Կրթություն, գիտություն 18:00 11/02/2022 Հայաստան

Ամպրոպներն ուսումնասիրող հայ կին գիտնականը

Ֆիզիկայի բարդ երևույթները, բանաձևերը,  ֆիզիկոս դառնալու մտադրությանը ծանոթ-բարեկամների տարատեսակ արձագանքները Հռիփսիմե Մկրտչյանին հետ չպահեցին ԵՊՀ  ֆիզիկայի ֆակուլտետի կիրառական բաժինն ընդունվելու մտադրությունից։

Ծնողները, չնայած գիտնական չեն, բայց ասացին՝ կաջակցեն, ինչով կարող են։

Դիմորդ աղջնակին խորհուրդ տվեցին «փախիր»  այս ֆակուլտետից, բայց նա հաստատակամ էր։ 
Ֆիզմաթ դպրոցից ու «Քվանտ» վարժարանից եկած  ուսանողների հետ մրցակցելու միտքը մի քիչ վախեցրեց նրան, բայց դա էլ հաղթահարեց։

«Առաջին օրերին, ինձ թվում էր ես այլ մոլորակում եմ, ոչինչ չէի հասկանում։ Բայց ես սիրահարվեցի կիրառական ֆիզիկային, ափսոս այն հետո փակվեց, քանի որ համապատասխան դասախոսներ չկային ու ֆակուլտետում ոլորտը չզարգացրեցին․․»,- հիշում է գիտնականը։

ԵՊՀ բակալավրիատն ու մագիստատուրան ավարտեց գերազանց առաջադիմությամբ։

31-ամյա Հռիփսիմե Մկրտչյանն այժմ ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու է, պաշտպանել է 29 տարեկան հասակում, խոստովանում է՝ կարող էր նաև 26-ում։ Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի տիեզերական ճառագայթների բաժանմունքի գիտաշխատող է։ Ամիսներ է առաջ է վերադարձել ԱՄՆ-ից։ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիաների ինստիտուտի հրավերով ու համատեղ հետազոտություն իրականացնելու նպատակով էր այդ երկիր մեկնել։

Գիտնականի հետաքրքրության շրջանակում մթնոլորտային ֆիզիկան է, ուսումնասիրում են Արագած գիտահետազոտական կայանում հավաքագրված տվյալները։




Երկրի մակերևույթին մոտ էլեկտրական դաշտն են չափում Սևանի ափին մոտ և Արագածի գիտահետազոտական կայանում։

«Փորձում ենք դրանց վրա կառուցել մոդելներ ու բացատրել այն երևույթները, որոնք տեղի են ունենում ամրպոպային եղանակի ժամանակ։ Այս պահին Մասաչուսեթսի ինստիտուտի հետ աշխատում ենք մի գիտական հետազոտության վրա, որը նվիրված է ամպրոպների ժամանակ մասնիկների հոսքերի ավելացմանը։ Արդեն վերջացնում ենք, շուտով լույս կտեսնի գիտական հրապարակումը»,-Panorama.am-ի հետ զրույցում պատմում է երիտասարդ գիտնականը։

Իսկ մինչ հոդվածը կհրապարակվի, նա արդեն հստակեցրել է հաջորդ հետազոտության թեման։ Դեռ 1920-ական թվականներին անգլիացի գիտնական, Նոբելյան մրցանակակիր Վիլսոնը  ենթադրություն է արել, որ ամպրոպների ժամանակ պիտի գրանցվեն բարձր էներգիայի մասնիկներ։ Իսկ նրա գործընկերը հարավային Աֆրիկայում էքսպերեմենտ կառուցելուց հետո դիտարկումների արդյունքում հերքել է։  Սակայն Արագած կայանում ուսումնասիրությունների արդյունքներից գիտաշխատողն ու գիտական խմբի անդամները եկել են համոզման, որ կատարված ենթադրությունը ճիշտ է, սխալ էր 100 տարի առաջ իրականացված փորձը։

Փետրվարի 11-ը գիտությամբ զբաղվող կանանց ու աղջիկների միջազգային օրն է։ Միջազգային շատ կազմակերպություններ ահազանգում են գիտության մեջ գենդերային անհավասարության, գիտությունը կանանց առավել հասանելի դարձնելու խնդրի մասին։ Հռիփսիմե Մկրտչյանը, չնայած հանդիպած դժվարություններին, համարում է, որ Հայաստանում կանանց, աղջիկների՝ գիտությամբ զբաղվելու համար լուրջ խոչընդոտներ չկան։

«Հայաստանում դժվարություններ կան երիտասարդ գիտնականների համար՝ անկախ սեռից։ Բայց կարող եմ ասել, որ այսօր Հայաստանում գիտության մեջ ավելի շատ աղջիկներ կան, քան տղաներ։ Տղա գիտնականներն ավելի շատ են գնում ու մնում արտերկրում, բացի այդ գիտնականների ցածր վարձրատրությունը ևս բերում է նրան, որ տղամարդիկ խուսափում են գիտությամբ զբաղվել։ Բացի այդ, բանակից հետո տղաները դժվարությամբ են  վերադառնում գիտություն»,-պատճառները թվարկում է Հռիփսիմեն։

Երիտասարդ գիտնականը պնդում է՝ կին գիտաշխատողներն ավելի ակտիվ են, փորձում են ավելի հանրայնացնել գիտությունը, գիտության նկատմամբ սիրով վարակել նաև դպրոցականներին։

Կա պնդում, որ երեխաների, տարեցների խնամքի, տնային գործերի ու այլ պարտականությունների պատճառով գիտության մեջ կանանց  ներկայացվածությունը ցածր է։

«Ամիսներ առաջ ես մասնակցում էի «Կանայք ֆիզիկայի մեջ» միջազգային կոնֆերանսի, այնտեղ աշխարհի տարբեր երկրներից ֆիզիկոս կանայք էին հավաքվել։ Օրինակ, Հնդկաստանի, Չինաստանի ներկայացուցիչները պատմեցին, որ կանայք ընտրում են այնպիսի ամուսին, որ հետագայում կարողանան գիտությամբ զբաղվել։ Հայաստանում էլ նման խնդիր կա, եթե ուզում ես գիտությամբ զբաղվել, պետք է ընտրես այնպիսի կողակից, որ քեզ կաջակցի»,-ասում է երիտասարդ գիտնականը, որ դեռ ամուսնացած չէ։

Ի դեպ, պատմության մեջ քիչ չեն դեպքերը, երբ կանայք ամուսիների պետ հավասարաչափ մասնակցել ու ներգրավված են եղել հետազոտություններում, սակայն դափնիները տղամարդուն են հասել։ Ի վերջո բոլորը չէ, որ ականավոր ֆրանսիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս Պիեռ Կյուրիի  կնոջ՝ Մարի Կյուրիի պես են ընտրություն կատարել։ Նրանք միասին ուսումնասիրել են ռադիոակտիվության երևույթը, հայտնաբերել են ռադիում  և պոլոնիում քիմիական տարրերը
Մարի Կյուրին առաջին կինն է, որ ստացել է Նոբելյան մրցանակ, առաջինը և միակ կինը, որ ստացել է կրկնակի Նոբելյան մրցանակ և միակ մարդը, որ Նոբելյան մրցանակ է ստացել երկու տարբեր գիտական բնագավառներից։

Հռիփսիմեն ցավով է փաստում, որ ֆիզիկայի ֆակուլտետն ավարտած շատ աղջիկներ բարձր վարձատրվող աշխատանք ունենալու համար ստիպված էին մասնագիտություն փոխել։

«Եթե աղջիկներն արդեն ընտրել են ֆիզիկայի ֆակուլտետի ճանապարհը, ապա խորհուրդ եմ տալիս, որևէ դեպքում կանգ չառնել, առաջ գնալ ու հաղթահարել խոչընդոտները, և ամենակարևորը երբեք չհանձնվել»,- խորհուրդ է տալիս գիտնականը։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:42
«Կներե՛ս, սիրելի՛ 137.1, կներես…»
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրում է․ «Որքա՜ն եմ կարոտելու այս խտրական, խիստ քաղաքական գրությունները, որոնց հիման վրա «բուսնում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Ընդդիմությանը լսել և աջակցել է պետք․ Արտակ Զաքարյան
ՀՀԿ փոխնախագահ, ԱԺ արտաքին հարաբերությւոնների հանձնաժողովի նախկին նախագահ Արտակ Զաքարյանը գրում է․ ««Հուսով ենք, որ Հայաստանից...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Արցախում արևածագ լինելու՛ է․ Աբրահամ Գասպարյան
Հաղորդավար, լրագրող Աբրահամ Գասպարյանը գրում է․ «Արցախում հունիսի 29-ից հուլիսի 5-ը գազ չի լինելու: «Արցախգազ»-ն ասում է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Մետաքսե Հակոբյան. Ոճրագործն իր առաքելությունը չի ավարտել
Արցախի Խորհրդարանի պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանը գրում է․ «Ուժեղ ենք, պինդ ենք, չենք թուլանում, չենք ընկճվում, իրականությունից կտրված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
9-րդ դասարանցիների «Հայոց լեզվի» պատասխանները
Հունիսի 28-ին հանրապետության հիմնական դպրոցի 33 910 շրջանավարտ՝ 9-րդ դասարանցի, ավարտական կենտրոնացված քննություն է հանձնել հայոց լեզվից:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Պին՞դ եք
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «2020-21թթ․ Հանձվել է Արցախի 75%-ը, թշնամին գրավել է Գորիս-Կապան ճանապարհը․․․ -Համաձա՛յն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Վերջնարդյունքում վճռվելու է՝ Հայաստա՞նը, թե՞ Ադրբեջանն է շարունակելու իր հետագա գոյությունը․ Վարդան Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է․ «Քանի դեռ մենք՝ որպես պետություն և ազգ, ինքներս մեզ համար չենք արձանագրել, որ գոյություն չունի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Դատարանը թույլատրեց Արմեն Գևորգյանին հուլիսի 5-19-ը բացակայել երկրից
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, թույլատրեց «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Տիգրան Աբրահամյանի խորհուրդը Սահակ Սահակյանին
ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Գլխավոր շտաբի պաշտոնյան լրագրողների հետ զրույցում համոզում է, որ պաշտպանության ներկայիս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Այս իշխանության պարագայում այս դատավորը չէր կարող օբյեկտիվ դատական ակտ կայացնել․Հակոբ Մարտիրոսյան
Վերաքննիչ դատարանի մոտ լրագրողների հետ զրույցում  փաստաբան Հակոբ Մարտիրոսյանը, գնահատելով դատական նիստի ընթացքում  դատավորի դրսևորած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
ՔՊ-ն ԱԺ պաշտոններից հեռացրել է Իշխան Սաղաթելյանին և Վահե Հակոբյանին
«Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության քարտուղար Արթուր Հովհաննիսյանը հայտնում է, որ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալի պաշտոնից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Այն, ինչ արեց դատավոր Բիշարյանը՝ Վճռաբեկ դատարանի դատավոր ընտրվելու համար էր․ Մինասյան
«Ակնհայտ էր, որ հատկապես երկվա դատական նիստի ընթացքում դատավոր Բիշարյանի կողմից ցուցաբերած վարքագիծն, ինչպես նաև դատախազների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Վրաստանը 1 տարով կարգելի ցորենի և գարու արտահանումը
Վրաստանի շրջակա միջավայրի պահպանության և գյուղատնտեսության նախարար Օթար Շամուգիան հայտնել է, որ Վրաստանի կառավարությունը 2022 թվականի հուլիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Երևանում հրդեհ է բռնկվեծ ասֆալտի գործարանում
Հունիսի 28-ին, ժամը 15:25-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Աերացիա թաղամասի ասֆալտի գործարանում (բաց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Դատարանը մերժեց բողոքը և Փաշինյանի դեմ քրգործ չի հարուցվի
«Թուրք», «մեռնելը երազանք դառնա»
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
Գագիկ Բեգլարյանից և փոխկապակցված անձանցից 16.8մլրդ դրամի ապօրինի ծագման գույքն ու ակտիվները բռնագանձելու հայցադիմումն ընդունել է վարույթ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան 2022թ. մայիսի 26-ին ներկայացվել է ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Տղերքն էին մեղք պարզապես. Կարին Տոնոյան
«Արդեն մտածում եմ, որ երևի հերթով պետական գործիչների դեմ միջնորդություններ ներկայացնենք։ Ստացվում է, որ ծնողներիս հետագա կյանքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Արցախի համար մշակված և ներդրված է զինվորական ծառայության գրավչության համար լուրջ փաթեթ. Սահակ Սահակյան
«Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության կողմից որոշում է կյացվել, որ Արցախում ծառայությունն իրականացվում է այս պահին միայն պայմանագրային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Րաֆֆի Ասլանյան. Սա է այսօրվա իշխանության դեմքը
Երևանի նախկին դատախազ, փաստաբան Րաֆֆի Ասլանյանը գրում է. «Ազգային ժողովում ՔՊ-ն ընդամենը մեկ օր առաջ մանդատը վայր դրած իր խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Կնասպանության հերթական դեպքը՝ Խարբերդում
Հունիսի լույս 22-ի գիշերը ոստիկանություն ահազանգած քաղաքացին հայտնում էր, որ Նոր Խարբերդում դանակահարություն է եղել, նաև ծեծել են մի կնոջ: Նույն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Կարեն Վրթանեսյան. ...Ուրեմն այլևս էլիտա չես
Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ, «Ռազմինֆո» մասնագիտացված կայքի համակարգող Կարեն Վրթանեսյանը գրում է. «Այն ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է Մինսկի խմբի ֆրանսիացի համանախագահին
Աշխատանքային այցով Փարիզում գտնվող Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է Մինսկի խմբի ֆրանսիացի համանախագահ Բրիս Ռոքվոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Փաշինյանի դեմ բողոքը քննող դատավոր Կարեն Բիշարյանը մերժեց ինքնաբացարկի միջնորդությունը
Վերաքննիչ դատարանում Նիկոլ  Փաշինյանի դեմ պետական դավաճանության հոդվածով քրեական գործ չհարուցելու որոշման դեմ բողոքի քննության ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Մակրոնը հույս ունի, որ ուկրաինական հակամարտությունը կավարտվի մինչև 2022 թվականի ավարտը
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հույս է հայտնել, որ Ուկրաինայում հակամարտությունը կավարտվի մինչև 2022 թվականի ավարտը։ Ըստ ՏԱՍՍ-ի՝ այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Արա, փոշին դու ես, թուրքն էլ. Վիճաբանություն՝ Փաշինյանի դեմ բողոքի քննությունից հետո
Վերաքննիչ դատարանում Նիկոլ  Փաշինյանի դեմ պետական դավաճանության հոդվածով քրեական գործ չհարուցելու որոշման դեմ բողոքի քննությունից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Ռուսաստանը «չի կարող և չպետք է հաղթի» Ուկրաինայում. Մակրոն
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը «չի կարող և չպետք է հաղթի» Ուկրաինայի հակամարտությունում, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
Լենինգրադի մարզի լճում հայաստանցի է խեղդվել
Անցած օրվա ընթացքում Սանկտ Պետերբուրգի և Լենինգրադի մարզի ջրամբարներում երեք տղամարդ է մահացել։ Այս մասին հայտնում է 78.ru-ն՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Արարատի դատախազության կողմից հայտնաբերվել է փողերի լվացման դեպք
Մասիսի քաղաքապետարանում առերևույթ հանցավոր չարաշահումների առթիվ 2019թ. դեկտմբերին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցված և ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Ռուսական կողմից բեռնատարների համար Լարսի ավտոճանապարհը փակ է
Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս...
Աղբյուր` Panorama.am
15:47
Նիկոլ Փաշինյանն ապացուցեց Թուրքիայի տեսակետը. Արագած Ախոյան
«Հերթական թունավոր ճաշկերույթն այս ժողովրդին, որը Նիկոլը պարբերաբար հրամցնում է»,- քաղաքական, հասարակական գործիչ Արագած Ախոյանն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}