Մշակույթ 17:35 06/08/2022 Հայաստան

Եթե Հայաստանը վերացնում է մշակույթի նախարարությունը, Ադրբեջանը մշակույթը դարձնում է երկրի ղեկավարի քաղաքական առաջնահերթությունը

Արցախի Տիգրանակերտի պեղումներն իրականացրած արշավախմբի ղեկավար, ԵՊՀ մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը գրում է.

«Միանշանակ, պարզ և կտրուկ։

Թշնամու նպատակն է՝ վերացնել Հայաստանը որպես պետություն և լավագույն դեպքում հայերին դարձնել թուրքերին սպասարկու մի հանրույթ:

Ի դեմս Արդբեջանի և Թուրքիայի մենք գործ ունենք մի թշնամու հետ, ով վարում է գաղափարաբանորեն մշակված, ռազմավարական տեսակետից հստակեցված քաղաքականություն: Այն ունի իր գերնպատակը` վերացնել Հայաստանը որպես պետություն և լավագույն դեպքում հայերին դարձնել թուրքերին սպասարկու մի հանրույթ:

Այդ քաղաքականությունն ունի ենթանպատակները, որոնց հասնելու համար սահմանվում և լուծվում են խնդիրներ: Այդ խնդիրներն ունեն հստակ հերթականություն, լուծման տարբերակներ և փուլեր: 44-օրյա պատերազմով թշնամին հասել է մի նպատակի, հաջողել է հերթական փուլը: Հերթի են դրված հաջորդ խնդիրները և փուլերը: Սա իմ` Հայաստանի քաղաքացու և հետազոտողի անձնական և մասնագիտական փորձառությունն է:

Բայց որպես մշակութաբան ու հայ մշակույթի պատմության մասնագետ, ուզում եմ խոսել այն բնագավառից, ինչի մասին ավելի լավ պատկերացում ունեմ: Այս առումով համոզված եմ, որ մշակութային ժառանգության հանդեպ ադրբեջանական քաղաքականությունը վերը նշված քաղաքականության օրգանական մասն է: Այն նույնպես ունի իր գերնպատակը` հայերին ներկայացնել որպես մշակութային ժառանգություն ու պատմություն չունեցող` այսու նաև այս տարածարջանում հայրենիք, հայրենիքի պատմական իրավունք չունեցող, այստեղից-անյտեղից եկած կամ բերված ապաքաղաքական ու ապամշակութային մի զանգված:

Այդ քաղականությունը նույնպես ունի հստակ սահմանված խնդիրներ, առաջնահերթություններ, փուլաբաժանումներ: Սա կարևոր, էական, առաջնահերթ քաղաքականություն է: Եթե Հայաստանը վերացնում է մշակույթի նախարարությունը, ապա Ադրբեջանը մշակույթը դարձնում է երկրի ղեկավարի քաղաքական առաջնահերթությունը: Հայերի անպատմություն ու անմշակույթ, անհայրենիք լինելու թեզը ներկայացնում, հիմնավորում, մանրամասնում է պետության առաջին դեմքը: Նա պահի տակ չի «հնարում», նա սերտել է մանրամասնորեն մշակված մի պրոպագանդիստական գաղափարաբանություն, որի գերագույն նպատակն է վերացնել, յուրացնել, անվանափոխել, վերագրել այդ ժառանգությունը: Իհարկե, հնարավոր չէ իսպառ վերացնել այդ ողջ ժառանգությունը, ինչպես որ կցանկանային, հնարավոր չէ իսպառ վերացնել հայերին, ինչպես որ կերազեին` գոնե ներկա իրավիճակում:

Ուրեմն անհրաժեշտ է ավելի ճկուն, հաշվարկված և արդյունավետ մոտեցում: Հիմքում Արևելյան Հայաստանում (և անշուշտ ի մասնավորի Արցախում և հարակից տարածքներում) հայերի ոչ վաղ անցյալում հայտնվելու հնարանքն է: Դրան նվիրված են հարյուավոր «գիտական» վարժանքներ, դրանով զբաղվում են ակադեմիաներ և գիտական կենտրոններ` այդ թվում և արտասահմանում: Եթե անցյալ դարի 60-ական թվականներին հայերի «եկվորության» ժամանակը վերագրվում էր արաբական տիրապետությանը, ապա 12-13-րդ դարերին, 90-ական թվականներին այն հասցվեց 19-րդ դար:

Ըստ այդմ՝ մշակութային այն ժառանգությունը, որ ստեղծվել է մինչև 19-րդ դարը` ակնհայտ հայկական չէ, այն աղվանական ժառանգություն է: Եվ եթե քրիստոնեական կառույցները ծիսապաշտամունքային առումով չեն հետաքրքրում մահմեդական ադրբեջանցիներին, ապա դրանք հենց այն են, ինչ պետք են Արդբեջանի միակ պատմական քրիստոնյա հանրույթին` ուդիներին: Դե 19-րդ դարի որոշ կառույցներ էլ կարելի է վերագրել ուղղափառներին: Ըստ այդմ`առաջին փուլի ժառանգությունը ենթակա է պահպանության, միայն թե պետք դրանք մաքրել «հետսագույն հայկական հավելումներից», որոնք իբր արվել են հայերի կողմից հատուկ` այդ ժառանգությունը սեփականելու նպատակով: Սա լայն հնարավորություններ է ստեղծում ուղղակիորեն վերացնել ցանկացած ակնհայտ հայկականություն, և իհարկե, նախ և առաջ հայկերեն արձանագրությունները, խաչքարային հորնիվածքները:

Երկրորդ փուլի ժառանգությունը, որը համարվում է նվաճողական, օկուպանտական` ուղղակի ենթակա է վերացման: Դա առաջին հերթին անկախության տարիներին ստեղծված ժառանգությունն է և դրա հետ միասին նաև խորհրդային ժառանգությունը` եկեղեցիներ, խաչքարեր, հուշասյուներ ու հուշարձաններ: Այն ինչ տեսնում ենք այսօր` տեսնելու ենք վաղը, մյուս օրը. քերվելու են հայերեն գրերն ու սիմվոլները, քանդվեու են հայկականը հիշեցնող կոթողներն ու կառույցները, հետո` եթե հաջողեն` նաև բուն եկեղեցկան կառույցները` երբ «պարզվի», որ Ադրբեջանում չկան այդ կառույցները երկպագողներ: 21-րդ դարի պատմությունը, ինչպես տեսնում ենք, վանդալներին նման հիանալի առիթներ շատ է տալիս:

Եվ կարևոր մի նկատառում էլ: Ադրբեջանը դա թաքուն չի անում: Համոզված եմ, որ այդ ավերումները, բնաջնջումը, ցուցադրական պղծումը հատուկ, պլանավորած պրոպագանդիստական արշավ է, որի առաջնային նպատակն է՝ մշակութային ու հոգեկան տրավմա հասցնել ծանր պարտություն կրած հայերին: Վերքի վրա պիտի հա աղ լցնել: Հայերը պիտի համոզվեն, որ այն ժառանգությունը, որ համարում են իրենցը` իրենցը չէ: Եվ եթե անգամ համոզված են, որ իրենցն է` ապա թող հասկանան, որ այդ ժառանգությունն անզոր է, այն որևէ կերպ չի կարող օգնել իրենց, համախմբել կամ զորավիգ լինել: Ի վերջո ու՞մ է պետք այն ժառանգությունը, որ միայն տրավմա կարող է բերել:

Հիմա Բերդձորում, Աղավնոյում և Սուսում փորձում են տարհանել կոթողները...»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:17
Իրավիճակը սահմանին հարաբերականորեն կայուն է. ՊՆ
Ժամը 22:00-ի դրությամբ իրավիճակը հայ-ադրբեջանական սահմանին հարաբերականորեն կայուն է: Այս մասին հայտնում են ՀՀ պաշտպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:48
Ադրբեջանի ԶՈւ-երը կրակ են բացել հայ-ադրբեջանական սահմանի արևելյան հատվածում տեղակայված դիրքերի ուղղությամբ
ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածել,որում ասվում է․ «Հոկտեմբերի 5-ին՝ ժամը 19:40-20:00-ն, Ադրբեջանի ԶՈւ ստորաբաժանումները, ականանետերի և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
2004 կգ սառեցված ձկով բեռնված մեքենան Վրաստանից հետ է ուղարկվել Հայաստան
Վրաստանի ֆինանսների նախարարության եկամուտների ծառայության վրաց-հայկական «Սադախլո-Բագրատաշեն» մաքսային անցակետում կանգնեցվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Հիշեք՝ սա այն մարդն է, ով Շուշին արդեն թղթով հանձնած գրել է, որ «Շուշիի համար մարտերը շարունակվում են»․ Վարուժան Գեղամյան
Թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը գրում է․ «Կապիտուլյանտի որևէ խոսքի հավատալ ցանկանալուց առաջ միշտ հիշեք, որ սա այն մարդն է, ով Շուշին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Այս առանցքը հետաքրքիր կարող է լինել նաև հենց Հայաստանի համար, Արա Պողոսյան
Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրել է. «Իրանը ևս աստիճանաբար ձևակերպում է իր քաղաքակրթական առաջարկը, մի բան, որն այդպես էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Քանի դեռ չի եկել հատուցման կամ քավության ժամը, ապրե՛ք այդ բեռով․ Ռուբեն Մելիքյան
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրում է․ «Էսօրվա դավաճանական խոսքը (ոտից գլուխ՝ բացահայտ սուտ) հնչել է վիժվածքի շուրթերից, սակայն ո՛չ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Իշխանավորները շարունակում են կյանք վայելել մի քանի միլիոն դոլար արժեք ունեցող շքեղ դղյակներում․ Էդգար Ղազարյան
ՍԴ աշխատակազմի նախկին ղեկավար Էդգար Ղազարյանը գրում է․ «Միայն սեպտեմբերի 13-ի և 14-ի մարտական գործողություններից հետո, պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Ցուցահանդես՝ Երևանի մետրոպոլիտենի «Մարշալ Բաղրամյան» կայարանում
«Արվեստը՝ մետրոյում» նախագծի շրջանակներում ձեզ ենք ներկայացնում լուսանկարիչ Դավիթ Հակոբյանի լուսանկարների ցուցահանդեսը Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Եվ այս ամենը հանուն «խաղաղության»․ Անդրանիկ Թևանյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգմավոր Անդրանիկ Թևանյանը գրում է․ «Եթե մի կողմ թողնենք Նիկոլ Փաշինյանի դեմագոգիան, սուտը,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Մեկնարկում է «Հայաստանում Ռուսաստանի հոգևոր մշակույթի օրեր» ծրագիրը
Հոկտեմբերի 5-7-ը կանցկացվի «Հայաստանում Ռուսաստանի հոգևոր մշակույթի օրեր» միջոցառումը, որը նվիրված է Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Որպես Ռոբերտ Քոչարյանին զրպարտելու ապացույց դատարանում ուսումնասիրել են Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Քանաքեռ նստավայր)՝ նախագահությամբ դատավոր Սերգեյ Սահակյանի, այսօր շարունակել է քննել քաղաքացիական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Նիկոլը միտումնավոր գնում է Հայաստանի երկրորդ կապիտուլյացիային․ Արտակ Զաքարյան
ՀՀԿ փոխնախագահ, պաշտպանության նախկին փոոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է. «Կապիտուլյանտն ԱԺ-ում փորձեց հերթական անգամ իրեն ուղղված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
Կապիտուլյանտը հերթական դավաճանական սուտն է ասել․ Էդգար Էլբակյան
Քաղաքագետ Էդգար Էլբակյանը գրում է․ «Կապիտուլյանտը հերթական դավաճանական սուտն է ասել, թե իբր Մադրիդյան սկզբունքների ճանաչմամբ Հայաստանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Ավարտվել է Կարեն Անդրեասյանի պաշտոնավարումը` որպես Հայաստանի Արդարադատության նախարար
ՀՀ Արդարադատության նախարար Կարեն Անդրեասյանը հայտարարություն է տարածել,որում ասվում է․ «Այսօր ավարտվեց իմ պաշտոնավարումը` որպես...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալը կարևորել է միջազգային հանրության հասցեական արձագանքը
Հոկտեմբերի 5-ին ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Պարույր Հովհաննիսյանն ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Մալթայի Ինքնիշխան Մարտական Ուխտի նորանշանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Յոթ բալ ուժգնությամբ երկրաշարժ Իրանում, այն զգացվել է Սյունիքի, Վայոց Ձորի, Արարատի մարզերում
ՀՀ ԱԻՆ-ը տեղեկացնում է․ «Սույն թվականի հոկտեմբերի 5-ին, տեղական ժամանակվ ժամը 17:51-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը 13:51-ին) ՀՀ ԱԻՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Ռուսաստանին ու Թուրքիային կհաջողվի՞ արդյոք համաձայնության գալ «Su-35»-ի հարցում
Գերմանական մամուլն անդրադարձել է այն փաստին, որ «Block 70»-ի ստանդարտներին համապատասխան «F-16» ռազմական ինքնաթիռների՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
17 և 16 տարեկան պատանիները հափշտակել են բջջային հեռախոսներ ու վաճառել
Հոկտեմբերի 2-ին, գիշերվա ժամը երկուսին, ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոն է զանգահարել 57-ամյա մի կին և հայտնել, որ մոտ ժամուկես առաջ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Վերջին շրջանի դիվանագիտական աշխատանքն առաջ գնալու որոշակի տարածք է ստեղծել. Փաշինյան
«Հայաստանի շուրջ իրադրությունը շարունակում է մնալ կայուն լարված, բայց նաև ՊՆ հաղորդագրություններից նկատելի է, որ լարվածության թուլացման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Գորիսում հրդեհը մարվել է
 Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն հոկտեմբերի 5-ին, ժամը 12։57-ին ահազանգ է ստացվել, որ Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Պետությանը պատճառվել է 350 միլիոն դրամի գույքային վնաս
Գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունում   Պետական գույքի կառավարման կոմիտեից ստացված փաստաթղթերի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Ադրբեջանի հարձակումը Հայաստանի տարածքի վրա ուղեկցվել է մեր քաղաքացիների գույքի հափշտակություններով և թալանով. Խաչատրյան
«Սեպտեմբերի 13-ին ադրբեջանական զինուժի հարձակումը Հայաստանի սուվերեն տարածքի վրա ուղեկցվել է նաև մեր քաղաքացիների գույքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Պրահայում Փաշինյանը կհանդիպի Ալիևին և Էրդողանին
Նիկոլ Փաշինյանը մեկնում է Պրահա, որտեղ հանդիպում կունենա  Ադրբեջանի և Թուրքիայի նախագահներին։ Այս մասին նա հայտարարեց Ազգային ժողովում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Գրված, ստորագրված, հրապարակված պայմանավորվածություններից բացի այլ պայմանավորվածություներ չկան. Միրզոյան
«Ես առնվազն տարակուսանք եմ ապրել, երբ կարդացի այդ վերլուծությունը, որովհետև պնդումների հիմքում դրված է մի շատ թերի վարկած, թե կան բանավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Արցախի ԱԺ նախագահ. Արցախահայության շահերի հաշվին որևէ փաստաթուղթ չպետք է ստորագրվի
«Արարատյան Ալյանս» մտքի կենտրոնի փորձագետներ Ալեքսանդր Մանասյանի, Թաթուլ Մանասերյանի և Լարիսա Ալավերդյանի նախաձեռնությամբ, այսօր՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Արարատ Միրզոյան. Ադրբեջանը Հայաստանին փաստաթուղթ է փոխանցել
«Իսկապես, մեզ փոխանցվել է այդպիսի փաստաթուղթ»,- Ազգային ժողովում կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ ասաց Արարատ Միրզոյանը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
ՀԿ-ներ. Հայ կին զինծառայողների նկատմամբ հատուկ սարսափելի վերաբերմունքը որակվում է որպես ամենածանր գենդերային բռնություն
Շուրջ հինգ տասնյակ հասարակական կազմակերպություններ դիմել են իրավապաշտպան կազմակերպությունների. «2022թ. սեպտեմբերի 13-ի կեսգիշերից...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Ջուլֆալակյան. Հիմա արդեն ակտիվ քննարկվում է, թե կապիտուլյացիայի ո՞ր տարբերակն ընտրենք
Հայտնի ըմբշամարտիկ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Արսեն Ջուլֆալակյանը գրում է. «Արձանագրենք. փաստորեն,դե ֆակտո առկա, դե յուրե մոտ ապագայում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:20
Լիբիայի խորհրդարանի նախագահը ՄԱԿ-ին կոչ է արել ուժը կորցրած ճանաչել Թուրքիայի հետ հուշագրերը
Լիբիայի Ներկայացուցիչների պալատի (Խորհրդարանի) նախագահ Ակիլա Սալեհը նամակով դիմել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշին՝ խնդրելով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
Հոկտեմբերի 7-10-ը օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կնվազի 8-10 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում հոկտեմբերի 5-ի ցերեկը, 6-8-ը, 10-ի ցերեկը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հոկտեմբերի 9-ի գիշերը առանձին շրջաներում,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանն առավոտյան
11:26 04/10/2022

Երևանն առավոտյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}