Մշակույթ 17:35 06/08/2022 Հայաստան

Եթե Հայաստանը վերացնում է մշակույթի նախարարությունը, Ադրբեջանը մշակույթը դարձնում է երկրի ղեկավարի քաղաքական առաջնահերթությունը

Արցախի Տիգրանակերտի պեղումներն իրականացրած արշավախմբի ղեկավար, ԵՊՀ մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը գրում է.

«Միանշանակ, պարզ և կտրուկ։

Թշնամու նպատակն է՝ վերացնել Հայաստանը որպես պետություն և լավագույն դեպքում հայերին դարձնել թուրքերին սպասարկու մի հանրույթ:

Ի դեմս Արդբեջանի և Թուրքիայի մենք գործ ունենք մի թշնամու հետ, ով վարում է գաղափարաբանորեն մշակված, ռազմավարական տեսակետից հստակեցված քաղաքականություն: Այն ունի իր գերնպատակը` վերացնել Հայաստանը որպես պետություն և լավագույն դեպքում հայերին դարձնել թուրքերին սպասարկու մի հանրույթ:

Այդ քաղաքականությունն ունի ենթանպատակները, որոնց հասնելու համար սահմանվում և լուծվում են խնդիրներ: Այդ խնդիրներն ունեն հստակ հերթականություն, լուծման տարբերակներ և փուլեր: 44-օրյա պատերազմով թշնամին հասել է մի նպատակի, հաջողել է հերթական փուլը: Հերթի են դրված հաջորդ խնդիրները և փուլերը: Սա իմ` Հայաստանի քաղաքացու և հետազոտողի անձնական և մասնագիտական փորձառությունն է:

Բայց որպես մշակութաբան ու հայ մշակույթի պատմության մասնագետ, ուզում եմ խոսել այն բնագավառից, ինչի մասին ավելի լավ պատկերացում ունեմ: Այս առումով համոզված եմ, որ մշակութային ժառանգության հանդեպ ադրբեջանական քաղաքականությունը վերը նշված քաղաքականության օրգանական մասն է: Այն նույնպես ունի իր գերնպատակը` հայերին ներկայացնել որպես մշակութային ժառանգություն ու պատմություն չունեցող` այսու նաև այս տարածարջանում հայրենիք, հայրենիքի պատմական իրավունք չունեցող, այստեղից-անյտեղից եկած կամ բերված ապաքաղաքական ու ապամշակութային մի զանգված:

Այդ քաղականությունը նույնպես ունի հստակ սահմանված խնդիրներ, առաջնահերթություններ, փուլաբաժանումներ: Սա կարևոր, էական, առաջնահերթ քաղաքականություն է: Եթե Հայաստանը վերացնում է մշակույթի նախարարությունը, ապա Ադրբեջանը մշակույթը դարձնում է երկրի ղեկավարի քաղաքական առաջնահերթությունը: Հայերի անպատմություն ու անմշակույթ, անհայրենիք լինելու թեզը ներկայացնում, հիմնավորում, մանրամասնում է պետության առաջին դեմքը: Նա պահի տակ չի «հնարում», նա սերտել է մանրամասնորեն մշակված մի պրոպագանդիստական գաղափարաբանություն, որի գերագույն նպատակն է վերացնել, յուրացնել, անվանափոխել, վերագրել այդ ժառանգությունը: Իհարկե, հնարավոր չէ իսպառ վերացնել այդ ողջ ժառանգությունը, ինչպես որ կցանկանային, հնարավոր չէ իսպառ վերացնել հայերին, ինչպես որ կերազեին` գոնե ներկա իրավիճակում:

Ուրեմն անհրաժեշտ է ավելի ճկուն, հաշվարկված և արդյունավետ մոտեցում: Հիմքում Արևելյան Հայաստանում (և անշուշտ ի մասնավորի Արցախում և հարակից տարածքներում) հայերի ոչ վաղ անցյալում հայտնվելու հնարանքն է: Դրան նվիրված են հարյուավոր «գիտական» վարժանքներ, դրանով զբաղվում են ակադեմիաներ և գիտական կենտրոններ` այդ թվում և արտասահմանում: Եթե անցյալ դարի 60-ական թվականներին հայերի «եկվորության» ժամանակը վերագրվում էր արաբական տիրապետությանը, ապա 12-13-րդ դարերին, 90-ական թվականներին այն հասցվեց 19-րդ դար:

Ըստ այդմ՝ մշակութային այն ժառանգությունը, որ ստեղծվել է մինչև 19-րդ դարը` ակնհայտ հայկական չէ, այն աղվանական ժառանգություն է: Եվ եթե քրիստոնեական կառույցները ծիսապաշտամունքային առումով չեն հետաքրքրում մահմեդական ադրբեջանցիներին, ապա դրանք հենց այն են, ինչ պետք են Արդբեջանի միակ պատմական քրիստոնյա հանրույթին` ուդիներին: Դե 19-րդ դարի որոշ կառույցներ էլ կարելի է վերագրել ուղղափառներին: Ըստ այդմ`առաջին փուլի ժառանգությունը ենթակա է պահպանության, միայն թե պետք դրանք մաքրել «հետսագույն հայկական հավելումներից», որոնք իբր արվել են հայերի կողմից հատուկ` այդ ժառանգությունը սեփականելու նպատակով: Սա լայն հնարավորություններ է ստեղծում ուղղակիորեն վերացնել ցանկացած ակնհայտ հայկականություն, և իհարկե, նախ և առաջ հայկերեն արձանագրությունները, խաչքարային հորնիվածքները:

Երկրորդ փուլի ժառանգությունը, որը համարվում է նվաճողական, օկուպանտական` ուղղակի ենթակա է վերացման: Դա առաջին հերթին անկախության տարիներին ստեղծված ժառանգությունն է և դրա հետ միասին նաև խորհրդային ժառանգությունը` եկեղեցիներ, խաչքարեր, հուշասյուներ ու հուշարձաններ: Այն ինչ տեսնում ենք այսօր` տեսնելու ենք վաղը, մյուս օրը. քերվելու են հայերեն գրերն ու սիմվոլները, քանդվեու են հայկականը հիշեցնող կոթողներն ու կառույցները, հետո` եթե հաջողեն` նաև բուն եկեղեցկան կառույցները` երբ «պարզվի», որ Ադրբեջանում չկան այդ կառույցները երկպագողներ: 21-րդ դարի պատմությունը, ինչպես տեսնում ենք, վանդալներին նման հիանալի առիթներ շատ է տալիս:

Եվ կարևոր մի նկատառում էլ: Ադրբեջանը դա թաքուն չի անում: Համոզված եմ, որ այդ ավերումները, բնաջնջումը, ցուցադրական պղծումը հատուկ, պլանավորած պրոպագանդիստական արշավ է, որի առաջնային նպատակն է՝ մշակութային ու հոգեկան տրավմա հասցնել ծանր պարտություն կրած հայերին: Վերքի վրա պիտի հա աղ լցնել: Հայերը պիտի համոզվեն, որ այն ժառանգությունը, որ համարում են իրենցը` իրենցը չէ: Եվ եթե անգամ համոզված են, որ իրենցն է` ապա թող հասկանան, որ այդ ժառանգությունն անզոր է, այն որևէ կերպ չի կարող օգնել իրենց, համախմբել կամ զորավիգ լինել: Ի վերջո ու՞մ է պետք այն ժառանգությունը, որ միայն տրավմա կարող է բերել:

Հիմա Բերդձորում, Աղավնոյում և Սուսում փորձում են տարհանել կոթողները...»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

14:53
Կաշառք տալու մեղադրանքով հետախուզվողը հայտնաբերվեց օդանավակայանում
Ոստիկանության Սպիտակի բաժնի քրեական հետախույզների և «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ծառայողների համատեղ ձեռնարկած...
Աղբյուր` Panorama.am
14:20
ՖԻԴԵ-ի նախագահ է վերընտրվել Արկադի Դվորկովիչը
Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում, որտեղ ավարտին է մոտենում շախմատի համաշխարհային օլիմպիադան,  տեղի ունեցավ ՖԻԴԵ –ի գլխավոր համաժողովը:...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Վահագն Վերմիշյանը տեղափոխվել է «Էրեբունի» ԲԿ. Պաշտպան
Անազատության մեջ գտնվող ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախկին նախագահ Վահագն Վերմիշյանը տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
«Եռաբլուր» տանող ճանապարհահատվածը կլինի լուսավոր
Երևանի արտաքին լուսավորության ցանցի արդիականացման նպատակով քաղաքապետարանը ՄԱԶԾ-ի աջակցությամբ այս տարի ձեռք է բերելու շուրջ 500 մլն դրամի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:51
Ջերմաստիճանը կբարձրանա 5-6 աստիճանով
Հանրապետության հովտային և նախալեռնային գոտիներում բարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակը կպահպանվի: Հայաստանի տարածքում օգոստոսի 8-ին շրջանների...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
Թուրքը թաթը որտեղ դնում է, տալիս են. տեղահանված հադրութցի
«Դարձել է աղվեսի հեքիաթը՝ էս սարն իմն է, տալիս են, էս ձորն իմն է, տալիս են։ Հիմա մենք ենք, սաղ տվել են, բան չի մնացել, դատարկ նստել ենք։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:23
Եղիսաբեթ II թագուհու ամենամյա ընդունելությունը Բալմորալ ամրոցում անսպասելիորեն չեղարկվել է
Մեծ Բրիտանիայում կրկին անհանգստացած են Եղիսաբեթ II-ի առողջությամբ: Անհանգստության պատճառ է դարձել Շոտլանդիայի Բալմորալ ամրոցում, որտեղ թագուհին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:54
«Ուրիշ գործ չկա՞ անելու». ամերիկացիներին զայրացրել է Զելենսկու լուսանկարը հոլիվուդյան դերասանուհու հետ
Ամերիկյան New York Post թերթի ընթերցողները վրդովվել են Վլադիմիր Զելենսկու և հոլիվուդյան դերասանուհի Ջեսիկա Չեսթեյնի հանդիպման փաստից։ Լուրը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Ու՞ր է Ղարաբաղն աշխարհի քաղաքական քարտեզի վրա, ցույց տուր, և մենք կվերադառնանք. տեղահանված արցախցիները՝ Խանումյանին
«Հենց ազատագրական պայքար սկսվի Ղարաբաղում, մեզ այստեղ չեք տեսնի, մենք կգնանք ու մեր պայքարը կշարունակենք այդնտեղ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:39
Եմենի ռազմաբազայում պայթյուն է տեղի ունեցել, որի հետևանքով վեց Իրանի և Լիբանանի քաղաքացի է զոհվել
Առնվազն վեց մարդ է զոհվել կիրակի լույս երկուշաբթի գիշերը տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով, որը տեղի է ունեցել Եմենի մայրաքաղաք Սանայի հարավային...
Աղբյուր` Panorama.am
12:29
Վրաստանի վարչապետը հայտարարել է երկրի տարածքային ամբողջականության խաղաղ վերականգնման ծրագրերի մասին
Վրաստանի իշխանությունները ծրագրում են վերականգնել հանրապետության տարածքային ամբողջականությունը՝ վարելով «խաղաղ, ողջամիտ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:20
ՊԵԿ դիտակետում՝ շահութահարկի տարեկան հաշվարկներն են
Կոմիտեն հարկ վճարողներին հորդորում է ժամանակին արձագանքել ծանուցումներին
Աղբյուր` Panorama.am
12:14
ՌԴ ՊՆ-ն հաստատել է, որ Ադրբեջանի զոինուժի կողմից հրադադարի խախտման հետևանքով է վիրավորվել ՀՀ ԶՈւ զինծառայողը
ՌԴ ՊՆ տարածած հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ անցած մեկ օրում ռուսական խաղաղապահ զորախմբի պատասխանատվության գոտում  Գեղարքունիքի մարզի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
Դավիթ Շահնազարյան. Պատմության մեջ առաջին անգամ «հայկական» իշխանությունը բռնի տեղահանում է հայերին. Aravot.am
Aravot.am-ը գրում է. «Aravot.am-ը արտակարգ լիազոր դեսպան, ՀՀ Նախագահի հատուկ հանձնարարություններով նախկին դեսպան Դավիթ Շահնազարյանից...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Գիտնականները գոտիավորել են Մասրիկ և Սոտք ջրհավաք ավազանը՝ ըստ բնապահպանական ռիսկի
Պարզվել է Մասրիկ և Սոտք գետերի ջրում սուլֆատ իոնի բարձր կոնցենտրացիաների առկայություն, Ֆոսֆատներով, նիտրատներով աղտոտվածության ցուցանիշներ, ինչպես նաև քրոմի զգալի քանակ:
Աղբյուր` Panorama.am
11:52
Աղավնո. Այրում են դպրոցի՝ պահեստավորման համար չնախատեսված նյութերը
Արցախի մշակութային ժառանգության պահպանության հանրային խորհրդի նախագահ Սերգեյ Շահվերդյանը ֆեյսբուքյան էջում տեսանյութ է հրապարակել ու գրել. ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Նիկոլն ու իր խմբակը շատ լավ հասկանում են, թե ինչ են անում և ինչու են անում. Վրթանեսյան
«Բայց մենք (ճնշող մեծամասնությունը) շարունակում ենք անվանել նրան վարչապետ, իսկ պետությունը զավթած իր բանդան էլ՝ ՀՀ իշխանություն։ Շարունակում ենք ակնկալել Հայաստանի շահերից բխող ինչ-ինչ քայլեր»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:39
ՌԴ-ում 2022 թվականի առաջին կիսամյակում հանցագործություններից հասցված վնասը կրկնակիից ավել աճել է՝ հասնելով կես տրիլիոնի
Ռուսաստանում 2022 թվականի առաջին կիսամյակում գրանցվել է տարբեր հանցագործությունների գծով վնասի կտրուկ աճ՝ գրեթե կես տրիլիոն ռուբլի կամ ավելի քան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Ի՞նչ է սա, եթե ոչ քրեադատավարական փաթեթավորմամբ «թավշյա» քաղաքական հետապնդում. Դավիթ Տոնոյան
Անազատության մեջ գտնվող պաշտպանության նախկին նախարար Դավիթ Տոնոյանը փաստաբանական խմբի միջոցով տարածել է հայտարարություն, որում ասվում է. ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Ֆինլանդիայում ապամոնտաժվել է ԽՍՀՄ-ի նվիրաբերած «Խաղաղություն ամբողջ աշխարհում» հուշարձանը
Հելսինկիի իշխանությունները ապամոնտաժել են 1990 թվականին ԽՍՀՄ-ի կողմից Ֆինլանդիայի նվիրաբերած «Խաղաղություն ամբողջ աշխարհում» արձանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
Պատանի մարզիկները 4 մեդալ են նվաճել «Ասիայի երեխաներ» 7-րդ միջազգային մարզական խաղերում
Հայաստանը 4 մեդալ է նվաճել հուլիսի 27-ից օգոստոսի 8-ը ՌԴ Վլադիվոստոկ քաղաքում անցկացված «Ասիայի երեխաներ» 7-րդ միջազգային մարզական...
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
Իսրայելն հայտարարում է, թե «Իսլամական ջիհադը» 1000 հրթիռ է արձակել իր բնակավայրերի ուղղությամբ
«Իսլամական ջիհադը» վերջին էսկալացիայի ժամանակ մոտ հազար հրթիռ է արձակել Իսրայելի ուղղությամբ: Իսրայելական բանակի մամուլի ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:02
Շախմատի օլիմպիադա. Հայաստանի հավաքականներն այսօր մրցում են Ադրբեջանի հետ
Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում այսօր կկայանան Շախմատի համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադայի 10-րդ տուրի պարտիաները: Հայաստանի կանանց և տղամարդկանց...
Աղբյուր` Panorama.am
10:53
Բարդարցրել է Բաքվի բռնապետի վիճակը ոչ միայն երկրի ներսում, այլ նաև արտերկրում. Վարդան Ոսկանյան
«Ադրբեջան հորջորջվող քաղցկեղային գոյացության ներսում և դրա շուրջ բավական լուրջ զարգացումներ են ընթանում շիայական զարթոնքի համատեքստում»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
ՀՅԴ ԳՄ անդամները և «Հայաստան» դաշինքի պատգամավորները մարզային հանդիպումներ են ունեցել
ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ Իշխան Սաղաթելյանը շաբաթներ առաջ հայտնել էր, որ «Դիմադրություն» շարժումը, Երևանում ծավալվող բողոքի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:35
Երևանի փողոցներում վաճառվում է Կարմիր գրքում գրանցված ջրաշուշանը
Նախարարությունից տեղեկացնում են, որ Կարմիր գրքում գրանցված տեսակի ոչնչացմանը նպաստող ցանկացած գործողություն ենթակա է վարչական տույժի
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Milliyet. Թուրքիան և Ռուսաստանը առևտրում կարող են անցնել ազգային արժույթների օգտագործմանը
Ռուսաստանն ու Թուրքիան կարող են ամբողջությամբ անցնել առևտրում ազգային արժույթների օգտագործմանը։ Milliyet թերթի լուրը ներկայացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:17
Իրադրությունը հայ-ադրբեջանական սահմանին հարաբերականորեն կայուն է. ՀՀ ՊՆ
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը շարունակում է ապատեղեկատվություն տարածել, հայտարարելով, թե ՀՀ ԶՈւ ստորաբաժանումները նախորդ մի քանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան
20:37 05/08/2022

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}