Քաղաքական 14:06 01/12/2021 Հայաստան

Չնայած «դրական ֆոնին»՝ իրանցիները ռազմական ուժի ցուցադրությունն Ադրբեջանի նկատմամբ շարունակում են. Ոսկանյան

Օրերս Աշխաբադում տեղի է ունեցել Իրանի ու Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը, որի ընթացքում Իրանի նախագահ Էբրահիմ Ռաիսին հիշեցրել է՝ Թեհրանը «բաց ու միանշանակ դիրքորոշում ուներ ղարաբաղյան հարցում, Գերագույն առաջնորդից մինչև պետական պաշտոնյաներ՝ բոլորը հավատարիմ են եղել այն դիրքորոշմանը, որ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը պետք է ապահովվի»:

Հանդիպման ընթացքում համաձայնագրեր են ստրագրվել, այդ թվում նաև Իրանի տարածքով Թուրքմենստանից դեպի Ադրբեջան գազի մատակարարումների մասին:

Իրանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպման և արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցել է ԵՊՀ Իրանագիտության ամբիոնի վարիչ, բ.գ.թ., դոցենտ Վարդան Ոսկանյանի հետ:

Panorama.am - Պարոն Ոսկանյան, ինչպե՞ս կգնահատեք Իրանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը, առհասարակ ինչո՞վ է բացատրվում Իրանի դրական վերաբերմունքը Ադրբեջանի նկատմամբ՝  նկատի ունենալով վերջին շրջանում իրանա-ադրբեջանական հարաբերություններում զարգացումները:

Վ.Ոսկանյան - Իրականում մենք պետք է հաշվի առնենք մի կարևոր հանգամանք. չնայած այս ամենին, Իրանում տեղի ունեցած վերջին զորավարժությունների արդյունքում Արաքսի ողջ երկայնքով տեղակայված իրանական զորամիավորումները մնում են իրենց տեղում: Սա շատ կարևոր ցուցիչ է: Ըստ էության, իրանցիները ռազմական ուժի ցուցադրությունն Ադրբեջանի նկատմամբ շարունակում են, չնայած, այսպես կոչված, «դրական ֆոնին»: Մենք պետք է հստակորեն դա նկատի ունենանք մինչև մնացյալ դեպքերը քննարկելը:

Ինչ վերաբերում է աշխաբադյան հանդիպմանը, ապա տարածքային ամբողջականության խնդրի վերաբերյալ Իրանն ունի շատ հստակ դիրքորոշում: Իրանական կողմը որևէ պարագայում չի կարող հրաժարվել տարածքային ամբողջականության սկզբունքից՝ հաշվի առնելով այս պետության կենսական շահերը, իսկ դրանք ենթադրում են առաջին հերթին տարածքային ամբողջականության հանգամանքի շեշտադրում: Իրանի ներսում կան սեպարատիստական օջախներ և որևէ պարագայում իրանցիները չեն կարող խոսել ազգերի ինքնորոշման իրավունքի մասին՝ հաշվի առնելով այն խնդիրները, որոնք կարող են ստանալ իրենց երկրի ներսում:

Բերեմ շոշափելի օրինակ. եթե, ենթադրենք, իրանցիները մի պահ խոսում են Արցախի ինքնորոշման իրավունքի մասին, վաղը կարող են առերեսվել այսպես կոչված «Հարավային Ադրբեջանի» ինքնորոշման խնդիր հետ, հետևաբար, իրանական դիրքորոշումները շատ հստակ են այս հարցում: Նաև հաշվի առնելով տարածաշրջանային Իրանի շահերը, որը ենթադրում է միասնական Իրաքի և միասնական Սիրիայի գոյություն: Գիտեք, Իրաքը տրոհելու և սունիների, շիաների, քրդերի պետություններ ստեղծելու, Սիրիան տրոհելու ծրագրեր կան նաև: Բնականաբար, իրանցիները չեն կարող դուրս գալ այս սկզբունքի շրջանակներից առնվազն հայտարարությունների մակարդակում:

Ինչ վերաբերում է փաստաթղթերին կամ համաձայնություններին, ապա տեղի է ունեցել ոչ թե գազամուղի շինարարության վերաբերյալ գործարք, այլ սվոթային պայմանավորվածություն, այսինքն՝ իրանական կողմը ստանալու է Թուրքմենստանից գազ և սվոթային եղանակով իր գազը փոխանցելու է Ադրբեջանին: Ըստ էության, ադրբեջանցիները գազ են գնում ոչ թե Իրանից, այլ Թուրքմենստանից:

Դատելով այդ գազի ծավալներից՝ դա չի կարող լուրջ նշանակություն ունենալ իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունների համատեքստում, այսինքն, ըստ էության, պետք է ենթադրել, որ այդ գազի զգալի կամ որոշակի հատվածը մատակարարվելու է Նախիջևանի ինքնավար հանրապետությանը, ինչը ենթադրում է, որ իրանցիները ստանալու են Նախիջևանի վրա հնարավոր ճնշում բանեցնելու լրացուցիչ լծակ: Այսինքն ստանալու են, ըստ էության, գազային լծակ, որով կարող են անհրաժեշտության դեպքում ճնշում բանեցնել ոչ միայն Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության, այլ նաև Ադրբեջանի վրա ընդհանրապես:

Հայտարարությունների ընդհանուր համատեքստը եթե վերլուծենք, կնկատենք, որ Իրանի նախագահը Ադրբեջանի մասին արտահայտվելիս չի կիրառում եղբայրական բառը, մինչդեռ իրանական դիվանագիտության մեջ, հատկապես վերջին տարիներին, ընդունված էր այդ եզրույթով բնորոշել իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունները՝ եղբայրական, բարիդրացիական հարաբերություններ: Մինչդեռ Բաքվի բռնապետը կիրառում է եղբայրական բառը Իրանի հետ հարաբերությունների համատեքստում, ինչը ցուցիչ է այն բանի, որ Ադրբեջանում լրջորեն անհանգստացած են և փորձում են նաև արևելյան շողոքորթության եղանակներով չեզոքացնել այն հնարավոր մարտահրավերները, վտանգները, որոնք իրենք տեսնում են Իրանից:

Իսկ այդ մարտահրավերները խիստ իրական են, կրկնեմ՝ իրանական զորամիավորումներն են կանգնած սահմանին, նաև Իրանն աշխատում է Ադրբեջանի ներսում կրոնական, հատկապես շիայական ընդդիմության հետ առանց բարձրագոչ հայտարարությունների: Տեսանք, որ ստեղծվել է առանձին կազմակերպություն Ադրբեջանի ներսում:

Բացի այդ, Իրանն աշխատում է ազգային և էթնիկական խմբերի հետ, հատկապես իրանալեզու տեղաբնիկ ժողովուրդների՝ թալիշների և կովկասյան պարսիկների:

Ընթերցողի ուշադրությունը սևեռեմ մեկ այլ կարևոր հանգամանքի վրա. Իրանի ներսում փորձագիտական արձագանքներն են, որտեղ նույնպես այդ գազային գործարքն առանձնապես մեծ ձեռքբերում չի գնահատվում: Մյուս կողմից էլ մենք պետք է շատ հստակ մի հանգամանք հաշվի առնենք՝ իրանցիները շարունակում են մնալ իրենց դիրքորոշումներում հաստատակամ: Խոսքը վերաբերում է իբր «զանգեզուրյան միջանցքին»: Իրանը դեմ է դրան, իրանցիները դեմ են, որպեսզի Արցախից բռնազավթված այդ տարածքներում իսրայելական, նաև ահաբեկիչներ ներկայություն լինի:

Իրանական կողմը բազմիցս հայտարարել է, որ եթե պատերազմից հետո ահաբեկիչների ներկայությունը հաստատվի այդ տարածքներում, ապա իրանական կողմը դիմելու է ռազմական միջոցների՝ ոչնչացնելու դրանց առանց որևէ մեկից թույլտվություն հարցնելու:

Մեկ այլ կարևոր հանգամանք կա. հաշվի առնելով իրանա-ամերիկյան հարաբերությունների համատեքստը, Վիեննայում մեկնարկելու են Իրանի շուրջ միջուկային համաձայնագրի բանակցությունների նոր շրջափուլը, իրանցիները ձգտում են այս պահին հնարավորինս նվազեցնել իրենց սահմանների երկայնքով մեկ առկա հնարավոր լարվածության բոլոր կետերը՝ ունենալով հիմնական թիրախ, ըստ էության, լուծելու իրենց խնդիրը ԱՄՆ հետ:

Կա այլ գործոն էլ, որը ազդում է իրանա-ադրբեջանական համատեքստի վրա. Թուրքիայի գործոնն է: Ակնհայտ է, որ թուրքական կողմը պատժամիջոցների ֆոնին Իրանի նկատմամբ ձեռք է բերել ճնշումներ կիրառելու որոշակի լծակներ հատկապես տնտեսական ոլորտում: Թեև այս մասին չի խոսվում, բայց Թուրքիան կարևոր օղակ է դարձել պատժամիջոցները շրջանցելու համար: Հետևաբար, թուրքական գործոնն էլ ազդում է Իրանի դիրքորոշումների վրա:

Բայց կրկնեմ՝ իրանա-ադրբեջանական հարաբերություններում, ըստ էության, որևէ խնդրահարույց հարց իր լուծումը չի ստացել: Այդ հարցերը մնացել են, և մենք գործ ունենք մի գործընթացի հետ, որը կարող է պարբերաբար կրկին ունենալ լարվածության փուլեր:

Panorama.am - Այսինքն, կարելի՞ է ասել, որ աշխաբադյան հանդիպման ժամանակ ի վնաս Հայաստանի որևէ խնդիր չի լուծվել: 

Վ.Ոսկանյան- Իրականում, եթե մենք չենք աշխատում իրանական կողմի հետ կամ աշխատում ենք շատ թույլ, իսկ հիմա այս մարտահրավերների ֆոնին Իրանի հետ համագործակցությունը խորացնելու համար լուրջ հնարավորություններ են ստեղծվել, բայց մեր տարերային մոտեցումները բերում են նրան, որ իրանցիներն իրենց խնդիրները նաև լուծեն այն կողմի հետ, որը հանդես է գալիս այդ խնդիրների լուծման նախաձեռնությամբ:

Երբ Հայաստանից հնչում է  հայտարարություն, որ Հայաստանի Գորիս-Կապան ավտոճանապարհի Որոտանի հատվածում իրանական բեռնատարների վարորդների խնդիրը չի առնչվում Հայաստանին, այլ Իրանը պետք է այդ խնդիրը լուծի Ադրբեջանի հետ, ուրեմն իրանցիներն այդ խնդիրը լուծում են Ադրբեջանի հետ:

Մենք պետք է ի նկատի ունենանք մի կարևոր հանգամանք և հստակորեն արձանագրենք՝ Իրանը շարունակում է պահպանել իր հստակ դիրքորոշումները կապված «զանգեզուրյան միջանցքի», Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության, Ադրբեջանի հակաիրանական գործողությունների հետ և այդ օրակարգը որևէ կերպ չի փոխվել:

Panorama.am  - Շնորհակալություն հարցերին պատասխանելու համար:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:37
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հայտարարել է «Հյուսիսային հոսք 2»-ի շուրջ տարաձայնությունների մասին
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Սթոլթենբերգը հայտնել է, որ Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցի հետ քննարկել է «Հյուսիսային հոսք 2» նախագիծը,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Շվեդիան չեղարկել է ՊՇՌ թեստի պարտադիր պահանջը՝ երկիր մուտք գործողների համար
Շվեդիա ժամանող օտարերկրացիների համար այլևս անհրաժեշտ չի լինի COVID-19 թեստի բացասական  արդյունք ներկայացնելը, ասվում է երկրի կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Հունվարի 19-ին և 20-ին շրջանների զգալի մասում ձյուն կտեղա
Մայրաքաղաքում հունվարի 20-ի ցերեկը, 21-23-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հունվարի 19-ին, 20-ի գիշերը և առավոտյան սպասվում է ձյուն:Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Արցախում ներկայումս կառուցվում է 2862 բնակարան
Արցախի Հանրապետության պետական նախարար Արտակ Բեգլարյանը հունվարի 18-ին հանդես է եկել մամուլի մեծ ասուլիսով՝ անդրադառնալով 2021թ. կատարած և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է
Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է արդարացման՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
ԿՏԱԿ-ը հայտարարում է մենթոր դպրոցների բաց մրցույթ
Կրթական տեխնոլոգիաների ազգային կենտրոնը հայտարարում է էլեկտրոնային ուսուցում իրականացնող մենթոր դպրոցների բաց մրցույթ, հայտնում են կենտրոնից։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
ՀԱՀ-ի կենդանաբանական այգում առյուծներն ու կատվառյուծները հիվանդացել են COVID-19-ով՝ վարակվելով աշխատակիցներից
Հարավաֆրիկյան Հանրապետւթյան (ՀԱՀ) մայրաքաղաք Պրետորիայի կենդանաբանական այգում պահվող առյուծներն ու կատվառույծները համավարակի ժամանակ հիվանդացել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Microsoft-ը 68,7 միլիարդ դոլարով գնում է խաղերի մշակող Activision Blizzard-ը
Ամերիկյան Microsoft կորպորացիան 68,7 միլիարդ դոլար արժողությամբ գործարքով ձեռք է բերում աշխարհի խոշորագույն խաղեր մշակողներից մեկին՝ Activision...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Հայ բասկետբոլիստները Եվրոպայի առաջնություններում իրենց մրցակիցներին կիմանան փետրվարի 15-ին
Գերմանիայի Ֆրայզինգ քաղաքում փետրվարի 15-ին կկայանա բասկետբոլի փոքր երկրների Եվրոպայի 2022 թ. առաջնությունների վիճակահանությունը: Իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
ՃՏՊ Երևան-Սևան ավտոճանապարհին․ կա տուժած և զոհ
Հունվարի 18-ին, ժամը 15:11-ին Կոտայքի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն տեղեկություն է ստացվել, որ Երևան-Սևան ավտոճանապարհին՝ «Վերին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Անդրանիկ Մարգարյանի հիշատակին նվիրված շախմատի 12-րդ մրցաշարի հաղթողները հայտնի են
Հայաստանի շախմատի ակադեմիան հունվարի 8-ից 16-ն անցկացրել է Անդրանիկ Մարգարյանի 12-րդ հուշամրցաշարը, որին մասնակցել են շուրջ 430 երեխաներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Էրդողանը դիպլոմ չունի․ թուրք քաղաքական գործիչ
Թուրքիայում գործող «Ժողովրդի ազատագրության» կուսակցության (ԺԱԿ-HKP) գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Սաիդ Քըրանը Flash TV-ի եթերում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
ՍԱՏՄ․Կասեցվել է հացի արտադրամասի գործունեությունը
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի Շիրակի մարզային կենտրոնի տեսուչները վերահսկողություն են իրականացրել անհատ ձեռնարկատեր Խաչիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Փաշինյանը որտեղի՞ց է նախաքննական գաղտնիք պարունակող տեղեկությունների տիրապետում․ Հայկ Ալումյան
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի՝ ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի նախնական դատական նիստից հետո փաստաբան Հայկ Ալումյանը նշեց՝ սա թվով երրորդ դեպքն է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Սեփական կետից սկսելու երկրորդ այդպիսի մի հարված կնշանակի հայի ինքնության և պետականության վերջը. Լիլիթ Գալստյան
«Օրերս ԵԱՀԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Լուկաշևիչը հայտարարեց, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները չեն կարողանում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Ձմեռային օլիմպիական խաղերին ընդառաջ խստացվում են հակակորոնավիրուսային միջոցոռումները
Պեկինի իշխանությունները ձմեռային օլիմպիական խաղերին ընդառաջ շարունակում են խստացնել հակակորոնավիրուսային միջոցառումները: ՀԱՕԿ-ը հայտնում է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Ալիևը ոգևորված է Փաշինյանի տարեվերջյան ասուլիսից. Անդրանիկ Թևանյան
«Մեր երկրի հյուսիս-արևելյան հատվածում օրերս տեղի ունեցած ռազմական բախման հետևանքով ունեցանք 3 զոհ։ Ալիևը մեղքը բարդեց Հայաստանի վրա։ Ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
18․01․2022․ Ջրականից հայտնաբերվել է ևս մեկ աճյուն
2020 թվականի ռազմական գործողությունների ընթացքում զոհված և անհետ կորած զինծառայողների ու քաղաքացիական անձանց աճյունների (մասունքների) որոնողական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Նաիրա Զոհրաբյան. Առաջիկա ամիսներին Մարալիկում Սողոմոն Թեհլիրյանի արձանն ապամոնտաժվելու է
«Միջազգային կառույցները այս գլոբալ խաղի մի մասն են։ Այսօր Հայաստանում իշխանության է մեկը, ով հարմար է աշխարհքաղաքական բոլոր կենտրոններին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
«Թուրքերի և ադրբեջանցիների առաջ նվաստանալը իշխանությանը վերածել է անարժանապատիվ խաղաղություն մուրողների»
«Հետպատերազմյան ժամանակահատվածում, երբ թվում էր, թե իշխանության առաջնային անելիքը պետք է լիներ Հայաստանի և Արցախի պաշտպանական համակարգերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկն առաջարկում է Չատ-բանկ DIRECT-ի օգտատերերին ավանդների և վարկերի ձևակերպում արտոնյալ պայմաններով
Չատ-բանկ DIRECT-ի օգտատերերը կարող են օգտվել արտոնյալ պայմաններից՝ ՀՀ դրամով և ԱՄՆ դոլարով ավանդներ և վարկեր ձևակերպելիս:
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Մարզերում արդեն հրամայական է իշխանության պարտվողական քաղաքականության դեմ պայքարի անհրաժեշտությունը. Կյուրեղյան
«2018 թվականի մայիսին ասում էի, զգուշացնում, որ այս իշխանությունը երկիրը տանելու է ու տանում է պետականաքանդ ուղղությամբ և դա անում է ոչ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Արմինե Օհանյան. Նիկոլ Փաշինյանը մամուլի ատելության հարցում նախկիներից առաջ է անցել
«Նախկին գլխավոր խմբագիրը (Նիկոլ Փաշինյանը-խմբ.), իշխանության գալով, կարող էր արժևորել մամուլը, խոսքի ազատությունը, ինչ-որ սկզբունքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Իշխանավորների համար ապրուստը դարձել է ձրի, իսկ հպարտ քաղաքացիների համար կյանքը դարձել է թանկ. Արեգնազ Մանուկյան
«Հարգելի քաղաքացիներ, այս իշխանությունները ձեզ խոստացան տնտեսական թռիչքաձև աճ, բայց այդ աճն ապահովեցին բացառապես իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Հայաստան-Թուրքիա գործընթացը չի կարող կայանալ Փաշինյանի օրոք, որովհետև մեկ անգամ կապիտուլյացիա ստորագրածը հա էլ կստորագրի. Մամիջանյան
««Պատիվ ունեմ» խմբակցության մաս կազմող երկու կուսակցություններից ՀՀԿ առաջնորդը եղել է հայ-թուրքական ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Սաթիկ Սեյրանյան. Հողաթափերով իշխանության են եկել ու հիմա ինչ ունեցվածքի տեր են, ո՞ւր են հակակոռուպցիոն մարմինները
Հայաստանի Ժուռնալիստների միության նախագահ Սաթիկ Սեյրանյանը գործող իշխանության ներկայացուցիչներին հիշեցնում է՝ ոչ մի իշխանություն հավերժ չէ,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Քննարկվել է Իրան-Նախիջևան մաքսային համագործակցությունը
Նախիջևանում ԻԻՀ գլխավոր հյուպատոս Սեյեդ Ահմադ Հոսեյնիի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մաքսատան ղեկավար Սեհաթ Հաբիբ Բեյլիի հանդիպման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Համաշխարհային բանկը խոսել է ամենաաղքատ երկրների դեֆոլտի սպառնալիքի մասին
2022 թվականին աշխարհի ամենաաղքատ երկրները ստիպված կլինեն կտրուկ ավելացնել վարկատուներին վճարումները, ինչը մեծացնում է դեֆոլտի առաջացման ռիսկը։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:01
Փաշինյանը մեկին մեկ կրկնելով ադրբեջանական թեզերը՝ ո՞ր երկրի շահերն է սպասարկում. Աննա Գրիգորյան
«Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը վերջերս տված հարցազրույցում սպառնում, վերջնագիր է առաջ քաշում, տարածքային հավակնություններ է արտահայտում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Եթե երեք նախագահները դրական գործողություններ են արել, ապա այս ամբիոնից դա էլ շեշտեք. Արծվիկ Մինասյան
«Երբ մենք խոսում ենք պատմական անցյալից քաղած դասերի, բացահայտված թերությունների, դրանք հետագայում չկրկնելու անհրաժեշտության մասին, դա է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}