Հասարակություն 18:37 03/10/2018 Հայաստան

Փրկենք Քարահունջը պեղումների՞ց, թե՞ պրովոկացիաներից

#Փրկենքքարահունջը, #sos #saveqarahunj։ Նման հեշթեգներով գրառումները, լուսանկարները, տեսանյութերը վերջերս բավականին շատացել են ֆեյսբուքում։ Պատճառը Սյունիքի մարզում գտնվող  Զորաց քարեր հուշարձանի տարածքում  իրականացվող պեղումներն են։

Քարահունջը մշակույթի նախարարության նախաձեռնած պեղումներից փրկելու պահանջով Change.org կայքում մի պետիցիա է հրապարակվել։ Նախաձեռնողը Նանա Հերունին է, գիտնական Պարիս Հերունու դուստրը։ Հենց Պարիս Հերունին էր տարբեր ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների արդյունքում հանգել եզրակացության, որ Զորաց քարերը մի քանի հազար տարվա պատմություն ունեցող աստղադիտարան է։

«Այս պահին որոշ սուտ հնագետների գործողություններից կործանման վտանգի առջև  է կանգնած ավելի քան 12-դարյա ազգային և միջազգային պատմամշակութային արժեք ներկայացնող Քարահունջ հուշարձան-աստղադիտարանը։ Դիտարկում ենք այս ամենը որպես դավադրանք և հանցագործություն մեր ազգի հանդեպ»,-ահազանգում է գիտնականի դուստրը։

Նա փաստին հրավիրում է գլխավոր դատախազության ուշադրությունը,  պահանջում անհապաղ դադարեցնել պեղումները, վերականգնել հուշարձանը, դրա պահպանման նպատակով իրականացնել շուրջօրյա պահակային ծառայություն, իսկ մշակույթի նախարարությանն առաջարկում է դիմում ներկայացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում Քարաhունջ համալիրը ընդգրկելու վերաբերյալ:



Կռունկով օդ բարձրացված քարի լուսանկարի առնչությամբ այսօր մշակույթի նախարարությունն արձագանքեց.  «Սոցիալական ցանցում տարածված սույն նկարն արվել է 2011 թվականին, երբ Զորաց քարեր պատմամշակութային արգելոցից 400-500 մետր հեռավորության վրա ստեղծվում էր հնավայրի ՝ չափերով ավելի փոքր մակետը (կրկնօրինակը): Այսինքն, ներկայացված նկարը որևէ առնչություն չունի Զորաց քարեր հուշարձանի հետ: Անզեն աչքով տեսանելի է , որ այդ քարերը բնօրինակը չեն. դրանք կտրվել են, քարերի վրա բացվել են անցքեր, որպեսզի բնօրինակին նման լինեն: Եվս մեկ անգամ հորդորում ենք զերծ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց»։

Ֆեյսբուքյան օգտատերերից Սուսաննա Հարությունյանը վրդովված է փոխնախարար Տիգրան Գալստյանի արձագանքից։ Վերջինը ահազանգերը պրովոկացիա էր որակել ու գրել.  «Փրկենք Քարահունջը պրովոկացիաներից»։

Պեղումների ու դրանց հետ կապված մտահոգությունների, պեղումների հնարավոր արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցեց ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Հայաստանի վաղ հնագիտության բաժնի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանի հետ, ում հետազոտության ոլորտը Քարի դարի հնագիտության, Մերձավոր Արևելքի քարեդարյան մշակույթների ժամանակագրության և պարբերացման հիմնախնդիրներն են։

Նա համոզված է, եթե պեղումներն իրականացնում է որակավորում ունեցող մասնագետ, ապա մշակութային հուշարձանին վնաս տալ չի կարող։ Քարահունջում պեղումներ կատարող, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանին նա փորձառու է համարում, գործին գիտակ, բացի այդ, նրա հետ նաև արտասահմանցի մասնագետներ են աշխատում։

«Պեղումները բարձրացնելու են հուշարձանի գիտական, մշակութային արժեքը, հասկանո՞ւմ եք։ Փիլիպոսյանը որակավորված հնագետ է։ Ամբողջ խնդիրն այն է, որ գալիս են կիսագրագետ մարդիկ, որնք 2-3 գիրք են կարդացել, հնագիտական մոտեցում չունեն և խանգարում են հնագետի աշխատանքը։ Պնդում են, որ Քարահունջը աստղադիտարան է, բայց դա համոզիչ չէ։ Ընդամնեը տեսակետ է, բայց գիտականորեն հիմնավորված չէ։ Հնագետին ասում են՝ աչքդ կհանենք, այստեղ տուրիստ ենք բերում։ Բայց այդպես տուրիզմով չեն զբաղվում»,-ասաց Բորիս Գասպարյանը՝ ավելացնելով, որևէ փաստ չեն գտել, որ իրեն համոզի Քարահունջն աստղադիտարան է եղել։

Նա նշում է, որ Հայաստանում ավելի չքնաղ աստղադիարան կա, որտեղ կարելի է մարդկանց ուղղորդել։ Խոսքը Մեծամորի աստղադիտարանի մասին է, որի վրա նույնիսկ առանցքներ են գծված։

«Դա մեր պատմության հպարտության էջերից կարող է լինել։ Մեծամորը թողել ենք, ասում ենք, Քարահունջը 10 հազար տարեկան է, երբ տասը հազար տարեկան նյութի բեկոր չկա այնտեղ։ Կան հնում արված որոշակի հետախուզական աշխատանքներ, վերգետնյա նյութեր,  այնտեղ ամենավաղ նյութական մշակույթի մնացորդը վերաբերում է Ք. Ա. 2-րդ հազարամյակին, դրանից վաղ այլ բան չի հայտնաբերվել։ Իսկ դուք ո՞նց եք կարծում,  հնարավո՞ր է մարդը գործունեություն ծավալի ու իր հետքը չթողնի, այդպես չի լինում»,-կարծիք հայտնեց հնագետը։

Գասպարյանը կարևորում է  պեղումների անցկացումը, որի արդյունքում պարզ կլինի, թե ինչ հուշարձան է այն։ Աստղադիտարանի վարկածը միգուցե հաստատվո՞ւմ է, իսկ եթե ոչ, այն դիտարժան ու շատ հետաքրքիր հուշարձան է։ Բացի այդ, պետք է պեղվի նաև բնակատեղին, հասկանալու, թե որ դարում են արվել ժայռապատկերները։

«Ես հիշում եմ նույն պատմությունը, աղմուկ  բարձրացրեցին  նացիոնալիստական ուժերը, թե ինչու է Արենիում մարդակերություն եղել։ Դե հիմա եղել է, ոսկորների վրա մարդկանց ատամների հետքերը եղել են, հանիբալիզմը եղել է։ Ես ի՞նչ անեմ, թաքցնե՞մ, դա ամո՞թ է»,-նկատեց մասնագետը։

Անդրադառնալով պեղումների ընթացքում քարերը վնասելու վերաբերյալ մտահոգություններին, Գասպարյանն անհնար բան որակեց։

«Ընդհակառակը, օրինակ վերցնենք Արենիի հուշարձանը։ Եթե այնտեղ պեղումներ չլինեին, այդ հուշարձանը մի քանի տարուց չէր լինի։ Հայտնաբերած կոշիկը մեծ աղմուկ հանեց, որովհետև միջազգային գիտական հանրությունն էլ ասաց՝ այո, դա այդպես է։ Ի վերջո, պեղումները պահպանման միջոց են։ Եթե հուշարձանը չի պեղվում, այն մեռնում է վաղ թե ուշ։ Հնագետն է, որ ապրեցնում է հուշարձանը։ Այլ խնդիր է, նայել, որ հնագիտական միջամտությունը ճիշտ է կամ ճիշտ չէ, ես Քարահունջի վերաբերյալ նման տեղեկատվության չեմ տիրապետում, բայց ես Փիլիպոսյանին երկար տարիներ եմ ճանաչում, դրսից էլ մասնագետներ կան»,-ասաց նա։

Ինստիտուտի գիտաշխատողը հիշեցնում է, ցանկացած պեղումին պետք է հետևեն հուշարձանի վերականգնման աշխատանքներ։

Նա պեղումների ընթացքում չի եղել Քարահունջում, հնագետ գործընկերոջ հետ չի խոսել, տվյալներ չեն փոխանակել, նախատեսում է առաջիկայում Սյունիք գնալիս անպայման այնտեղ էլ լինել։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

11:51
ԱԻՆ. Ռեստորանում տեղի է ունեցել գազի արտահոսք՝ հրդեհի բռնկմամբ
Այսօր առավոտյան՝ ժամը 10:28-ին «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Թուրքիայի արտգործնախարարն անդրադարձել է Ռուսաստանից կործանիչներ գնելու թեմային
Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն հեռուստահաղորդման ժամանակ պատասխանել է Ռուսաստանից կամ Չինաստանից ռազմական ինքնաթիռներ գնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
ԱՄՆ-ը ներկայացնում է միգրանտներին արտաքսելու արագացված ընթացակարգ
ԱՄՆ կառավարությունը ներկայացնում է նոր արագացված ընթացակարգ՝ միգրանտներին արտաքսելու համար, որն իրականացվելու է առանց միգրացիոն դատարանների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
Սահմանապահ Կոթին ընդգրկվել է էկոգյուղերի ցանցի զարգացման ծրագրում. ՎիվաՍել-ՄՏՍ
Պետական սահմանից 2.5 կմ հեռավորության վրա գտնվող Կոթի գյուղը ժամանակ առ ժամանակ ենթարկվել է հակառակորդի ռմբակոծությանը: Դրանից տուժել են ոչ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:59
Մերձավոր Արեւելքում իրադրությունը մնում է լարված
Իրանի գերագույն ղեղակավար Այաթոլլահ Ալի Խամենեին Թեհրանում հանդիպում է ունեցել Համաս խմբավորման ղեկավարի տեղակալ Սալեհ Արունիի հետ: Խամենեին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
Հարավային Կորեան Ռուսաստանին մեղադրել է իր օդային տարածքի խախտման մեջ
Հարավային Կորեան Ռուսաստանին մեղադրել է իր օդային տարածքը խախտելու մեջ։ Հարավային Կորեայի զինված ուժերի տեղեկատվության համաձայն՝ ռուսական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Բրիտանիան կիմանա նոր վարչապետի անունը
Մեծ Բրիտանիայի  Պահպանողական կուսակցության առաջնորդի և երկրի վարչապետի անունը հայտնի կդառնա այսօր։ Երկրի քաղաքական գլխավոր պաշտոնին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
Պետգնումների բողոքի քննությանը Մարդու իրավունքների պաշտպանն առաջին անգամ ներգրավվել է որպես կողմ
Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը, գործարար կազմակերպության բողոքի հիման վրա, առաջին անգամ պետական գնումների բողոքի քննությանը ներգրավվել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Սամվել Բաբայան. Մեզ հաջողվեց բացահայտել մեռած հոգիների 30 հազարանոց ընտրողների ցուցակ
Ավարտվել է նախաձեռնող խմբի կողմից Արցախի Սահմանադրության 48-րդ հոդվածում քաղաքացիական նախաձեռնությամբ հանրաքվեի միջոցով փոփոխություն կատարելուն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:21
«Կոնսենսուս մինուս 1»-ի մեկնարկը
Երկար ժամանակ ի վեր առաջին անգամ հայկական  կուսակցությունները   համատեղ հայտարարությամբ հանդես եկան։ Սովորաբար նման միասնական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:12
«Հրապարակ». Կբերի շղթայական թանկացումների
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երևանի փոխքաղաքապետ Հայկ Սարգսյանն ասել է՝ քանի որ  աղբահանության գումարները դժվար են...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
«Ժողովուրդ». Քրեակատարողական ծառայությունում կադրային ջարդ է սկսվել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով` Քրեակատարողական ծառայությունում կադրային ջարդ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
«Իրատես». Փաշինյանը պատգամավոր ընկերոջ ծնունդին մասնակցելու համար ուղղաթիռով Իջևան է գնացել
«Իրատես» թերթը գրում է. «Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մանկության ընկերոջ՝ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Վահե...
Աղբյուր` Panorama.am
10:09
«168 Ժամ». ԵՄ-ն չի կարող թույլ տալ շռայլություն՝ հաշվի չառնել արդյունքները և շարունակել տրամադրել աջակցություն
«168 Ժամ» թերթի հետ զրույցում լեհ վերլուծաբան Կոնրադ Զաշտովտը՝ անդրադառնալով ԵՄ-ից ՀՀ-ին տրամադրվող ֆինանսական տարեկան աջակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:58
«Իրատես». Արարատ Միրզոյանի 12-օրյա ամերիկյան վոյաժը տուրիստական «բարձր պիլոտաժի» անհաղթահարելի նիշ է գրանցել
«Իրատես» թերթը գրում է. «Արարատ Միրզոյանի 12-օրյա ամերիկյան վոյաժը` Վաշինգտոն-Բոստոն-Նյու-Յորք, հայաստանյան նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Փաստ». Չքնաղ գետում մեծ քանակությամբ կարմրախայտ է սատկել, պատճառները ամբողջությամբ բացահայտված չեն
«Փաստ» թերթը գրում է. «Օրերս զարհուրելի դեպք էր արձանագրվել Չքնաղ գետում (Ձորագետի վտակ). մեծ քանակությամբ կարմրախայտ է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Հրապարակ». ԱԺ-ում կառուցվածքային փոփոխությունների նպատակը անցանկալի կադրերից ազատվելն է
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ազգային ժողովում, շունչները պահած, սպասում են Արարատ Միրզոյանի վերադարձին։ ԱՄՆ-ից վերադառնալուց...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
«Ժամանակ». «Լուսավոր Հայաստան»-ը ինչ բաց է փորձում լրացնել
«Ժամանակ» թերթը գրում է. ««Լուսավոր Հայաստան» խորհրդարանական խմբակցությունը հանդես է եկել օրենսդրական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
Հալեպում խաղաղ բնակիչներ են զոհվել
Սիրիայի Ռաշիտին շրջանում հաստատված զինյալ ահաբեկչական խմբավորումները բազմաթիվ հրթիռներ են արձակել Հալեպի Համտանիե և Ճամիլիե թաղամասերի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
«Ռեալը» կարող է անվճար թողնել Բեյլին չինական ակումբ
«Ռեալի» կիսապաշտպան Գարետ Բեյլը հնարավոր է իր կարիերան շարունակի Չինաստանում։ Մադրիդցիների մարզական շտաբն ավելի վաղ բացահայտ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
Կարասին. Հայերը մի մասն են կազմում Ռուսաստանի բազմազգ պետության
Կայացել է Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Սինանյանի և ՌԴ ԱԳ նախարարի տեղակալ, պետքարտուղար Գրիգորի Կարասինի հանդիպումը։ Այն տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Ֆրանսիայում կրկին կշոգեն
Ֆրանսիա է վերադառնում շոգու ու չոր եղանակը։ Օդերևութաբանների խոսքերով, այս շաբաթ երկրի հարավային մասում, նաև Փարիզում կհասնի 40 աստիճանի։ Շոգի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:02
Տուրիստների համար Եվրոպայի ամենաթանկ երկիրը
Տեղի բնակիչների միջին աշխատավարձը 4450 եվրո է, ինչի պատճառով էլ ապրանքների գներն այդքան բարձր չեն թվում նրանց, որքան արտասահմանցիներին։
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Տերյանական օրը՝ Գանձայում
Տոնը նշվում է 53-րդ անգամ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Յուկիյա Ամանոյի մահվան կապակցությամբ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության գլխավոր տնօրեն Յուկիյա Ամանոյի մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Որոնվում է 16-ամյա Հովհաննես Հայրապետյանը
Ոստիկանության Գավառի բաժնի կողմից, որպես անհետ կորած, որոնվում է 16-ամյա Հովհաննես Հայրապետյանը։ Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Օդի ջերմաստիճանը հուլիսի 26-27-ը կնվազի
Հուլիսի 23-24-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 25-27-ը հյուսիային առանձին շրջաններում կեսօրից հետո սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Հայաստանում հրդեհների թիվը նախորդ տարվա համեմատությամբ կրկնապատվել է
Արդեն 2-րդ ամիսն է, որ Հայաստան ներթափանցած ջերմային ալիքները ստեղծում են հրդեհավտանգ իրավիճակ հանրապետության բուսածածկ տարածքներում: Այս տարվա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
S-400-ների որոշ մասեր կարող են արտադրվել հենց Թուրքիայում
Ռուսական արտադրության S-400 զենիթահրթիռային ՀՕՊ համակարգերի որոշ մասեր Թուրքիայում արտոնագրված կերպով արտադրելուն միտված հանդիպումներն ընթացքի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռոբերտ Մելքոնյան. Այսօր էլ «Սասնա Ծռեր»-ն իրենց պահում են լկտի և ցինիկ
15:07 17/07/2019

Ռոբերտ Մելքոնյան. Այսօր էլ «Սասնա Ծռեր»-ն իրենց պահում են լկտի և ցինիկ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}