Հարցազրույցներ 18:45 19/08/2014

Հայաստանի մասին 500 էջանոց գիրք հեղինակած ֆին հոգևորական. «Երբեք ոչ մի տեղ նման գեղեցկություն չեմ տեսել»

Ֆին հոգևորական Սերաֆիմ Սեպալան երկար տարիներ ուսումնասիրել է հայկական մշակույթն ու պատմությունը և ունի մի շարք հրապարակումներ այս թեմայով, այդ թվում 500 էջանոց մի գիրք հայ մշակույթի մասին, իսկ ներկայումս նա աշխատում է հայոց ցեղասպանության թեմայի շուրջ մի նոր գրքի վրա: Panorama.am-ին տված հարցազրույցում նա պատմում է իր գործունեության, ինչպես նաև Հայաստանի հետ ունեցած իր յուրահատուկ կապի մասին: Ըստ նրա Հայաստանը Միջին Արևելքի մշակույթների վերջին անկյունն է, որտեղ հին քրիստոնեական ավանդույթները դեռևս պահպանվում են և նա անվանում է Հայաստանը իր հոգու տունը:

-Հայր Սերաֆիմ, Դուք մի քանի տարի է, ինչ զբաղվում եք հայագիտությամբ և ունեք մի քանի հրապարակումներ հայկական մշակույթի մասին: Ինչպե՞ս Դուք, լինելով ֆին ուղղափառ վանական, սկսեցիք հետաքրքրվել Հայաստանով: Մասնավորապես ի՞նչ թեմաներ եք ուսումնասիրել:
-Ես հետաքրքրված էի Հայաստանով նախքան ուղղափառություն ընդունելը. դա երկար պատմություն է: 1990-ականներին, երբ երիտասարդ ուսանող էի, ես ցանկանում էի դառնալ քրիստոնյա, բայց դեռ չգիտեի, թե ինչպիսի քրիստոնյա էի ուզում լինել: Հելսինկիում կային բազմաթիվ դավանանքներ ունեցող եկեղեցիներ և ես դրանք բոլորն այցելեցի: Ուղղափառ եկեղեցին իմ ցանկի վրա վերջինն էր: Իսկ մինչ այդ ես արդեն այցելել էի մի հայկական եկեղեցի Ստամբուլում: Ես ուսումնասիրում էի արևելագիտություն և սեմական լեզուներ Հելսինկիում և շատ գրքեր էի կարդում քրիստոնեության պատմության մասին: Ես համոզվեցի, որ քրիստոնեությունը իր ոգով արևելյան կրոն է, և որ արևելյան եկեղեցիները ամենամոտն են ակունքներին: Հետո ես գնացի Երուսաղեմ մեկ տարով և ծանոթացա այդ բոլոր եկեղեցիների հետ` սիրիական, ղպտի և եթովպական ուղղափառ եկեղեցիների, ինչպես նաև հայկական եկեղեցու հետ: Այնտեղ ես ապրում էի հայկական թաղամասում` մի հայկական տան տանիքում: Այսպիսով, դա ինձ համար և՛ ակադեմիական և՛ անձնական փորձառություն էր: Ես թարգմանում էի հոգևոր գրականություն սիրիակ (արամեերեն) լեզվից ֆիներեն, բայց այդպես էլ հնարավորություն չունեցա սովորել հայերեն: Հետո ես ընդունեցի ուղղափառություն և դրանից մի քանի տարի անց դարձա վանական: Վանական տարիներին մեծ զբաղվածություն ունեի: Ամեն օր 14 ժամ եկեղեցում էի և աշխատանքի մեջ, իսկ երեկոյան աշխատում էի իմ դոկտորական թեզի վրա: Հետո ես անսպասելիորեն ստացա աշխատանքի հրավեր համալսարանից և եկեղեցին հավանություն տվեց, որ ես ստանձնեմ այդ աշխատանքը: Միայն այդ ժամանակ ես հնարավորություն ստացա իրականացնել իմ երազանքը և ավելի խորը ուսումնասիրել Հայաստանը:

-Ի՞նչ հետաքրքիր բացահայտումներ եք արել Հայաստանն ուսումնասիրելիս:

-Ինձ համար հայկական ամեն բան, որ գոյություն է ունեցել ցեղասպանությունից առաջ ընկած ժամանակաշրջանից ի վեր, բարձրագույն գեղեցկության արտահայտում է: Վասպուրականի մանրանկարները, դուդուկի եղանակները, շարականները, Սայաթ Նովան, Արցախի կարպետները և անգամ լարախաղացների պարերը: Ես երբեք ոչ մի տեղ նման գեղեցկություն չեմ տեսել: Այս ամենի համադրությունը ցեղասպանություններով և արյունահեղություններով լի պատմության հետ հիրավի յուրօրինակ է: Այս բոլորը իմ հոգու տունն է: Ես ցավ եմ զգում ամեն անգամ, երբ տեսնում եմ, որ այս թանկարժեք մարգարիտները փոխարինվում են արևմտյան աղբով Երևանում: Հայաստանը Միջին Արևելքի մշակույթների վերջին անկյունն է, որտեղ հին քրիստոնեական ավանդույթները դեռևս պահպանվում են ողջ մշակույթի մեջ` օպերաներից մինչև սրբավայրերը: Այս ամենն այնքան մեծ արժեք ունի: Ես իհարկե տեսնում եմ Հայաստանի ներկայիս խնդիրները, բայց խնդիրներ կան բոլոր երկրներում: Մի ծայրահեղ օրինակ բերեմ` ինքնասպանությունների թիվը ֆինական զարգացած գյուղերում անհամեմատ ավելի մեծ է, քան հայկական ամենաաղքատ գյուղում: Ինչու՞: Միգուցե այն պատճառով, որ դեռ մի շատ թանկագին բան կա աղքատ հայկական գյուղերում, մի բան, որ ֆիները չունեն…

-Դուք ուսումնասիրել եք հայոց ցեղասպանության փիլիսոփայությունը, ինչպես նաև ցեղասպանությանը հաջորդող ժամանակաշրջանի հայկական արվեստը: Կարո՞ղ եք մի փոքր խոսել Ձեր այս աշխատանքի մասին:
-Այո, ես ուսումնասիրել եմ ցեղասպանությանը հաջորդող ժամանակաշրջանի մշակույթը, թե ինչպես է ցեղասպանությունն ու դրա ժխտումը ազդել և ինչպես է այն արտացոլվել հայկական մշակույթի, կերպարվեստի, ֆիլմերի, գրականության և ընդհանրապես հայկական ինքնության վրա: Ես զգացի, որ որքան ավելի եմ խորանում իմ ուսումնասիրության մեջ, այնքան ավելի մեծ ցավ եմ զգում: Ցեղասպանություն տերմինը այսօր շատ թույլ իմաստով է օգտագործվում: Երբ մի քանի հազար մարդ է մահանում օրինակ միջին արևելքի հակամարտություններում, քաղաքական գործիչները միանգամից դա անվանում են ցեղասպանություն: Իրական ցեղասպանության ժամանակ մահացածների թիվը, լինի դա հազարներ, թե միլիոններ, իրականում երկրորդական հարց է: Ես դիտարկում եմ ցեղասպանությունը որպես գոյաբանական իրադարձություն` համակարգված հարձակում տվյալ ազգի գոյության դեմ բոլոր մակարդակներում` անցյալի, ներկայի և ապագայի վրա: Հայերի անցյալը ոչնչացվել է և շարունակում է ոչնչացվել Թուրքիայի կողմից: Ներկան հափշտակվել էր այդ 1.5 միլիոն նահատակներից: Իսկ ցեղասպանության հետևանքով առաջացած իրական խնդիրը ազգի ապագան է և ողջ կենսակերպը: Նստել և զրուցել եկեղեցու բակում Լոս Անջելեսում նույնը չէ, ինչ որ նստել և զրուցել Աղթամարում: Աղոթքների, ազգային երգերի, գորգագործության, ավանդույթների հազարավոր տարիների կենսափորձը հողին հավասարեցվեց - սա՛ է ցեղասպանության բուն էությունը: Այս պահին ես արդեն գրում եմ իմ երրորդ գիրքը ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի առիթով: Այս անգամ ես ցանկանում եմ նկարագրել Արևմտյան Հայաստանի գյուղերից մեկի կյանքը` իր խնջույքներով և ավանդույթներով, ինչպես նաև ներկայացնել մի քանի մարտիրոսության դեպքեր հիմնված ականատեսների պատմությունների վրա: Ես երբեք չեմ գրում քաղաքական գործիչների կամ դիվանագետների մասին: Ինձ համար նրանք երկրորդական են: Այն, ինչ կարևոր է, ժողովուրդն է և նրա ոգին` իր ոգեղենության և արվեստի մեջ:

-Հայր Սերաֆիմ, Դուք նաև հրատարակել եք 500 էջանոց գիրք ֆիներեն լեզվով վերնագրված «Արարատից արևելք», որը ներկայացնում է հայկական մշակույթը, պատմությունը, արվեստը և կրոնը: Կարո՞ղ եք մի քանի խոսքով ներկայացնել գրքի բովանդակությունը:
-Ես 15 տարի ապասում էի, որ որևէ մեկը գիրք գրի հայկական մշակույթի մասին ֆիներեն լեզվով, բայց ոչ ոք չէր գրում: Այսպիսով ես հասկացա, որ ես ինքս պետք է դա անեմ: Այս գիրքը մշակույթի պատմություն է, որը ներկայացնում է հայոց պատմության տասներկու ամենակարևոր գլուխները: Ես փորձեցի դա ներկայացնեմ այնպես, որ այն չլինի կայսրությունների, առաջնորդների և իշխանավորների հարաբերությունների մասին պատմող չոր նկարագրություն, այլ ներկայացնի հայկական ինքնությունը պատմական հարթության մեջ: Ես խոսում եմ այն մասին, թե ինչու այնպիսի երևույթներ, ինչպիսին են Ավարայրը, կաթողիկոսը, այբուբենը, Նարեկացին, Ազնավուրը և այլք մաս կազմում հայկական ինքնության:

-Արդյո՞ք գիրքը թարգմանվելու է հայերեն կամ անգլերեն:
-Ցավոք, կարծում եմ, որ ոչ: Այն նախատեսված է ֆին ընթերցողների համար: Ի ուրախություն ինձ, արդեն հարյուրավոր ֆիներ կան, ովքեր ճամփորդել են Հայաստան այս «աղյուսն» իրենց ձեռքերում: Նրանք ասում են, որ Հայաստանում նրանք տեսնում են իրենց հետաքրքրող շատ բաներ և շատ խորն են ամեն ինչ վերապրում, հետո նրանք կարդում և հասկանում են: Ճիշտն ասած ինձ թվում է, որ ես նպաստել եմ Ֆինլանդիայում մի զարմանալի ենթամշակույթի ստեղծմանը: Մեզ մոտ բազմաթիվ մարդիկ կան, ովքեր մեծապես սիրում են Հայաստանը, իր բոլոր թերություններով հանդերձ, և անգամ ունեն իրական կարոտի զգացում Հայաստանի հանդեպ: Իմ ընկերների մեծ մասը եղել է Հայաստանում արդեն մոտ հինգ անգամ և որքան ավելի շատ են նրանք այցելում, այնքան ավելի են խենթանում: Հենց այս պահին նրանցից մեկը ձիով գնում է Ջերմուկից Սևան:

-Իսկապես շատ հաճելի է բացահայտելը, որ մենք ունենք այսպիսի լավ ֆին ընկերներ, ովքեր այսպես սիրում են Հայաստանը: Հետագայում Հայաստան այցելելու ի՞նչ ծրագրեր ունեք:
-Տարին երկու անգամ ես խումբ եմ բերում Ֆինլանդիայից: Հոկտեմբերին տանում եմ նրանց Հյուսիսային Հայաստան, իսկ մայիսին տանելու եմ Արցախ և Սյունիք: Հուսով եմ կկարողանամ նոր տարին էլ անցկացնել Հայաստանում: Չեմ կարող երկար ամիսներ ապրել առանց Հայաստանի:

-Հայր Սերաֆիմ, շնորհակալություն հետաքրքիր զրույցի, ինչպես նաև Ձեր կատարած հայանպաստ աշխատանքի համար:

Հեղինակ` Նվարդ Չալիկյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:26
Շախմատի օլիմպիադա․ Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականը պարտվել է, կանայք՝ հաղթել
Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում ընթացող Շախմատի համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադայում այսօր կայացել են 9-րդ տուրի պարտիաները: Տղամարդկանց հավաքականը...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
Պայմանագրային զինծառայող է հանկարծամահ եղել. ՀՀ ՊՆ
Oգոստոսի 7-ին հանկարծամահ է եղել N զորամասի պայմանագրային զինծառայող, շարքային Արշալույս Վռամի Հովհաննիսյանը (ծնվ. 1976 թիվ): Այս մասին հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Մեր միակ լուծումը Արցախի և Հայաստանի ռազմավարական դիմադրողականության մակարդակի շարունակական ու արագ բարձրացումն է
«Եթե կորցնենք Արցախը, ապա կշրջենք հայոց պատմության եթե ոչ վերջին, ապա նախավերջին էջը»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Հնարավոր կլինի՞ այդ օրերին մի 10 հազար հայ լինի Բերձորում, այդ դեպքում ի՞նչ, պիտի ազերները մտնեն, սպանե՞ն. Հովհաննես Իշխանյան
Ռեժիսոր, վավերագրող Հովհաննես Իշխանյանը գրում է.  «Նախ նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունով չկա Բերձորը հանձնելու, հայաթափելու մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Երևանի շենքերից մեկի վերելակի հորանում բռնկված հրդեհի հետևանքով տարհանվել է 65 քաղաքացի
Ժամը 13։36-ի դրությամբ Երևանի Հայրիկ Մուրադյան փողոցի 42/2 շենքից տարհանվել է 65 քաղաքացի։ Շենքի վերելակի հորանում բռնկված հրդեհը մեկուսացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:53
Աղավնոյի երեխաները հրաժեշտ են տալիս գյուղին
«Երեկ իմացանք, որ մի քանի օրից պետք է գնանք ուրիշ տեղ ապրելու։ Հավաքվել ենք գյուղի երեխաներով իրար հրաժեշտ տալու»։
Աղբյուր` Panorama.am
13:10
Վերելակի հորանում հրդեհ է, կան տուժածներ
Իրականացվում են բնակիչների տարհանման աշխատանքներ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Հայ-ադրբեջանական սահմանին թշնամու կրակոցից զինծառայող է վիրավորվել․ ՀՀ ՊՆ
Օգոստոսի 6-ի երեկոյան հայ-ադրբեջանական սահմանի արևելյան հատվածում տեղակայված մարտական դիրքում հակառակորդի կրակոցից հրազենային վիրավորում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Շփման գծում չնայած որոշակի լարվածությանը, հարաբերականորեն կայուն է եղել. Արցախի ՊՆ
Որոշ հատվածներում ադրբեջանական զինուժի ստորաբաժանումները խախտել են հրադադարի պահպանման ռեժիմը՝ կիրառելով հրաձգային զինատեսակներ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Պրահայում բացվել է «Հայաստան.Ժառանգության, ավանդույթների և տաղանդի երկիր» ցուցահանդեսը
Ներկայացված են 20-ից ավելի հայկական հուշարձանների լուսանկարներ, հայ մշակույթն ու ավանդույթները ներկայացնող վահանակներ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Կլիմայագետները նկատել են, որ Ալյասկայում ափամերձ սառցադաշտերի տարածքը նվազել է 68%-ով
Կլիմայագետները Ալյասկայի ափերի մոտ սառցե շերտի տարածքի զգալի կրճատում են գրանցել։ Այս մասին հայտնում է ՏԱՍՍ-ը։ Գիտնականները այն պարզել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Իննա Մխիթարյանի «Թոնրատուն» ֆիլմը կցուցադրվի Ֆրանսիայի հեղինակավոր փառատոնում
Հեղինակավոր «Les Etats généraux du film documentaire de Lussas» լավագույն վավերագրական փառատոն
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ախալքալաքի դիմորդները ստիպված քննություն են հանձնում Ախալցիխեում
Վրաստանում բարձրագույն կրթություն ստանալ ցանկացող էթնիկ փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների համար գործում է «1+4» ծրագիրը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Ուդիական քարոզչություն Մատաղիսի Սուրբ Եղիշե եկեղեցում. monumentwatch.org
Արցախի օկուպացված տարածքում գտնվող Մատաղիսի Սուրբ Եղիշե եկեղեցում ուդիական քարոզչությունն մշակութային ժառանգության յուրացման դեպք է, որը տեղի է ունենում թշնամանքի, հայ ավանդույթների ժխտման հետևանքով։
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ջոն Լենոնի նամակը Փոլ ՄաքՔարթնիին հայտնվել է աճուրդում
Beatles-ի անդամ Ջոն Լենոնի նամակը խմբի նախկին անդամ  Փոլ ՄաքՔարթնիին աճուրդի է հանվել։ kulturomania.ru, հղում անելով TMZ-ին, գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Հակաբիոտիկների վրա աճեցված միսը վտանգավոր է. Պրոֆեսոր Յակովլև
Ի.Մ. Սեչենովի անվան Մոսկվայի առաջին պետական բժշկական համալսարանի հիվանդանոցային թերապիայի ամբիոնի պրոֆեսոր Սերգեյ Յակովլևն ասել, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Չինաստանն ասում է՝ երկրների մեծ մասը դեմ է Արևմուտքի հակառուսական պատժամիջոցներին
Ռուսաստանի Դաշնության դեմ ուղղված Արևմուտքի գործողությունները երկրների մեծ մասում աջակցություն չեն գտել։ Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակի ֆոնին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Հայաստանը թույլ օղակն է, որի հաշվին մյուսները լուծում են իրենց խնդիրները, զիջում, համաձայնության գալիս միմյանց հետ. Դանիելյան
«Մենք սկզբից պառակտվել ենք, հետո ենք արտաքին դաշտում պարտվել, լուծումը նույնպես նույն հաջորդականությամբ պետք է լինի»։
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Խոստացված և ու չիրականացված նախագծերն Ախալքալաքում
Չիրականացված ենթակառուցվածքային նախագիծը վերաբերում է նաև Ախալքալաքին, Ախալքալաքի և Ասպինձայի մունիցիպալիտետներում «մշակութային լանդշաֆտ» ստեղծելու գծով էր։
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Եվգենի Պետրոսյանը ֆոտոշարք է կազմակերպել լողազգեստով իր կնոջ համար
Գրող-հումորիստ Եվգենի Պետրոսյանը կնոջը լողազգեստով ֆոտոշարք է կազմակերպել: Ըստ  «Գազետա ռու»-ի՝ Տատյանա Բրուխունովան իր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Զախարովա. ԽՍՀՄ արտաքին ակտիվների նկատմամբ ՌԴ իրավունքները վերանայելը իրավական հիմք չունի
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան ասել է, որ Ռուսաստանի Դաշնության իրավունքները ԽՍՀՄ արտաքին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Եթե Հայաստանը վերացնում է մշակույթի նախարարությունը, Ադրբեջանը մշակույթը դարձնում է երկրի ղեկավարի քաղաքական առաջնահերթությունը
Համլետ Պետրոսյանն ասում է. «Միանշանակ, պարզ և կտրուկ։Թշնամու նպատակն է՝ վերացնել Հայաստանը որպես պետություն և լավագույն դեպքում հայերին դարձնել թուրքերին սպասարկու մի հանրույթ»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Կալմիկիայում դատապարտյալները հարձակվել են բանտի աշխատակիցների վրա, կան զոհեր և վիրավորներ
Կալմիկիայում գաղութի աշխատակիցների վրա դատապարտյալների հարձակման հետևանքով մեկ մարդ զոհվել է, ևս յոթը վիրավորվել։ Ըստ «Գազետա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Պեղումներ Քանագեղի ավերված դամբարանադաշտում
Սևանա լճի արևմտյան ափամերձ տարածքում, Սևան-Վարդենիս մայրուղին հատող, Երանոս  գյուղից մոտ 5,5 կմ հյուսիս ընկած և Կարմիրգյուղ ու Գեղարքունիք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Պետդեպարտամենտին հորդորում եմ դիվանագիտական գործիքներով Ալիևի ռեժիմին պատասխանատվության ենթարկել. Կոնգրեսական
«Ադրբեջանը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի Հայաստանի հետ ձեռք բերված հրադադարի պայմանավորվածությունը հերթական անգամ խախտելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Սիերա Լեոնեի հարձակվողը հանուն պայմանագրի իր հարսանիքին իր փոխարեն եղբորն է ուղարկել
Սիերա Լեոնեի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հարձակվող Մոհամեդ Բույան պատմել է Aftonbladet-ին, թե ինչպես է բաց թողել իր հարսանիքը շվեդական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
19FortyFive. Չինաստանը «կրկնօրինակել է» ռուսական կործանիչներն ու հրթիռային համակարգերը
Չինաստանի կործանիչներն ու հրթիռային համակարգերը հիմնված են խորհրդային և ռուսական ռազմական մշակումների վրա: 19FortyFive ամերիկյան ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության մեջ խոսքը միայն ու միայն ճանապարհը Շուշիի մոտից հեռացնելու մասին է. Վրթանեսյան
Ռազմական փորձագետ Կարեն Վրթանեսյան գրում է.  «Բայց ինչ հավեսով բոլորը կերան այն կուտը, թե Նիկոլն իբր նոր է մտմտում, արդյոք հանձնի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան
20:37 05/08/2022

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}