Տնտեսություն 13:40 26/12/2018 Հայաստան

Պոմիդորը քիչ, տոմատը՝ շատ

Հեղինակ` Հասմիկ Հակոբյան

Վերջին տարիներին Հայաստանի սննդարդյունաբերության ոլորտում գործող ընկերությունները զգալի ավելացրել են պահածոների արտադրությունը: Դա խոսում է այն մասին, որ շուկայում կա հայկական արտադրության պահածոների պահանջարկ:

Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ 2017 թվականին Հայաստանում արտադրվել է 19 հազար 132 տոննա պահածո, ինչը 2016 թվականի համեմատ 31.6%-ով ավելի է: 2018 թվականի հունվար-հոկտեմբերին հանրապետությունում արտադրվել է 21 հազար 87.2 տոննա պահածո՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճելով 22.6%-ով:

Միաժամանակ  պետք է նշենք, որ այս տարի զգալի նվազել է տոմատի մածուկի արտադրության ծավալը:  Մասնավորապես, եթե 2017 թվականի հունվար-հոկտեմբերին Հայաստանում արտադրվել է 2651.9 տոննա տոմատի մածուկ, ապա այս տարվա նույն ժամանակահատվածում՝ 1806.6 տոննա:

Հիշեցնենք, որ 2017 թվականին հանրապետությունում վերամշակող ընկերություններն, ընդհանուր առմամբ,  արտադրել են 2721.6 տոննա տոմատի մածուկ, ինչը 2016 թ-ի համեմատ 12.2 տոկոսով ավելի է:

Ինչո՞ւ է Հայաստանում տոմատի մածուկ քիչ արտադրվում, որոնք են արտադրության ծավալների նվազման պատճառները:  Այս և այլ հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է ոլորտի մասնագետների հետ:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ Գառնիկ Պետրոսյանը փաստեց՝  վերջին տարիներին հանրապետությունում լոլիկի ցանքատարածությունների կրճատման  միտում կա: Նրա խոսքով՝ այս տարի 2017 թվականի համեմատ Արարատի և Արմավիրի մարզերում շուրջ 1550 հա-ով կրճատվել են  լոլիկի ցանքատարածությունները:

Ցանքատարածությունների կրճատման պատճառներից մեկն, ըստ նրա, ջրի սակավությունն է. «Այս տարվա գարնանն արդեն պարզ էր, որ ջրամբարներում ջրի կուտակման խնդիր կա և ամռանը կարող են դժվարություններ առաջանալ  ոռոգման սեզոնին: Իսկ լոլիկն այն բանջարաբոստանային կուլտուրան է, որը վեգետացիայի ամբողջ ժամանակաշրջանում  ջրվում է 16-18 անգամ, իսկ երբ բարձր ջերմաստիճանային ռեժիմ է գրանցվում, բնականաբար, այդ թիվն ավելանում է: Եթե մի քանի օրով ուշ են ջրում, ապա դա բերքատվության վրա լուրջ ազդեցություն է ունենում: Թերևս ցանքատարածությունների պակասն այս խնդիրներով է պայմանավորված»։

Բերքատվության անկումը, ըստ նրա, նաև պայմանավորված էր հուլիսին ջերմաստիճանի շեշետակի բարձրացմամբ՝ ստվերում հասել էր մինչև 43 աստիճանի, ուստի շուկայում դիտվեց լոլիկի գնի բարձրացում: Արդյունքում, վերամշակող ձեռնարկությունները ստիպված էին անհամեմատ ավելի բարձր գնով լոլիկ մթերել:

Հիշեցնենք, որ այս տարի մեկ կիլոգրամ լոլիկը վաճառվում էր 450-600 դրամով, իսկ օգոստոսի վերջին և սեպտեմբերի սկզբին փոքր-ինչ նվազեց՝ 250-400 դրամ: Ինչ վերաբերում է մթերվող լոլիկին, ապա այն մթերվել է 40-52 դրամով: Գառնիկ Պետրոսյանի հայտնեց, որ եթե նախորդ տարի տոմատի մածուկի արտադրության նպատակով  մթերման գինը տատանվում էր 35-45 դրամի միջակայքում, ապա այս տարի՝ 40-52 դրամ:

Պաշտոնական տվյալներով՝ այս տարի վերամշակող ընկերությունները մթերել են 17 հազար 720 տոննա լոլիկ՝ 2017 թվականի 24,500 տոննայի դիմաց: Այսինքն՝ մոտ 7 հազար տոննայով մթերման ծավալը նվազել է: 

Պահածոյագործների և հյութարտադրողների միության նախագահ Երվանդ Թարվերդյանն էլ նշեց, որ պահածոյի մասով Հայաստանը գրեթե ինքնաբավ երկիր է, քանի որ շատ քիչ քանակությամբ է պահածո ներմուծում, բայց մեծ քանակությամբ տոմատ է ներկրվում: Ըստ նրա՝ եթե Հայաստանը միշտ տոմատի մածուկ արտահանող երկիր է եղել, ապա վերջին տարիներին դարձել է տոմատ ներմուծող:

«Ամեն տարի գյուղացիները լոլիկի գինը բարձրացնում են և այսօր տեխնիկական լոլիկի գինը հասել էր 40 դրամի: Եթե 40 դրամով լոլիկ են մթերում, տոմատի  ինքնարժեքի վրա  դա ազդում  է և տնտեսապես շահեկան չէ  դրա արտադրությունը: Այս տարի էլ բերքը վատն էր և այն ֆերմերները, որոնք լոլիկ ունեին, դրանից օգտվեցին և լոլիկի գինն ավելի բարձրացրեցին: Երևի թե պատմության մեջ նման բան չէր եղել, որ տեխնիկական լոլիկը, այսինքն՝ պահածոյի արտադրության համար նախատեսված լոլիկը վաճառեին 100 դրամից ավելի»,- նշեց նա՝ հավելելով, որ այս պայմաններում տոմատի պահածո արտադրելու համար ավելի ձեռնտու է տոմատի մածուկ ներկրել:

Նշենք, որ տոմատի ներմուծման 1 կգ միջին մաքսային արժեքը՝ 2017  թվականին եղել է 1 դոլարին համարժեք, 2018թ-ին՝ 0,94 դոլար: Արտահանման 1 կգ միջին մաքսային արժեքը եղել է  0,96 դոլարին համարժեք դրամ, այս տարի՝ 1,07 դոլար: 

Պետական եկամուտների կոմիտեի պաշտոնական կայքից տեղեկանում ենք, որ այս տարվա առաջին կիսամյակում Հայաստան է ներկրվել 303.6 տոննա տոմատի մածուկ, իսկ 2017 թ-ի նույն ժամանակահատվածում՝ 117.1 տոննա:

Անդրադառնալով գնային քաղաքականությանը՝  Երվանդ Թարվերդյանն ասաց, որ իրականում տոմատի գինը չի բարձրացել, քանի որ կա նաև ներմուծված  տոմատ, մեծ մասը՝ Չինաստանից, իսկ չինական տոմատը աշխարհում համարվում է ամենաէժանը: Որակական առումով էլ, ըստ նրա, այն չի զիջում հայկականին:

«Բնական է, որ տոմատի մածուկ պետք է ներկրվեր: Այս տարվա մթերված լոլիկի քանակը չէր կարող բավարար լինել, որ Հայաստանում պահանջարկի չափով տոմատ արտադրվեր: Կան ընկերություններ, որ լոլիկ չլինելու պատճառով հոսքագծերը կանգնեցրել են»,- նշեց նա:

Իսկ ինչպես տարբերել, թե որն է հայկական արտադրության տոմատը, Երվանդ Թարվերդյանը նշեց, որ հայկական տոմատի մածուկի վրա գրված է՝ արտադրված է տվյալ ընկերության կողմից, սակայն Հայաստանը՝ որպես ծագման երկիր, նշված չէ:

«Կան տարբեր մեթոդիկաներ ապրանքի ծագման երկիրը  որոշելու համար: Որոշ մեթոդներով, եթե անգամ հումքը դրսից է ներկրված, ծագման երկիրը փոխվում է, քանի որ կա արժեքային կանոն՝ օգտագործվում է տարրա, պիտակ և այլն: Հայաստանում վաճառվող տոմատի վրա ծագման երկիրը գրված չէ, իսկ եթե տվյալ ապրանքը արտահանման համար է նախատեսված, ապա դրա համար պարտադիր սերտիֆիկատ են հանում ու համապատասխան ծառայությունը որոշում է՝ ապրանքը հայկական է, թե ոչ»:   

Նա միաժամանակ նշեց, որ հայկական լոլիկն աշխարհում համարվում է ամենահամեղը,  մեր լոլիկի պահանջարկը մեծ է, եթե գրագետ քայլեր իրականացվեն, ապա ամբողջ աշխարհում հայկական լոլիկը մեծ տարածում կունենա:

«Մի քանի անգամ կառավարությունում ասել եմ՝ եթե չմշակված հողերում ամբողջությամբ լոլիկ աճեցնեն, պետությունն անվճար սերմ տա, գյուղացին էլ մշակի և խելամիտ գնով վերամշակող ձեռնարկություններին հանձնի, ապա մենք  վերամշակված տոմատն ամբողջությամբ կարող ենք իրացնել թե Հայաստանում, թե մեր երկրի սահմաններից դուրս»,- ասաց  Երվանդ Թարվեյանը՝ հավելելով, որ այս մասին ասել է բոլոր վարչապետերին, սակայն սայլը տեղից չի շարժվում:

Ինչ վերաբերում է պաշտոնական վիճակագրությանը, որի համաձայն՝ այս տարի Հայաստանում ավելի շատ պահածո է արտադրվել, Պահածոյագործների և  հյութարտադրողների միության նախագահին այդ փաստը տարօրինակ է թվում. «Չի կարող ավելի շատ պահածո արտադրվել մի պարզ պատճառով, որ այս տարի մոտ 5 հազար տոննայով ավելի քիչ բանջարեղեն է մթերվել»:

Նա նաև չբացառեց, որ այս տարի որոշ ձեռնարկություններ հնարավոր է ռեալ ցույց են տվել արտադրության ծավալները:

Երվանդ Թարվերդյանը միաժամանակ նշեց, որ հայկական պահածոների պահանջարկը կա և որքան արտադրվի, այնքան հնարավոր է իրացնել, եթե գրագետ ձևով դա արվի:

«Բազմիցս խնդրել եմ կառավարությանը, որ այս ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկի: Կառավարություն-մարզպետարան-գյուղապետարան օղակներով պետք է նայեն, թե որտեղ ինչն է ավելի լավ աճում և այդ ուղղությամբ աշխատեն: Իրականում պլանավորված տնտեսությունը գերազանց  է, պետությունը թող պլանավորի և աճ ապահովի»,- նշեց նա:

Փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանն էլ անդրադառնալով խնդրի լուծմանը՝ նշեց, որ առաջին հերթին պետք է ոռոգման խնդիրներով զբաղվել՝ փորձելով  հնարավորինս կայուն ջրամատակարարում ապահովել և նաև երաշխիքներ ստեղծել բանջարաբույծների համար՝ հատկապես լոլիկի արտադրությամբ զբաղվող գյուղացիական տնտեսությունների, որ նրանք ամբողջ սեզոնի ընթացքում ապահովված կլինեն կայուն ջրամատակարարումով:

Նրա խոսքով՝ պետք է լուրջ աշխատանքներ տարվեն նաև ցեցի դեմ, որի պատճառով ևս բերքի կորուստ գրանցվեց:

«Այս ուղղությամբ մի շարք գործողություններ ենք նախապատրաստում, և կարծում եմ՝ մեզ կհաջողվի ավելի բարենպաստ վիճակ ստեղծել բուսասանիտարական առումով, քան եղել է այս տարի: Վերջին տարիներին պետական մակարդակով ցեցի դեմ գործնականում լուրջ քայլեր չէին ձեռնարկում, և հիմա մենք փորձում ենք համապատասխան քայլեր իրականացնել: Պայքարը պետք է սկսել ոչ թե այն ժամանակ, երբ ակնհայտ է բերքի կորուստը, այլ շատ ավելի վաղ շրջանում՝ թույլ չտալով հետագա բռնկումներ և զարգացումներ: Հույս ունեմ, որ հաջորդ տարի մենք կունենանք շատ ավելի բարենպաստ վիճակ»,- ընդգծեց նա:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

00:22
Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը տևել է մոտ մեկուկես ժամ
Դավոսում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ոչ պաշտոնական հանդիպում է ունեցել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ: Այս մասին հայտնում են կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Բրազիլիայի նախագահի, Լյուքսեմբուրգի և Եգիպտոսի վարչապետների հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Դավոսում ընթացող Համաշխարհային տնտեսական համաժողովի շրջանակում կարճատև հանդիպումներ է ունեցել Բրազիլիայի նախագահ Ժաիր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
«Օսկարի» հավակնորդները
«Տարվա լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում «Օսկարի» համար պայքարում է 8 ֆիլմ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Ճանապարհների վիճակը՝ 20։00-ի դրությամբ
Ճանապարհաշինարարներն ավտոճանապարհներին կատարում են մաքրման և աղով, ավազով մշակման աշխատանքներ:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Եվրահանձնաժողովը MasterCard-ին տուգանել է 570 մլն եվրոյի չափով
Եվրոպական հանձնաժողովը 570,57 մլն եվրոյի չափով տուգանել է ԱՄՆ-ում գործող Mastercard միջազգային վճարային համակարգին` ԵՄ-ում  անկանխիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Յագլանդ․ ԵԽԽՎ-ում ՌԴ պատվիրակներին ձայնի իրավունքից զրկելը չհանգեցրեց Ուկրաինային Ղրիմի վերադարձին
«ԵԽԽՎ-ում Ռուսաստանի Դաշնության պատվիրակներին ձայնի իրավունքից զրկելը չհանգեցրեց Ուկրաինային Ղրիմի վերադարձին ու չբարելավեց մարդու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
ԵԽ գլխավոր քարտուղար․ «Ես ոչ մի միջոց չունեմ ադրբեջանցի փախստականների հարցը լուծելու համար»
«Ես չունեմ ոչ մի միջոց լուծելու ադրբեջանցի փախստականների խնդիրը»,-այսօր ԵԽԽՎ-ում ի պատասխան ադրբեջանցի պատվիրակի մեղադրանքին, թե 10...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Արարատ Միրզոյան. Դժվար է բանակցել մի կողմի հետ, որը մշտապես հանդես է գալիս ռազմատենչ հայտարարություններով
ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանն ընդունել է ՀՀ-ում Շվեդիայի Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան Ուլրիկ Թիդեստրոմին: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
Փաշինյանն ու Ալիևը կհանդիպեն
Հանդիպումը կկայանա Դավոսում։
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Տիմոշենկոն առաջադրվել է Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնում
Ավելի վաղ Տիմոշենկոն հայտարարել էր, որ գործող նախագահ Պյոտր Պորոշենկոյի հետ դուրս կգա ընտրությունների երկրորդ փուլ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Այսօրվա դրությամբ սուր շնչառական գանգատներով 514 երեխա կա գրանցված
Վերջին օրերին սուր շնչառական վարակներով պայմանավորված իրավիճակը շարունակում է մնալ կայուն: Առողջապահության նախարարությունից հայտնում են, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Կրակոցներ՝ Սուրենավանում
Երեք անձ ձեռքի և ոտքի վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց:
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Մեկ նոր նամականիշ՝ նվիրված «Մեծանուն հայեր. Սիլվա Կապուտիկյանի ծննդյան 100-ամյակը» թեմային
Այսօր, Սիլվա Կապուտիկյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված միջոցառման շրջանակներում, Հայաստանի գրողների միության շենքում, «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
ABBA –ի նոր երգերը կթողարկվեն մինչև տարեվերջ
Բեննի Անդերսոնը նաև ասել է, որ հնարավոր է խումբը ևս մեկ անգամ միավորվի երրորդ երգը ձայնագրելու համար։
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Ռոնադլուն դատարանից հեռացել է ժպիտը դեմքին
Նա ժամանակ է գտել և ստորագրություններ է բաժանել դատարանի մոտ հավաքված երկրպագուներին։
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Լաթաքիայում մեքենա է պայթել
Անվտանգության ուժերին հաջողվել է վնասազերծել ևս մեկ պայթուցիկ։
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Զրույց առանց սուրճի ու հրապարակման
Ինչ վերաբերում է ապագա քաղաքականությանը, հիշենենք, որ օրինակ խաղաղապահների գնալու մասին սովորաբար նախօրոք էր ասվում, հրաժեշտ էր լինում։
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Կոռուպցիոն դրսևորումներ՝ Հրազդանի անտառային ֆոնդի հողերի սեփականաշնորհման ընթացքում
ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ անտառային ֆոնդի հողերից ավելի քան 50 հեկտար հողատարածքի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
ԱԱԾ-ն «հագցնում է» պատգամավորներին
Վերջերս ակտիվ ու սրամտորեն քննարկվում էր կանաչավուն, միանման, անվանական բաճկոնակները, որոնք կրել են ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
ՎԶԵԲ նախագահը մարտին նախատեսում է այցելել Հայաստան
«ՎԶԵԲ ծրագրերը մեծ նշանակություն ունեն կառավարության նախաձեռնած բարեփոխումների և տնտեսական զարգացման օրակարգի համար՝ մասնավոր հատվածի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Կենդանիների տուրքի մասին. Ես զարմանում եմ, որ մարդիկ զարմանում են
Կամ էլ հրահրողներ ու քաղաքական ուղղորդողներ կան
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Մանվել Գրիգորյանը տեղափոխվել է ՔԿՀ
Փաստաբանի խոսքով, սա ամենաճիշտ լուծումը չէր թեկուզ վարույթն իրականացնող մարմնի համար։
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Փաստաբան պատգամավորների արտոնագրերը կասեցվել են
ՀՀ փաստաբանների պալատի խորհրդի 21.01.2019 թվականի նիստում պատգամավորի ներկայացուցչական մանդատ ստացած փաստաբանների փաստաբանական գործունեության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Նախագահը համոզմունք է հայտնել, որ հայ-եգիպտական փոխշահավետ գործակցությունը շարունակական կլինի
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանին այսօր իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետությունում Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության արտակարգ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Փաշինյան. Պատրաստ ենք համագործակցության ՀՅԴ-ի հետ
ՀՅԴ 33-րդ Ընդհանուր Ժողովի մեկնարկից հինգ օր անց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ուղերձ է հղել ժողովի մասնակիցներին ու հյուրերին։ Այն կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Ֆինլանդիայի ԱԳ նախարար․ Ռուսաստանը չի կարող հրաժարվել իր ֆինանսական պարտավորություններից
«Մեզ անհրաժեշտ է կանոնների վրա հիմնված բազմակողմ համագործակցություն՝ կանխելու անկայությունն ու հակամարտությունները, և Եվրոպայի խորհուրդը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Հայ ըմբիշների ուրախ մարզումը՝ Ծաղկաձորում
Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականն ուսումնամարզական հավաք է անցկացնում Ծաղկաձորում, որին մասնակցում են նաև Մաքսիմ Մանուկյանն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Գերմանիայի ներքին հետախուզությունում բարձր պաշտոն է ստացել ազգությամբ թուրքը
Ազգությամբ թուրք Սինան Սելենը նշանակվել է Գերմանիայի ներքին հետախուզության պետի տեղակալի պաշտոնում: Սա առաջին դեպքն է, երբ հետախուզության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Աշոտ Բարսեղյան. «Արմավիրն» իր խաղով մեզ մտածելու տեղիք տվեց»
Մրցաշրջանի երկրորդ հատվածին նախապատրաստվող «Գանձասար-Կապանը» ստուգողական խաղում երեկ 1:3 հաշվով զիջել էր ռուսական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Լապշինը ՀՀ ՊՆ-ին խնդրել է իրեն թույլ տալ այցելել սահմանային գոտի
15:08 22/01/2019

Լապշինը ՀՀ ՊՆ-ին խնդրել է իրեն թույլ տալ այցելել սահմանային գոտի

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}