Տնտեսություն 17:01 02/02/2024 Հայաստան

«Լույս». Տնտեսության կառուցվածքը վատթարացել է

«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամը վերլուծել է ՀՀ տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումները 2023թ. հունվար-դեկտեմբեր ամիսներին։

Այսպես՝

• 2023 թվականն ավարտվել է տնտեսական ակտիվության բավական բարձր տեմպով, սակայն տնտեսության կառուցվածքը վատթարացել է:

Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը տարվա վերջին երկու ամիսներին կտրուկ արագացել է՝ պայմանավորված ոսկերչական գործունեության աճով, ինչի արդյունքում 2023թ. տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 9.4%: Միևնույն ժամանակ, ինչպես 2022թ.-ին, 2023-ին ևս, տնտեսական աճը հիմնականում պայմանավորված է եղել ժամանակավոր և աշխարհաքաղաքական իրավիճակով պայմանավորված գործոններով, որոնք կարող են չեզոքանալ՝ թողնելով տնտեսությունն առանց աճի «լոկոմոտիվների»: Այս պայմաններում, թեև աճում է արտահանումը, սակայն զարգանում են տնտեսության ոչ արտահանելի հատվածները, մասնավորապես՝ առևտուրը, որը բավական տատանողական է և զգայուն շոկերի նկատմամբ: Ավելին, 2023թ. բարձր աճին զուգահեռ անկում է գրանցվել տնտեսական ավանդական մի շարք ճյուղերի թողարկումներում (սննդի, խմիչքների, հագուստի արտադրություն), հետևաբար նաև այդ ճյուղերի արտադրանքի արտահանման ծավալներում, ինչն արտացոլում է արտահանելի հատվածում առկա էական խնդիրները:

• Արդյունաբերության ոլորտի 2023թ. զարգացումները բավական մտահոգիչ են:

2023թ. արդյունաբերության ոլորտում գրանցվել է բավական ցածր աճ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տարեվերջին աճի տեմպը սկսել է կտրուկ արագանալ: Մտահոգիչ է այն, որ անկման միտումներ են գրանցվել մշակող արդյունաբերության ավանդական կարևոր ճյուղերում (սննդի, խմիչքների, հագուստի արտադրություն), մինչդեռ ընդհանուր արդյունաբերության աճի տեմպի արագացումը պայմանավորված է ոսկերչական գործունեության աճով, որը հանդիսանում է վերաարտահանման գործընթացի բաղկացուցիչ և հնարավոր է ունենա կարճաժամկետ բնույթ: Այս առումով, ինչպես նշվեց վերևում, նկատվում է տնտեսության կառուցվածքի վատթարացում, որն արտահայտվում է նաև արդյունաբերության ոլորտի կառուցվածքի վատթարացմամբ, քանի որ մեծանում են առավել անկայուն ոլորտների կշիռները, ինչը միջնաժամկետում կարող է մեծացնել ՀՀ տնտեսության խոցելիությունն արտաքին իրավիճակի փոփոխությունների հանդեպ: Ավելին, չնայած առևտրային բանկերի կողմից տրամադրված վարկերի էական աճին, արդյունաբերության ոլորտի վարկերի ծավալը նվազել է, ինչը խոսում է ոլորտի ներդրումային ակտիվության նվազման, հետևաբար նաև հետագա տարիների աճի ցածր տեմպերի սպասման մասին:

• Արտահանման կառուցվածքը նույնպես վատթարացել է:

Արդյունաբերության ոլորտի զարգացումները արտացոլվում են նաև արտահանման կառուցվածքում, ինչը ևս անհանգստության տեղիք է տալիս: Թեև արտահանման ծավալները 2023թ. էական աճ են գրանցել, դա հիմնականում պայմանավորված է եղել ոչ հայկական արտադրանքի արտահանմամբ, այսինքն՝ վերաարտահանմամբ: Միևնույն ժամանակ, ինչպես և սպասելի էր (դեռևս 2022թ. սկզբին տնտեսագետներն արդեն իսկ մտահոգություններ էին հայտնում ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետևանքով ստեղծված նոր հնարավորությունների՝ ՀՀ տնտեսության վրա բացասական ազդեցությունների հեռանկարի մասին), հայկական արտադրության մի շարք ապրանքատեսակների գծով («կենդանի կենդանիներ և կենդանական ծագման արտադրանք», «բուսական ծագման արտադրանք», «պատրաստի սննդի արտադրանք») նկատվում է արտահանման ծավալների նվազում: Այսինքն՝ արտահանման աճը պայմանավորված է եղել անկայուն և արտաքին իրավիճակով պայմանավորված գործոններով, մինչդեռ ՀՀ արտադրվող ապրանքների արտահանումը կրճատվել է: Այս պարագայում, արտաքին իրավիճակի փոփոխության դեպքում, արտահանման աճն ապահովող գործոնները կչեզոքանան, և ՀՀ արտահանումն այլևս նույն ծավալներով չի լինի՝ հանգեցնելով արտահանման զգալի կրճատման: Սա նույնպես խոսում է տնտեսության ներուժի թուլացման մասին:

• Գյուղատնտեսության ոլորտն «ավանդաբար» շարունակում է անկում ապրել:

2023թ. գրանցվել է 0.3% անկում: Թեև կառավարությունը մի շարք միջոցառումներ է իրականացնում գյուղատնտեսության ոլորտի խթանման համար, սակայն ոլորտը շարունակում է անկում ապրել: 2023թ. անկումը հիմնականում պայմանավորված է անասնապահության անկմամբ, ինչն էլ իր հերթին հանդիսանում է սահմանամերձ գոտիներում մի շարք արոտավայրերի կորստի հետևանք: Սա ևս մեկ գործոն է, որը նվազեցնում է տնտեսության ներուժը (քանի որ նվազում են արտադրանքի թողարկման հնարավորությունները), սակայն սա ունի նաև սոցիալական հետևանքներ, քանի որ ուղղակիորեն ազդում է գյուղական բնակավայրերում ապրող բնակչության կենսամակարդակի վրա:

• Պետական բյուջեն 2023 թվականին էականորեն շեղվել է պլանավորվածից:

2023թ. պետական բյուջեի ծախսերը թերակատարվել են, սակայն միայն կապիտալ ծախսերի մասով: Ընթացիկ ծախսերը իրականացվել են բյուջեով նախատեսվածից ավելի մեծ ծավալներով (կատարողականի վերջնական տվյալները հասանելի կլինեն 2023թ. պետական բյուջեի կատարման մասին տարեկան հաշվետվությունում): Կապիտալ ծախսերը՝ թերակատարվելով հանդերձ, նախորդ տարվա համեմատ աճել են, ինչը կարող է նպաստել տնտեսական աճի արագացմանը: Սակայն անհրաժեշտ է իրականացնել դրանց առավել մանրամասն ուսումնասիրություն՝ տնտեսությանն ուղղվող և պաշտպանության ոլորտին ուղղվող ծախսերը տարանջատելու համար, որպեսզի հնարավոր լինի գնահատել դրանց աճի տնտեսական ազդեցությունները:

• 2023 թվականն աչքի է ընկնում նաև արտերկրից փոխանցվող դրամական միջոցների զուտ ներհոսքի էական ցածր մակարդակներով:

Ընդ որում, զուտ ներհոսքի նվազումը պայմանավորված է ոչ թե ներհոսքի կրճատմամբ, այլ արտահոսքի մեծացմամբ: Այսինքն՝ ՀՀ-ից արտերկիր, հիմնականում՝ Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, արտարժույթի արտահոսքը մեծացել է: Հունվար-նոյեմբեր ամիսներին դեպի ՀՀ փոխանցված ընդհանուր արտարժույթի զուտ ներհոսքը զգալիորեն նվազել է՝ շուրջ 34.5%-ով:

Հատկանշական է, որ զուտ ներհոսքի նվազումը հիմնականում պայմանավորված է ՀՀ-ից արտահոսքի աճով, որի ծավալը 2023թ. հունվար-նոյեմբերին կազմել է 3.7 մլրդ ԱՄՆ դոլար՝ 2022թ. նույն ժամանակահատվածի 2.3 մլրդ-ի համեմատ: Մինչդեռ ներհոսքը նույն ժամանակահատվածում աճել է՝ կազմելով 5.2 մլրդ ԱՄՆ դոլար՝ նախորդ տարվա 4.6-ի դիմաց:
Վերլուծությունն ամբողջությամբ հասանելի է հետևյալ հղումով՝ https://shorturl.at/eoGW9 :



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:36
Հայաստանի ներկայացուցիչ Անիլ Շարիաթփանահին դարձել է Կարատեի՝ WKF Youth League պաշտոնական մրցաշարի ոսկե մեդալակիր
Հայաստանի ներկայացուցիչ Անիլ Շարիաթփանահին դարձել է Կարատեի համաշխարհային ֆեդերացիայի (WKF)՝ Karate 1 Youth League պաշտոնական մրցաշարի հաղթող՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Թբիլիսում կայացել է խաղաղ երթ՝ ի հիշատակ Սումգայիթյան ջարդերի անմեղ զոհերի
Ի հիշատակ Սումգայիթյան ջարդերի անմեղ զոհերի «Վրաստանի Հայ Հանայնք» հասարակական կազմակերպության  և Վիրահայոց թեմի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Նոան հաղթեց Շիրակին
ՀՊԼ 22-րդ տուրում «Նոան» ընդունել էր «Շիրակին» և նվազագույն հաշվով հաղթանակ տարավ։ Առաջին կեսում գոլեր չեղան։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Վազգեն Սարգսյանի ծննդյան 65-ամյակի հոբելյանական միջոցառումներն անցկացնելու նպատակով ստեղծվել է հանձնաժողով
ՀՀ ՊՆ-ից հայտնում են ․ «Պետական, քաղաքական գործիչ Վազգեն Սարգսյանի ծննդյան 65-ամյակի հոբելյանական միջոցառումներ նախապատրաստելու և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Ծաղկաձորում շուրջ 10 հա անտառային տարածք ոչնչացվել կամ էլ ոչնչացման եզրին է․ Ղազարյան
Գոյություն ունեցող անտառները պետության բացառիկ սեփականություն են, սակայն ինչպե՞ս են այժմ վարվում  պետական սեփականության հետ։ Անտառագետ, ՇՄ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Պուտինը և Էրդողանը կհանդիպեն Ռուսաստանի նախագահական ընտրություններից հետո
Ռուսաստանի Դաշնության և Թուրքիայի նախագահների  հանդիպումը չի կայանա նախքան Ռուսաստանում նախագահական ընտրությունները, սակայն ամենաբարձր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Կոչ քաղհասարակությանը՝ չմասնակցել Ադրբեջանում կայանալիք COP 29-ին
Քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները կոչ են անում չմասնակցել Ադրբեջանում կայանալիք COP 29-ին, ինչի մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Քաղբանտարկյալ Արմեն Աշոտյանի հետ հարցազրույցի քաղաքական մերժումը՝ «ժողովրդավարության բաստիոնում»․ ՀԺՄ
Հայաստանի ժուռնալիստների միությունը հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «Փետրվարի 8-ին, որպես Հայաստանի ժուռնալիստների միության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Զելենսկի-Փաշինյան քաղաքական երկվորյակները «դամոկլյան սուր» են իրեց ժողովուրդների համար․ Շարմազանով
ՀՀԿ մամուլի խոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը գրում է. «Զելենսկի-Փաշինյան քաղաքական երկվորյակները «դամոկլյան սուր» են իրեց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Միրզոյանը մարտի 1-ին աշխատանքային այցով կմեկնի Անթալիա
Հ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը մարտի 1-ին աշխատանքային այցով կմեկնի Անթալիա՝ մասնակցելու Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումին: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Արմեն Աշոտյանի գործով դատական նիստերն աստիճանաբար վերածվում են Սանտա Բարբարայի սերիալին` սկսել են ու չեն ավարտվում․ Աբրահամյան
«Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Արմեն Աշոտյանի գործով դատական նիստերը աստիճանաբար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Պապիկյանն ու Իրակլի Չիկովանին կարծիքներ են փոխանակել անվտանգային հարցերի շուրջ
ՊՆ նախարար Սուրեն Պապիկյանը տեղեկացնում է․ «Այսօր հեռախոսազրույց եմ ունեցել Վրաստանի փոխվարչապետ, պաշտպանության նախարար Իրակլի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Գարիկ Գալեյանի պաշտպանը պահանջում է անհապաղ արտահերթ դատական նիստ նշանակել
Արցախյան երրորդ  պատերազմում զոհված Մխիթար Գալեյանի հոր՝ Գարիկ Գալեյանի խափանման միջոցը փոխելու վերաբերյալ միջնորդություն է ներկայացվել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Երևան քաղաքի Գյուլբենկյան 30/3 շենքի մոտ զինամթերիք նմանվող կասկածելի առարկայի հայտնաբերման առթիվ քրեական վարույթ է նախաձեռնվել․ՔԿ
2024 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ Ներքին գործերի նախարարության ոստիկանություն քաղաքացուց ահազանգ է ստացվել որ Գյուլբենկյան 30/3 շենքի մոտ սև...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Ռուբեն Մելիքյան. Աշոտյանը քաղաքական բանտարկյալ է՝ իր բոլոր տխուր հետևանքներով
«Մենք գտնում ենք, որ սա քաղաքական դատավարություն է, Արմեն Աշոտյանը քաղաքական բանտարկյալ է՝ իր բոլոր տխուր հետևանքներով»,-լրագրողների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Տեղյակ չեմ, տեղեկանամ, քայլեր կձեռնարկեմ․ ՆԳ նախարարը՝ Աննա Հակոբյանին սպասարկող մեքենայի «պլյոնկած» ապակիների մասին
«Անկեղծ, դրանից տեղյակ չեմ, առաջին անգամ եմ լսում։ Տեղեկանամ, միանշանակ քայլեր կձեռարկեմ»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՆԳ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Ես կվերադառնամ իմ խուցը. Աշոտյանին թույլ չտվեցին ԵԺԿ համագումարին մասնակցել
«Այս ընթացքում ինձ խոչընդոտել են մասնակցել երեք կամ չորս եվրոպական կարևոր հավաքներին»,-դատական նիստում հայտարարեց ՀՀԿ փոխնախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Էլեկտրաէներգիայի արտադրության 6.4%-ով նվազումն արտագաղթի և արդյունաբերական արտադրության նվազման հետևանք է. Արմեն Մանվելյան
ՀՀ Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած վերջին ցուցանիշներով 2024 թվականի հունվարին նախորդ տարվա հունվարի համեմատ արդյունաբերությունն աճել է 21 %-ով,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Էական չէ, թե այս իշխանությունները պրո-ինչական են, էական է, որ իրենք անտիհայկական են. Մամիջանյան
«Այս իշխանությունների խնդիրն այն չէ, որ  «պրո» են այս կամ այն աշխարհաքաղաքական կենտրոնի հանդեպ, այլ նրանց...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Ստեփան Դանիելյան. Ռումբերը կարող են նաև պայթել, գուցե մի նոր ՊՊԾ գունդ նորից գրավեն
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Փախուստ իրականությունից Երբ արդեն ակնհայտ է դառնում, որը պարտիան տարված է, այլ ելք չի մնում,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը կկայանա փետրվարի 28-29-ը Բեռլինում. ԱԳՆ
Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների պատվիրակությունների հանդիպումը տեղի կունենա փետրվարի 28-29-ը Բեռլինում՝ համաձայն Մյունխենում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Ժաննա Ալեքսանյանը՝ ԶՈւ-ում մահվան դեպքերի մասին. Այս իշխանությունը խլում է մարդկանց զավակների կյանքը, կոտրում ընտանիքներ
«Իմ տպավորությամբ բանակը մղված է երկրորդ պլան, լավագույն դեպքում երկրորդ պլան։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում ոստիկանական ուժերի նկատմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Պետական կառավարման համակարգը գրավիչ չէ. Պապոյան
«Այո, կրկնում եմ, որ ԱԺ հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը պակաս կարևոր չէ, շատ պատասխանատու պաշտոն է։ Ըստ էության, ԱԺ-ում ունեմ անելիք, բայց...
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Մեկ շաբաթում 6 համերգ՝ տարբեր քաղաքներում. դաշնակահարուհի Եվա Գևորգյան
Երիտասարդ, տաղանդավոր ռուսաստանաբնակ դաշնակահարուհի, միջազգային տարբեր մրցույթների մասնակից և բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր Եվա Գևորգյանն այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
286 հազար դրամ արժողությամբ 240 պլանշետը ՆԳՆ-ն գնել է 393 հազար դրամով. Հաշվեքննիչ պալատ
«2023 թվականի հունիս ամիսն ՆԳՆ-ն ջրային պարեկների համար 40 համակարգչային պլանշետների ձեռքբերման նպատակով՝ նախահաշվարկային գին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
ՔՊ-ական պատգամավոր Գևորգ Պապոյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել
ՀՀ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը հայտարարություն է տարածել ԱԺ ՔՊ-ական պատգամավոր Գևորգ Պապոյանի հրաժարականի դիմումի մասին. «Ազգային ժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:29
Էլինար Վարդանյան. Մեր օրերի հերոս, թե հարկերի մատերիալ
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի անդամ,  ԱԺ պատգամավոր Էլինար Վարդանյանը գրում է. «Քաղաքացու բարեկեցության խոստումներով իշխանության...
Աղբյուր` Panorama.am
15:28
Պեսկով. ՌԴ-ն հստակություն չունի ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու վերաբերյալ Հայաստանի դիրքորոշման հարցում
ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովն ասել է, որ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու Հայաստանի դիրքորոշման հարցում դեռ հստակություն չկա։ «Ոչ,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Ջերմաստիճանը կբարձրանա 5-8 աստիճանով
Երևանում փետրվարի 26-ի ցերեկը, 27-29-ին, մարտի 1-2-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Մարզերում այսօր ցերեկը, փետրվարի 27-ի գիշերը...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մայր Աթոռը մնում է այդ կարծիքին․ Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը՝ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջի մասին
13:42 24/02/2024

Մայր Աթոռը մնում է այդ կարծիքին․ Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը՝ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջի մասին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}