Հասարակություն 18:37 03/10/2018 Հայաստան

Փրկենք Քարահունջը պեղումների՞ց, թե՞ պրովոկացիաներից

#Փրկենքքարահունջը, #sos #saveqarahunj։ Նման հեշթեգներով գրառումները, լուսանկարները, տեսանյութերը վերջերս բավականին շատացել են ֆեյսբուքում։ Պատճառը Սյունիքի մարզում գտնվող  Զորաց քարեր հուշարձանի տարածքում  իրականացվող պեղումներն են։

Քարահունջը մշակույթի նախարարության նախաձեռնած պեղումներից փրկելու պահանջով Change.org կայքում մի պետիցիա է հրապարակվել։ Նախաձեռնողը Նանա Հերունին է, գիտնական Պարիս Հերունու դուստրը։ Հենց Պարիս Հերունին էր տարբեր ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների արդյունքում հանգել եզրակացության, որ Զորաց քարերը մի քանի հազար տարվա պատմություն ունեցող աստղադիտարան է։

«Այս պահին որոշ սուտ հնագետների գործողություններից կործանման վտանգի առջև  է կանգնած ավելի քան 12-դարյա ազգային և միջազգային պատմամշակութային արժեք ներկայացնող Քարահունջ հուշարձան-աստղադիտարանը։ Դիտարկում ենք այս ամենը որպես դավադրանք և հանցագործություն մեր ազգի հանդեպ»,-ահազանգում է գիտնականի դուստրը։

Նա փաստին հրավիրում է գլխավոր դատախազության ուշադրությունը,  պահանջում անհապաղ դադարեցնել պեղումները, վերականգնել հուշարձանը, դրա պահպանման նպատակով իրականացնել շուրջօրյա պահակային ծառայություն, իսկ մշակույթի նախարարությանն առաջարկում է դիմում ներկայացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում Քարաhունջ համալիրը ընդգրկելու վերաբերյալ:



Կռունկով օդ բարձրացված քարի լուսանկարի առնչությամբ այսօր մշակույթի նախարարությունն արձագանքեց.  «Սոցիալական ցանցում տարածված սույն նկարն արվել է 2011 թվականին, երբ Զորաց քարեր պատմամշակութային արգելոցից 400-500 մետր հեռավորության վրա ստեղծվում էր հնավայրի ՝ չափերով ավելի փոքր մակետը (կրկնօրինակը): Այսինքն, ներկայացված նկարը որևէ առնչություն չունի Զորաց քարեր հուշարձանի հետ: Անզեն աչքով տեսանելի է , որ այդ քարերը բնօրինակը չեն. դրանք կտրվել են, քարերի վրա բացվել են անցքեր, որպեսզի բնօրինակին նման լինեն: Եվս մեկ անգամ հորդորում ենք զերծ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց»։

Ֆեյսբուքյան օգտատերերից Սուսաննա Հարությունյանը վրդովված է փոխնախարար Տիգրան Գալստյանի արձագանքից։ Վերջինը ահազանգերը պրովոկացիա էր որակել ու գրել.  «Փրկենք Քարահունջը պրովոկացիաներից»։

Պեղումների ու դրանց հետ կապված մտահոգությունների, պեղումների հնարավոր արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցեց ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Հայաստանի վաղ հնագիտության բաժնի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանի հետ, ում հետազոտության ոլորտը Քարի դարի հնագիտության, Մերձավոր Արևելքի քարեդարյան մշակույթների ժամանակագրության և պարբերացման հիմնախնդիրներն են։

Նա համոզված է, եթե պեղումներն իրականացնում է որակավորում ունեցող մասնագետ, ապա մշակութային հուշարձանին վնաս տալ չի կարող։ Քարահունջում պեղումներ կատարող, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանին նա փորձառու է համարում, գործին գիտակ, բացի այդ, նրա հետ նաև արտասահմանցի մասնագետներ են աշխատում։

«Պեղումները բարձրացնելու են հուշարձանի գիտական, մշակութային արժեքը, հասկանո՞ւմ եք։ Փիլիպոսյանը որակավորված հնագետ է։ Ամբողջ խնդիրն այն է, որ գալիս են կիսագրագետ մարդիկ, որնք 2-3 գիրք են կարդացել, հնագիտական մոտեցում չունեն և խանգարում են հնագետի աշխատանքը։ Պնդում են, որ Քարահունջը աստղադիտարան է, բայց դա համոզիչ չէ։ Ընդամնեը տեսակետ է, բայց գիտականորեն հիմնավորված չէ։ Հնագետին ասում են՝ աչքդ կհանենք, այստեղ տուրիստ ենք բերում։ Բայց այդպես տուրիզմով չեն զբաղվում»,-ասաց Բորիս Գասպարյանը՝ ավելացնելով, որևէ փաստ չեն գտել, որ իրեն համոզի Քարահունջն աստղադիտարան է եղել։

Նա նշում է, որ Հայաստանում ավելի չքնաղ աստղադիարան կա, որտեղ կարելի է մարդկանց ուղղորդել։ Խոսքը Մեծամորի աստղադիտարանի մասին է, որի վրա նույնիսկ առանցքներ են գծված։

«Դա մեր պատմության հպարտության էջերից կարող է լինել։ Մեծամորը թողել ենք, ասում ենք, Քարահունջը 10 հազար տարեկան է, երբ տասը հազար տարեկան նյութի բեկոր չկա այնտեղ։ Կան հնում արված որոշակի հետախուզական աշխատանքներ, վերգետնյա նյութեր,  այնտեղ ամենավաղ նյութական մշակույթի մնացորդը վերաբերում է Ք. Ա. 2-րդ հազարամյակին, դրանից վաղ այլ բան չի հայտնաբերվել։ Իսկ դուք ո՞նց եք կարծում,  հնարավո՞ր է մարդը գործունեություն ծավալի ու իր հետքը չթողնի, այդպես չի լինում»,-կարծիք հայտնեց հնագետը։

Գասպարյանը կարևորում է  պեղումների անցկացումը, որի արդյունքում պարզ կլինի, թե ինչ հուշարձան է այն։ Աստղադիտարանի վարկածը միգուցե հաստատվո՞ւմ է, իսկ եթե ոչ, այն դիտարժան ու շատ հետաքրքիր հուշարձան է։ Բացի այդ, պետք է պեղվի նաև բնակատեղին, հասկանալու, թե որ դարում են արվել ժայռապատկերները։

«Ես հիշում եմ նույն պատմությունը, աղմուկ  բարձրացրեցին  նացիոնալիստական ուժերը, թե ինչու է Արենիում մարդակերություն եղել։ Դե հիմա եղել է, ոսկորների վրա մարդկանց ատամների հետքերը եղել են, հանիբալիզմը եղել է։ Ես ի՞նչ անեմ, թաքցնե՞մ, դա ամո՞թ է»,-նկատեց մասնագետը։

Անդրադառնալով պեղումների ընթացքում քարերը վնասելու վերաբերյալ մտահոգություններին, Գասպարյանն անհնար բան որակեց։

«Ընդհակառակը, օրինակ վերցնենք Արենիի հուշարձանը։ Եթե այնտեղ պեղումներ չլինեին, այդ հուշարձանը մի քանի տարուց չէր լինի։ Հայտնաբերած կոշիկը մեծ աղմուկ հանեց, որովհետև միջազգային գիտական հանրությունն էլ ասաց՝ այո, դա այդպես է։ Ի վերջո, պեղումները պահպանման միջոց են։ Եթե հուշարձանը չի պեղվում, այն մեռնում է վաղ թե ուշ։ Հնագետն է, որ ապրեցնում է հուշարձանը։ Այլ խնդիր է, նայել, որ հնագիտական միջամտությունը ճիշտ է կամ ճիշտ չէ, ես Քարահունջի վերաբերյալ նման տեղեկատվության չեմ տիրապետում, բայց ես Փիլիպոսյանին երկար տարիներ եմ ճանաչում, դրսից էլ մասնագետներ կան»,-ասաց նա։

Ինստիտուտի գիտաշխատողը հիշեցնում է, ցանկացած պեղումին պետք է հետևեն հուշարձանի վերականգնման աշխատանքներ։

Նա պեղումների ընթացքում չի եղել Քարահունջում, հնագետ գործընկերոջ հետ չի խոսել, տվյալներ չեն փոխանակել, նախատեսում է առաջիկայում Սյունիք գնալիս անպայման այնտեղ էլ լինել։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

12:36
Երևանի մետրոպոլիտենը փակ է
Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտենը փակ  Է։ «Հարգելի ուղևորներ, պարետի հանձնարարականով, մինչև ապրիլի 12-ը ներառյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:32
«Մեդիա Պաշտպան»-ը կոչ է անում իշխանություններին համաճարակը քաղաքական շահերին չծառայեցնել
«Մեդիա Պաշտպան» նախաձեռնությունը աածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Ազգային ժողովը՝ 71 կողմ ձայներով ընդունեց...
Աղբյուր` Panorama.am
12:29
Տանը պահվող կատվի մոտ հայտնաբերվել է կորոնավիրուս RIA
Հոնկոնգում տանը պահվող կատուն վարակվել է կորոնավիրուսով, ըստ RIA-ի, հայտնել է RT- ն: Քաղաքի գյուղատնտեսության և ձկնաբուծության վարչությունից...
Աղբյուր` Panorama.am
12:20
Կորոնավիրուսային վարակի դեպք գրանցվել է պետությունների 85.7%-ում
2019-ի վերջին Կենտրոնական Չինաստանում գրանցված նոր կորոնավիրուսային հիվանդությունը հաստատվել է աշխարհի ավելի քան 160 երկրներում՝ ներառյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
ԱՀԿ-ն բացատրում է COVID-19- ց բուժվածների տվյալների տրամադրման դադարեցումը. RIA
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը դադարեցրել է տեղեկատվություն հրապարակել աշխարհում COVID-19- ից ապաքինված մարդկանց թվի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
Արցախի ԿԸՀ-ն հրապարակել է նախագահական ընտրությունների նախնական արդյունքները
Արցախի Հանրապետության Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հրապարակել է նախագահական ընտրությունների քվեարկության արդյունքների վերաբերյալ նախնական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:06
Պետդուման թույլ տվեց յոթ տարով ազատազրկել կարանտինի ռեժիմը խախտողներին
Ինչպես հաղորդում է INTERFAX-ը,  Պետդումայի պատգամավորները երրորդ ընթերցմամբ ընդունեցին մարդկանց վարակելու կամ մահի պատճառ դարձած կարանտինի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Իտալիայի նահանգի բնակիչները կարող են իմունիտետ ունենալ կորոնավիրուսից.TASS
Ըստ La Nuova Ferrara- ի, դա կարող է պայմանավորված լինել արյան ժառանգական հիվանդությամբ կամ Ֆերարայում տարածված մալարիայով:
Աղբյուր` Panorama.am
11:59
«Խանութի վաճառողուհիները ամեն օր տաքսիո՞վ պիտի գնան գործի»
Շուշան Շաթիկյանը օրինակ է բերել Գդանսկը։
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Վրաստանում տեղի է ունեցել երկրաշարժ
Վրաստանում այսօր առավոտյան տեղի է ունեցել երկրաշարժ: Այս մասին գրում է վրացական Առաջին ալիքը։ Ըստ Երկիրն ուսումնասիրող գիտությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Դանիել Իոաննիսյան. Մեր հաշվարկները վկայում են, որ Արցախում լինելու է ընտրությունների երկրորդ փուլ
Արցախի համապետական ընտրություններում դիտորդական առաքելություն իրականացրած Դանիել Իոաննիսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
«Եվրատեսիլի» կազմակերպիչները կանցկացնեն հատուկ շոու
Կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով չեղարկված «Եվրատեսիլ-2020» երգի միջազգային մրցույթի կազմակերպիչները չեն հանձնվում։ Նրանք մայիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Կորոնավիրուս. Փարիզի Օրլի օդանավակայանն իր պատմության մեջ առաջին անգամ փակվել է
Երեքշաբթի օրը՝ մարտի 31-ին երեկոյան, Փարիզ-Օրլի (Վալ-դե-Մառն) օդանավակայանը դադարեցրեց իր  գործունեությունը՝ կորոնավիրուսի արդյունքում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:32
ՄԻՊ. Բնականոն կյանքի վերադարձը հնարավոր է տանը մնալու պահանջը և կանխարգելիչ կանոնները պահպանելու դեպքում
Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը կոչ է անում քաղաքացիներին պահպանել նոր կորոնավիրուսի տարածման կանխարգելման կանոննները և մնալ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը 115 է. ria.ru
Վրաստաում կորոնավիորսով վարակվածների թիվը հասել է 115-ի, փոխանցում է «Ռիա Նովոստի»-ն՝ հղում տալով հիվանդությունների մոնիտորինգի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Գերմանիան շրջանցում են ԱՄՆ պատժամիջոցները՝ Իրանին բժշկական օգնություն ցույց տալու համար
Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Գերմանիան առաջին անգամ են գործածել են Instex բարդ ֆինանսական համակարգը, որը շրջանցում է ԱՄՆ պատժամիջոցները, Իրանին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
Հարցը կազմակերպվածությունն է
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարի Գերմանիայի փորձը արևմտյան ժողովրդավարական համակարգերի ջատագովների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:19
«Կասպերսկի». Տրոյացիների նոր «զույգը» հսկողության տակ է առնում սոցցանցերի օգտահաշիվները
«Կասպերսկի» ընկերության Հայաստանի ներկայացուցչություն։  «Կասպերսկի» ընկերության փորձագետները հայտնաբերել են...
Աղբյուր` Panorama.am
11:14
Չինաստանում առողջացել է կորոնավիրուսով վարակվածների ավելի քան 93 տոկոսը
Չինաստանում COVID-19 վարակվածների 93,5 տոկոսն առողջացել է։ Ապրիլի 1-ի դրությամբ հիվանդանոցներում շարունակում են գտնվել 2004 մարդ։ Գազետա.ռու-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
01.04.2020. Կորոնավիրուսի հիվանդացության 571 հաստատված դեպք կա
ԱՆ հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնի՝ քիչ առաջ հրապարակած տվյալների համաձայն, Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
Կանցկացվի Ընթերցանության ստեղծագործական մրցույթ
Առանձին խմբերով հնարավորություն կստանան մասնակցելու 3-5-րդ և 6-9-րդ դասարանի աշակերտները։
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
Ռուսական ինքնաթիռը բժշկական տեխնիկա է հասցրել ԱՄՆ. «ՏԱՍՍ»
Բժշկական տեխնիկայով բեռնված ռուսական ինքնաթիռը մեկնել է ԱՄՆ, փոխանցում է «ՏԱՍՍ»-ը։ Ինչպես «ՏԱՍՍ»-ին հայտնել է ԱՄՆ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
ԱՄՆ-ում կորոնավիրուսից մահացածների թիվը գերազանցել է 4000-ը. Ria.ru
Ջոն Հոփկինսի համալսարանի տվյալներով, ԱՄՆ-ում COVID-19-ի ախտորոշմամբ ավելի քան 4 հազար քաղաքացի է մահացել, փոխանցում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:54
Վրաստանում ծանր հիվանդներն ապաքինվում են
Թբիլիսիի առաջին համալսարանական կլինիկայում զգալիորեն բարելավվել է կորոնավիրուսով վարակված ծանր հիվանդների առողջական վիճակը: Jnews-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:50
Հարութ Սասունյան. Թուրքիան անտեսում է իր բարձրագույն դատարանի դատավճիռը Հայոց պատրիարքի ընտրության վերաբերյալ
Նորվեգիայի Օսլո քաղաքի «Ֆորում 18» կազմակերպության լուրերի ծառայությունը 2020 թ․ մարտի 25-ին հրապարակել է դոկտոր Մինե Յըլդըրըմի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Նյու Յորք. Երբեք չքնող քաղաքը նիրհում է
Նյու Յորքը, որն աշխարհում հայտնի է «քաղաք, որը երբեք չի քնում» անվամբ, այսօր նիրհում է իր դատարկ փողոցներով, երբ ԱՄՆ-ի բոլոր հիսուն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:31
Ուհանում գրանցվել է կորոնավիրուսի «ներմուծման» առաջին դեպքը. Ria.ru
Չինաստանի Ուհան քաղաքում գրանցվել է կորոնավիրուսի «ներմուծման» առաջին դեպքը, փոխանցում է «Ռիա Նովոստի»-ն՝ հղում տալով...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}