Հասարակություն 18:37 03/10/2018 Հայաստան

Փրկենք Քարահունջը պեղումների՞ց, թե՞ պրովոկացիաներից

#Փրկենքքարահունջը, #sos #saveqarahunj։ Նման հեշթեգներով գրառումները, լուսանկարները, տեսանյութերը վերջերս բավականին շատացել են ֆեյսբուքում։ Պատճառը Սյունիքի մարզում գտնվող  Զորաց քարեր հուշարձանի տարածքում  իրականացվող պեղումներն են։

Քարահունջը մշակույթի նախարարության նախաձեռնած պեղումներից փրկելու պահանջով Change.org կայքում մի պետիցիա է հրապարակվել։ Նախաձեռնողը Նանա Հերունին է, գիտնական Պարիս Հերունու դուստրը։ Հենց Պարիս Հերունին էր տարբեր ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների արդյունքում հանգել եզրակացության, որ Զորաց քարերը մի քանի հազար տարվա պատմություն ունեցող աստղադիտարան է։

«Այս պահին որոշ սուտ հնագետների գործողություններից կործանման վտանգի առջև  է կանգնած ավելի քան 12-դարյա ազգային և միջազգային պատմամշակութային արժեք ներկայացնող Քարահունջ հուշարձան-աստղադիտարանը։ Դիտարկում ենք այս ամենը որպես դավադրանք և հանցագործություն մեր ազգի հանդեպ»,-ահազանգում է գիտնականի դուստրը։

Նա փաստին հրավիրում է գլխավոր դատախազության ուշադրությունը,  պահանջում անհապաղ դադարեցնել պեղումները, վերականգնել հուշարձանը, դրա պահպանման նպատակով իրականացնել շուրջօրյա պահակային ծառայություն, իսկ մշակույթի նախարարությանն առաջարկում է դիմում ներկայացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում Քարաhունջ համալիրը ընդգրկելու վերաբերյալ:



Կռունկով օդ բարձրացված քարի լուսանկարի առնչությամբ այսօր մշակույթի նախարարությունն արձագանքեց.  «Սոցիալական ցանցում տարածված սույն նկարն արվել է 2011 թվականին, երբ Զորաց քարեր պատմամշակութային արգելոցից 400-500 մետր հեռավորության վրա ստեղծվում էր հնավայրի ՝ չափերով ավելի փոքր մակետը (կրկնօրինակը): Այսինքն, ներկայացված նկարը որևէ առնչություն չունի Զորաց քարեր հուշարձանի հետ: Անզեն աչքով տեսանելի է , որ այդ քարերը բնօրինակը չեն. դրանք կտրվել են, քարերի վրա բացվել են անցքեր, որպեսզի բնօրինակին նման լինեն: Եվս մեկ անգամ հորդորում ենք զերծ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց»։

Ֆեյսբուքյան օգտատերերից Սուսաննա Հարությունյանը վրդովված է փոխնախարար Տիգրան Գալստյանի արձագանքից։ Վերջինը ահազանգերը պրովոկացիա էր որակել ու գրել.  «Փրկենք Քարահունջը պրովոկացիաներից»։

Պեղումների ու դրանց հետ կապված մտահոգությունների, պեղումների հնարավոր արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցեց ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Հայաստանի վաղ հնագիտության բաժնի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանի հետ, ում հետազոտության ոլորտը Քարի դարի հնագիտության, Մերձավոր Արևելքի քարեդարյան մշակույթների ժամանակագրության և պարբերացման հիմնախնդիրներն են։

Նա համոզված է, եթե պեղումներն իրականացնում է որակավորում ունեցող մասնագետ, ապա մշակութային հուշարձանին վնաս տալ չի կարող։ Քարահունջում պեղումներ կատարող, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանին նա փորձառու է համարում, գործին գիտակ, բացի այդ, նրա հետ նաև արտասահմանցի մասնագետներ են աշխատում։

«Պեղումները բարձրացնելու են հուշարձանի գիտական, մշակութային արժեքը, հասկանո՞ւմ եք։ Փիլիպոսյանը որակավորված հնագետ է։ Ամբողջ խնդիրն այն է, որ գալիս են կիսագրագետ մարդիկ, որնք 2-3 գիրք են կարդացել, հնագիտական մոտեցում չունեն և խանգարում են հնագետի աշխատանքը։ Պնդում են, որ Քարահունջը աստղադիտարան է, բայց դա համոզիչ չէ։ Ընդամնեը տեսակետ է, բայց գիտականորեն հիմնավորված չէ։ Հնագետին ասում են՝ աչքդ կհանենք, այստեղ տուրիստ ենք բերում։ Բայց այդպես տուրիզմով չեն զբաղվում»,-ասաց Բորիս Գասպարյանը՝ ավելացնելով, որևէ փաստ չեն գտել, որ իրեն համոզի Քարահունջն աստղադիտարան է եղել։

Նա նշում է, որ Հայաստանում ավելի չքնաղ աստղադիարան կա, որտեղ կարելի է մարդկանց ուղղորդել։ Խոսքը Մեծամորի աստղադիտարանի մասին է, որի վրա նույնիսկ առանցքներ են գծված։

«Դա մեր պատմության հպարտության էջերից կարող է լինել։ Մեծամորը թողել ենք, ասում ենք, Քարահունջը 10 հազար տարեկան է, երբ տասը հազար տարեկան նյութի բեկոր չկա այնտեղ։ Կան հնում արված որոշակի հետախուզական աշխատանքներ, վերգետնյա նյութեր,  այնտեղ ամենավաղ նյութական մշակույթի մնացորդը վերաբերում է Ք. Ա. 2-րդ հազարամյակին, դրանից վաղ այլ բան չի հայտնաբերվել։ Իսկ դուք ո՞նց եք կարծում,  հնարավո՞ր է մարդը գործունեություն ծավալի ու իր հետքը չթողնի, այդպես չի լինում»,-կարծիք հայտնեց հնագետը։

Գասպարյանը կարևորում է  պեղումների անցկացումը, որի արդյունքում պարզ կլինի, թե ինչ հուշարձան է այն։ Աստղադիտարանի վարկածը միգուցե հաստատվո՞ւմ է, իսկ եթե ոչ, այն դիտարժան ու շատ հետաքրքիր հուշարձան է։ Բացի այդ, պետք է պեղվի նաև բնակատեղին, հասկանալու, թե որ դարում են արվել ժայռապատկերները։

«Ես հիշում եմ նույն պատմությունը, աղմուկ  բարձրացրեցին  նացիոնալիստական ուժերը, թե ինչու է Արենիում մարդակերություն եղել։ Դե հիմա եղել է, ոսկորների վրա մարդկանց ատամների հետքերը եղել են, հանիբալիզմը եղել է։ Ես ի՞նչ անեմ, թաքցնե՞մ, դա ամո՞թ է»,-նկատեց մասնագետը։

Անդրադառնալով պեղումների ընթացքում քարերը վնասելու վերաբերյալ մտահոգություններին, Գասպարյանն անհնար բան որակեց։

«Ընդհակառակը, օրինակ վերցնենք Արենիի հուշարձանը։ Եթե այնտեղ պեղումներ չլինեին, այդ հուշարձանը մի քանի տարուց չէր լինի։ Հայտնաբերած կոշիկը մեծ աղմուկ հանեց, որովհետև միջազգային գիտական հանրությունն էլ ասաց՝ այո, դա այդպես է։ Ի վերջո, պեղումները պահպանման միջոց են։ Եթե հուշարձանը չի պեղվում, այն մեռնում է վաղ թե ուշ։ Հնագետն է, որ ապրեցնում է հուշարձանը։ Այլ խնդիր է, նայել, որ հնագիտական միջամտությունը ճիշտ է կամ ճիշտ չէ, ես Քարահունջի վերաբերյալ նման տեղեկատվության չեմ տիրապետում, բայց ես Փիլիպոսյանին երկար տարիներ եմ ճանաչում, դրսից էլ մասնագետներ կան»,-ասաց նա։

Ինստիտուտի գիտաշխատողը հիշեցնում է, ցանկացած պեղումին պետք է հետևեն հուշարձանի վերականգնման աշխատանքներ։

Նա պեղումների ընթացքում չի եղել Քարահունջում, հնագետ գործընկերոջ հետ չի խոսել, տվյալներ չեն փոխանակել, նախատեսում է առաջիկայում Սյունիք գնալիս անպայման այնտեղ էլ լինել։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

17:17
Գերաշնորհ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանն ազատվել է Վիրահայոց թեմի առաջնորդի պաշտոնից
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ Գերաշնորհ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանն ազատվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Խարկովում ադրբեջանցիները 6-րդ հարկից ցած են նետել հայ տղային․ մանրամասներ
Խարկովի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ակադեմիայի առաջին կուրսի ուսանող Արթուր Մարտիրոսյանին 6-րդ հարկից ցած են նետել մի խումբ ադրբեջանցի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցներն ու նրանց ընդդիմադիրները կրկին դատարանի բակում են
Վերաքննիչ դատարանի բակում այսօր ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցներն ու ընդդիմադիրները կրկին բողոքի ակցիա էին իրականացնում։ Ակցիա...
Աղբյուր` Panorama.am
16:53
Ո՞վ է քննություն իրականացնելու՝ ինչու է ամեն օր նույն տարածքը հրդեհվում
Կենտրոն վարչական շրջանի Արգիշտի փողոցին հարակից տարածքում գրեթե ամեն օր հրդեհի մասին բնակիչներից ահազանգ կա։ Համապատասխան գերատեսչություններից...
Աղբյուր` Panorama.am
16:45
Դատավոր Դանիելյանն ընդմիջում հայտարարեց՝ իրեն խանգարելու պատճառով
«Ում վրա եք մատ թափ տալիս պարոն Ալումյան»,-արձագանքեց դատավորը։
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Վահե Գրիգորյանն ընտրվեց ՍԴ դատավոր
Ազգային ժողովում փակ քվեարկությամբ  Սահմանադրական դատարանի դատավոր ընտրվեց Վահե Գրիգորյանը։ Հաշվիչ հանձնաժողովի նախագահ Վահագն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Ամուսնություններն ավելացել են, ամուսնալուծությունները՝ նվազել. ԱՆ
Արդարադատության նախարարության Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման գործակալությունում 2019 թվականի առաջին հինգ ամիսներին գրանցվել է 6 հազար 97...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Ռոբերտ Քոչարյանի գործով դատավորը իրեն հայտնած ինքնաբացարկի միջնորդությունները մերժեց
Րոպեներ առաջ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի, Սեյրան Օհանյանի, Յուրի Խաչատուրովի և Արմեն Գևորգյանի վերաբերյալ բողոքի գործով Վերաքննիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Խմբակցությունում որոշում չկա, բայց Գորգիսյանը հակված է «դեմ» քվեարկել ՍԴ թեկնածուին
«Դեռ քննարկում ենք»,- լրագրողների հետ զրույցում այսպես արձագանքեց «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գևորգ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:43
Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան թատրոնում երեք առաջնախաղ է լինելու
Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը Երևանում  հանդես է  գալու հյուրախաղերով։ Լրագրողների հետ հանդիպմանը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:39
Թողարկվել են OTP PIN ծածկագրերով քարտեր
Ամերիաբանկը սկսել է թողարկել  OTP (one time password) PIN ծածկագրերով քարտեր` առանց PIN ծրարների: Այսուհետ Բանկի քարտապանները...
Աղբյուր` Panorama.am
15:33
Եգիպտոսի նախկին նախագահ Մուհամեդ Մուրսին մահացել է դատարանում
Եգիպտոսի նախկին նախագահ 67-ամյա  Մուհամեդ Մուրսին, որը իշխանությունից հեռացվել էր 2013 թվականին, մահացել է Կահիրեի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Beeline-ն առաջարկում է ամառային նոր բացառիկ սակագին ռոումինգում ինտերնետի համար
Beeline-ը հայտարարում է բջջային կապի բաժանորդների համար ռոումինգ ակցիայի անցկացման մասին: Գտնվելով ռոումինգում՝ 67 երկրում, ընկերության...
Աղբյուր` Panorama.am
15:07
ԱԱԾ. Սյունիքի նախկին մարզպետը պաշտոնեական կեղծիք է կատարել
Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայությունը կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների դեմ պայքարին ուղղված իր գործառույթների...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Դատաիրավական համակարգում ստեղծված վիճակը իշխող ուժի մեկամյա արխայնության հետևանքն է. Բաբաջանյան
«Սահմանադրական դատարանի դատավորի քվեարկությունից է կախված Հայաստանում դատաիրավական համակարգի բարեփոխումների հետագա ընթացքը ու...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
Նազիկ Ամիրյանի ծիրանի այգին այրվել է
ԱԺ նախկին պատգամավոր, ԵԿՄ նախկին նախագահ, գեներալ Մանվել Գրիգորյանի կինը՝ Նազիկ Ամիրյանը հաղորդում է ներկայացրել  իր ծիրանի այգում տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:27
Պետական գույքի կառավարման կոմիտեն Մանվել Գրիգորյանի գործով դիմել է դատարան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում, դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանի նախագահությամբ, շարունակվում է ԱԺ նախկին պատգամավոր,  գեներալ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:18
Ողջաբերդի սողանքի գոտում ապրող մարդկանց փոխհատուցում կտրամադրվի
Կոտայքի մարզի Ողջաբերդ համայնքի բնակիչներն այսօր հավաքվել էին գյուղապետարանի դիմաց՝ մարզպետ Ռոմանոս Պետրոսյանի հետ հանդիպելու ակնկալիքով: Նրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Արցախում ավտովթարից զինվոր է մահացել
Հունիսի 18-ին՝ ժամը 07:40-ի սահմաններում, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի է ենթարկվել ՊԲ  հյուսիսային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից...
Աղբյուր` Panorama.am
14:01
Եվս մի փորձանքի մասին․․․
Հետաքրիր է, որ երբ իրավաբանների, հասարակագետների, քաղաքական ու պետական գործիչների  մի շա՜տ մեծ հատված անդադար զգուշացնում է դատաիրավական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:49
Մյուս թեկնածուների թերությունն այն էր, որ բանտում չեն գտնվե՞լ. Պատգամավորը՝ Վահե Գրիգորյանին
«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գևորգ Պետրոսյանը ԱԺ ամբիոնից դիմելով ՍԴ դատավորի թեկնածու Վահե Գրիգորյանին՝ ասաց, որ իր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
Ժամանակն է, որ այդ հարցերն ուղիղ, առանց սեթևեթանքի դնենք օրակարգում և քննարկենք. Փաշինյան
«Ամեն տարի մենք ուրախությամբ արձանագրում ենք և դա իսկապես ուրախանալու առիթ է, որ «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի շրջանակում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
Մխիթար Հայրապետյանը դադարեցնում է Եվրանեսթում հայկական պատվիրակության ղեկավարի լիազորությունները
ԱԺ կրթության, մշակույթի և սփյուռքի հարցերով հանձնաժողովի նախագահ Մխիթար Հայրապետյանը դադարեցնում է Եվրանեսթում հայկական պատվիրակության ղեկավարի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:20
Ջրցան մեքենաները կազմ-պատրաստ են
Շոգ ամառ, սկսվել է հրդեհների «սեզոնը»։ Ու կրկին արթնացավ Խոսրովի անտառի հրդեհներին կուլ գնացածի հիշողությունը։ Ի՞նչ է արվում, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Այդ Միշա Գրիգորյանը ինձ հետ կապ չունի. ՍԴ անդամի թեկնածու
Խորհրդարանում ՍԴ դատավորի ընտրության քննարկման ժամանակ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գևորգ Գորգիսյանը դիմելով թեկնածու...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
ՈւԵՖԱ-ի նախկին նախագահ Միշել Պլատինին ձերբակալվել է
ՈւԵՖԱ-ի նախկին նախագահ Միշել Պլատինին ձերբակալվել է՝ 2022 թ.-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը Կատարին տրամադրելու համար: Այս մասին գրում է mirror-ը։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
ԵՄ ավելի շատ ղեկավարներ են միանում մինչև 2050թ․-ն զրո-ածխածին նպատակին հասնելուն
Գերմանիան միացել է Եվրամիության երկրների աճող թվերին, որոնք նպատակ ունեն մինչև 2050թ․-ը հասնել զրո-ածխածին նպատակին։ Եվրամիության փաստաթղթերը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:24
Ստամբուլում բացվել է Հրանտ Դինքին նվիրված կենտրոն
Այցելուները կարող են տեսանյութերի, աուդիո և տպագիր նյութերի միջոցով ծանոթանալ անվանի լրագրող-հրապարակախոսի կյանքի տարբեր դրվագներին:
Աղբյուր` Panorama.am
12:09
ԲՀԿ-ն ազատ կքվեարկի Վահե Գրիգորյանի թեկնածությանը. Գագիկ Ծառուկյան
«Այո, որոշումն արդեն կա»,- «Բարգավաճ Հայաստան»  խմբակցության  ղեկավար Գագիկ Ծառուկյանն այսպես արձագանքեց...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բարոյական չէ ամեն գնով Սահմանադրական դատարանի հաստիքացուցակը ծանրաբեռնելը
14:26 18/06/2019

Բարոյական չէ ամեն գնով Սահմանադրական դատարանի հաստիքացուցակը ծանրաբեռնելը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}