Կրթություն, գիտություն 12:41 16/11/2021 Հայաստան

Արամ Փախչանյան. Գիտության վերաբերյալ առաջարկվող օրենսդրական փոփոխությունները ծայրահեղ վտանգավոր են

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

«Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքում առաջարկվող փոփոխությունները  խիստ մտահոգել են գիտական համայնքի ներկայացուցիչներին, գիտության զարգացման աջակցողներին ու դրա ջատագովներին։

ԿԳՄՍ նախարարության կողմից շրջանառության մեջ դրված նախագծերով առաջարկվող փոփոխությունների, դրանց հնարավոր հետևանքների մասին Panorama.am-ը զրուցել է «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, ABBYY ընկերության փոխնախագահ, «Գիտուժ» նախաձեռնության աջակից  Արամ Փախչանյանի հետ։

Panorama.am-Պարոն Փախչանյան,  Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում  «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքում փոփոխություններին դեմ է քվեարկել  3237 մարդ։ Դուք նույնպես դեմ եք նախագծի այդ տեսքով ընդունմանը։ Ինչո՞ւ։

Արամ Փախչանյան-Ես դեմ չեմ նախագծին ամբողջապես,այնտեղ կան դրական ու լավ մշակված կետեր։ Բայց նաև կա մի անհասկանալի դրույթ, որը հիմնավորված չէ ու վտանգավոր է, անիրականանալի է մոտակա ժամանակներում։ Խոսքը Ակադեմիայի ինստիտուտների համար կառավարման խորհուրդների ձևավորման մասին է, շատ տարօրինակ գաղափար է այդ խորհուրդներում աշխատակիցների ներառումը։ Այդ դրույթում սիրողական մակարդակի ինչ-որ գաղափարներ են ներառված, հաշվի չի առնված, որ ԳԱԱ-ն լուրջ բարեփոխումների է ենթարկվում, ակադեմիայի նոր ղեկավարները միջազգային մակարդակով բարձր արդյունավետություն ունեցող գիտնականներ են, ունեն բազմաթիվ հրապարակումներ, պատրաստակամ են ակտիվորեն բարեփոխումներ իրականացնել ակադեմիայում, այդ թվում գերազանցության կենտրոններ ստեղծելու գաղափար ունեն, ինչը նշանակում է, որ բազմաթիվ ոլորտներում զարգացման հույս կարող ենք ունենալ։ Այդ ամենը մեծ վտանգի տակ է դրվում առանց հստակ պատճառաբանության, հավանաբար ինչ-որ նեղ խմբի կողմից առաջարկված չմշակված գաղափարի հիման վրա։ Մենք դրան կտրուկ դեմ ենք, քանի որ այն ծայրահեղ վտանգավոր քայլ է, որը մեծ վնաս կհասցնի գիտությանը, կկործանի մեր բոլոր ջանքերը, որոնք ուղղված են Հայաստանում գիտության վերակենդանացմանը։

Panorama.am -Օրինագծերի մշակման ընթացքում առաջարկվող փոփոխությունները, լրացումները սովորաբար քննարկվում են շահառու խմբերի հետ։ Ինչպես հասկանում եմ, նախագիծը չի քննարկվել գիտական համայնքի ներկայացուցիչների հետ։

Արամ Փախչանյան-Գիտեք, ես կասեմ, չգիտեմ, թե գիտնականներից ում հետ են զրուցել այս նախագիծը մշակող մարդիկ։ Միգուցե նրանք կարող են ասել, որ գտել են երկուսուկես գիտնական և նրանց հետ ինչ-որ քննարկումներ են ունեցել։ Բայց ովքե՞ր են այդ գիտնականները, ի՞նչ փորձ ունեն, ի՞նչ վարկանիշ ունեն, կիսո՞ւմ են արդյոք այն տեսլականը, որն ունի պետությունը գիտության զարգացման վերաբերյալ, ե՞րբ են եղել այս առաջարկները։
Խնդիրն այն է, եթե դու չաշխատող կառույցի համար ձևավորում ես առանց մեծ փորձ ունեցող մարդկանցով կառավարման խորհուրդ, որում ընդգրկված է այդ չաշխատող կառույցի ներկայացուցիչը...չաշխատող ի՞նչ է նշանակում, որ այդ կառույցի գիտնականը կամ գիտաշխատողը որևէ գիտական արդյունք չեն տալիս։ Այդ կառույցին ինքնուրույնություն տալը նույնն է, ինչ այդ կառույցը ոչնչացնելը։ Սա կարող է  լինել միջոց այդ կառույցը հեշտությամբ փակելու համար։ Միգուցե դա շատ ոգևորիչ է, քանի որ այդ գիտական կազմակերպություններն ունեն լավ տարածքներ, շենքեր, ենթադրում եմ, որ նման հետաքրքրություններ կլինեն, սա ասում եմ, որպես ևս մի վտանգ, բայց նման փոփոխության դեպքում առողջացման որևէ հնարավորություն չի լինի։

Նույնիսկ եթե բիզնեսում խնդիրներ են լինում, արտաքին կառավարիչ են նշանակում։ Բերում են  մարդկանց, որոնք կառավարման փորձ ունեն, կարող են իրավիճակը շտկել։ Իսկ մենք ի՞նչ ենք անում, կառավարման ու կազմակերպման խնդիր ունեցող կառույցներին տալիս ենք անկախություն։ Եվ ի՞նչ, ի՞նչ կլինի այդ կառույցների հետ։ Ոչ մի լավ բան պետք չէ ակնկալել։  Ամենավտանգավորն այն է, որ նման մտահոգություններին, մենք ոչ մի խելամիտ հակափաստարկ, հիմնավորում չենք լսում։ Մենք լսում ենք միայն «այսպես է պետք անել» միտքը, որը բոլշևիկյան պրիմիտիվ, անարդյունավետ ու քանդող մոտեցում է։ Պետք է աշխատանքի  կուլտուրա որդեգրել, հաշվի առնել, որ մեր գիտությունն արդեն իսկ բավականին որբացած է։ Կան ինստիտուտներ, որոնք եթե փակվեն, մենք այլևս չենք կարող վերականգնել, այնտեղ աշխատող եզակի գիտնականները կգնան թոշակի ու այլևս չեն ցանկանա վերադառնալ։ Մենք այնպիսի կորուստներ ենք ունենալու, որ հետո գլուխներս պատով ենք տալու ու ասնեք՝ այս ի՞նչ արեցինք առանց մտածելու։ Բայց այս պահին մենք հնարավորություն ունենք կանգնել ու ինքներս մեզ հարցնել, էս ո՞ւր ենք տանում գիտությունը։

Panorama.am-Օրեր առաջ «Գիտուժ» նախաձեռնությունը հանդես եկավ հայտարարությամբ, որով նաև առաջարկում էր աջակցել օրենսդրական փոփոխությունների մշակման գործում։ Եղե՞լ է արձագանք։

Արամ Փախչանյան-Ես նման արձագանք չեմ տեսել, ցավոք։ Եվ դա մեզ կրկնակի մտահոգում է, քանի որ «Գիտուժ»-ը սովորական նախաձեռնություն չէ, այն բազմաթիվ կազմակերությունների կողմից առաջ տարված շարժում է, որի նպատակը ոչ թե իշխանություններին ճնշելն է կամ իշխանություն ձեռքբերելը, այլ Հայաստանում գիտության զարգացմանն աջակցելը։ Մենք կլինենք կառավարության կողքին, եթե նա խելամիտ քայլերով առաջ գնա։ Իսկ եթե նման անիմաստ, վտանգավոր, չմտածված քայլեր իրականցվեն չմոտիվացված պատճառներով, մենք, իհարկե, կպայքարենք դրա դեմ։ Ամեն քայլ կգործադրենք, հանրությանը հասկացնելու, որ սա սխալ որոշում է, պետք է այն վերանայել, նույնիսկ, եթե անգամ, աստված մի արասցե, դառնա օրենք։

Panorama.am -Ի՞նչ եք դուք առաջարկում։

Արամ Փախչանյան -Մենք առաջարկում ենք շատ կարճ ժամանակում վերանայել նախագիծը։ Ի վերջո, օրինագիծը հենց քննարկելու, արձագանքներից, փաստարկներից հետո վերանայելու համար է։ Ինստիտուտների կառավարման վերաբերող կետերը պետք է օրենքից դուրս հանվեն։ Ի դեպ, մենք չենք ասում, որ դրանք սխալ են որպես վերջնանպատակ, այն կարևոր ու հետաքրքիր քննարկման առարկա է, արդյոք ապագայում մենք պետք է ունենա՞նք այնպիսի կառուցվածք, երբ ակադեմիան սահմանում է քաղաքականություն, իսկ ինստիտուտները կառավարումն ինքնուրույն են իրականացնում, թե՞  ակադեմիան պետք է շարունակի ունենալ կառավարման լծակներ գիտական մարմինների, գիտահետազոտական ինստիտուտների նկատմամբ։ Սա որոշման հարց է, բայց բաց քննարկում է հարկավոր։ Այն, ինչ հիմա առաջարկվում է՝ հապճեպ, առանց պատրաստվելու, առանց համակարգի վերակազմավորման, հնացած ու անարդյունավետ ինստիտուտների բեկորների միավորման գնալ դրանց ակնախացման,  ծայրահեղ վտանգավոր բան է։ Մենք դրան դեմ ենք։

Panorama.am -Դուք կասկածներ, ենթադրություններ ունեք, թե ովքե՞ր են առաջ մղում օրենսդրական այս փոփոխությունները։

Արամ Փախչանյան -Մենք չունենք տեղեկություններ, այդ պատճառով որևէ կարծիք հայտնել չեմ կարող։ Կարող եմ միայն ասել, որքան մեզ է հայտնի, այս օրենքի մշակումը երկար պատմություն ունի, երևի կա անհամբերություն, նախագծում գիտությանը շաղկապված են նաև բարձրագույն կրթության հարցերը։ Երևի թե առկա է շտապողականություն։ Վտանգն այն է, որ նման հապճեպության մեջ նման վատ որակի, չմտածված նախագիծը դարձնեն օրենք։ Իսկ դրա հետևանքները կարող են անդառնալի լինել։ Նախարարությունը պետք է ունենա համարձակություն և ընդունի սխալը։ Մենք չենք կարծում, որ եղած համակարգը լավն է։ Կարծում ենք, որ համակարգը խոր փոփոխությունների կարիք ունի, միաժամանակ, եղած օրենքը, գործող դրույթները բավարար հնարավորություն են տալիս այդ բարեփոխումների իրականացման համար, ակադեմիայն այդ կամքն ունի։ Պետք է հնարավորություն տալ ակադեմիային, եթե ստացվի, ապա մենք կունենանք կրկնակի հաղթանակ՝ գործող ու արդյունավետ ԳԱԱ, ինստիտուտներ և կունենանք հնարավորություն գալ դրանց հետագա անկախացմանը։

Panorama.am-Շնորհակալ եմ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:10
Լարսում վերականգնվել է երթևեկությունը. ՏԿԵՆ
Լարսը բաց է․ երթևեկությունը վերականգնվել է։ Այս մասին հայտնում է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների մամուլի խոսնակ Սոնա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա
Մայրաքաղաքում հունիսի 28-30-ը, հուլիսի 1-ին, 2-ին՝ երեկոյան ժամերին, քաղաքի առանձին հատվածներում հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Փոփոխություններ «Ղարաբաղ Տելեկոմ» ցանցում ռոումինգ ծառայության պայմաններում
Վիվա-ՄՏՍ-ը տեղեկացնում է, որ 2022թ. հուլիսի 1-ից «Ղարաբաղ Տելեկոմ» ՓԲԸ ցանցում Վիվա-ՄՏՍ-ի ծառայությունները հասանելի կլինեն բացառապես...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Լարս տանող ճանապարհի վերականգնման աշխատանքները կարող է տևել 2-3 օր
Վրաստանը Ռուսաստանին կապող ճանապարհի վնասված հատվածի վերականգնման աշխատանքները կարող են տևել մոտվոր 2-3 օր, այս մասին JNEWS-ին հայտնել են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Sputnik. Որոտանը զրկվել է Գորիսի հետ կանոնավոր տրանսպորտային հաղորդակցությունից
Գյուղի ուսուցիչներին և բնակիչներին փոխադրող ուղևորատար «Ուրալը» ուսումնական տարվա ավարտից հետո դադարեցրել է կանոնավոր ուղերթները:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Ադրբեջանը շարունակում է խորացնել առանց այդ էլ տարածաշրջանում խախտված ռազմական հավասարակշռությունը․ Տիգրան Աբրահամյան
ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Արցախի օկուպացված շրջաններ կատարած այցի ժամանակ Ադրբեջանի նախագահը հայտարարել է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Գյուղացիական տնտեսությունները ի զորու չեն լինելու ինքնուրույն ու միայնակ հաղթահարել այս ճգնաժամը․ տնտեսագետ
Տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը գրում է․ «Ճանապարհի մի հատվածի փլուզման հետևանքով Վերին Լարսը կրկին փակ է։ Ըստ նախնական գնահատականների՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Էրդողանին վիրավորելու համար ձերբակալված 2 քաղաքացի կկալանավորվի
Թուրքիայի Թեքիրդաղ նահանգի Քափաքլը շրջանում նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին վիրավորելու համար ձերբակալված 2 քաղաքացու նկատմամբ կալանավորման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Դավիթ Տոնոյանը դատավորից պահանջելու է ինքնաբացարկ հայտնել․ պաշտպաններ
Դավիթ Տոնոյանի շահերի պաշտպանների հայտարարություն են տարածել, որում ասվում է․ «Դավիթ Տոնոյանի և մյուսների վերաբերյալ  գործով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողի ասուլիսի բոյկոտը հզոր և անհրաժեշտ քայլ էր, բայց․․․ Գեղամ Նազարյան
ԱԺ պատգամավոր Գեղամ Նազարյան, անդրադառնալով շուրջ 30 լրատվամիջոցների՝ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի ասուլիսը բոյկոտելուն, գրում է․ «Սիրելի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Սամբոյի աշխարհի պատանիների և երիտասարդների առաջնությանը սպասվում է աշխարհի շուրջ 60 երկրի պատվիրակությունների մասնակցություն
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ Կարեն Գիլոյանն աշխատանքային հանդիպումներ է ունեցել սամբոյի և գեղասահքի միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Այնուամենայնիվ՝ ԵՄ-ն շարունակում է վերակառուցվել ըստ «ընդդեմ մեկի» սկզբունքի
Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի խոսքով՝ ԵՄ-ն պատրաստ է Բոսնիա-Հերցեգովինային և Վրաստանին թեկնածուի կարգավիճակ տալ, երբ այս երկրները...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Կկարողանանք, արդյո՞ք, վերագտնել մեզ և կատարել այն, ինչ կատարել ենք 29 տարի առաջ․ Սենոր Հասրաթյան
ԶՈւ գնդապետ, Արցախի ԶՈւ տեղեկատվության ու հասարակայնության հետ կապերի բաժնի նախկին ղեկավար Սենոր Հասրաթյանը գրում է. «1992թ. հուլիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
2022թ. հունվար-մայիսին նախորդ տարվա համեմատ 42.2%-ով աճել է ներմուծումը Հայաստան. ՎԿ
ՀՀ Վիճակագրական կոմիտեն հրապարակել է 2022թ. մայիսի դրությամբ ՀՀ սոցիալ-տնտեսական վիճակը բնութագրող ընթացիկ-օպերատիվ ամփոփմամբ ստացված նախնական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Վրաստանը, Թուրքիան և Ադրբեջանը համատեղ զորավարժություններ կանցկացնեն
2022 թվականի հոկտեմբերի 17-28-ը Ադրբեջանը, Թուրքիան և Վրաստանը համատեղ «Eternity-2022» զորավարժություններ կանցկացնեն։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Սիրիայի իշխանություններն ամեն ջանք գործադրում են հայ համայնքի կացությունը բարելավելու ուղղությամբ. Դեսպան
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է ՀՀ-ում Սիրիայի նորանշանակ դեսպանին
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Պետությունը պարտավոր է քայլեր ձեռնարկել գյուղատնտեսությունում հերթական ցնցումը թույլ չտալու համար. տնտեսագետ
Տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանն իր ֆեյսբուքյան էջում անդրադառնալով Լարսում ստեղծված իրավիճակին, գրել է. «Ճանապարհի մի հատվածի փլուզման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
2020-ի նոյեմբերի 9-10-ի դեպքերով հարուցված քրգործով ներկայում 25 անձ ունի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ
2020 թվականի նոյեմբերի 9-10-ին Երևան քաղաքում գտնվող Կառավարության շենքում, Ազգային ժողովի շենքում և պետական նշանակության այլ օբյեկտներում ու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Հաստատվել են միասնական քննությունների երկրորդ փուլի քննական օրերը
Գնահատման և թեստավորման կենտրոնի տնօրենի հրամանով հաստատվել են միասնական քննությունների երկրորդ փուլի քննական օրերը. կենսաբանություն և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
ԲԴԽ-ն կարող է քննել միայն Ջհանգիրյանի վարքագծի կանոնների խախտման հարցը. Դավիթ Խաչատուրյան
«Ձայնագրության բովանդակությանը չեմ կարող գնահատականներ տալ, քանի որ խորհրդի կազմից ձևավորվել է հանձնախումբ, որին միացել է 5 անդամ և մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Զելենսկին կարծում է, որ այժմ Ռուսաստանի հետ բանակցությունների ժամանակը չէ
Վլադիմիր Զելենսկին G7-ի երկրների առաջնորդներին ասել է, որ «այժմ բանակցությունների ժամանակը չէ», Կիևը կբանակցի Ռուսաստանի Դաշնության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Վահե Հովհաննիսյան. Մենք թաքնվել ենք տներում ու ռեստորաններում ու ձևացնում ենք, թե ամեն ինչ նորմալ է
Այլընտրանքային նախագծեր խումբը տարածել է Վահե Հովհաննիսյանի հոդվածը, որը հրապարակում ենք ամբողջությամբ. «ԲԴԽ երեք անդամների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:12
Փաշինյանի դեմ բողոքի քննությանը դատավորը սանկցիա կիրառեց փաստաբանի նկատմամբ
«Պարոն Մարտիրոսյանը մեզ՝ դատախազներիս, մեղադրում է հենց այնպես խոսելու մեջ։ Հենց այնպես դուք եք խոսում և արդեն շատ երկար։ Եթե չէիք...
Աղբյուր` Panorama.am
15:46
Նորավանքի աստիճաններից զբոսաշրջիկն ընկել է ու լուրջ վնասվածքներ ստացել
Հայտնի զբոսավար Յաշա Սոլոմոնյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Քիչ առաջ Նորավանք վանական համալիրի Բուրդելաշեն եկեղեցու տխրահռչակ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:35
ՔՊ պատգամավորները 9 թեկնածուից Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի 3 դատավորներ են ընտրում
ՔՊ-ական պատգամավորների նախաձեռնությամբ հրավիրված ԱԺ արտահերթ նիստի օրակարգում Վճռաբեկ դատարանի 6 դատավորի ընտրության հարցերն են: Դրանցից 3-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:30
«Homeland». հայկական արևահամ մրգերից, բանջարեղենից պատրաստված պահածոները՝ «Rest-hotel HoReCa Expo- 2022»-ում
«Rest-hotel HoReCa Expo-2022» Եվրասիական ցուցահանդեսին առանձին տաղավարով ներկայացված էր «Homeland» պահածոների գործարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:18
ՔՊ-ական պատգամավորը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել
«Ազգային ժողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Երբ կբացվի Լարսը
Վրաստանը Ռուսաստանին կապող ավտոճանապարհի վնասված հատվածի վերականգնումը կարող է տևել մոտ 7-10 օր։ Sputnik Գրուզիային հայտնել են Վրաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:03
Ինչ լինում է այնտեղ, քաղաքական կոնտեքստ է դրա տակ, բնականաբար, որպես ապարանցի, իմ միջոցով պետք է գար. Մաթևոս Ասատրյան
«Ժողովո՛ւրդ ջան, ինչո՞ւ են ինձ կապել այդ ամեն ինչի հետ, ես որպես ապարանցի և այնտեղ բնակվող, հիմա ինչ լինում է այնտեղ, քաղաքական կոնտեքստ է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}