Տնտեսություն 13:40 26/12/2018 Հայաստան

Պոմիդորը քիչ, տոմատը՝ շատ

Հեղինակ` Հասմիկ Հակոբյան

Վերջին տարիներին Հայաստանի սննդարդյունաբերության ոլորտում գործող ընկերությունները զգալի ավելացրել են պահածոների արտադրությունը: Դա խոսում է այն մասին, որ շուկայում կա հայկական արտադրության պահածոների պահանջարկ:

Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ 2017 թվականին Հայաստանում արտադրվել է 19 հազար 132 տոննա պահածո, ինչը 2016 թվականի համեմատ 31.6%-ով ավելի է: 2018 թվականի հունվար-հոկտեմբերին հանրապետությունում արտադրվել է 21 հազար 87.2 տոննա պահածո՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճելով 22.6%-ով:

Միաժամանակ  պետք է նշենք, որ այս տարի զգալի նվազել է տոմատի մածուկի արտադրության ծավալը:  Մասնավորապես, եթե 2017 թվականի հունվար-հոկտեմբերին Հայաստանում արտադրվել է 2651.9 տոննա տոմատի մածուկ, ապա այս տարվա նույն ժամանակահատվածում՝ 1806.6 տոննա:

Հիշեցնենք, որ 2017 թվականին հանրապետությունում վերամշակող ընկերություններն, ընդհանուր առմամբ,  արտադրել են 2721.6 տոննա տոմատի մածուկ, ինչը 2016 թ-ի համեմատ 12.2 տոկոսով ավելի է:

Ինչո՞ւ է Հայաստանում տոմատի մածուկ քիչ արտադրվում, որոնք են արտադրության ծավալների նվազման պատճառները:  Այս և այլ հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է ոլորտի մասնագետների հետ:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ Գառնիկ Պետրոսյանը փաստեց՝  վերջին տարիներին հանրապետությունում լոլիկի ցանքատարածությունների կրճատման  միտում կա: Նրա խոսքով՝ այս տարի 2017 թվականի համեմատ Արարատի և Արմավիրի մարզերում շուրջ 1550 հա-ով կրճատվել են  լոլիկի ցանքատարածությունները:

Ցանքատարածությունների կրճատման պատճառներից մեկն, ըստ նրա, ջրի սակավությունն է. «Այս տարվա գարնանն արդեն պարզ էր, որ ջրամբարներում ջրի կուտակման խնդիր կա և ամռանը կարող են դժվարություններ առաջանալ  ոռոգման սեզոնին: Իսկ լոլիկն այն բանջարաբոստանային կուլտուրան է, որը վեգետացիայի ամբողջ ժամանակաշրջանում  ջրվում է 16-18 անգամ, իսկ երբ բարձր ջերմաստիճանային ռեժիմ է գրանցվում, բնականաբար, այդ թիվն ավելանում է: Եթե մի քանի օրով ուշ են ջրում, ապա դա բերքատվության վրա լուրջ ազդեցություն է ունենում: Թերևս ցանքատարածությունների պակասն այս խնդիրներով է պայմանավորված»։

Բերքատվության անկումը, ըստ նրա, նաև պայմանավորված էր հուլիսին ջերմաստիճանի շեշետակի բարձրացմամբ՝ ստվերում հասել էր մինչև 43 աստիճանի, ուստի շուկայում դիտվեց լոլիկի գնի բարձրացում: Արդյունքում, վերամշակող ձեռնարկությունները ստիպված էին անհամեմատ ավելի բարձր գնով լոլիկ մթերել:

Հիշեցնենք, որ այս տարի մեկ կիլոգրամ լոլիկը վաճառվում էր 450-600 դրամով, իսկ օգոստոսի վերջին և սեպտեմբերի սկզբին փոքր-ինչ նվազեց՝ 250-400 դրամ: Ինչ վերաբերում է մթերվող լոլիկին, ապա այն մթերվել է 40-52 դրամով: Գառնիկ Պետրոսյանի հայտնեց, որ եթե նախորդ տարի տոմատի մածուկի արտադրության նպատակով  մթերման գինը տատանվում էր 35-45 դրամի միջակայքում, ապա այս տարի՝ 40-52 դրամ:

Պաշտոնական տվյալներով՝ այս տարի վերամշակող ընկերությունները մթերել են 17 հազար 720 տոննա լոլիկ՝ 2017 թվականի 24,500 տոննայի դիմաց: Այսինքն՝ մոտ 7 հազար տոննայով մթերման ծավալը նվազել է: 

Պահածոյագործների և հյութարտադրողների միության նախագահ Երվանդ Թարվերդյանն էլ նշեց, որ պահածոյի մասով Հայաստանը գրեթե ինքնաբավ երկիր է, քանի որ շատ քիչ քանակությամբ է պահածո ներմուծում, բայց մեծ քանակությամբ տոմատ է ներկրվում: Ըստ նրա՝ եթե Հայաստանը միշտ տոմատի մածուկ արտահանող երկիր է եղել, ապա վերջին տարիներին դարձել է տոմատ ներմուծող:

«Ամեն տարի գյուղացիները լոլիկի գինը բարձրացնում են և այսօր տեխնիկական լոլիկի գինը հասել էր 40 դրամի: Եթե 40 դրամով լոլիկ են մթերում, տոմատի  ինքնարժեքի վրա  դա ազդում  է և տնտեսապես շահեկան չէ  դրա արտադրությունը: Այս տարի էլ բերքը վատն էր և այն ֆերմերները, որոնք լոլիկ ունեին, դրանից օգտվեցին և լոլիկի գինն ավելի բարձրացրեցին: Երևի թե պատմության մեջ նման բան չէր եղել, որ տեխնիկական լոլիկը, այսինքն՝ պահածոյի արտադրության համար նախատեսված լոլիկը վաճառեին 100 դրամից ավելի»,- նշեց նա՝ հավելելով, որ այս պայմաններում տոմատի պահածո արտադրելու համար ավելի ձեռնտու է տոմատի մածուկ ներկրել:

Նշենք, որ տոմատի ներմուծման 1 կգ միջին մաքսային արժեքը՝ 2017  թվականին եղել է 1 դոլարին համարժեք, 2018թ-ին՝ 0,94 դոլար: Արտահանման 1 կգ միջին մաքսային արժեքը եղել է  0,96 դոլարին համարժեք դրամ, այս տարի՝ 1,07 դոլար: 

Պետական եկամուտների կոմիտեի պաշտոնական կայքից տեղեկանում ենք, որ այս տարվա առաջին կիսամյակում Հայաստան է ներկրվել 303.6 տոննա տոմատի մածուկ, իսկ 2017 թ-ի նույն ժամանակահատվածում՝ 117.1 տոննա:

Անդրադառնալով գնային քաղաքականությանը՝  Երվանդ Թարվերդյանն ասաց, որ իրականում տոմատի գինը չի բարձրացել, քանի որ կա նաև ներմուծված  տոմատ, մեծ մասը՝ Չինաստանից, իսկ չինական տոմատը աշխարհում համարվում է ամենաէժանը: Որակական առումով էլ, ըստ նրա, այն չի զիջում հայկականին:

«Բնական է, որ տոմատի մածուկ պետք է ներկրվեր: Այս տարվա մթերված լոլիկի քանակը չէր կարող բավարար լինել, որ Հայաստանում պահանջարկի չափով տոմատ արտադրվեր: Կան ընկերություններ, որ լոլիկ չլինելու պատճառով հոսքագծերը կանգնեցրել են»,- նշեց նա:

Իսկ ինչպես տարբերել, թե որն է հայկական արտադրության տոմատը, Երվանդ Թարվերդյանը նշեց, որ հայկական տոմատի մածուկի վրա գրված է՝ արտադրված է տվյալ ընկերության կողմից, սակայն Հայաստանը՝ որպես ծագման երկիր, նշված չէ:

«Կան տարբեր մեթոդիկաներ ապրանքի ծագման երկիրը  որոշելու համար: Որոշ մեթոդներով, եթե անգամ հումքը դրսից է ներկրված, ծագման երկիրը փոխվում է, քանի որ կա արժեքային կանոն՝ օգտագործվում է տարրա, պիտակ և այլն: Հայաստանում վաճառվող տոմատի վրա ծագման երկիրը գրված չէ, իսկ եթե տվյալ ապրանքը արտահանման համար է նախատեսված, ապա դրա համար պարտադիր սերտիֆիկատ են հանում ու համապատասխան ծառայությունը որոշում է՝ ապրանքը հայկական է, թե ոչ»:   

Նա միաժամանակ նշեց, որ հայկական լոլիկն աշխարհում համարվում է ամենահամեղը,  մեր լոլիկի պահանջարկը մեծ է, եթե գրագետ քայլեր իրականացվեն, ապա ամբողջ աշխարհում հայկական լոլիկը մեծ տարածում կունենա:

«Մի քանի անգամ կառավարությունում ասել եմ՝ եթե չմշակված հողերում ամբողջությամբ լոլիկ աճեցնեն, պետությունն անվճար սերմ տա, գյուղացին էլ մշակի և խելամիտ գնով վերամշակող ձեռնարկություններին հանձնի, ապա մենք  վերամշակված տոմատն ամբողջությամբ կարող ենք իրացնել թե Հայաստանում, թե մեր երկրի սահմաններից դուրս»,- ասաց  Երվանդ Թարվեյանը՝ հավելելով, որ այս մասին ասել է բոլոր վարչապետերին, սակայն սայլը տեղից չի շարժվում:

Ինչ վերաբերում է պաշտոնական վիճակագրությանը, որի համաձայն՝ այս տարի Հայաստանում ավելի շատ պահածո է արտադրվել, Պահածոյագործների և  հյութարտադրողների միության նախագահին այդ փաստը տարօրինակ է թվում. «Չի կարող ավելի շատ պահածո արտադրվել մի պարզ պատճառով, որ այս տարի մոտ 5 հազար տոննայով ավելի քիչ բանջարեղեն է մթերվել»:

Նա նաև չբացառեց, որ այս տարի որոշ ձեռնարկություններ հնարավոր է ռեալ ցույց են տվել արտադրության ծավալները:

Երվանդ Թարվերդյանը միաժամանակ նշեց, որ հայկական պահածոների պահանջարկը կա և որքան արտադրվի, այնքան հնարավոր է իրացնել, եթե գրագետ ձևով դա արվի:

«Բազմիցս խնդրել եմ կառավարությանը, որ այս ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկի: Կառավարություն-մարզպետարան-գյուղապետարան օղակներով պետք է նայեն, թե որտեղ ինչն է ավելի լավ աճում և այդ ուղղությամբ աշխատեն: Իրականում պլանավորված տնտեսությունը գերազանց  է, պետությունը թող պլանավորի և աճ ապահովի»,- նշեց նա:

Փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանն էլ անդրադառնալով խնդրի լուծմանը՝ նշեց, որ առաջին հերթին պետք է ոռոգման խնդիրներով զբաղվել՝ փորձելով  հնարավորինս կայուն ջրամատակարարում ապահովել և նաև երաշխիքներ ստեղծել բանջարաբույծների համար՝ հատկապես լոլիկի արտադրությամբ զբաղվող գյուղացիական տնտեսությունների, որ նրանք ամբողջ սեզոնի ընթացքում ապահովված կլինեն կայուն ջրամատակարարումով:

Նրա խոսքով՝ պետք է լուրջ աշխատանքներ տարվեն նաև ցեցի դեմ, որի պատճառով ևս բերքի կորուստ գրանցվեց:

«Այս ուղղությամբ մի շարք գործողություններ ենք նախապատրաստում, և կարծում եմ՝ մեզ կհաջողվի ավելի բարենպաստ վիճակ ստեղծել բուսասանիտարական առումով, քան եղել է այս տարի: Վերջին տարիներին պետական մակարդակով ցեցի դեմ գործնականում լուրջ քայլեր չէին ձեռնարկում, և հիմա մենք փորձում ենք համապատասխան քայլեր իրականացնել: Պայքարը պետք է սկսել ոչ թե այն ժամանակ, երբ ակնհայտ է բերքի կորուստը, այլ շատ ավելի վաղ շրջանում՝ թույլ չտալով հետագա բռնկումներ և զարգացումներ: Հույս ունեմ, որ հաջորդ տարի մենք կունենանք շատ ավելի բարենպաստ վիճակ»,- ընդգծեց նա:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:40
ԵԽԽՎ-ն ամբողջությամբ վերադարձրեց Ռուսաստանի պատվիրակության լիազորությունները
Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովն այսօր քննարկումից հետո ընդունեց բանաձև, որով հաստատեց Ռուսաստանի Դաշնության պատվիրակության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Գորշ արջին Հրազդանից տեղափոխել են Երևանի կենդանաբանական այգի
Հունիսի 25-ին Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի միջնորդությամբ Հրազդանից Երևանի կենդանաբանական այգի է տեղափոխվել գորշ արջ: Այգու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Վաղվանից ջերմաստիճանը կնվազի
Հուլիսի 1-ի կեսօրից հետո հանրապետության հյուսիսային շրջաններում, հունիսի 27-30-ը շրջանների զգալի մասում սպասվում է անձրև և ամպրոպ, 28-30-ն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ռեստորանում թքել են Թրամփի որդու վրա
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի որդին՝ Էրիկը, հայտարարել է, որ Չիկագոյում ռեստորանում   աշխատակիցները մեկը թքել է իր վրա։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Մինսկ-2019․ Հրաչիկ Բաբայանը 33-րդն է 50 մետր օդամղիչ հրացան վարժությունում
Հրաձիգ Հրաչիկ Բաբայանը Մինսկում ընթացող Եվրոպական խաղերի մրցումային 6-րդ օրը մասնակցեց 50 մետր օդամղիչ հրացան վարժության անհատական պայքարին։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Netflix-ի նոր սերիալի թրեյլերում են նաև Խոր Վիրապն ու Արարատը
Հուլիսի 3-ից Netflix ծառայությունը կսկսի ցուցադրել «Վերջին կայսրերը» (The Last Czars) սերիալը, որը պատմում է Նիկոլայ 2-րդ կայսեր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Հավաք-պարապմունք՝ պաշտպանության փոխնախարարի համակագմամբ
ՀՀ մարզպետարանների շտաբային մարզումների շրջանակներում այսօր, ՀՀ ՊՆ Պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարանում (ՊԱՀՀ), անցկացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Վաղը ցերեկը մի շարք համայնքներ կհոսանքազրկվեն
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունիսի 27-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Մինսկ-2019․ Լիլիթ Պողոսյանը չհաղթահարեց խմբային փուլը
Եվրոպական խաղերի բադմինտոնի մրցումներում Հայաստանի միակ ներկայացուցիչ Լիլիթ Պողոսյանը հունիսի 26-ին անցկացրեց խմբային փուլի վերջին հանդիպումը։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
ԵՄ հատուկ ներկայացուցչիը կարևորել է Հայաստանի հետ համագործակցության դինամիկ զարգացումը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարին:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
8 տարվա դադարից հետո վերագործարկվել է Թեհրան-Վան գնացքը
Վանում 2011թ. տեղի ունեցած երկրաշարժից հետո ուղևորափոխադրումները դադարեցրած Թեհրան-Վան գնացքը կրկին դուրս է եկել ռելսերի վրա: Վերագործարկումից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Ախալքալաքի շրջանում կկառուցվի 4 և կվերանորոգվի 6 ամբուլատորիա
«Այսօրվա դրությամբ մեր գյուղերում փաստացի ամբուլատորիաները մարդկանց տներում է»։
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Մալիշկայում վաղը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, հունիսի 27-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը գործարկել է մատչելի սակագնային պլան՝ «Z» սերնդի համար. թոփ 5 մեսինջերներ, ինտերնետ, րոպեներ և ավելին
Կանխավճարային սակագնային «Z» պլանը բաժանորդին հնարավորություն է ընձեռում օգտվել «Viber», «WhatsApp»,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Նոտր Դամում բռնկված հրդեհի հնարավոր պատճառը
Չհանգցրած ծխախոտը կամ էլեկտրականության հետ կապված խնդիրները դիտարվում են որպես Փարիզի Աստվածամոր տաճարում բռնկված հրդեհի հնարավոր պատճառ։ Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Մինսկ-2019․ Բարեղամ Հարությունյանը պարտվեց 1/4 եզրափակիչում
52 կգ քաշային բռնցքամարտիկ Բարեղամ Հարությունյանը պարտվեց Մինսկում ընթացող Եվրոպական խաղերի 1/4 եզրափակիչում։ Հարությունյանի մրցակիցն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Սոցհարցում. Ստամբուլում 10%-ով նվազել է նախագահական համակարգի կողմնակիցների թիվը
Թուրքական հասարակության շրջանում նվազում է աջակցությունը կառավարման նախագահական համակարգին: Թուրքական «Metropoll» սոցիոլոգիական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Հուլիսի 9-ից Դոնի Ռոստով-Երևան չվերթ կլինի ամեն օր
«Ազիմուտ» ավիաընկերությունը հուլիսի 9-ից ամենաօրյա չվերթներ կսկսի Դոնի Ռոստով-Երևան և հակառակ ուղղությամբ։ «ՏԱՍՍ»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Մինսկ-2019․ Վալոդյա Ֆրանգուլյանը և Սարգիս Հովսեփյանը պարտվեցին մեկնարկում
Ազատ ոճային ըմբիշներ Վալոդյա Ֆրանգուլյանը (65 կգ) և Սարգիս Հովսեփյանը (97 կգ) պարտվեցին Մինսկում ընթացող Եվրոպական խաղերի մեկնարկում։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Արագածոտնի կին փոխմարզպետն ազատվել է պաշտոնից
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ, Անահիտ Սարգսյանն ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզպետի տեղակալի պաշտոնից: Հիշեցնենք, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Քաղաքապետարանը քննարկում է մանկապարտեզների երկարօրյա խմբերը վճարովի դարձնելու հարցը
«Սա լինելու է վճարովի ծառայություն այն ծնողների համար, ովքեր ուզում են, որ իրենց երեխան սահմանված ժամից ավել մնա մանկապարտեզում»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Մատենադարանի մոտ գտնվող բարդիներից մեկի փչացած բնում բենզին է լցվել և վառվել
Մատենադարանի հարևանությամբ գտնվող բարդիների հետման  մասնագիտական եզրակացություն է եղել,  մասնագետները հեռացրել են՝ ապահովելու տարածքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Խեղված մտորումների շարքը շարունակելու դեպքում կարող է վիճարկվել նաև 2018թ. ապրիլի 9-ից հետո ընտրված ՍԴ երկու դատավորների լեգիտիմությունը
«Փաստինֆո»-ի հարցերին է պատասխանում «Պառլամաենտարիզմի զարգացման միջազգային կենտրոն» ՀԿ-ի համահիմնադիր, իրավաբան Գոհար Մելոյանը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Ազատությունից զրկման վայրերում առկա են համակարգային բազմաթիվ խնդիրներ. Պաշտպան
«Մեր երկիրն այս պահին կանգնած է լրջագույն բարեփոխումների շեմին, և Մարդու իրավունքների պաշտպանը նույնպես ներգրավված է լինելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:12
«Լոռի» ակումբը նոր՝ իսպանացի խաղացող ունի
Իսպանացի ձախ պաշտպան Պեդրո Խուան Ագիլար Մորիլյոն տեղափոխվել է «Լոռի» ֆուտբոլային ակումբ։ Ակումբի մամուլի ծառայությունից հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
ՏՄՊՊՀ անդամների թեկնածուները հանդիպել են ԱԺ խմբակցությունների հետ
ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» և «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունների ներկայացուցիչների հետ այսօր  հանդիպումներ են ունեցել ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Զինծառայողի մահվան փաստով քրգործ է հարուցվել ինքնասպանության հասցնելու հոդվածով
Արմավիրի մարզի Բաղրամյան ուսումնական կենտրոնում  հայտնաբերվել է 19 ամյա ժամկետային զինծառայողի դի: Panorama.am-ին Քննչական կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
Beeline-ը և Նիկիտա Մոբայլն առաջինը Հայաստանում գործարկեցին Mobile ID ծառայությունը
Beeline-ը և Նիկիտա Մոբայլ ՍՊԸ հայտարարում են Mobile ID ծառայության գործարկման մասին, որը բջջային հեռախոսի օգնությամբ անձի նույնականացման և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Զինծառայողի դին գտել են Բաղրամյան ուսումնական կենտրոնում
Արմավիրի մարզի Բաղրամյան ուսումնական կենտրոնում  հայտնաբերվել է 19-ամյա ժամկետային զինծառայողի դի: Քննչական կոմիտեից Panorama.am-ին...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Բոլոր հարցերը միտված են ֆուտբոլի զարգացմանը
14:27 26/06/2019

Վանեցյան. Բոլոր հարցերը միտված են ֆուտբոլի զարգացմանը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}