Կրթություն 15:26 10/05/2021 Հայաստան

Տիգրան Շահվերդյան. Գիտության վիճակի մասին հնչեցվող sos-ը ողջ խորությամբ իշխանությունները չեն գիտակցում

Տարիներ շարունակ իրականացված գիտական քաղաքականության հետևանքով ստեղծված վիճակը ստիպեց ՏՏ ոլորտում գործող ավելի քան 700 ընկերությունների փրկության sos հնչեցնել։

Այս տարվա սկզբին ստեղծված «Գիտուժ» նախաձեռնության համահիմնադիրներից «Robomart» ընկերության համահիմնադիր և գլխավոր տեխնոլոգիական տնօրեն, ֆիզիկոս Տիգրան Շահվերդյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասում է՝ Հայաստանում ընկերության մասնաճյուղ բացելու գիտահետազոտական աշխատանքներում ներգրավելու համար ֆիզիկայից ու մաթեմատիկայից խոր գիտելիքներ ունեցող մասնագետներ գտնել չկարողացավ։

«Նման մարդկանց մեծ պակաս կա, մեր համայնքը շատ լավ գիտակցում է դա։ ՏՏ համայնքի մասնագետները, որոնք ցանկանում են  իրենց գործունեությունն ընդլայնել, զարգացնել, բարձրաձայնել են այդ խնդրի մասին, նամակ գրել կառավարությանը, որը մնաց անարձագանք»,-նշում է Տիգրան Շահվերդյանը։

Նախաձեռնության անդամները հանդիպումներ են ունեցել կառավարության ներկայացուցիչների հետ, ներկայացրել իրենց պահանջները՝  2021-ին   50%-ով ավելացնել գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության համար պետական բյուջեով նախատեսված հատկացումները, ՀՀ գիտության ոլորտը կարգավորող օրենքում ամրագրել, որ գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության համար պետական հատկացումները պետք է աստիճանաբար աճեցնել ըստ իրենց մշակած ժամակացույցի։ Հանդիպումների արդյունքում կառավարության ձեռնարկած քայլերը բացարձակապես չեն բավարարում գիտության հզորացման անհրաժեշտության մասին բարձրաձայնողներին։

«Տրամադրած 2 մլրդ դրամի ֆինանսավորումը քայլ է ճիշտ ուղղությամբ, բայց առկա խնդիրները չի լուծում, մոտեցումը ոչ ռազմակավարական է։ Հանդիպումների ընթացքում մեզ փորձում են վստահեցնել, որ գիտության հզորացման անհրաժեշտության վերաբերյալ գիտակցումը կա, փորձում են պատճառաբանել, որ գումար չկա, բայց հենց դա նշանակում է, որ գիտակցում չկա։ Եթե դու հասկանում ես, որ սա գիտական անհրաժեշտություն է մեր պետության գոյության համար, ուրեմն դրան պետք է տրվի ամենաառաջնային առաջնահերթություն ու ցուցաբերվի ռազմավարական մոտեցում։ Ես կարծում եմ, որ խնդրի ամբողջական գիտակցում չկա։ Տպավորություն է, որ գիտության հատկացումներին մոտենում են որպես ընթացիկ ծախսեր, մարդիկ չեն գիտակցում, որ դա ներդրում է ապագայի մեջ։ Գիտության, կրթության հարցերին չի կարելի վերաբերվել կլասիկ ֆինանսիստի մտածելակերպով։ Ես համոզված եմ, որ գումարի խնդիր գոյություն չունի, բոլոր երկրներն էլ ունեն սահմանափակ ռեսուրսներ, հարցն այն է, թե դու այդ ռեսուրսների որ չափաբաժինն ես դնում ապագայի մեջ»,-մանրամասնում է նա։

Շահվերդյանն ասածը հիմնավորելու համար մեկ օրինակ է մատնանշում, 750 մլն դոլարի փոխարեն ինչո՞ւ չէր կարելի 10 մլն դոլար ավելի եվրոբոնդերի թողարկել, չէ՞ որ դա լինելու էր ներդրում ու ավելի էր հեշտացնելու արտաքին պարտքի վերադարձը։

«Մի օր գալու են այդ պարտքը ուզեն, չէ՞։ Ինչքա՞ն կարելի է մեզ խորը ցեխի մեջ խրել։ Եթե պարտք ենք վերցնում, եկեք, դրա մի փոքր մասը դնենք գիտության մեջ, որը հետագայում մեզ թույլ է տալու պարտքը վերադարձնել։ «Փող չկա» փաստարկն անհիմն է»,-ընդգծում է նա։

Հայաստանում գիտելիքի ու տնտեսության կապը խզված է։ Վերջին տարիներին գիտական վատ քաղաքականության հետևանքով, ֆինանսական խնդիրների պատճառով հետազոտողների արտագաղթը, թվի նվազումը կտրել են այդ շղթան։

«Մենք ունենք գիտնականների թվի յոթապատիկ անկում՝ 30 հազարից մնացել է 4 հազար գիտնական։ Մեկ մլն բնակչությանը բաժին ընկնող գիտնականների թվով Հայաստանը ժամանակին մրցակցում էր Իսրայելի, Հարավային Կորեայի հետ, մինչդեռ հիմա եվրոպական միջին ցուցանիշից էլ ցածր ենք։ Այդ կորուստը եղել է կիրառական հետազոտությունների ու փորձարարական մշակումներ կատարող մարդկանց թվից, վերացել են այդ ինստիտւտները, հիմա հիմնականում մնացել են այն ինստիտուտները, որոնք զբաղվում են հիմնարար հետազոտություններով»,-մանրամասնում է Շահվերդյանը։

Նա համոզված է, առկա գիտական պոտենցիալը պահելու, զարգացնելու համար պետք է խթանել գիտության ոլորտ երիտասարդների մուտքը, իսկ դրան ուղղված կարևոր քայլերից մեկն էլ պետք է լինի տարբեր պաշտոնյաների միտումնավոր կամ ոչ միտումնավոր արված հայտարարությունների հետևանքով հայ հասարակությունում ստեղծված հայ գիտնականի կերպարի խմբագրումը։

«Տարածված կարծիք կա, որ հայ գիտնականն արդյունք չի տալիս։ Դա գուցե գալիս է նրանից, որ չենք հասկանում, թե որն է գիտնականի արդյունքը։ Գիտնականի արդյունքը նոր գիտելիքի ստեղծումն է ու դրա ձևակերպումը, որը տեղի է  ունենում հոդվածների տեսքով։ Կախված նրանից, թե որտեղ է հրապարակվում այդ գիտական հոդվածը, ինչ վարկանիշ ունեցող ամսագրում, չափվում է գիտական հոդվածի  ազդեցիկ լինելը։ Մյուս կողմից էլ կան, այո, նման գիտնականներ, բայց չգիտես ինչու, մենք ավելի շատ կենտրոնանում ենք հենց նրանց կերպարների վրա և մոռանում ենք արդյունավետ գիտնականների մասին»,-նշում է նա՝ հիշեցնելով, որ միջազգային զեկույցներում հայաստանցի գիտնականները գիտաչափական լուրջ արդյունքներ են ցուցաբերում՝ առաջ անցնելով Հայաստանի վերաբերյալ միջազգային բոլոր ռեյտինգային ցուցանիշներից։

Նա համոզված է, Հայաստանում գիտությունը կարելի է փրկել ռազմավարական մոտեցման արդյունքում։

«Գիտական դպրոց զրոյից ստեղծելը շատ ավելի բարդ պրոցես է, քան եղածը պահպանելն ու զարգացնելը։ Շատ կարևոր է, որ հենց այս պահից մենք սկսկենք ռազմավարական ներդրումներ անել, որպեսզի այդ մարդկանց գիտելիքն ու փորձը գոնե մասնակի պահպանենք։ Իսկ դրա համար մենք պետք է գիտական կարիերայի մեծ պահանջարկ ստեղծենք, լուրջ ազդակ տանք օրենքի ամրագրմամբ, որպեսզի երիտասարդները գնան պահանջարկի հետևից։ Պահանջարկը ստեղծելուն զուգահեռ պետք է մշակել լուրջ ռազմավարություն, թե որ գիտական ուղղությունների վրա որոշ կենտրոնացումներ պետք է անենք։ Պահանջարկի ստեղծումը չի կարելի թողնել ռազմավարության մշակումից հետ, քանի որ մեր պոտենցիալը, որ ունենք քվանտային ֆիզիկայի, մեխանիկայի, կենսաբանության, աստղաֆիզիկայի ոլորտներում, կկորցնենք»,-նշում է նա։

Շահվերդյանը վստահ է՝ լուրջ ազդակների դեպքում սփյուռքահայ մասնագետները, հետազոտողները ևս շահագրգռված կլինեն մասնակից լինել այդ գործընթացին, ռազմավարության մշակմանը, իրականացմանը, իսկ նրանց ներուժը կօգնի խնդիրն ավելի արագ ու հեշտ լուծել։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

11:23
Եգիպտոսը թույլ է տալիս կորոնավիրուսի դեմ պատվաստված օտարերկրացիներին երկիր մուտք գործել առանց ՊՇՌ թեստերի
Ամբողջովին պատվաստվելով կորոնավիրուսի դեմ՝ օտարերկրացիները կարող են մուտք գործել Եգիպտոս առանց ՊՇՌ թեստերի, պայմանով, որ սահմանին նրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
11:19
«Կասպերսկի». Գաղտնագրող-շորթող ծրագրերի գրոհները Հայաստանում զգալիորեն թուլացել են
Հայաստանում 2021-ի առաջին եռամսյակում համակարգիչների օգտատերերի 0,1%-ը բախվել է վնասակար տրոյական գաղտնագրող-շորթող ծրագրերի գրոհների,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
Կառավարությունն այսօր կլուծարի «Մարզաձեվերի զարգացման հանրապետական համալիր կենտրոն» ՓԲԸ-ն
Գործադիրի գործառույթը ժամանակավորապես իրականացնող ներկայիս կառավարությունն այսօր չզեկուցվող հարցերի թվում որոշում կընդունի Հ. Մանանդյան փողոց 41...
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
24.06.2021. Կորոնավիրուսի 103 նոր դեպք է գրանցվել, մահացել է 2 մարդ
Համավարակից ի վեր, ըստ պաշտոնական տվյալների, Հայաստանում մահացել է 5601 կորոնավիրուսով հիվանդ։
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
Մուրճի թափահարումներ և պոպուլիզմ, երբ Հայաստանն ու Արցախը խոշոր աշխարհաքաղաքական շահերի մուրճի և զնդանի արանքում են․ Իրանագետ
Թվում է, թե Տաջիկստանի հետ Աֆղանստանի սահմանային Շերխան Բանդար անցակետի վերահսկողության անցումը թալիբներին մեզանից շատ հեռու տեղի ունեցող իրադարձություն է․․․
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Հայ գերիների հարցը Նիդերլանդների խորհրդարանականների ուշադրության կիզակետում
Ոչ մի կառավարական պատվիրակություն չպետք է մեկնի Բաքու, եթե Նիդերլանդները հասնի Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնության քառորդ եզրափակիչ
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Լարված իրավիճակ Աֆղանստանում` ամերիկյան զորքերի դուրս բերմանը զուգահեռ
Աֆղանստանից ԱՄՆ զորքերի դուրսբերումը կիսով չափ ավարտված է, այդուհանդերձ երկրում շարունակվում են բռնությունները, քանի որ թալիբներն ընդարձակում են...
Աղբյուր` Panorama.am
10:46
ԿԳՄՍՆ պաշտոնյա․ Հեռանում եմ, որովհետև Շուշին ինձ համար դժգույն և դժբախտ քաղաք չէր, այլ ՀԱՅՐԵՆԻՔ
ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարության Նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության վարչության պետ, տեխնիկական գիտությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Տիգրան Ուրիխանյանը Փաշինյանի հետ հանդիպման համար լիազորված չի եղել ոչ Արա Աբրամյանի, ոչ էլ կուսակցության կողմից. հայտարարություն
Տիգրան Ուրիխանյանը Փաշինյանի հետ հանդիպման համար լիազորված չի եղել ոչ Արա Աբրամյանի, ոչ էլ «Մեր տունը Հայաստանն է» կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:39
Իրենք այսօր այս կյանքը վայելում են մեր տղաների հաշվին, ուրեմն պարտավոր են պաշտպանել իրենց քաղաքացու շահերը. Գերեվարվածի մայր
ՀՀ կառավարության մոտ երեկ գիշերվանից բողոքի ակցիա են իրականացնում գերեվարված զինծառայողնրի հարազատները՝ պահանջելով ՀՀ իշխանություններից...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
Խորացող նոր ճգնաժամը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ Արցախի համար». Տիգրան Աբրահամյան
«Արցախի քաղաքական դաշտում անհրաժեշտ արմատական վերադասավորումների, փոփոխությունների կարիք կա»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:32
Բազմաթիվ հասցեներում հոսանքազրկումներ են սպասվում
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունիսի 24-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
10:26
Ադրբեջանը Բայրաքթարներ է տեղակայել Նախիջևանում. Ռազմինֆո
Այսօր՝ հունիսի 23-ին, Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը լուսանկարներ է հրապարակել Նախիջևանի առանձին համազորային բանակի և Թուրքիայի Զինված...
Աղբյուր` Panorama.am
10:21
Էդուարդ Աղաջանյանի սադրիչ գրառումն առաջացրել է վիրավորանք ու հայհոյանք պարունակող նոր «քննարկումներ». ՄԻՊ
«Դատապարտելի է մարդկանց գրագետների ու անգրագետների արհեստական բաժանելով վիրավորելն ու դա քվեարկության արդյունքների հետ կապելը»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:13
Չեմ բացառում, որ Հայաստանը պարտավորվի ընդհանրապես չունենալ բանակ. Սուրեն Սարգսյան
«Տարածաշրջանային զարգացումները նախագծում են հետևյալ հնարավոր սցենարներից մեկը, որը մեզ շատ շուտով կարող են «դեմ տալ»»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:03
Տոն՝ Ս. թարգմանիչներ Սահակի և Մեսրոպի
Հայաստանյան Առաքելական եկեղեցին այսօր նշում է Ս. թարգմանիչներ Սահակի և Մեսրոպի տոնը։  Ս. Սահակ Պարթև Հայրապետը Ներսես Մեծ կաթողիկոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
«Փաստ». Եթե ընտրություններին արդյունք է գրանցվում միջամտությամբ, ապա այն չի լուծում ճգնաժամը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Հունիսի 21-ին Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, թե Հայաստանում ներքաղաքական ճգնաժամը հաղթահարված է: Սակայն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
«Ժողովուրդ». Ռուբեն Ռուբինյանը՝ նախարա՞ր
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Իշխանությունները կանգնած են խնդրի առջև և պետք է առաջիկայում Արտաքին գործերի նախարարությունում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Հրապարակ». Պարտվածներին կընդգրկեն մի մարմնում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նախօրեից Նիկոլ Փաշինյանն ընդունում է մարդ-կուսակցությունների առաջնորդներին, որոնք մասնակցում էին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:49
«Փաստ». Մարզպետները ճնշում են գործադրում ընտրողներից մանդատ ստացած համայնքապետների նկատմամբ
«Փաստ» թերթը գրում է. «Նախօրեին տեղեկություն տարածվեց, որ Լոռու մարզպետը մի քանի հոգու հետ Օձուն համայնքի ղեկավարի նկատմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
«Ժողովուրդ». Խորհրդարան չանցած կուսակցություններում թեժ հետընտրական իրավիճակ է
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ այս օրերին խորհրդարան չանցած...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Հրապարակ». Նախկինում «Սերժի հաճախորդ» էին, իսկ այժմ այլևս ամոթալի չէ, որ «թունդ» ընդդիմադիրները հանդիպում են պետության ղեկավարի հետ
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նախկինում Սերժ Սարգսյանի հետ հանդիպման գնացած ընդդիմադիրներին անխնա դատափետում էին, տարբեր պիտակներ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Փաստ». Արցախի նախագահի ջերմ աջակցությունը Նիկոլ Փաշինյանին հունից հանել են արցախցիներին, որոնք էլ փորձում են հասնել Հարությունյանի հեռացմանը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Արցախում շարունակվող բողոքի ակցիաները վերջին օրերին ակտիվ ընթացք են ստացել և, չնայած շատերի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Ժողովուրդ». Կոնկրետ դատավորների աշխատասենյակներում գաղտանլսող սարքեր տեղադրելը կոնկրետ նպատակ է հետապնդում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ դատական համակարգում ուշագրավ իրավիճակ է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
«Հրապարակ». ՀՀԿ-ի փորձառու դեմքերը չկարողացան մեծ թվեր ապահովել «Պատիվ ունեմ» դաշինքի համար
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «ՀՀԿ-ի փորձառու դեմքերը չկարողացան մեծ թվեր ապահովել «Պատիվ ունեմ» դաշինքի համար։ Մոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«168 Ժամ». ՌԴ նախագահը շեշտում է, որ Փաշինյանի հետ անձնական հարաբերություններ չկան
«168 Ժամ» թերթը գրում է. «Հայաստանում կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից երկու օր անց ՌԴ նախագահ Վլադիմիր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
«Հրապարակ». Դեռ վարչապետի պաշտոնը չի ստանձնել, բայց արդեն պաշտոններ է բաժանում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանը դեռ վարչապետի պաշտոնը չստանձնած՝ արդեն պաշտոններ է բաժանում։ Երեկ Արարատի մարզպետի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
Սոս Հակոբյան. Տվյալ էջը չի պատկանում Արթուր Վանեցյանին
«Հայրենիք» կուսակցության մամուլի խոսնակ Սոս Հակոբյանը պարզաբանում է տարածել համացանցում բազմաթիվ արձագանքների արժանացած ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:31
Ադրբեջանում գերության մեջ գտնվող Մելս Ամբարդյանի եղբայրը գերիներին ՀՀ վերադարձնելու պահանջով նստացույց է սկսել
Ադրբեջանի կողմից գերեվարված Մելս Ամբարդարյանի եղբայրը՝ Տիգրան Ամբարդարյանն անժամկետ նստացույց է սկսել ՀՀ կառավարության մոտ: ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
Արման Թաթոյանն այցելել է «Շենգավիթ» ԲԿ-ում գտնվող Արմեն Չարչյանին
ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանն աշխատակազմի դեպարտամենտի ղեկավար Արտյոմ Սեդրակյանի հետ այցելել է «Շենգավիթ» բժշկական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են
22:28 12/06/2021

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}