Հասարակություն 18:37 03/10/2018 Հայաստան

Փրկենք Քարահունջը պեղումների՞ց, թե՞ պրովոկացիաներից

#Փրկենքքարահունջը, #sos #saveqarahunj։ Նման հեշթեգներով գրառումները, լուսանկարները, տեսանյութերը վերջերս բավականին շատացել են ֆեյսբուքում։ Պատճառը Սյունիքի մարզում գտնվող  Զորաց քարեր հուշարձանի տարածքում  իրականացվող պեղումներն են։

Քարահունջը մշակույթի նախարարության նախաձեռնած պեղումներից փրկելու պահանջով Change.org կայքում մի պետիցիա է հրապարակվել։ Նախաձեռնողը Նանա Հերունին է, գիտնական Պարիս Հերունու դուստրը։ Հենց Պարիս Հերունին էր տարբեր ուսումնասիրությունների, հետազոտությունների արդյունքում հանգել եզրակացության, որ Զորաց քարերը մի քանի հազար տարվա պատմություն ունեցող աստղադիտարան է։

«Այս պահին որոշ սուտ հնագետների գործողություններից կործանման վտանգի առջև  է կանգնած ավելի քան 12-դարյա ազգային և միջազգային պատմամշակութային արժեք ներկայացնող Քարահունջ հուշարձան-աստղադիտարանը։ Դիտարկում ենք այս ամենը որպես դավադրանք և հանցագործություն մեր ազգի հանդեպ»,-ահազանգում է գիտնականի դուստրը։

Նա փաստին հրավիրում է գլխավոր դատախազության ուշադրությունը,  պահանջում անհապաղ դադարեցնել պեղումները, վերականգնել հուշարձանը, դրա պահպանման նպատակով իրականացնել շուրջօրյա պահակային ծառայություն, իսկ մշակույթի նախարարությանն առաջարկում է դիմում ներկայացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում Քարաhունջ համալիրը ընդգրկելու վերաբերյալ:



Կռունկով օդ բարձրացված քարի լուսանկարի առնչությամբ այսօր մշակույթի նախարարությունն արձագանքեց.  «Սոցիալական ցանցում տարածված սույն նկարն արվել է 2011 թվականին, երբ Զորաց քարեր պատմամշակութային արգելոցից 400-500 մետր հեռավորության վրա ստեղծվում էր հնավայրի ՝ չափերով ավելի փոքր մակետը (կրկնօրինակը): Այսինքն, ներկայացված նկարը որևէ առնչություն չունի Զորաց քարեր հուշարձանի հետ: Անզեն աչքով տեսանելի է , որ այդ քարերը բնօրինակը չեն. դրանք կտրվել են, քարերի վրա բացվել են անցքեր, որպեսզի բնօրինակին նման լինեն: Եվս մեկ անգամ հորդորում ենք զերծ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց»։

Ֆեյսբուքյան օգտատերերից Սուսաննա Հարությունյանը վրդովված է փոխնախարար Տիգրան Գալստյանի արձագանքից։ Վերջինը ահազանգերը պրովոկացիա էր որակել ու գրել.  «Փրկենք Քարահունջը պրովոկացիաներից»։

Պեղումների ու դրանց հետ կապված մտահոգությունների, պեղումների հնարավոր արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցեց ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Հայաստանի վաղ հնագիտության բաժնի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանի հետ, ում հետազոտության ոլորտը Քարի դարի հնագիտության, Մերձավոր Արևելքի քարեդարյան մշակույթների ժամանակագրության և պարբերացման հիմնախնդիրներն են։

Նա համոզված է, եթե պեղումներն իրականացնում է որակավորում ունեցող մասնագետ, ապա մշակութային հուշարձանին վնաս տալ չի կարող։ Քարահունջում պեղումներ կատարող, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանին նա փորձառու է համարում, գործին գիտակ, բացի այդ, նրա հետ նաև արտասահմանցի մասնագետներ են աշխատում։

«Պեղումները բարձրացնելու են հուշարձանի գիտական, մշակութային արժեքը, հասկանո՞ւմ եք։ Փիլիպոսյանը որակավորված հնագետ է։ Ամբողջ խնդիրն այն է, որ գալիս են կիսագրագետ մարդիկ, որնք 2-3 գիրք են կարդացել, հնագիտական մոտեցում չունեն և խանգարում են հնագետի աշխատանքը։ Պնդում են, որ Քարահունջը աստղադիտարան է, բայց դա համոզիչ չէ։ Ընդամնեը տեսակետ է, բայց գիտականորեն հիմնավորված չէ։ Հնագետին ասում են՝ աչքդ կհանենք, այստեղ տուրիստ ենք բերում։ Բայց այդպես տուրիզմով չեն զբաղվում»,-ասաց Բորիս Գասպարյանը՝ ավելացնելով, որևէ փաստ չեն գտել, որ իրեն համոզի Քարահունջն աստղադիտարան է եղել։

Նա նշում է, որ Հայաստանում ավելի չքնաղ աստղադիարան կա, որտեղ կարելի է մարդկանց ուղղորդել։ Խոսքը Մեծամորի աստղադիտարանի մասին է, որի վրա նույնիսկ առանցքներ են գծված։

«Դա մեր պատմության հպարտության էջերից կարող է լինել։ Մեծամորը թողել ենք, ասում ենք, Քարահունջը 10 հազար տարեկան է, երբ տասը հազար տարեկան նյութի բեկոր չկա այնտեղ։ Կան հնում արված որոշակի հետախուզական աշխատանքներ, վերգետնյա նյութեր,  այնտեղ ամենավաղ նյութական մշակույթի մնացորդը վերաբերում է Ք. Ա. 2-րդ հազարամյակին, դրանից վաղ այլ բան չի հայտնաբերվել։ Իսկ դուք ո՞նց եք կարծում,  հնարավո՞ր է մարդը գործունեություն ծավալի ու իր հետքը չթողնի, այդպես չի լինում»,-կարծիք հայտնեց հնագետը։

Գասպարյանը կարևորում է  պեղումների անցկացումը, որի արդյունքում պարզ կլինի, թե ինչ հուշարձան է այն։ Աստղադիտարանի վարկածը միգուցե հաստատվո՞ւմ է, իսկ եթե ոչ, այն դիտարժան ու շատ հետաքրքիր հուշարձան է։ Բացի այդ, պետք է պեղվի նաև բնակատեղին, հասկանալու, թե որ դարում են արվել ժայռապատկերները։

«Ես հիշում եմ նույն պատմությունը, աղմուկ  բարձրացրեցին  նացիոնալիստական ուժերը, թե ինչու է Արենիում մարդակերություն եղել։ Դե հիմա եղել է, ոսկորների վրա մարդկանց ատամների հետքերը եղել են, հանիբալիզմը եղել է։ Ես ի՞նչ անեմ, թաքցնե՞մ, դա ամո՞թ է»,-նկատեց մասնագետը։

Անդրադառնալով պեղումների ընթացքում քարերը վնասելու վերաբերյալ մտահոգություններին, Գասպարյանն անհնար բան որակեց։

«Ընդհակառակը, օրինակ վերցնենք Արենիի հուշարձանը։ Եթե այնտեղ պեղումներ չլինեին, այդ հուշարձանը մի քանի տարուց չէր լինի։ Հայտնաբերած կոշիկը մեծ աղմուկ հանեց, որովհետև միջազգային գիտական հանրությունն էլ ասաց՝ այո, դա այդպես է։ Ի վերջո, պեղումները պահպանման միջոց են։ Եթե հուշարձանը չի պեղվում, այն մեռնում է վաղ թե ուշ։ Հնագետն է, որ ապրեցնում է հուշարձանը։ Այլ խնդիր է, նայել, որ հնագիտական միջամտությունը ճիշտ է կամ ճիշտ չէ, ես Քարահունջի վերաբերյալ նման տեղեկատվության չեմ տիրապետում, բայց ես Փիլիպոսյանին երկար տարիներ եմ ճանաչում, դրսից էլ մասնագետներ կան»,-ասաց նա։

Ինստիտուտի գիտաշխատողը հիշեցնում է, ցանկացած պեղումին պետք է հետևեն հուշարձանի վերականգնման աշխատանքներ։

Նա պեղումների ընթացքում չի եղել Քարահունջում, հնագետ գործընկերոջ հետ չի խոսել, տվյալներ չեն փոխանակել, նախատեսում է առաջիկայում Սյունիք գնալիս անպայման այնտեղ էլ լինել։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:00
Աշխարհում ավելի քան 700 միլիոն մարդ աղքատ է
ԱՄԿ ղեկավարն ասել է, որ նոր աշխատաշուկան պահանջում է նոր մոդելների, չափանիշների վերամշակում սոցիալական պաշտպանության և արժանապատիվ աշխատանքի ապահովման համար։
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Օդի ջերմաստիճանը 17-18-ի գիշերը կբարձրանա
Հանրապետության տարածքում` Դեկտեմբերի 16-17-ը, 19-20-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 18-ին առանձին շրջաններում սպասվում են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
102-ամյա Իռենը ռեկորդ է սահմանել՝ դառնալով աշխարհում ամենատարիքով պարաշուտիստը
Իռենը 102 տարեկան է ու այժմ արդեն պաշտոնապես աշխարհում ամենատարիքով կին սքայդայվորդը։ Նա սքայդայվինգի համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել իր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Երկուշաբթի օրվա հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ  դեկտեմբերի 17-ին պլանային և վերանորոգման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Բողոքող ջավախքցիները հանդիպել են Հայաստանի ոստիկանապետին
Ջավախքցի ցուցարարներից բաղկացած հինգ հոգանոց խմբին այսօր Երևանում ընդունել է ՀՀ ոստիկանության պետ Վալերիյ Օսիպյանն ու նրա տեղակալը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
ՈւԵՖԱ-ն 18 հազար եվրոյով տուգանել է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային
Այս մասին հայտնում է ՈւԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Հայաստանում սկսել են ավելի քիչ հաց արտադրել
Հայաստանում առաջին անհրաժեշտության սննդամթերք համարվող հացի արտադրության ծավալները շարունակում են նվազել: Այդ մասին է վկայում պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Ռոնալդուն մասամբ ընդունել է մեղքը
2019թ. հունվարի 14-ին Ռոնալդուն կանգնելու է մադրիդյան դատարանի առջև հարկերի հետ կապված խարդախության գործով
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Ֆրանսիայում մոբիլիզացվել է գրեթե 70 հազար ոստիկան
Իրավապահները նախատեսում են ուժեղացնել հսկողությունը Բորդոյում, Թուլուզում, նաև այլ քաղաքներում ցույցերի ժաանակ կարգուկանոն ապահովելու համար։
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Աշխարհի ամենահայտնի տեսարժան վայրերը
Հարցումն անցկացրել է TripAdviso-ը՝ կայքի օգտատերերի շրջանում։
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Մարկոս Պիզելլիի գոլը լավագույնն է Ղազախստանում
Հայաստանի հավաքականի և «Ակտոբեի» կիսապաշտպան Մարկոս Պիզելին ճանաչվել է Ղազախստանում լավագույն գոլի հեղինակ: Մասնավորապես,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է
Տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 15-ին՝ ժամը 17:00-ի դրությամբ, Վարդենյաց լեռնանցքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
«Հորդորում եմ ԶԼՄ-ներին ֆինանսական համակարգին վերաբերող թեմաները արհեստականորեն չդարձնել «վաճառվող լուր». ԿԲ մամուլի խոսնակ
«Այսօր առավոտյան օրաթերթերից մեկում լույս տեսած «լուրը» իրականության հետ որևէ աղերս չունի։ Ավելին, նմանատիպ լուր-հորինվածքները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Երևանում հակապաստառային շաբաթօրյակ իրականացվեց
Այսօր «Իմ քայլը» դաշինքի մի քանի անդամներ հակապաստառային շաբաթօրյակ իրականացրեցին, մաքրելով  հիմնականում Նոր Նորք վարչական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
«Ապրելու վճիռ»
Հայաստանի գրողների միությունում նախօրեին կայացավ գքրի շնորհանդեսը, որում ընդգրկված են վերջին չորս տարիներին «Գրական թերթում» տպագրված հրապարակախոսական լավագույն գործերը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Իշխան Ալբեր II-րդն ու իշխանուհի Շառլինը ներկայացրել են իրենց ամանորյա բացիկը
Մոնտե Կառլոյում՝  Կարմիր Խաչի կենտրոնակայանում, ամանորյա նվերներ են հանձնել կազմակերպության տարեց անդամներին: Ձմեռ պապի և Ձյունանուշի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Մեկ տարում մահացել է 2.5 մլն նորածին. Նրանց հնարավոր էր փրկել
Հայաստանում մանկական մահացության ցուցանիշը 2017-ին 2016-ի համամետ նվազել է 0.2-ով՝ 1000 կենդանի ծնվածի հաշվով կազմելով 8.2։ Նման տվյալ ներառված...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Օրվա տխուր կադրը
Ֆեյսբուքյան օգտատերերից մեկը հրապարակել է լուսանկար Գեղարքունիքի մարզի Դրախտիկ համայնքի դպրոցից։ «Գեղարքունիքի մարզի Դրախտիկ համայնքի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Պուտինը հանդիպել է տղայի հետ, ում երազանքը խոստացել էր իրականացնել
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հանդիպել է Արտյոմ Պալյանովի հետ՝ Լենինգրադի մարզում ապրող տղայի, որը երազում է տեսնել Սանկ-Պետերբուրգը թռչնի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Հնդկաստանի տաճարներից մեկում բրնձից 11 մարդ է մահացել
Հնդկաստանի ոստիկանությունը երեք մարդու է բռնել, որոնք կասկածվում են տասնյակ մարդկանց թունավորման մեջ։ Աղբյուրը հայտնում է, որ Հնդկաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:59
Արքայադուստր Դիանայի սեղանապետի խորհուրդները՝ Մեգան Մարքլին
Փոլ Բարելը, որը երկար տարիներ հավատարիմ ծառայել է արքայադուստր Դիանային,  Սուրբ Ծննդյան տոներից առաջ մի շարք խորհուրդներ է տվել արքայազն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:31
Մոուրինիոն զայրացել է
 «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի գլխավոր մարզիչ Ժոզե Մոուրինիոն զայրացել է ակումբի նկատմամբ ղեկավարության վերաբերմունքի պատճառով։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Լարսը բաց է
Վրաստանում Հայաստանի դեսպանատնից ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությանը տեղեկացնում են, որ այսօր՝ ժամը 14:30-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:01
Վիկտոր Ցոյի իրերն աճուրդում չեն վաճառվել
Այժմ բանակցություններ են ընթանում։
Աղբյուր` Panorama.am
14:44
Արամ Սարգսյան. Հասկանում ես, թե որտեղ ես հայտնվել իրականում
Ցուցարարները պաստառ էին պարզել, որի վրա գրված էր. «Մի լակիր, մի խփիր կանանց»։
Աղբյուր` Panorama.am
14:14
Մեկ շաբաթում հակառակորդը հրադադարի ռեժիմը խախտել է շուրջ 250 անգամ
Դեկտեմբերի 9-ից 15-ն ընկած ժամանակահատվածում արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:01
Արթուր Բաղդասարյանը հեռանում է քաղաքականությունից
Այսօր տեղի ունեցավ ՕԵԿ արտահերթ համագումարը, որին մասնակցում էին ՕԵԿ տարածքային կառույցների ղեկավարները՝ հանրապետության բոլոր մարզերից ու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Կարեն Վարդանյանը 52 միլիոն դրամի սարքավորումներ է նվիրել մանկական վերակենդանացման բաժանմունքին
17:29 12/12/2018

Կարեն Վարդանյանը 52 միլիոն դրամի սարքավորումներ է նվիրել մանկական վերակենդանացման բաժանմունքին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}