Մշակույթ 17:10 23/06/2022 Հայաստան

Տեղի է ունեցել քաղաքական միջամտություն, որը համարժեք է պատմության հակահայկական խմբագրմանը. Լիլիթ Սարգսյան

Մոսկվայի Արևելքի պետական թանգարանում հունիսի 8-ին բացվել է «Էդմոնդ Պետրոսյան: Միստերիա Լեռնային Ղարաբաղից» խորագրով ցուցահանդեսը՝ ներկայացնելով արցախցի նկարիչ Էդմոնդ Պետրոսյանի 60 կտավներ։  Մոսկվայի հայկական թանգարանի կայքում գրված է, որ հունիսի 14-ին Արևելքի թանգարանի կայքում հայտնաբերել են՝ նկարչի ցուցահանդեսի անվանումը փոխվել է՝ «Էդմոնդ Պետրոսյան. Միստերիա», այսինքն՝ «Լեռնային Ղարաբաղ»-ը (Արցախի Հանրապետություն.-խմբ)  հանվել է։ 

Ցուցահանդեսի համադրող Լիդիա Ռոսլավցևան Rusarminfo-ի թղթակցի հետ զրույցում ասել է, որ ցուցահանդեսի խորագիրը փոխելու որոշումը կայացվել է պաշտոնական բացման՝ հունիսի 7-ի երեկոյան։

«Ես դրան չեմ մասնակցում, քաղաքականության հետ ոչ մի կապ չունեմ։  Տնօրենը որոշել է իր ինչ-որ նկատառումներից ելնելով փոխել անվանումը»,- ասել էր նա։

Արևելքի թանգարանի գլխավոր տնօրենի տեղակալ, պատմական գիտությունների դոկտոր Իլյա Զայցևը Rusarminfo-ին ասել է, որ նկարչի ծագումը Լեռնային Ղարաբաղից  (Արցախի Հանրապետություն.-խմբ) տվյալ դեպքում նկարչության որակի և ընկալման վրա ոչ մի կերպ չի ազդում։ Նա նշել է, որ  ցուցահանդեսի խորագիրը փոխելու որոշումը քաղաքական ենթատեքստ չունի։

Արվեստի քննադատ և համադրող Լիլիթ Սարգսյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում  Արևելքի պետական թանգարանի այդ քայլը որակեց որպես հակահայկական, հայկական մշակութային ժառանգության դեմ ուղղված արշավի ևս մեկ ամոթալի ու ցավալի վկայություն։

«Մեծ ցավ եմ ապրում Մոսկվայի Արևելքի թանգարանի պես մի պատկառելի կառույցի համար, որն ենթարկվում է քաղաքական խաղերին, հետն էլ կոչ անում հայամետ լրագրողին՝  քաղաքականությունը չբերել արվեստ։ Բայց իրականում հենց իրենք են ենթարկվում ու բերում»,- ասաց նա։

Արվեստի քննադատի խոսքով, դեռևս 1918 թ. հիմնադրված Արևելքի թանգարանը ՌԴ կարևորագույն ու նշանավոր թանգարաններից է, որն, ի թիվս այլ ազգերի արվեստի հարստագույն հավաքածուի, տիրապետում է նաև հայ արվեստի հրաշալի ստեղծագործությունների. «Այն հայ-ռուսական մշակութային, գեղարվեստական  համագործակցության կարևորագույն օջախներից մեկն է, իսկ այդ համագործակցությունը առաջին հերթին մշակութային և հումանիստական հենքի վրա պետք է կառուցվի: Մշակութային համագործակցությունը պետք է նպաստի քաղաքական համերաշխությանը, ժողովուրդների բարեկամությանը և պատմական ճշմարտությունների հաստատմանը: Ռուսաստանյան միջավայրում հայ կերպարվեստը միշտ բարձր նշաձողին է եղել և չի ընկալվել որպես կոլոնիալ կամ գավառական:

Մենք հպարտությամբ ենք միշտ համագործակցել ռուսաստանյան մշակութային կառույցների հետ: Ես ինքս մոտ երեք տարի առաջ Արևելքի թանգարանի հետ համագործակցելու մի գեղեցիկ առիթ եմ ունեցել, երբ այնտեղ մեծ հաջողությամբ անցկացվեց Մարիամ Ասլամազյանի հոբելյանական ցուցահանդեսը՝ կատալոգի ներածական տեքստն եմ հեղինակել, հետագայում էլ համագործակցության ծրագրեր ունեմ, բայց հիմա տարակուսած եմ…»։

Նա նախ մանրամասն անդրադարձավ խնդրին մասնագիտական տեսանկյունից։

«Եկեք նախ հասկանանք «միստերիա» բառի և ցուցահանդեսի խորագրի իմաստը։ Շատ կարևոր է սկզբնական, հեղինակային անվանումը։ Այս առթիվ մշակույթի նախարարին հարց հղած լրագրողը «միստերիան» հայերենով ներկայացրեց որպես «առեղծված», սակայն բառի իմաստը շատ ավելի խորն է ու լայն և հենց նա՛ է արտահայտում արցախցի նկարչի հեղինակային մտահղացումը։

Միստերիաները դեռևս անտիկ, այնուհետև միջնադարյան թատերային մշակույթներից եկած երևույթ են: Միստերիան նշանակում է  «սրբազան թատերական գործողություն» և կապված է ծիսականության հետ: Շատ ժամանակակից արվեստագետներ, որոնք ուզում են իրենց պատկերներին առանձնահատուկ, սրբազան նշանակություն տալ, օգտագործում են «միստերիա» բառը փոխաբերական իմաստով։

Եթե խորագրից հանում ենք «Լեռնային Ղարաբաղ» (Արցախի Հանրապետություն.-խմբ) անունը, մնում է միայն «միստերիան» ու ստացվում է մի անորոշ, լղոզված բան։ Մինչդեռ, ամբողջական անվանումը՝ «Միստերիա. Լեռնային Ղարաբաղ», կոնցեպտուալ նշանակություն ունի, ամբողջովին արտահայտում է  հեղինակի մտահղացումը, ով իր հայրենիքի՝ Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի Հանրապետություն.-խմբ) պատումը ներկայացնում է որպես մի սրբազնագործություն: Անգամ եթե Լեռնային Ղարաբաղի փոխարեն որևէ այլ աշխարհագրական անվանում լիներ, թեկուզ «Փարիզ», միևնույն է, այն կոնցեպտուալ նշանակություն կունենար»։

Խոսելով հարցի քաղաքական ասպեկտի մասին, Լիլիթ Սարգսյանը մեջբերում արեց թանգարանի փոխտնօրենի ելույթից, ով կոչ է անում կենտրոնանալ ոչ թե քաղաքական խնդիրների, ոչ թե նկարչի ազգային պատկանելիության վրա, այլ արվեստի, ապա նշեց. «Նրա խոսքն ինձ հիշեցրեց քաղաքական գործիչների, մասնավորապես  հմուտ դիվանագետների, եզոպոսյան նենգ խոսքը, որոնք սուր հարցերը շրջանցում ու շրջում են զրուցակցի դեմ այնպես, որ նրան ծուղակն են գցում: Նրա ասածն այն էր, թե՝ ցուցահանդեսը լուսաբանելու փոխարեն ինչի՞ հետևից եք ընկել։ Բայց, ի պատիվ «Ռուսարմինֆո»-ի լրագրողի, ով հարցազրույց էր վերցնում թանգարանր փոխտնօրենից, պետք է ասել, որ նա  բնավ չընկավ ռուսական ծուղակը: Պատմական գիտությունների պատկառելի դոկտորն այսպիսով նաև իր մասնագիտական խղճին է դեմ գնում»։

Լ.Սարգսյանը նաև նշեց, որ ցուցահանդեսի համադրողը պատասխանատվությունն իր վրայից գցել է ու հղում արել թանգարանի տնօրենին՝ ասելով, որ ցուցահանդեսի բացման  նախօրեին տնօրենը խմբագրում կատարեց, հանեց «Լեռնային Ղարաբաղ» (Արցախի Հանրապետություն.-խմբ) անվանումը։

«Սա կոպտագույն մասնագիտական  խախտում է. որևէ տնօրեն իրավունք չունի օգտագործելու իր վարչական ռեսուրսը և միջամտելու կուրատորի աշխատանքի և հեղինակի ստեղծագործության մեջ: Սա նշանակում է, որ ցուցահանդեսի կուրատորն իր տեղում չի և առհասարակ, սա ավտորիտար բարքերի վառ արտահայտություն է և պարզապես նենգություն,- ասաց արվեստի քննադատը՝ ավելացնելով, որ է՛լ ավելի զարհուրելի է «Ստեփանակերտ» անվանումին կամայականորեն ավելացնել ադրբեջանական «Խանկենդին», որի մասին նույնպես վկայում են լրատվամիջոցները։

«Սա առավել քան ցցուն ապացույց է այն բանի, որ տեղի է ունեցել քաղաքական միջամտություն և խմբագրում, որը համարժեք է հայկական մշակութային ժառանգության հետքերի ոչնչացմանը և պատմության հակահայկական խմբագրմանը: Սա է՛լ ավելի ստոր ու հակամարդկային արարք է նաև այն առումով, որ նկարիչը ողջ չէ և խախտվել է հանգուցյալի մտավոր սեփականության հեղինակային իրավունքը»,- նշեց նա։

Լիլիթ Սարգսյանի խոսքով, որևէ մեկը, որևէ պաշտոնյա չի կարող հաստատել, որ Ադրբեջանի կողմից պահանջ է եղել հանել Լեռնային Ղարաբաղ (Արցախի Հանրապետություն.-խմբ) անվանումը ցուցահանդեսի խորագրից, իսկ Ստեփանակերտը ներկայացնել որպես «Խանկենդի». «Թեպետ և փաստերն առավել քան ակնառու են, սակայն փաստացի երբեք չենք բացահայտի դա և ես իրավասու չեմ դա պնդել, լավ կլիներ՝ իրավասու մարմինները արձագանքերին՝ դեսպան, մշակութային կցորդ…»:


(Լուսանկարը՝ www.armmuseum.ru կայքից)

Էդմոնդ Պետրոսյանը ծնվել է 1948 թվականին Շուշիում։ Սկսել է նկարել 1980-ականներից, հանդես է եկել «Դիկեն» կեղծանվամբ։

Նկարչի աշխատանքները գտնվում են աշխարհի բազմաթիվ մասնավոր հավաքածուներում, հիմնականում հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների, ինչպես նաև ռուսական մի շարք թանգարաններում, նաև հաջողությամբ վաճառվում են աճուրդներում և ձեռք են բերվում տարբեր երկրների մասնավոր կոլեկցիոներների կողմից:
2014 թվականին ունեցել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեը Մոսկվայի АртНаив պատկերասրահում։

Էդմոնդ Պետրոսյանը մահացել է 2019 թվականին։

Լուսանկարները՝ www.wpolitics.ru կայքից։ 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:32
ՔԿ. Իգոր Խաչատուրովի մասով նախաքննությունն ավարտվել է
Քրեական գործն ուղարկվել է դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին։
Աղբյուր` Panorama.am
13:26
Արցախում պետական դավաճանության 5 նոր դեպք է բացահայտվել
Արցախի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայության կողմից պետական դավաճանության 5 նոր դեպք է բացահայտվել։ Այս մասին հայտնում է Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:18
Ջո Բայդենը Մադրիդում խախտել է թագավորական արարողակարգը
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը ՆԱՏՕ-ի` Մադրիդում կայացած գագաթնաժողովում խախտել է թագավորական արարողակարգը, գրում է «Ռիա Նովոստի»...
Աղբյուր` Panorama.am
13:08
Դատախազությունն ապաքաղաքականացված և ինքնավար մարմին է. գլխավոր դատախազի թեկնածու
«Դատախազություն-օրենսդիր հարաբերակցությունը կառուցելիս մի ելակետ է ինձ համար  սկզբունքային ու կարևոր՝ դատախազությունն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:01
Արտավազդ Մինասյան. Ադյունքում ՏՏ ոլորտը գահավիժում է
Միջազգային ընկերությունները սկսել են նայել ալտերնտատիվ աշխատաշուկաներ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Աղվան Հովսեփյանի փաստաբանները խնդրել են հրավիրել արտահերթ նիստ
Հայաստանի նախկին գլխավոր դատախազ, ՔԿ նախկին նախագահ Աղվան Հովսեփյանի փաստաբանական խումբը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է....
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Երևանի և Բաքվի դիրքորոշումները տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակման հարցերում մոտենում են. Մհեր Գրիգորյան
Տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման հարցով Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետերի աշխատանքային խումբը կարողացել է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Պարսյան. Առաջարկում եմ հայ պաշտոնյաների մեղքով փչացած գյուղմթերքը թափել է նախարարությունների առջև
Տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը գրում է. «Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված...
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
Սա թեթևսոլիկ որոշում չի եղել իմ կողմից.Գլխավոր դատախազի թեկնածու Աննա Վարդապետյան
«Մի անգամ չէ, որ ես բախվում եմ իրականությանը, երբ ինձ ասում են, որ դու չես կարողանալու: Ես չեմ գնում պաշտոնը զբաղեցնելու, ինձ հեշտ չի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Հնդիկ տղամարդը կերել է իրեն կծած թունավոր օձին
Հնդկաստանում  49-ամյա տղամարդը  կերել է իրեն կծած օձին։ «Գազետա.ռու»-ի փոխանցմամբ,  դեպքը տեղի է ունեցել  Բանդա...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
44-օրյա պատերազմից հետո մինչ օրս անհետ կորած են համարվում 53 հոգի. Արցախի ԱԻՊԾ
Այս պահին ռուսական և ադրբեջանական կողմերի հետ բանակցություններ են տարվում զոհված զինծառայողների աճյունների ու մասունքների որոնողական աշխատանքները վերսկսելու նպատակով:
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Իտալական քաղաքում ջուրը խնայելու համար կտուգանեն գլուխը երկու անգամ օճառողներին
Իտալական Կաստենազո քաղաքի քաղաքապետ Կառլո Գուբելինին արգելել է վարսավիրանոցներին իրենց հաճախորդների գլուխները երկու անգամ օճառել։  Որոշումն...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
ՌԴ-ում դոլարի փոխարժեքը 2015թ-ի մայիսից ի վեր առաջին անգամ նվազել է 51 ռուբլուց
Մոսկվայի բորսայում դոլարի փոխարժեքը 2015 թվականի մայիսից ի վեր առաջին անգամ իջել է 51 ռուբլուց, հայտնում է «Ռիա Նովոստի»...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Գյումրիում կբացվի Հայաստանում առաջին «Իլյուզիաների թանգարանը»
Հուլիսի 6-ին Գյումրի քաղաքի Շիրակացի 50/ա հասցեում, ժամը 11:30 տեղի կունենա Հայաստանում առաջին «Իլյուզիաների թանգարանի»...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Կոմիտասի անվան պանթեոնում Ջիվան Գասպարյանի կիսանդրին կտեղադրվի
Ականավոր դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանի մահվան առաջին տարելիցին՝ հուլիսի 6-ին Կոմիտասի անվան պանթեոնում, որտեղ ամփոփվել է երաժշտի մարմինը, կբացվի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Ձեր մասին այնքան վատ բան եմ լսել, որ համոզված եմ, որ դուք շատ լավ անձնավորություն եք. Վլադիմիր Վարդանյանը՝ գլխավոր դատախազի թեկնածուին
ԱԺ ՔՊ պատգամավորների նախաձեռնությամբ հունիսի 29-ին սկսված արտահերթ նիստում Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Գևորգ Դանիելյան. Եթե ղեկավարվում եք հայտարարություն կոչվածով, ապա ղեկավարվեք ճշգրիտ
Իրավաբանության դոկտոր, արդարադատության նախկին նախարար Գևորգ Դանիելյանը, անդրադառնալով Աղավնոյի ու Բերձորի մասին Փաշինյանի հնչեցրած...
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
ՊԵԿ-ը պատրաստ է անկանխիկ գործառնությունների մասով պատշաճ վերահսկողություն իրականացնել
ՊԵԿ-ն «Անկանխիկ գործառնությունների մասին» օրենքի շրջանակում իրականացնելու է պարզեցված վարչարարություն։
Աղբյուր` Panorama.am
10:54
Այսօր Ազգային ժողովն արտահերթ նստաշրջան կգումարի
Այսօր ժամը 11:00-ին, ԱԺ նախագահի որոշմամբ կգումարվի Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջան` նախաձեռնողի սահմանած օրակարգով: Օրակարգում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Անկարան չի հավատում, որ իր վրա հարձակման դեպքում ՆԱՏՕ-ն կպաշտպանի Թուրքիային
Անկարան կասկածում է, որ ՆԱՏՕ-ի անդամները կպաշտպանեն Թուրքիան, եթե իր վրա հարձակվեն: «ՌԻԱ նովոստի»-ին հայտնում է, որ սյունակագիր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
ՊՆ-ն հերքում է
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության տարածած հաղորդագրությունն այն մասին, թե հունիսի 28-ի լույս 29-ի գիշերը ՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումները տարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:40
Լուսնի վրա անհայտ հրթիռ է ընկել ու նոր խառնարաններ առաջացրել
Առեղծվածային հրթիռի հարվածից հետո Լուսնի վրա նոր խառնարաններ են նկատվել։  NASA-ի տարածած նոր նկարները բացահայտել են արտասովոր խառնարանների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:34
Որոշ բանկերում դոլարի առքի նվազագույն գինը 400 դրամ է
Հայկական դրամը շարունակում է արժևորվել դոլարի և եվրոյի նկատմամբ: Rate.am կայքից տեղեկանում ենք, որ ՀՀ բանկերը ժամը 10:30-ի դրությամբ դոլարը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:24
Մցխեթի մերձակայքում զբոսաշրջիկներով երկու ավտոբուս վթարի են ենթարկվել, կա զոհ
Առնվազն մեկ մարդ է զոհվել Մցխեթի մերձակայքում գտնվող Նատախտարի գյուղում երկու մարդատար միկրոավտոբուսների վթարի հետևանքով։ newsgeorgia.ge-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
ԱՄՆ-ը հայտնել է, որ Չինաստանը կրճատել է ապրանքների արտահանումը Ռուսաստան
Ռուսաստանի և Չինաստանի միջև առևտուրը կտրուկ նվազել է Ուկրաինայում ռուսական հատուկ ռազմական գործողության մեկնարկից ի վեր, չնայած այն հանգամանքին,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:09
«Ոսկի սերմեր». Սևակ Մնացականյան-Խոյեցու հիշատակին նվիրված հարգանքի և երախտիքի կրթամրցանակակիրը
«Տղանե՛ր, Աստծու ու սատանայի արանքում դուք էսօր ինձ համար կիսաստվածներ եք, որովհետև դուք եք էսօր որոշում հաջողությունը, հաղթանակը, դուք եք որոշում չարի և բարու սահմանումը»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Մեկ դար անց սնանկացած Թուրքիան հսկայական գումարներ է վատնում Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար. Հարութ Սասունյան
«Թուրքիան հիմարաբար շարունակում է Հայոց ցեղասպանությունը հանրայնացնել նոր սերունդներին՝ փորձելով ժխտել այն»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Կկայանա Աշոտ Անաստասյանի ծննդյան օրվան նվիրված արագ շախմատի մրցաշար
Հուլիսի 10-ին, ժամը՝ 12։00-ին Տ․ Պետրոսյանի անվան շախմատի տանը տեղի կունենա Աշոտ Անաստասյանի ծննդյան օրվան նվիրված արագ շախմատի մրցաշար՝ 10+5...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
Էջմիածնում հրդեհ է բռնկվել խանութում, այրվել է հագուստ
Հունիսի 29-ին, ժամը 04:32-ին Արմավիրի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Էջմիածին քաղաքում՝ «Լյուքս...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}