբիշն որակազրկվել է
Ազատ ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում Հայաստանի ներկայացուցիչ Հայկ Պապիկյանի պարգևատրությունը
Աղբյուր` Panorama.am
22:33
Երիտասարդական ԵԱ.Հայկ Պապիկյանը և Մուշեղ Մկրտչյանը՝ ոսկե մեդալակիրներ
Հայկ Պապիկյանը հաղթեց ադրբեջանցի ըմբիշին, Մուշեղ Մկրտչյանը՝ վրացի։
Աղբյուր` Panorama.am
21:13
«Քրեական գործով վարույթի կասեցում» էլ չի լինելու. Նոր քրեական դատավարության օրենսգրքից
Ռուբեն Մելիքյանը շարունակում է նոր քրեական դատավարության օրենսգրքի նոր տերմինաբանության վերաբերյալ գրառումները
Աղբյուր` Panorama.am
21:04
Շաբաթվա լավագույն նկար՝ ըստ Panorama.am-ի
Այսօրվա ընտրությունը՝ Տաթևիկ Մանուկյանի։ Լուսանկարը՝ panorama.am-ի լուսանկարիչ Լիլիան Գալստյանի։
Աղբյուր` Panorama.am
20:57
Էշով ԱԺ մոտ ակցիա իրականացրած Սևադա Ղուկասյանն ազատ է արձակվել
Տավուշի մարզի Աչաջուր համայնքի բնակիչ, ԱԺ շենքի դիմաց էշով ակցիա իրականացրած Սևադա Ղուկասյանը, ով հունիսի 2-ին  երկու ամսով կալանավորվել էր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:45
Պետական քարոզչական մեքենայով մարդուն դավաճան հանեցին, հետո պարզվեց, որ նման բան չկար. Տիգրան Աբրահամյան
«Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրել է. «Ամիսներ առաջ ԱԱԾ-ն հրապարակեց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Ֆեմիդայի բռնաբարը ջանք չի խնայում զավթել նաև անկախ փաստաբանությունն ու ազատ խոսքը. Եփրիկյան
«Փաստաբանական հարցում կատարելու համար նյութ են նախապատրաստում փաստաբանի` իմ դեմ»։
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
2018-ի դեկտեմբերի դրությամբ գնադապետ Սաքոն ուներ 19 շքանշան, մեդալ ու կրծքանշան, 2022-ի հուլիսի 1-ին` 30. Ղուլյան
«Ի դեպ` երեկվա լուսանկարում Արցախի «Մայրություն» ՀԿ-ի «Մայրական երախտագիտություն» մեդալն ու խորհրդային ինչ-որ կրծքանշան բացակայում են»։
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Ընդհատված աղոթքի բրոնզե արձագանքը». ցուցադրություն և համերգ «Զվարթնոց»-ում
Ժամանակավոր ցուցադրությունը նվիրված է Գնդեվանքի վանական համալիրի կրթամշակութային, հոգևոր գործունեության, ժառանգության հանրահռչակմանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
20 տարի հետո միմյանց հետ կարող են ամուսնանալ հարազատ քույր ու եղբայր՝ գաղափար անգամ չունենալով սեփական հարազատական կապի մասին. Իրավաբան
«Հերթական մեծագույն խայտառակությունը առողջա(պահության) վայ-նախարար Ավանեսյան Անահիտի կողմից»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Ստամբուլի Սուրբ Սոֆիայի տաճարի հատակի սալերը ծանր տեխնիկայից վնասվել են
Ավելի վաղ վնասվել էր նաև տաճարի Կայսերական դարպասը։
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
«Սիմֆոնիկ Մանսուրյան». Կինոերաժշտություն՝ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ
Հուլիսի 23-ին ժամը 19:00-ին, Արամ  Խաչատրյան համերգասրահում տեղիկունենա «Սիմֆոնիկ Մանսուրյան» խորագիրը կրող բարեգործական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալությունը զգուշացնում է
«Հղումով անցնելու ու տվյալներ փոխանցելու դեպքում ձեր հաշիվները կորցնելու վտանգի կենթարկեք»։
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
«Ոսկե ծիրան». «Կորիզ» տարածաշրջանային կարճամետրաժ մրցութային ծրագիրը
Երևանի «Ոսկե ծիրան» 19-րդ միջազգային կինոփառատոնի Կորիզ» տարածաշրջանային կարճամետրաժ մրցութային ծրագրում ընդգրկված են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Էրմիտաժի կողմից արտասահմանյան ցուցահանդեսների մորատորիումը չի տարածվի Չինաստանի և բարեկամ երկրների վրա
Էրմիտաժի գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Պիոտրովսկին հայտարարել է, որ հաջորդ տարվա ընթացքում Էրմիտաժի կողմից արտասահմանյան ցուցահանդեսների մորատորիումը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Whatsapp-ում կստեղծվի անտեսանելիության ֆունկցիա
WhatsApp-ի ապագա թարմացված տարբերակում հնարավոր կլինի օգտատերերից առցանց անտեսանելիության կարգավիճակը: WABetaInfo պորտալի տարածած լուրը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Universal Pictures-ը փակում է ռուսական գրասենյակը
Ամերիկյան Universal Pictures կինոընկերությունը կփակի ռուսական գրասենյակը և ամբողջությամբ կլքի երկիրը:  «Մայր ընկերությունը որոշել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Քանի դեռ չունենք ազգային իշխանություն, այս պատմական տեղապտույտից մենք այդպես էլ դուրս չենք գա. Արսեն Բաբայան
«Խաղաղությունն իսկապես անհրաժեշտություն է, սակայն այն չի կարող գոյություն ունենալ, երբ քեզ պարտադրում են, իսկ դու՝ մուրում»։
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Բրիտանուհին երեխայի համար գնել է «Gucci» սպորտային կոշիկներ և «Versace» ոսկե ծծակ
32-ամյա բրիտանուհին երեխայի նպաստով իր որդուն գնել է «Gucci»-ի սպորտային կոշիկներ և «Versace» ոսկե ծծակ և շղթա։ The...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Այս պահին լոլիկի քանակը Հայաստանում քիչ է․ Գյուղատնտես
Գյուղատնտեսները կանգնած են տարբեր խնդիրների առջև, հիմնականում՝ իրացման։ Panorama.am-ն այս անգամ էլ զրուցեց գյուղատնտես  Արմեն Սիմոնյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
ՆԱՏՕ-ն Մոլդովային վստահեցրել է, որ նրա անվտանգությանը ոչինչ չի սպառնում
Մոլդովայի անվտանգությանը ոչինչ չի սպառնում, այս երկրին ոչ մի ռազմական վտանգ չկա, բայց Քիշնևը պետք է շահի ՆԱՏՕ-ի ներկայությունից տարածաշրջանում։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Հայտնել են շաքարի փոխարինիչների վտանգների մասին
Շաքարի փոխարինիչների մեծ քանակությամբ օգտագործումը կհանգեցնի առողջական լուրջ խնդիրների։ Այս մասին radiokp.ru-ին հայտնել է սննդաբան Յոլանտա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
Ֆլորիդայում օրենք է ընդունվել, որն արգելում է ԼԳԲՏ-ի մասին խոսակցությունները մանկապարտեզներում և դպրոցներում
Ֆլորիդա նահանգում (ԱՄՆ) ուժի մեջ է մտել օրենքը, որը նախատեսում է արգելել ԼԳԲՏ անձանց մասին ցանկացած հիշատակում մանկապարտեզներում և դպրոցների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Մահացել է Չեբուրաշկայի կերպարի ստեղծող Լեոնիդ Շվարցմանը
101 տարեկանում մահացել է խորհրդային ռուսաստանաբնակ ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր և մուլտիպլիկացիոն կինոյի նկարիչ Լեոնիդ Շվարցմանը։ ՏԱՍՍ-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Կստանաք այնպիսի տեղեկատվություն, որը երբևիցե չի լուսաբանվել. ԱԱԾ պահեստազորի սպաների միություն
«Մենք շատ կարևորում ենք այս գործընթացը, քանի որ այն նպաստում է ԱԱԾ կառույցի և աշխատակիցների հեղինակության բարձրացմանը, հայրենիքին նվիրյալ սերնդի դաստիարակմանը»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Շառլ դը Գոլի օդանավակայանում հրշեջների գործադուլի պատճառով չեղարկվել է 100 չվերթներ
Փարիզի Շառլ դը Գոլ օդանավակայանում շաբաթ օրը տասնյակ չվերթեր են չեղարկվել՝ հրշեջների գործադուլի պատճառով, որոնք պահանջում են աշխատավարձի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
ԱՄՆ-ում ոստիկանները որպես ուսումնական թիրախ օգտագործել են աֆրոամերիկացիների լուսանկարները
Դետրոյթի արվարձանների ոստիկանական բաժանմունքներից մեկը որպես կրակոցների ուսումնական թիրախ օգտագործել է սևամորթ տղամարդկանց պատկերներ՝ սպորտային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Ստամբուլում ուղևորներով բեռնված քաղաքային լաստանավը բախվել է նավամատույցին
Առնվազն յոթ մարդ է տուժել շաբաթ օրը Ստամբուլում քաղաքային լաստանավի և նավամատույցի բախման հետևանքով: ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ, այդ մասին հայտնում է A...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Մենք որպես պետություն այսօր Լիբիա ու Սիրիա դառնալու ճանապարհին ենք. Վարուժան Գեղամյան
«Լիբիական պետությունը բաժան-բաժան է, քաղաքացիական պատերազմը շարունակվում է, իսկ գերտերություններն ու տարածաշրջանային խոշոր դերակատարները փորձում են տիրել այդ երկրի տարբեր մասերին»։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}