Մշակույթ 19:47 10/11/2020 Հայաստան

Համլետ Պետրոսյան. Հայ մշակույթը հայտնվելու է շնաբարո ծաղրուծանակի ներքո

ՀՀ վարչապետի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի նախագահների հայտարարության համաձայն՝ Լեռնային Ղարաբաղի Աղդամի, Քարվաճառի, Քաշաթաղի շրջանները վերադարձվելու են Ադրբեջանին, ինչպես նաև թշնամին մնում է մինչև այժմ իր զբաղեցրած դիրքերում։ Արցախի ամեն մի շրջանում, այդ թվում՝ Հադրութ, Քարվաճառ, Քաշաթաղ, մոտավորապես, մինչև 500-700 հուշարձան կա, դրանց զգալի մասը շատ մեծ արժեք են ներկայացնում։

«Ադրբեջանի բռնազավթման մշակութային քաղաքականությունը հանգում է նրան, որ ջարդում են այն ամենը, ինչը գտնում են, որ աշխարհը դրանց մասին տեղյակ չէ, որոշներն առանձնացնում են՝ աշխարհին ներկայացնելով որպես աղվանական մշակույթ, ցույց տալու, թե ադրբեջանցիները աղվանների հետնորդներն են։ Կարծում եմ՝ այդ տենդենցն այդպես էլ շարունակվելու է»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց Տիգրանակերտի պեղումներն իրականացնող արշավախմբի ղեկավար, ԵՊՀ մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը։

Նա նշեց, որ այն հուշարձանների մեծ մասը, որոնք շատ հայտնի չեն գիտական հասարակությանը, խորհրդանշական իմաստ, նշանակություն ձեռք չեն բերել, ամենայն հավանականությամբ, ինչպես Ադրբեջանը նախորդ ժամանակներում արել է, ոչնչացնելու է։ Այն հուշարձանները, որոնք շատ հայտնի են, գիտական շրջանառության մեջ են, օրինակ Դադիվանքը, Ծիծեռնավանքը, որոնք  60-ականներից ի վեր ադրբեջանցիները համարում են ոչ թե հայկական, այլ աղվանական, հնագետը կարծում է, դրանք կպահպանեն ու Ադրբեջանը կներկայացնի որպես ոչ հայկական մշակութային ժառանգություն։

Հ. Պետրոսյանը, ով 16 տարի Տիգրանակերտի հնագիտական հուշարձանում պեղումներ է իրականացնում, նշեց, որ այն  հայկականության ամենավաղ և ամենահավաստի վկայությունն է այդ տարածքում։

Նա ասաց՝ ամեն ինչ արել է, որ երբեք չգա այս օրը։

«Հայկական կողմը ոչ թե բանակցություններ է սկսել, այլ կապիտուլյացիայի է ենթարկվել։ Բանակցությունների ժամանակ կարելի է ինչ-որ բաներ ասել, օրինակ՝ այսքան հողը ձեզ տանք, դրա փոխարեն այս 1/10 հողը մեզ տվեք։ Մեր իշխանություններն իրենց ապաշնորհությամբ ոչ մի հնարավորություն մեզ չթողեցին։ Ես ամեն ինչ արեցի, որ այդ տարածքները հայկական են»,- ընդգծեց մշակութաբանը։

Նա նշեց, որ Արցախի տարածքում մեծ թվով եկեղեցիներ, վանքեր կան բազմաթիվ արձանագրություններով, սակայն Տիգրանակերտը այդ բոլորից հին է առնվազն 500-600 տարով։

«Փաստորեն այդ հուշարձանը, որը Կովկասի զարդն է, մարգարիտն է և հայկական է, այդպես ապաշնորհաբար թողեցինք իրենց»,- ցավով արձանագրեց Հ. Պետրոսյանը։

Հաջորդը Դադիվանքն է՝ Քարվաճառի շրջանում։ Նրա խոսքով, վանքի պատերին 100-ից ավելի արձանագրություններ կան, պատերը ոնց որ մագաղաթ լինեն։

6-7-րդ դդ. թվագրվող Ծիծեռնավանքի հետ, հնագետի ներկայացմամբ, ամբողջ Կովկասում կարող է համեմատվել Աշտարակի Ծիրանավորը, Երերույքի բազիլիկան. այն քրիստոնյա աշխարհի գագաթային ստեղծագործություններից է։

Հադրութի շրջանում մնացել են բազմաթիվ ամրոցներ, նաև Գտչավանքը, որը բացառիկ եկեղեցի է։

«Արցախում երևի ունենք 3-4 գմբեթավոր եկեղեցի՝ Վանքասարի, Գանձասարի, Դադիվանքի եկեղեցիները, Գտչավանքի եկեղեցին»։

Եվ այդ ամենը մնում է իրենց։ Նրանք, ովքեր այդ ամենը հանձնում են, չեն հանձնում, երբեք չեն մտածել մշակույթի մասին, նրանք քաղաքական խաղեր են խաղում։ Կորուստները շատ-շատ մեծ են։ Գոնե ադրբեջանական կեղծ գիտակներն այդ ամենը կհամարեն իրենց սեփականը, աշխարհին ցույց տալու համար կպահպանեն։ Բայց այն խաչքարերը, եկեղեցիները, մատուռները, որոնք հայ շինականի, արհեստավորի, հավատացյալի սիրեցյալ վայրերն են եղել, անպայմանորեն կոչնչացնեն»,- ասաց Հ. Պետրոսյանը։

Նա այլևս հույս չունի, որ պեղումներ կիրականացնի Տիգրանակերտում։

«Ադրբեջանը, կարծում եմ, նախ կցուցադրեն, թե մենք ինչքան վատ գիտնականներ ենք, ինչքան սխալ ենք հետազոտել այդ պատմությունը։ Իրենք 30 տարի Տիգրանակերտի տարածքում աշխատել են, նույնիսկ չեն հասկացել, որ այնտեղ քաղաք կա։ Հիմա հաղթողի սնապարծությամբ կծաղրեն մեզ, մեր արժանիքները, սխալ կհանեն, որ աղվանական է, չնայած անունը Տիգրանակերտ է»,- ասաց Հ. Պետրոսյանը։

Նա շեշտեց՝ այդ ամենը ոչ միայն պարտություն է, այլև հայերը և հայ մշակույթը հայտնվելու է այդ շնաբարո ծաղրուծանակի ներքո. «Թուրքերից մեծահոգություն չպետք է սպասել։ Իրենք ոչ միայն չեն հասկանալու, չեն գնահատելու, այլ իրենց չհասկացածի դիրքերից սկսելու են ծաղրել մեր մշակույթը, մեր հետազոտությունները»։

Հ. Պետրոսյանը նշեց, որ հայտնվելով Տիգրանակերտում՝ ադրբեջանցիները գոնե իրենց սուտը կբացահայտեն, մի քանի հեքիաթ կցնդի։

«Ասում էին՝ մենք գնում ենք դաշտերից քար ենք հավաքում, գիշերը պարիսպ ստեղծում։ Պարիսպի ամեն մի քարը մինչև 1,5 տոննա է։ Երևի իրենք կգան, ուսերը կհենեն, հպարտորեն կնայեն դեպի տափաստանը և հասկանան, որ որոշ տեղերում իրենք էլ են սուտասան եղել, միայն մենք չենք, որ մեզ մեղադրում են որպես սուտասան»,- ասաց  պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

15:32
Հայ ռազմագերիների հայրենադարձության հարցի քննարկումը չընդգրկվեց ԵԽԽՎ օրակարգում
Այսօր Ստրասբուրգում մեկնարկեց Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի ձմեռային նստաշրջանը, որն անցկացվում է հիբրիդային տարբերակով՝ հունվարի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:27
Բարձր ենք գնահատում ԱԱՆ-ի դերը Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման կարգավիճակի որոշման գործում.Արմեն Գրիգորյանը՝ Ջեյք Սալիվանին
Հայկական կողմը բարձր է գնահատում Միացյալ Նահանգների դերը ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման և Ղարաբաղի կարգավիճակի որոշման գործում:...
Աղբյուր` Panorama.am
15:01
Պարոն Փաշինյան, ո՞րն է այժմ ձեր առջև դրված հաջորդ հակահայկական նպատակը. Արա Աբրահամյան
Ռուսաստանի հայերի միության նախագահ Արա Աբրահամյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրառում է կատարել՝ ուղղված Նիկոլ Փաշինյանին․ «Պարոն Փաշինյան,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Էրդողանը քննադատում է ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներին՝ Արցախի պատերազմի պատճառով Թուրքիային ԱԹՍ-ների տեսախցիկներ չվաճառելու համար
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը քննադատել է երկրի ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներին «վատ հարևաններ» լինելու համար` թուրքական անօդաչու...
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Yereva.Today. Թուրքերը Մառնեուլում ջարդուխուրդ են արել Հայաստան եկող 30-ից ավելի բեռնատար
Երեկ կեսգիշերն անց Մառնեուլում թուրքերը հարձակվել են հայկական բեռանատար մեքենաների շարասյան վրա, ջարդ ու խուրդ են արել բեռներ փոխադրող 30 ից...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Փաստաբաններ. Վահե Հակոբյանի դեմ սկսված գործընթացը բավական հեռու է իրավական տիրույթից
Սյունիքի նախկին մարզպետ Վահե Հակոբյանի փաստաբաններ Էրիկ Ալեքսանյանը  և Ժիրայր Ղարագյոզյանը տարածել են հայտարարություն, որտեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:46
Ուկրաինայի ԱԳ նախարարը Ռուսաստանին անվանել է թշնամի, Նավալնիին՝ ընկեր
Ուկրաինայի արտգործնախարար Դմիտրի Կուլեբան հայտարարել է, որ Կիևը պաշտպանում է Ալեքսեյ Նավալնիին ազատելու կոչերը, քանի որ նա Ռուսաստանի նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:40
Քաղաքագետ. Տոնոյանն այնպես է խոսում, կարծես հաղթանակած բանակի հրամանատար լինի
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը, անդրադառնալով «Մեդիամաքս»-ին պաշտպանության նախկին նախարար Դավիթ Տոնոյանի տված հարցազրույցին,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:34
Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 3 նոր դեպք է գրանցվել
Արցախում հունվարի 24-ին կատարվել է 65 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության  3 նոր դեպք: Վարակակիրները նախկինում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Խաժակյան. Երևանի սրտում տեղի է ունենում ապօրինություն
Երևանի ավագանու «Լույս» խմբակցության անդամ Դավիթ Խաժակյանն ահազանգում է Երևանի սրտում՝ Օպերայի և բալետի թատրոնի շենքից քիչ հեռու...
Աղբյուր` Panorama.am
14:24
Տիգրան Աբրահամյան. ՌԴ-ն կարևոր ազդեցություն ունի թուրք-ադրբեջանական ագրեսիան զսպելու գործում
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Ռուսաստանի Դաշնությունում տեղի ունեցող ներքաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:19
Ինչո՞ւ է «Իսկանդերը» Շուշիի վրա կրակել, ինչո՞ւ դրանով հարված չի հասցվել ադրբեջանական թիրախներին. Հակոբյան
«Ուղիղ 100 տարի առաջ, երբ Շուշին հայաթափվում էր, թուրքերի խորհրդով էր արվում։ Եվ այսօր էլ թուրքերը հասկանում են Շուշիի ստրատեգիական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Թուրքիայում հայ համայնքի երիտասարդները հանդիպել են Էրդողանի գրասենյակի ղեկավարի հետ
Հունվարի 22-ին Թուրքիայի հայ, հույն, ասորի և հրեա համայնքների երիտասարդները Անկարայում հանդիպել են Թուրքիայի նախագահի գրասենյակի ղեկավարներից...
Աղբյուր` Panorama.am
13:58
Թուրքիայում թողարկվել է Ադրբեջանի հաղթանակին նվիրված հուշադրամ` ներառյալ Արցախը․ թուրքագետ
Թուրքիայում թողարկվել է Արցախյան երկրորդ պատերազմում Ադրբեջանի հաղթանակին նվիրված հուշադրամ։ Այս մասին գրել է թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Լուկաշենկոյի երկրպագուն ներխուժել է հոկեյի դաշտ ու համբուրել նրա շուրթերը
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի երկրպագուն դիմել է ծայրահեղ քայլի՝ նախագահի հետ սելֆի անելու համար։ Ինչպես գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
Լոքդաունի ընթացքում ՀՀ-ն օրական մինչև 40 մլն դոլարի ՀՆԱ-ի կորուստ է ունեցել. Մելքումյան
«Ես հակված եմ, որ մենք հանձնաժողովում աշխատելու համար լավագույն փորձագետներին գտնենք, որպեսզի կարողանանք լավ վերլուծություն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:32
Արցախում ստեղծվել է ՆԳՆ
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանն ստորագրել է հրամանագիր Արցախի Հանրապետության Նախագահի 2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
Շների հոշոտած ոչխարները տեղում են, փորձաքննություն դեռ նշանակված չէ
Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի տարածքում հունվարի 19-ին հոշոտված ոչխարները շարունակում են մնալ աջ ու ձախ ընկած։ Տարածքում սննդի հարուստ պաշար...
Աղբյուր` Panorama.am
13:14
Նիկոլ Փաշինյանի մերձավոր շրջապատը սկսել է որոնել փախուստի ճանապարհներ. Արմեն Աշոտյան
«Պատերազմը հասունացրել, իր այս խորությամբ, դաժանությամբ, տևողությամբ հայ ժողովրդի գլխին բերել է Նիկոլ Փաշինյանը, թե անվտանգային, թե...
Աղբյուր` Panorama.am
13:04
Դեսպան է նշանակվելու մի կին, որն ընդամենը գիտի անգլերեն. սա աղետ է. Նաիրա Զոհրաբյան
«Եկեք մի կողմ դնենք, որ Լիլիթ Մակունցը հանդարտ, անգլերեն իմացող կին է։ Ես ուզում եմ հիշեցնել, թե ինչպես էր ԱԺ ամբիոնից ընդդիմադիր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:58
ՊՆ. Ստեղծվել է ձմեռային զորակոչի ընթացքում բողոքների քննարկման հանձնաժողով
Պաշտպանության նախարարի հրամանով ՀՀ պաշտպանության նախարարին կից հասարակական խորհրդի հովանու ներքո ստեղծվել է ձմեռային զորակոչի ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Գեղամ Նազարյան. Ստեղծում ենք փաստահավաք խումբ
Ճշմարտություն սերունդների համար
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Դալարիկ գյուղ այրվել են անվադողեր, գազի ջեռուցման կաթսա և կենցաղային իրեր
Հունվարի 25-ին, ժամը 05:07-ին Արմավիրի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Դալարիկ գյուղի տներից մեկին կից տարածքում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
COVID-ի հիմնադրամի գումարներն ինչի՞ վրա են ծախսվել, ինչո՞ւ էին մարդիկ մեռնում տներում. Զոհրաբյան
Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի արդյունավետությունը քննող հանձնաժողովի անդրանիկ նիստում իմքայլական պատգամավորները հարց բարձրացրին՝ ինչպե՞ս է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
2020 թ-ին ՊԵԿ-ը 120 մլրդ դրամով քիչ եկամուտներ է հավաքագրել
«ՊԵԿ հարկային մասի հիմնական ցուցանիշների գծով 2020 թվականի համար ՀՀ պետական բյուջեի մասին օրենքով նախատեսված էր 1 տրիլիոն 607 մլրդ դրամ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
Չարորակ նորագոյացություններ ունեցողները պետք է զգուշանան «Sputnik V» ընդունելիս
Չարորակ նորագոյացություններ ունեցող մարդիկ պետք է զգուշորեն օգտագործեն ռուսական «Sputnik V» պատվաստանյութը, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:10
Հնդկաստանի և Չինաստանի զինծառայողները բախվել են սահմանին
Հնդկաստանի Հիմալայան Սիկիմ նահանգի Նակու-Լա լեռնանցքի տարածքում բախումներ են տեղի ունեցել Հնդկաստանի և Չինաստանի սահմանային ուժերի զինվորների...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Աննա Աբրահամյան. Ես չեմ գտնում, որ փրկության կոմիտեն վճռական ուժերով է լծվել այդ գործին
«Ընդդիմադիր ոչ մի առաջնորդ նոյեմբերի 9-ի գիշերը չեկավ, չկանգնեց ու չհայտարարեց, թե պատասխանատվություն է վերցնում եղածի համար։ Ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
Հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցն առաջարկվել է ներառել այսօր մեկնարկող ԵԽԽՎ նստաշրջանի օրակարգում
Այսօր Ստրասբուրգում մեկնարկում է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի ձմեռային նստաշրջանը, որն անցկացվելու է հիբրիդային տարբերակով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
ՅՈՒՆԵՍԿՕ․ Կրթությունը հետհամաճարակային վերականգնման գերակա ուղղությունն է
Կրթության ոլորտը պետք է ավելի մեծ ուշադրություն և ներդրումներ կատարի կորոնավիրուսի համաճարակից հետո համայնքների վերականգնման գործում, բայց մինչ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանում շները հոշոտել են ոչխարներին
11:25 22/01/2021

Երևանում շները հոշոտել են ոչխարներին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}