Հասարակություն 18:37 03/10/2018 Հայաստան

Փրկենք Քարահունջը պեղումների՞ց, թե՞ պրովոկացիաներից

#Փրկենքքարահունջը, #sos #saveqarahunj։ Նման հեշթեգներով գրառումները, լուսանկարները, տեսանյութերը վերջերս բավականին շատացել են ֆեյսբուքում։ Պատճառը Սյունիքի մարզում գտնվող  Զորաց քարեր հուշարձանի տարածքում  իրականացվող պեղումներն են։

Քարահունջը մշակույթի նախարարության նախաձեռնած պեղումներից փրկելու պահանջով Change.org կայքում մի պետիցիա է հրապարակվել։ Նախաձեռնողը Նանա Հերունին է, գիտնական Պարիս Հերունու դուստրը։ Հենց Պարիս Հերունին էր տարբեր ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների արդյունքում հանգել եզրակացության, որ Զորաց քարերը մի քանի հազար տարվա պատմություն ունեցող աստղադիտարան է։

«Այս պահին որոշ սուտ հնագետների գործողություններից կործանման վտանգի առջև  է կանգնած ավելի քան 12-դարյա ազգային և միջազգային պատմամշակութային արժեք ներկայացնող Քարահունջ հուշարձան-աստղադիտարանը։ Դիտարկում ենք այս ամենը որպես դավադրանք և հանցագործություն մեր ազգի հանդեպ»,-ահազանգում է գիտնականի դուստրը։

Նա փաստին հրավիրում է գլխավոր դատախազության ուշադրությունը,  պահանջում անհապաղ դադարեցնել պեղումները, վերականգնել հուշարձանը, դրա պահպանման նպատակով իրականացնել շուրջօրյա պահակային ծառայություն, իսկ մշակույթի նախարարությանն առաջարկում է դիմում ներկայացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում Քարաhունջ համալիրը ընդգրկելու վերաբերյալ:



Կռունկով օդ բարձրացված քարի լուսանկարի առնչությամբ այսօր մշակույթի նախարարությունն արձագանքեց.  «Սոցիալական ցանցում տարածված սույն նկարն արվել է 2011 թվականին, երբ Զորաց քարեր պատմամշակութային արգելոցից 400-500 մետր հեռավորության վրա ստեղծվում էր հնավայրի ՝ չափերով ավելի փոքր մակետը (կրկնօրինակը): Այսինքն, ներկայացված նկարը որևէ առնչություն չունի Զորաց քարեր հուշարձանի հետ: Անզեն աչքով տեսանելի է , որ այդ քարերը բնօրինակը չեն. դրանք կտրվել են, քարերի վրա բացվել են անցքեր, որպեսզի բնօրինակին նման լինեն: Եվս մեկ անգամ հորդորում ենք զերծ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց»։

Ֆեյսբուքյան օգտատերերից Սուսաննա Հարությունյանը վրդովված է փոխնախարար Տիգրան Գալստյանի արձագանքից։ Վերջինը ահազանգերը պրովոկացիա էր որակել ու գրել.  «Փրկենք Քարահունջը պրովոկացիաներից»։

Պեղումների ու դրանց հետ կապված մտահոգությունների, պեղումների հնարավոր արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցեց ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Հայաստանի վաղ հնագիտության բաժնի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանի հետ, ում հետազոտության ոլորտը Քարի դարի հնագիտության, Մերձավոր Արևելքի քարեդարյան մշակույթների ժամանակագրության և պարբերացման հիմնախնդիրներն են։

Նա համոզված է, եթե պեղումներն իրականացնում է որակավորում ունեցող մասնագետ, ապա մշակութային հուշարձանին վնաս տալ չի կարող։ Քարահունջում պեղումներ կատարող, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանին նա փորձառու է համարում, գործին գիտակ, բացի այդ, նրա հետ նաև արտասահմանցի մասնագետներ են աշխատում։

«Պեղումները բարձրացնելու են հուշարձանի գիտական, մշակութային արժեքը, հասկանո՞ւմ եք։ Փիլիպոսյանը որակավորված հնագետ է։ Ամբողջ խնդիրն այն է, որ գալիս են կիսագրագետ մարդիկ, որնք 2-3 գիրք են կարդացել, հնագիտական մոտեցում չունեն և խանգարում են հնագետի աշխատանքը։ Պնդում են, որ Քարահունջը աստղադիտարան է, բայց դա համոզիչ չէ։ Ընդամնեը տեսակետ է, բայց գիտականորեն հիմնավորված չէ։ Հնագետին ասում են՝ աչքդ կհանենք, այստեղ տուրիստ ենք բերում։ Բայց այդպես տուրիզմով չեն զբաղվում»,-ասաց Բորիս Գասպարյանը՝ ավելացնելով, որևէ փաստ չեն գտել, որ իրեն համոզի Քարահունջն աստղադիտարան է եղել։

Նա նշում է, որ Հայաստանում ավելի չքնաղ աստղադիարան կա, որտեղ կարելի է մարդկանց ուղղորդել։ Խոսքը Մեծամորի աստղադիտարանի մասին է, որի վրա նույնիսկ առանցքներ են գծված։

«Դա մեր պատմության հպարտության էջերից կարող է լինել։ Մեծամորը թողել ենք, ասում ենք, Քարահունջը 10 հազար տարեկան է, երբ տասը հազար տարեկան նյութի բեկոր չկա այնտեղ։ Կան հնում արված որոշակի հետախուզական աշխատանքներ, վերգետնյա նյութեր,  այնտեղ ամենավաղ նյութական մշակույթի մնացորդը վերաբերում է Ք. Ա. 2-րդ հազարամյակին, դրանից վաղ այլ բան չի հայտնաբերվել։ Իսկ դուք ո՞նց եք կարծում,  հնարավո՞ր է մարդը գործունեություն ծավալի ու իր հետքը չթողնի, այդպես չի լինում»,-կարծիք հայտնեց հնագետը։

Գասպարյանը կարևորում է  պեղումների անցկացումը, որի արդյունքում պարզ կլինի, թե ինչ հուշարձան է այն։ Աստղադիտարանի վարկածը միգուցե հաստատվո՞ւմ է, իսկ եթե ոչ, այն դիտարժան ու շատ հետաքրքիր հուշարձան է։ Բացի այդ, պետք է պեղվի նաև բնակատեղին, հասկանալու, թե որ դարում են արվել ժայռապատկերները։

«Ես հիշում եմ նույն պատմությունը, աղմուկ  բարձրացրեցին  նացիոնալիստական ուժերը, թե ինչու է Արենիում մարդակերություն եղել։ Դե հիմա եղել է, ոսկորների վրա մարդկանց ատամների հետքերը եղել են, հանիբալիզմը եղել է։ Ես ի՞նչ անեմ, թաքցնե՞մ, դա ամո՞թ է»,-նկատեց մասնագետը։

Անդրադառնալով պեղումների ընթացքում քարերը վնասելու վերաբերյալ մտահոգություններին, Գասպարյանն անհնար բան որակեց։

«Ընդհակառակը, օրինակ վերցնենք Արենիի հուշարձանը։ Եթե այնտեղ պեղումներ չլինեին, այդ հուշարձանը մի քանի տարուց չէր լինի։ Հայտնաբերած կոշիկը մեծ աղմուկ հանեց, որովհետև միջազգային գիտական հանրությունն էլ ասաց՝ այո, դա այդպես է։ Ի վերջո, պեղումները պահպանման միջոց են։ Եթե հուշարձանը չի պեղվում, այն մեռնում է վաղ թե ուշ։ Հնագետն է, որ ապրեցնում է հուշարձանը։ Այլ խնդիր է, նայել, որ հնագիտական միջամտությունը ճիշտ է կամ ճիշտ չէ, ես Քարահունջի վերաբերյալ նման տեղեկատվության չեմ տիրապետում, բայց ես Փիլիպոսյանին երկար տարիներ եմ ճանաչում, դրսից էլ մասնագետներ կան»,-ասաց նա։

Ինստիտուտի գիտաշխատողը հիշեցնում է, ցանկացած պեղումին պետք է հետևեն հուշարձանի վերականգնման աշխատանքներ։

Նա պեղումների ընթացքում չի եղել Քարահունջում, հնագետ գործընկերոջ հետ չի խոսել, տվյալներ չեն փոխանակել, նախատեսում է առաջիկայում Սյունիք գնալիս անպայման այնտեղ էլ լինել։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

00:21
Կայացել է ՀՀԿ ԳՄ նիստ
Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության կենտրոնական գրասենյակում տեղի է ունեցել կուսակցության Գործադիր մարմնի նիստը, որը վարել  ՀՀԿ նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:49
Եկել է ժամանակը, որ հայ ժողովուրդը ծնի իր նոբելյան մրցանակակիրներին. Արմեն Սարգսյան
«Մենք պետք է համախմբենք աշխարհով մեկ տարածված մեր հայկական ակադեմիական գիտական ուժը»,- ասել է նա։
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Քննարկվել է հայ-ռուսական համագործակցությունը միջուկային, վերականգնվող էներգետիկայի բնագավառում
Ռուս արտադրողները ներկայացրել են նոր տեխնոլոգիաները և դրանց կիրառումը էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների բնագավառում:
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Հայաստանը զարգացնում է քիմիական, կենսաբանական, ճառագայթային և միջուկային աղետների արձագանքման կարողությունները
Գեսեթը նշել է, որ նմանատիպ ծրագիր իրականացվում է նաև ՀՀ պաշտպանության նախարարության հետ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
ՄԻՊ-ը Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի հայաստանյան պատվիրակության ղեկավարին է ներկայացրել Տավուշի մարզի փաստահավաք աշխատանքների արդյունքները
Ինչպես նաև բարձրացրել Ադրբեջանում գերության մեջ գտնվող Կարեն Ղազարյանին վերաբերող մի շարք հարցեր։
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Տաջիկստանի պատվիրակությունն այցելել է Քրեակատարողական ծառայություն
Պատվիրակության անդամները դիմել են ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» քրեակատարողական հիմնարկ այց կատարելու խնդրանքով, ինչին Ա. Մխոյանն արձագանքել է դրական:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Ամերիկացի հայտնի լուսանկարիչը՝ Արա Գյուլերի մասին․ «Նա ուներ պոետի աչք»
Ամերիկացի հայտնի լուսանկարիչ Սթիվ Մըքքերին Instagram-ի իր էջում ուշագրավ գրառում է կատարել նախօրեին Ստամբուլում կյանքից հեռացած պոլսահայ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:28
Առաջիկա կիրակի ձեր առջև դրված է ևս մեկ հեղափոխություն անելու հնարավորություն. վարչապետը՝ էջմիածինցիներին
Նիկոլ Փաշինյանը շեշտեց՝ Հայաստանում պետական կառավարման համակարգում կանանց դերը պետք է մեծանա։
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
Ջրանջատում՝ Սևան քաղաքում
Ընկերությունը հայցում է սպառողների ներողամտությունը պատճառված անհանգստության և կանխավ շնորհակալություն հայտնում ըմբռնման համար:
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Հայաստանը պետք է լինի ինտելեկտուալ, զարգացած, տեխնոլոգիական երկիր. Նիկոլ Փաշինյան
«Դրա համար մենք ունենք ամենակարևորը՝ մարդկային ներուժը. մարդիկ, ովքեր իրենց մեջ կրում են այդ գիտելիքը, կարող են փոխանցել այն»,- ասել է նա։
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Ակնկալում ենք արդյունավետ առաջընթաց ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի ճանապարհային քարտեզի մշակման աշխատանքներում. եվրոպացի պաշտոնյա
«ԵՄ-ն պատրաստակամ է աջակցելու ժողովրդավարական և տնտեսական բարեփոխումներին միտված Հայաստանի ջանքերին՝ ի շահ ՀՀ քաղաքացիների»,- ասել է Թոմաս Մայր-Հարթինգը:
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Գերմանական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել կիսվել դուալ համակարգի ներդրման իր փորձով
Նախարարի տեղակալը նշել է, որ հայ-գերմանական համագործակցությունը ներկայումս գտնվում է բարձր մակարդակի վրա։
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Քննարկվել են պաշտպանության բնագավառում ՀՀ-ԵՄ համագործակցության հեռանկարները
Մասնավորապես` ԵՄ ուսումնավարժական ծրագրերում զինվորական անձնակազմ ընդգրկելու և ԵՄ խաղաղապահ առաքելություններին մասնակցելու հնարավորությունները:
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
Անցկացվել է «Լավագույն վաշտ» մրցույթի եզրափակիչ փուլը
Եզրափակիչ փուլի մասնակցության իրավունք էին ձեռք բերել զորամասերի, զորամիավորումների և միավորումների առաջնությունում լավագույն արդյունքներ գրանցած ստորաբաժանումները:
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Հայաստանը մեծապես կարևորում է ԵՄ հետ ձևավորված սերտ գործընկերային համագործակցությունը. ԱԳ նախարար
Նա ընդգծել է, որ Հայաստանը հանձնառու է գործնական քայլեր ձեռնարկել այն առավել ամրապնդելու ուղղությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Բիզնես Արմենիայի աջակցությամբ ԱՄՆ-ի մի շարք քաղաքներում Հայաստանի մասին հուշող անկյուններ կբացվեն
Մասնավորապես, նախատեսվում է քաղաքային պուրակներում Հայաստանում արտադրված նստարաններ տեղադրել «Երևան» նշագրումով և երկիրը ներկայացնող տեղեկատվություն տարածել։
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Ջրային ռեսուրսների կառավարման հարցերը երկու երկրների համագործակցության գերակայություններից են. Լաքոտ
Դեսպան Ժոնաթան Լաքոտը նկատել է, որ ջրային ռեսուրսների կառավարման հարցերը երկու երկրների համագործակցության գերակայություններից են։
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Թուրք հաղորդավարն ուղիղ եթերում հուզվել է Արա Գյուլերի մահվան լուրից
Թուրքական «TRT Haber» հեռուստաալիքի հաղորդավար Ֆուաթ Քոզլուքլուն ուղիղ եթերում իր ավագ ընկեր, հանրահայտ պոլսահայ լուսանկարիչ Արա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Կորեան շահագրգիռ է երկկողմ տնտեսական համագործակցության զարգացմամբ. Հայաստանում Կորեայի դեսպան
Դեսպանն ընդգծել է, որ իր երկրի կառավարությունը պատրաստ է հայ գործընկերների հետ կիսվել տնտեսական ոլորտում իրականացված քաղաքականության փորձով։
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Խորհրդարանական ընտրությունները հենց դրա համար են, որ վաակումը հաղթահարվի. Նիկոլ Փաշինյան
«Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները, կարծում եմ, ամեն ինչ կդնեն իրենց տեղը»,- ասաց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Բակո Սահակյանը սահմանագիծ է այցելել
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյան այսօր այցելել է արցախա-ադրբեջանական սահմանագծի արևելյան հատված, տեղում ծանոթացել զինվորների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
ՀՀ-ում այլընտրանքային պալատների հնարավորությունը պետք է սահմանվի օրենքով. Վարոսյան
Եվրոպական դատարանը որոշում է կայացրել Ռուսաստանի դեմ` համարելով, որ փաստաբանի արտոնագրի դադարեցումը հրապարակային արտահայտած կարծիքի համար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Կարիք ունեմ հասկանալու՝ ինչ է իրենից ներկայացնում բիթքոինը. վարչապետի պաշտոնակատար
«Մենք հույս ուեննք, որ տնտեսական իրավիճակը շատ ավելի աշխույժ կլինի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից հետո»,- ասաց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Շփման գծում իրավիճակը աննախադեպ հանգիստ է. վարչապետի պաշտոնակատար
«Այո, ադրբեջանական կողմի հետ, ինչպես որ պայմանավորվել էինք, հաստատվել է հուսալի օպերատիվ կապ»,- ասաց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Մարկոս Պիզելլի. Արդեն ավելի լավ եմ զգում
«Արդեն համեմատաբար լավ եմ զգում»,- ՀՖՖ պաշտոնական կայքի թղթակցի հետ զրույցում ասել է  Հայաստանի ազգային հավաքականի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Հայաստանում տեղի ունեցող քաղաքական զարգացումները բանկային համակարգը որևէ ցնցումների չեն ենթարկել. Արման Բարսեղյան
Հայաստանի բանկային համակարգում առաջիկայում տոկոսադրույքի մակարդակի էական փոփոխություն չի ակնկալվում: Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Խաչատուրյան քույրերին թույլ են տվել շփվել բոլորի հետ, ովքեր կապ չունեն քրեական գործի հետ
Մոսկվայի քաղաքային դատարանը վերանայել է հոր՝ Միխայիլ Խաչատուրյանի սպանության մեջ մեղադրվող Խաչատուրյան քույրերին արգելված գործողությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
Արմեն Սարգսյանն ընդունել է «Փրայսուոթերհաուս Կուպերս» (PwC) ընկերության ներկայացուցիչներին
Նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր ընդունել է «Փրայսուոթերհաուս Կուպերս» (PwC) ընկերության ներկայացուցիչներին՝ PwC Ռուսաստանի և Եվրասիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Էրդողանը Դոդոնի ելույթի ժամանակ քնել է
Մամուլի ասուլիսը տեղի է ունեցել Քիշինևում, ուր Էրդողանն առաջին անգամ ժամանել է պաշտոնական այցով։
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Լևոն Ստեփանյան. Սևակ Միքայելյանի հետ մենք քաղաքական հակառակորդներ ենք
Հրազդանի քաղաքապետի թեկնածու, անկուսակցական Լևոն Ստեփանյանն իր անձի ու իր քաղաքական ուղու նկատմամբ սադրանք է որակում տարածված այն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Փաշինյան. Քաղաքական իրավիճակը աշխատանքի վրա ազդեցություն է ունենում
15:32 18/10/2018

Փաշինյան. Քաղաքական իրավիճակը աշխատանքի վրա ազդեցություն է ունենում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}