Տնտեսություն 15:56 12/01/2019 Հայաստան

Գազի «թավշյա» գինը

Հեղինակ` Հասմիկ Հակոբյան

Օրեր առաջ ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ ռուսական գազը Հայաստան կմատակարարվի հազար խմ-ի դիմաց 165 դոլարով՝ 150-ի փոխարեն, սակայն սպառողների համար գազը, ըստ նրա, չի թանկանա:

Այս հայտարարությունից պարզ չէ, թե սպառողներին դեռ որքան ժամանակ հնարավոր կլինի այդ գնով գազ մատակարարել, բացի այդ հարց է առաջանում՝ արդյոք գազի գինը կփոխվի իրավաբական անձանց համար, թե՞ նրանք նույնպես կշարունակեն վճարել հին գնով: Հաջորդ հարցն այն է, թե  ի՞նչ ռեսուրսների հաշվին է պահպանվելու գազի գինը սպառողների համար, եթե սահմանին այն թանկանում է 10%-ով:

Որո՞նք են գազի գնի բարձրացման պատճառները,  ի՞նչպես այն կազդի տնտեսության վրա. այս հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանի և էներգետիկ աշխարհաքաղաքականության և միջազգային անվտանգության հարցերով մասնագետ Արմեն Մանվելյանի հետ:

Գազի գինը քաղաքական հարց է
Տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը կարծում է, որ  գազի գնի շուրջ պայմանավորվածությունը բացառապես պետք է քաղաքական հարթության մեջ դիտարկել:

Նրա խոսքով՝ ինչպես նախորդ կառավարությունների, այնպես էլ այս կառավարության օրոք  գազի գինը ձևավորվել է Հայաստանի և Ռուսաստանի իշխանությունների պայմանավորվածության արդյունքում:

«Հարցը պետք է այս կոնտեքստում դիտարկել, քանի որ եթե նայում ենք Ռուսաստանի կողմից տարբեր երկրներին մատակարարվող գազի սակագնին, տեսնում ենք, որ դրանով նա փորձում է վերաբերմունք ցույց տալ ռազմավարական, գործընկերային, ինչպես նաև  ոչ այդքան գործընկերային  երկրների նկատմամբ: Թեև 15 դոլարով թանկացումն այդքան ահռելի չէ, այդուհանդերձ, դրանով  Ռուսաստանը որոշակի մեսիջներ է հղում: Իմ խորին համոզմամբ, գազի գնի թանկացմանը նպաստել է քաղաքական գործոնը»,- ասում է Կառլեն Խաչատրյանը:

Տնտեսագետը նույնպես նկատում է,  որ Փաշինյան-Պուտին բանակցություններից միայն գիտենք՝  սպառողի համար  գազի գինը 150 դոլար է, իսկ մնացած հարցերը դեռևս անպատասխան են, այսինքն, ըստ նրա, չկա  թափանցիկություն:

«Չենք հասկանում գազի սակագինն ի՞նչ ռեսուրներից է ծածկվելու, բացի այդ,  գնի պահպանումը վերաբերում է միայն ֆիզիկական  սպառողներին, թե՞ կազմակերպություններին էլ: Այստեղ օգտագործվում է սուբսիդավորում տերմինը, իսկ դա ենթադրում է, որ դա իրականացվելու է պետական միջոցների հաշվին,  այսինքն՝ հարցեր կան, որոնց պատասխանները քանի դեռ չկա, հստակ դիրքորոշում կամ մեկնաբանություն չես կարող անել, ավելի շատ գուշակություններ ենք անում»,- նշում է նա:

Կառլեն Խաչատրյանը կարծում է, որ գազի գնի թանկացումն ի վերջո բերելու է սոցիալական խնդիրների. «Չեմ կարծում, որ սուբսիդավորման մեխանիզմը երկար ժամանակ կգործի,  վաղ թե ուշ սպառողն իր մաշկի վրա այդ թանկացումը զգալու է, իսկ դա, բնականաբար, եղած սոցիալական խնդիրների պայմաներում լուրջ խնդիրներ կառաջացնի»:

Գազ մատակարարող պետությունը գին թելադրողի դերում
ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի միջազգային հարաբերությունների բաժնի ավագ գիտաշխատող, էներգետիկ աշխարհաքաղաքականության և միջազգային անվտանգության հարցերով մասնագետ Արմեն Մանվելյանի խոսքով՝ գազի գնի փոփոխությունը  պայմանավորված է միջպետական հարաբերություններով, քանի որ ի տարբերություն նավթի,  գազի գնի ձևավորման միջազգային գնագոյացման համակարգ գոյություն չունի:

«Եթե նավթի գներն ամբողջ աշխարհում նույնն են և այն չափվում է Լոնդոնի կամ Նյու Յորքի բորսաների գներով, ապա գազի գների դեպքում նման համակարգ գոյություն չունի: Օրինակ՝ Ճապոնիայում գազի գինը 600 դոլար է, Եվրոպայում՝ 250-300 դոլար: Այսինքն՝ գնային տատանումը գազի համար նորմալ է և այս դեպքում գազ մատակարարող պետությունը միշտ առավելություն ունի՝ գին թելադրողի դերում է: Եւ շատ հաճախ գինը որոշվում է քաղաքական և տնտեսական հարաբերություններով»,- ընդգծեց նա:

Արմեն Մանվելյանը կարծում է, որ գազի գնի թանկացումը հնարավոր է կապված լինի «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերության դեմ սկսված որոշակի գործընթացներից:

«Շատ հնարավոր է, որ դա կապված է  այդ երևույթի հետ, և դրա համար որոշվեց սակագինը բարձրացնել: Խնդիրը նրանում է, որ գնագոյացման քաղաքականությունը գտնվում է Հայաստանի կառավարության  ձեռքում, Կրեմլը որոշում է գազի գինը սահմանին, բայց Հայաստանի ներսում գազի գինն արդեն որոշվում է պետություն-մատակարար բանակցությունների արդյունքում: Հնարավոր է, որ գնի բարձրացումը անձնավորված, քաղաքական որոշում էր, թեև պետք է նաև նշել, որ ռուսական գազի գինը Եվրոպայում թանկացել է, հնարավոր է նաև դրանով բացատրեն, որ ընդհանուր թանկացում կա»,- ասաց փորձագետը՝ հավելելով, որ Բելառուսում ևս ռուսական գազը թանկացել է. հունվարի 1-ից այն կազմում է 127 դոլար:

Միաժամանակ նշում է, որ տարածաշրջանում ամենաէժան գազը մատակարարվում է Հայաստանին. «Օրինակ, Վրաստանը 1000 խմ ադրբեջանական գազը գնում  է 200-215 դոլարով, Թուրքիան՝ 290 դոլարով, Իրանը Թուրքիային իր գազը վաճառում է 300-400 դոլարով»:
Արմեն Մանվելյանի խոսքով՝ գազի գնի թանկացումը նաև մեր իշխանության ոչ կոմպոնենտ մարդկանց պահվածքի հետևանք կարող է լինել, այսինքն՝ ժամանակին համապատասխան մարդիկ դրանով  չեն զբաղվել, չեն հասկացել, որ իրենց արած քայլերն ինչ հետևանքներ կարող են ունենալ:

«Դա վերաբերում է վարչապետի շուրջ գտնվող մարդկանց, որոնք պատասխանտու էին սրա համար: Վարչապետը չի կարող գազի գնի ձևավորման ամեն դետալը հասկանալը: Պետք է նշեմ, որ Փաշինյան-Պուտին հանդիպումից առաջ հանդիպել եմ վարչապետի խորհրդականներից մեկի հետ, խոսել ենք այս թեմայից և այնպիսի տպավորություն եմ ստացել, որ ինքն էլ չի հասկանում, բայց պարտավոր էր հասկանալ, այդ մարդը լսել անգամ  չգիտի և չի հասկանում, թե խնդիրը ինչպես պետք է լուծել: Սա լուրջ պրոբլեմ է, քանի որ մեզ բոլոր ուղղություններով մասնագետներ են պետք»,- նշում է փորձագետը:

Նա ևս փաստում է, որ այս բանակցություններից պարզ չէ, թե սահմանին 165 դոլար սակագինը որքան կպահպանվի: Ըստ Արմեն Մանվելյանի՝ 15 դոլարի թանկացումը մեր տնտեսությունը կարող է «մարսել», բայց եթե ևս 15 դոլարով  թանկանա, ապա խնդիրներ կունենանք:

«Հանուն ճշմարտության պետք է ասել, որ այս խնդրի առաջ չէինք կանգնի, եթե նախկին իշխանությունները համառորեն չձգտեին գազի գինը սահմանին էժանացնել, իսկ Հայաստանի ներսում պահել նույնը: Վերջին անգամ այդ էժանացումը եղավ նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի ժամանակ, երբ սահմանին գազի գինը 165 դոլարից  իջավ 150 դոլարի: Ես այն ժամանակ էլ ասել եմ, որ սա ճիշտ քայլ  չէ, քանի որ երբ տնտեսությունը սովորում է էժան գազին, իսկ գինը միշտ չի կարող պահպանվել, թանկանալու դեպքում տնտեսությունը կանգնելու է կոլապսի առաջ, և ամեն անգամ խնդիր ենք ունենալու մինչև տնտեսությունն ադապտացվի գազի նոր գնին: Ժամանակին, երբ գազի գինը սահմանին 186 դոլար էր, մեր տնտեսությունը նորմալ աշխատում էր: Էներգետիկ ռազմավարության բացակայության հետևանք է սա: Ես հիմա չգիտեմ այս մասին կմտածեն, թե ոչ, բայց խորհուրդ եմ տվել, որ ռուսների հետ բանակցություններում գոնե առաջիկա երեք տարվա համար գազի գնի շուրջ համաձայնության գան, որպեսզի գազի գինը պահպանվի և այդ ընթացքում  էներգետիկ ռազմավարություն մշակվի»,- ասաց նա:

Անդրադառնալով «ՀայՌուսգազարդ»-ի բաժնետոմսերի 20 տոկոսը ռուսական «Գազպրոմին» վաճառելու մասին համաձայնագրին, Արմեն Մանվելյանը նշեց, որ այդ համաձայնագրով Ռուսաստանի կողմից «Գազպրոմ Արմենիա»-ի միջոցով գազի մատակարարումը տևելու է մինչև 2043 թվականը: Ըստ նրա՝ շատերին թվում է, որ պայմանագրով Հայաստանը չի կարող այլ երկրից գազ գնել, բայց դա այդպես չէ, մենք կարող ենք այլ երկրներից, այդ թվում՝ Իրանից գազ  գնել, քանի որ պայմանագիրը սահմանափակում չի դնում:

«Եթե կարող են էժան գազ գնել, ապա թող գնեն, ուղղակի այս պայմանագրով սահմանվում է, որ մինչև 2043 թվականը Հայաստանում սպառման ներքին շուկայի գազի վաճառքով զբաղվելու է «Գազպրոմ Արմենիան»: Դրա մասին է պայմանագիրը, այսինքն՝ քո երկրի ենթակառուցվածքները պատկանում են տվյալ ընկերությանը»,- նշեց փորձագետը:

Ինչ վերաբերում է Իրանից գազի ներմուծմանը, Արմեն Մանվելյանն ասաց, որ բարձավոլտ Էլեկտրահաղորդման երրորդ գծի կառուցման պարագայում Հայաստանը «Գազի էլեկտրաէներգիայի դիմաց» ծրագրի շրջանակներում կկարողանա Իրանից գազի ծավալներն ավելացնել  2-3 անգամ, իսկ Իրանին նույնքան շատ էլեկտրաէներգիա մատակարարել:

Նշենք, որ իրանական կողմից ստացվող գազը Հայաստանում էլեկտրաէներգիա է դառնում և վերադառնում Իրան:

Նա հիշեցրեց, որ Հայաստան-Իրան երրորդ բարձարավոլտ ցանցը  պետք է շահագործման հանձնվեր նախորդ տարի, բայց դեռ այդ ծրագիրը «դոփում» է տեղում:

Միաժամանակ Արմեն Մանվելյանը հայտնեց, որ Իրանը գազի արդյունահանման խնդիր ունի, Իրանը իր իսկ արտադրած գազի հիմնական սպառողն է: Այսինքն՝ Իրանից էժան գազ բերելը խնդիր է:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

19:37
ԱԱ. Գեղասահորդ Սլավիկ Հայրապետյանը 31-րդն է
Ճապոնիայի Սայտամա քաղաքում ընթացող գեղասահքի աշխարհի առաջնության կարճ ծրագրում Հայաստանի ներկայացուցիչ Սլավիկ Հայրապետյանը 35 մասնակիցների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
ՊԵԿ-ի հորդորը Բագրատաշենում կայանված աջ ղեկով մեքենաների սեփականատերերին
2019թ. մարտի 19-ին ուժի մեջ է մտել «Աջակողմյան ղեկային տեղաբաշխմամբ տրանսպորտային միջոցների ներմուծումն արգելելու մասին» ՀՀ օրենքում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Ազատազրկված քուրդ ընդդիմադիր գործչին պարգևատրելու եկած ֆրանսիացիներն արտաքսվել են Թուրքիայից
Թուրքիան երկիր մուտք գործելու թույլտվություն չի տվել Ֆրանսիայի երկու քաղաքացիների, ովքեր Ստամբուլ էին ժամանել Սելահաթթին ԴԵմիրթաշին պարգևատրելու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Ստեպանենկոյի հաշիվներին «միլիոններ» են գտել. Պետրոսյանի փաստաբան
Հումորիստ  Եգենի Պետրոսյանի փաստաբան Սերգեյ Ժորկինը հայտարարել է, որ դատարանը ժողովրդական դերասան Ելենա Ստեպանենկոյի «հաշիվներում իբր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
Ֆուտզալ. Հայաստանի հավաքականը կմրցի Իտալիայի հետ
Ֆուտզալի Հայաստանի հավաքականը ընկերական հանդիպումներ է անցկացնելու: Այս մասին տեղեկացնում է ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքը: Իտալիայի ֆուտբոլի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
ԵԱՏՄ-ում ռոումինգի չեղարկման ուղղությամբ աշխատանքներ են տարվում. Տիգրան Սարգսյան
Եվրասիական տնտեսական միության տարածքում աշխատանքներ են տարվում ռոումինգի չեղարկման  ուղղությամբ: Այս մասին «Կոմսոմոլսկայա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Շաբաթօրյակ՝ ինքնակազմակերպման տրամաբանության մեջ
Մարտի 23-ին հանրապետության ողջ տարածքում, 10 մարզերում, շուրջ 500 համայնքներում և մայրաքաղաք Երևանում կանցկացվի այս տարվա առաջին շաբաթօրյակը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Մարգարիտա Գասպարյանը պարտվել է Մայամիի մրցաշարի հենց առաջին շրջանում
Հայկական արմատներով ռուս թենիսիստուհի Մարգարիտա Գասպարյանը չի կարողացել դուրս գալ Մայամիի մրցաշարի երկրորդ շրջան: Մրցաշարի մեկնարկում նա երեք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Քննարկվել են Հայաստանի և Շվեդիայի միջև համագործակցության խորացման հեռանկարները
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է Շվեդիայի Թագավորության միջազգային համագործակցության զարգացման հարցերի նախարար Փիթեր Էրիքսոնի գլխավորած...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Տիգրիսում լաստանավի շրջվելու հետևանքով մի քանի տասնյակ մարդ է զոհվել
Իրաքի հյուսիսում՝ Տիգրիս գետում լաստանավ  է շրջվել։  Վթարի հետևանքով զոհվել է 40 մարդ։ Այս մասին գրում է «Ռոյթերզ»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Աննա Հակոբյանը Հաց բերողի մորը հանձնել է մրցանակը
Վարչապետի տիկին, «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Աննա Հակոբյանը մարտի 20-ին այցելել է Արթուր Սարգսյանի (Հաց բերողը)...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
«Տարածքների հանձնումն Արցախի և Հայաստանի անվտանգության ոչնչացում է». Մասիս Մայիլյան
Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանը «Ռեգնում» գործակալության գլխավոր խմբագրին  տված հարցազրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Հայաստանի ազգային հավաքականը մեկնել է Բոսնիա և Հերցեգովինա
Մարտի 21-ին Հայաստանի ազգային հավաքականը և ՀՖՖ ֆուտբոլային պատվիրակությունը Երևան-Սարաևո չարտերային չվերթով մեկնեցին Բոսնիա և Հերցեգովինա, որտեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Զեյնալյան. Վերացրել ենք պարտադիր մոլախաղերը ՔԿՀ-ներում
Այսօր Ազգային ժողովի Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովում ներկայացնելով 2018թ-ի ոլորտում կատարված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Նախկին զոքանչի նկատմամբ դանակի գործադրմամբ ավազակություն է կատարել
ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ 62-ամյա կնոջ նկատմամբ դանակի գործադրմամբ կատարված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Հայաստանը մասնակցում է Հնագույն քաղաքակրթությունների ֆորումին
2018 թ. հուլիսի 13-ից Հայաստանը հանդիսանում է կազմակերպության լիիրավ անդամ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Որոշ դեպքերում հարազատ եղբայրները չեն կարող ծառայել նույն զորամասում
Գործադիրը հավանություն է տվել «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:01
Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Նուրսուլթան Նազարբաևի հետ
Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր հեռախոսազրույց է ունեցել Ղազախստանի Հանրապետության առաջին նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Հայաստանում 100 տոկոսով վարկ կա՞. վարչապետի զարմանքը
Գործադիրի այսօրվա նիստում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադառնալով վարկերի  տոկոսներին՝ նշեց, որ քաղաքացիները շարունակում են բողոքել, որ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Բոսնիա և Հերցեգովինա-Հայաստան. Կադրային 2 պարզաբանում ՀՖՖ-ից
Մարտի 23-ին Սարաևոյի «Գրբավիցա» մարզադաշտում կկայանա Եվրոպայի 2020 թվականի առաջնության ընտրական փուլի Բոսնիա և Հերցեգովինա-Հայաստան...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Ֆոտոշարք՝ Դաունի համախտանիշի համաշխարհային օրվա առթիվ
Մարտի 21-ին դաունի համախտանիշի միջազգային օրն է: «Մենք պետք է կոտրենք դաունի համախտանիշ ունեցող մարդկանց նկատմամբ կարծրատիպերն և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Թանգարաններին սպառնում են
«Մենք պետք է հասկանանք, որ ռիսկերը հնարավոր է հարյուր տոկոսով հասցնել նվազագույնի միայն փակելով բոլոր թանգարանները»,- ասել է Միխայիլ Պիոտրովսկին։
Աղբյուր` Panorama.am
16:33
Մովսիսյանը միացել է FAF-ին օրհներգի կատարման ժամանակ
Մեկնարկում է Եվրո 2020-ի նախընտրական փուլը: Հայաստանի ազգային հավաքականի երկրպագուների Առաջին հայկական ճակատ (FAF) շարժման անդամները հավաքականի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:21
Պարզվել է «Հայինկասացիա» ՓԲԸ–ից առանձնապես խոշոր չափերով առերևույթ գողություն կատարած անձի ինքնությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչությունում՝ «Հայինկասացիա» ՓԲԸ–ից կատարված առանձնապես խոշոր չափերով գողության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:12
Վարդենյաց լեռնանցքը ծանրաքաշ և կցորդիչով տրանսպորտային միջոցների համար փակ է
ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ այսօր՝ ժամը 15:00-ի դրությամբ, Վարդենյաց լեռնանցքը ծանրաքաշ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Բոսնիա և Հերցեգովինա-Հայաստան հանդիպումը կսպասարկեն դանիացիները
Մարտի 23-ին՝ Սարաևոյի «Գրբավիցա» մարզադաշտում, կկայանա Եվրո-2020-ի ընտրական փուլի Բոսնիա և Հերցեգովինա-Հայաստան հանդիպումը:Խաղը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:54
Կընդլայնվեն մատչելի պայմաններով ուսանողական վարկեր ձեռք բերելու հնարավորությունները
Կառավարությունն ընդունել է համապատասխան որոշում, որը կնպաստի բուհերի ուսանողներին տրամադրվող ուսումնական վարկերի մատչելիության բարձրացմանը:...
Աղբյուր` Panorama.am
15:49
Քոչարյան. Փաշինյանից ուզում եմ լսել ոչ թե պռավալների, այլ ձեռքբերումների մասին
«Ես կառավարության ղեկավարից չեմ սպասում, որ լսեմ, թե որտեղ է պռավալ եղել, որտեղ չի եղել, ես կառավարության ղեկավարից ուզում եմ լսել, թե...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը առաջարկում է Mastercard քարտերով գնումներ կատարել ակնթարթորեն առանց PIN- ի
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը առաջարկում է գնումներ կատարել Mastercard քարտերով`POS- տերմինալին մեկ հպումով: ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի Mastercard քարտերը...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Կարեն Քոչարյան. Ես Փաշինյանից ուզում եմ լսել ոչ թե պռավալների, այլ ձեռքբերումների մասին
15:35 21/03/2019

Կարեն Քոչարյան. Ես Փաշինյանից ուզում եմ լսել ոչ թե պռավալների, այլ ձեռքբերումների մասին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}