Տնտեսություն 16:35 13/01/2022 Հայաստան

Հայաստանից արտահանվող ապրանքախմբերում առաջին հորիզոնականում հանքահումքն է

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Հայաստանից արտահանվող ապրանքների կառուցվածքն օրինաչափորն փոխվեց, քանի որ այլևս չկար այն շուկան, որի պահանջները բավարարելու համար տասնամյակներով պլանային զարգանում էր հանրապետության տնտեսությունը: Կոմունիստական կենտրոնական կոմիտեն խորհրդային հանրապետությունների միջև տնտեսական դերաբաժանում էր արել, որը հիմնված էր ոչ այնքան տվյալ հանրապետության ներքին հնարավորությունների վրա, այլ՝ որպեսզի վերջիններիս արտադրությունը միմյանց լրացնեն, հետևաբար՝ նաև իրարից կախված լինեն։ Այս սկզբունքով Հայաստանը, ունենալով գյուղատնտեսական լավ պայմաններ, վերածվեց արդյունաբերական և առաջին հերթին շրջակա միջավայրի համար վնասակար քիմիական արտադրության խոշոր երկիր:

Խորհրդային Հայաստանում արդյունաբերության ճյուղերն արագ սկսեցին զարգանալ Ստալինի մահից հետո, երբ ԽՍՀՄ կառավարության 1955թ. որոշմամբ միութենական հանրապետություններին թույլատրվեց ինքնուրույն տնօրինելու կենտրոնից հատկացվող ֆինանսական միջոցները։ Հանրապետությունում մեծ արագությամբ զարգացավ քիմիական արտադրությունը: 1960-1965 թվականներին շրջաններում կառուցվել են 300-ից ավելի արդյունաբերական ձեռնարկություններ և արտադրամասեր, որոնց արտադրանքի մեծ մասն արտահանվում էր։ 1969 թվականին սկսվեց ՀԱԷԿ-ի շինարարությունը, որի էլեկտրաէներգիայի միայն 25 %-ն էր սպառվում Հայաստանում, մնացածն արտահանվել է Ադրբեջան և Վրաստան։ Մեր երկրից արտահանվում էր նաև հանքանյութեր, ուժային տրանսֆորմատորներ, գինի, կոնյակ ծխախոտ: Խորհրդային Հայաստանից արտահանվում էր նաև մեծ ծավալի քիմիական արտադրանք՝ կաուչուկ, պարարտանյութեր և այլն:

Մինչ 1991 թվականի անկախության ձեռքբերումը՝ Հայաստանի տնտեսությունը հիմնականում խարսխված էր արդյունաբերության՝ քիմիական, մեքենաշինության, թեթև, գունավոր մետալուրգիայի վրա: Գյուղատնտեսությունը կազմում էր տնտեսության մոտ 20%-ը: Այն կարողանում էր էլեկտրաէներգիա մատակարարել հարևան պետություններին, քանի որ երկրում գործում էին ատոմակայանը (Մեծամոր), երեք ջերմային (Հրազդան, Վանաձոր, Երևան) և տասնյակ հիդրոէլեկտրակայաններ։ Կառուցվել էին Նաիրիտ արհեստական կաուչուկի գործարանը, Վանաձորի քիմիական գործարանը, մետաղաձուլական կոմբինատներ Կապանում, Քաջարանում ու Ալավերդիում, տեքստիլ ֆաբրիկաներ Գյումրիում։ Հայկական տեքստիլ ապրանքներն նույնպես պահանջարկ ունեին ԽՍՀՄ-ում:

Հետխորհրդային Հայաստանից արտահանվող ամենախոշոր ապրանքախումբը հանքահումքն է՝ հիմնականում պղնձի և մոլիբդենի խտանյութը։ Վիճակագրական կոմիտեի պաշտոնական կայքէջում առկա վերջին ամփոփ տվյալները 2020 թվականին են: Այդ ցուցանիշներով 2020 թվականին Հայաստանից արտահանվել է 828 մլն դոլարի հանքահումքային արտադրանք, որը կազմում է արտահանման 32.5%-ը։

Արտահանման ծավալներում 12.8%-ով երկրորդը պատրաստի սննդի արտադրանքներն են, որոնց արժեքը կազմել է 560 մլն դոլար:

Երրորդ խոշոր (11.8%) ապրանքախումբը թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերը, թանկարժեք մետաղներն ու դրանցից պատրաստված իրերը, ադամանդը, ոսկին են, որոնք արտահանվում են արծաթի հետ ձուլվածքի տեսքով: 2020 թվականին այդ ապրանքների արտահանումից եկամուտը կազմել է 366 մլն դոլար:

Չորրոդ հորիզոնականում ոչ թանկարժեք մետաղներն և դրանցից պատրաստված իրերն են։ 2020 թվականին արտահանումը կազմել է 228 մլն դոլար։ Այս ապրանքախմբում են նաև մետաղներն ու դրանցից պատրաստված իրերը, ալյումինե նրբաթիթեղը: Վերջինս Հայաստանից արտահանվող առավել բարձր մաքսային արժեք ունեցող ապրանքների թվում է։

Արտահանվող հինգերորդ խոշոր ապրանքախումբը բուսական ծագման արտադրանքն է՝ միրգն ու բանջարեղենը։ 2020 թվականին Հայաստանից արտահանվել է մոտ 136 մլն դոլարի գյուղմթերք։

Արտահանվող խոշոր ապրանքախմբերից են մանածագործական իրերը (հագուստ, գործվածք, բամբակ, թելեր և այլն)։

Ըստ Վիճակագրության կոմիտեի՝  արտահանվող ապրանքախմբերի առաջին 10 հորիզոնականները զբաղեցնողները 2020 թվականին ապահովել են արտահանման 97%-ը, իսկ վերևում թվարկված 5 առաջատար խմբերը՝ արտահանման 83%-ը։

Արտահանվող ապրանքատեսակների մեջ ամենամեծ մասնաբաժինն ունի պղինձը: Հայաստանից արտահանվում է երեք տեսակի պղինձ՝ պղնձի խտանյութ, չզտած պղինձ և պղնձի ջարդոն: Պղնձի արտահանումը Հայաստանում տարեցտարի աճող դինամիկա է արձանագրում: Հայկական պղնձի ամենամեծ ներմուծողը Չինաստանն է: Նրան հաջորդում են Բուլղարիան և Վրաստանը: Հայաստանից պղնձի խտանյութի, չզտած պղնձի և ջարդոնի խմբաքանակ են ներկրում նաև Ռումինիան, Շվեյցարիան, Գերմանիան:

Վերջին տարիների տվյալներով՝ Հայաստանից տարեկան միջինն արտահանվում է 18 մլն լիտր ջուր: 2014-2019 թթ․ Հայաստանից արտահանվել է մոտ 40 մլն ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ 100 մլն լիտր ջուր, նաև՝ հանքային:

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտը ապրանքների և ծառայությունների արտահանման կառուցվածքում 5-6% է կազմում և այդ ցուցանիշով Հայաստանը առաջատար է ԵԱՏՄ երկրների շարքում։ Չնայած վերջին 7 տարիների ընթացքում այս ոլորտի արտահանումների ծավալը ավելացել է 2 անգամ, սակայն այն շատ փոքր է՝ տարեկան միջինը 1,5-2 մլն դոլար: Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի արտադրանքի արտահանման մասնաբաժնով Հայաստանը գերազանցում է Թուրքիային, Վրաստանին և Ադրբեջանին:

Արտահանումներում զգալի մասնաբաժին ունեն նաև ծառայությունները: Արտահանման չափաբաժնում ավանդական ծառայությունների (տրանսպորտ, զբոսաշրջություն, շինարարություն, անձնական, մշակութային և ռեկրեացիոն ծառայություններ) տեսակարար կշիռը նվազում է, բայց աճում է ժամանակակից բարձր տեխնոլոգիական ծառայությունների (գործարար ծառայություններ և խորհրդատվական ծառայությունները), համակարգչային, տեղեկատվական, ֆինանսական, մտավոր սեփականության հետ կապված ծառայությունների մասնաբաժինը: 

Ա. Վարդանյան
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:00
Երևանում ու հինգ մարզերում հոսանքազրկումներ են սպասվում
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 27-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Աշոտ Մինասյանն ազատության մեջ կլինի,երբ լինի գրավի վճարման թուղթը․ Փաստաբանը՝ տեխնիկական խնդիրների մասին
 «Տեխնիկական խնդիրներ կան Գորիս քաղաքում այս պահին, մենք պետք է ներկայացնենք բանկի կողմից վճարումը հավաստող փաստաթուղթը»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Վրաստանից ուղիղ չվերթներ կիրականացվեն դեպի Մոսկվա
«Georgian Airways»-ը Թբիլիսի-Մոսկվա-Թբիլիսի ուղիղ չվերթ է նշանակել։ Ավիաչվերթը կիրականացվի հունվարի 28-ին։ Այս մասին տեղեկություն է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 1-3 աստիճանով
Մայրաքաղաքում հունվարի 28-31-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, հունվարի 27-ին սպասվում է թույլ ձյուն: Մարզերում հունվարի 28-ի, 29-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Աշոտ Մինասյանն ազատ կարձակվի
Սիսական ջոկատի հրամանատար Աշոտ Մինասյանի (Աշոտ Երկաթ) խափանման միջոց կալանքը փոխվել է՝ նա ազատ կարձակվի կալանքից։   «Աշոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Իմունային շերտ ստեղծելուց հետո պանդեմիան կավարտվի․ ալերգոլոգ
Վրաստանում որոշակի իմունային շերտ կստեղծվի, ինչը կդառնա պանդեմիան ավարտի պայմանը։ Այս մասին ասել է վրացի ալերգոլոգ-իմունաբան,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Մնացական Սաֆարյանը նշանակվել է արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ
Հ Մնացական Սաֆարյանը նշանակվել է արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։ «Ղեկավարվելով «Հանրային ծառայության մասին» Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Երևանում նշվել է Հնդկաստանի Հանրապետության 73-րդ ամյակը
2022 թվականի հունվարի 26-ին Երևանում Հնդկաստանի դեսպանատանը նշվել է Հնդկաստանի Հանրապետության 73-րդ ամյակը։ Այս մասին հայտնում են Հայաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Հայաստանի բռնցքամարտի առաջնության մրցումային երկրորդ օրվա արդյունքները
Բռնցքամարտի Հայսատնի առաջնությունում այսօր երկրորդ մրցումային օրն էր: Ինչպես տեղեկացնում է Հայաստանի Բռնցքամարտի ֆեդերացիան, իրենց մենամարտերն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Դատարանը մերժեց Փաշինյանի հնարավոր դավաճանության հարցով քրգործ չհարուցելու բողոքը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ դատավոր Կարեն Ֆարխոյանի նախագահությամբ, մերժեց ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության քարտուղար Արծվիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Համայնքի ղեկավարի կողմից կատարվել է վատնում. գործը դատարանում է
ՀՀ քննչական կոմիտեի Արմավիրի  մարզային քննչական վարչությունում իրականացված քննչական և դատավարական այլ մեծածավալ գործողությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
«Արմենպրես»․Երևան-Ստամբուլ-Երևան ուղղությամբ չվերթների համար ուղևորները կազատվեն օդի տուրքից
Երևան-Ստամբուլ-Երևան ուղղությամբ չվերթների համար ուղևորները կազատվեն օդի տուրքից: Այս մասին «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում ասել են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Թուրք լրագրողի պնդմամբ՝ Հայաստանն է պատճառը, որ Իրանը դադարեցրել է գազի մատակարարումը Թուրքիա
Թուրքական մամուլն անդրադարձել է Իրանից Թուրքիա արտահանվող բնական գազի մատակարարման հետ կապված վերջին շրջանի տեխնիկական խնդիրներին: Ինչպես գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Համախոհներ լինում են գաղափարական մարդիկ, իսկ հավատարիմներ՝ ստրուկներն ու ըտնանի որոշ կենդանիներ․ Իշխանյան
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «Վարչապետ կոչեցյալի  օգնական, ոմն Նաիրի Սարգսյան, ազատվել է աշխատանքից։ Սույն օգնականը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Բաքվում հայերի ջարդերի մասին հոդված՝ CNN.gr -ում
CNN.gr (CNN Հունաստան) կայքում լույս է տեսել հունահայ համայնքի ներկայացուցիչ Արաքսի Ապելիան Քոլանյանի հոդվածը 1990 թ․ Բաքվում հայերի ջարդերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Քրգործ՝ դեղամիջոցը որպես կենսաբանական ակտիվ հավելում գրանցելու և շրջանառվելու առթիվ
ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունում ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունից ստացված գրության հիման վրա իրականացված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Արարատ Միրզոյանը հանդիպել է Լյուքսեմբուրգի Պատգամավորների պալատի նախագահի հետ
Հունվարի 26-ին պաշտոնական այցով Լյուքսեմբուրգում գտնվող ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել Լյուքսեմբուրգի Պատգամավորների պալատի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Աշոտ Մինասյանի նկատամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու որևէ հիմք առկա չէ․ Արամ Վարդևանյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արամ Վարդևանյանը գրում է․ «Հայաստանի Հանրապետությունում ապօրինի կալանավորումներին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Կինոգործիչների միությունում կայացավ կինոռեժիսոր Յուրի Երզնկյանի 100-ամյակին նվիրված հանդիպում
Այսօր լրանում է նշանավոր հայ կինոռեժիսոր Յուրի Երզնկյանի  ծննդյան 100-ամյակը: Հայաստանի կինոգործիչների միությունը երզնկյանական տարին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Թուրքիան սահմանային պատը քրդերի դեմ է կառուցում
Թուրքիան Իրանի հետ սահմանին ԵՄ-ի ֆինանսավորմամբ պատ կառուցելով փախստականների հոսքը վերահսկելուց բացի նպատակ ունի իրարից մեկուսացնել սահմանի 2...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Այնպես արեք, որ դատարանին վաղը չասեն բանտարան, դատավորին՝ բանտավոր. Աշոտ Երկաթը՝ դատավորին
«Սրտի խնդիրեր ունեմ, դիմանում եմ»,- ՀՀ Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի Գորիսի նստավայրում դատավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
ԶՈՒ առավել բարձր արդյունքներ գրանցած ստորաբաժանումներն ու զինծառայողները պարգևատրվել են
Հունվարի 26-ին, ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում, պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի գլխավորությամբ անցկացվել է կոլեգիայի նիստ, որի ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Միլիոն անգամ ասել եմ, այդ կենդանու կյանքը, կեղտոտ արյունը մեզ պետք չէ.Սայաթ Շիրինյան
«Միլիոն անգամ ասել եմ, այդ կենդանուն ոչ մեկը չի ուզում սպանել, այդ կենդանու կյանքը, կեղտոտ արյունը մեզ պետք չէ, բայց այդ կեղտոտից մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկն առաջարկում է ձեռնարկատերերին բանկային երաշխիքներ
Պայմանագրային պարտավորությունների ապահովման նպատակով
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Հիվանդացե՞լ, թե՞ մահացել է քաղհասարակությունը
Քաղաքացիական հասարակությունը կարևոր դեր ունի ժողովրդավարական հասարակության կայացման գործում, և քաղհասարակությունը պետք  է տարբեր ոլորտներին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
«ՀՀ նախագահի աշխատակազմը չի պատրաստվում մեկնաբանել դավադրության տեսությունների դրսևորումները»
ՀՀ նախագահի աշխատակազմը տարածել է հերթական հայտարարությունը, որտեղ ասված է. «Վերջին օրերին տարբեր անհատների, քաղաքական գործիչների,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Մարտունու ոստիկանապետ Հակոբյան Ստյոպիկ, իմ «Սյունաց ողջյունները» քեզ, որ դու դարձել ես կամակատար. Սայաթ Շիրինյան
«Երեխայիս պետք է տանեի ատամնաբուժի, այդ պահին կողքիս մեքենաներ են կանգնում, և դիմակներով «ռեմբոներ» դուրս գալիս՝ ասելով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Եթե չազատեն Աշոտ Երկաթին, ամեն ինչ անելու ենք, ընդհուպ մինչև անհնազանդության ակցիաներ. Սրապիոնյան
ՀՀ Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի Գորիսի նստավայրում  ընթանում է «Սիսական» ջոկատի հրամանատար Աշոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Արտակ Զաքարյան. Սկսվում է համաշխարհային տիրապետության համար տարվող պայքարի վերջին փուլը
Պաշտպանության նախկին փոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է. «Սկսվում է համաշխարհային տիրապետության համար տարվող պայքարի վերջին փուլը, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Ի՞նչ են նշանակում QR կոդի գույները
COVID-19-ով վարակման պարագայում  քաղաքացու հիվանդության փաստը «Արմեդ» հավելվածում  արտածվում է կարմիր «QR»...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}