Քաղաքական 16:15 04/05/2022 Հայաստան

Իրանը բարեկամական երկիր է, բայց եթե բարեկամիդ հետ չես աշխատում՝ աշխատում է թշնամին. Վարդան Ոսկանյան

Վերջին շրջանում Իրան-Ադրբեջան տրանսպորտային հաղորդակցության ուղիների շուրջ ակտիվացած գործընթացների և տարածաշրջանում ԻԻՀ-ի վարած քաղաքականության մասին Panorama.am-ը զորցեց իրանագետ Վարդան Ոսկանյանի հետ:

Panorama.am-Վերջին ամիսներին Ադրբեջանն ավելի հաճախ է տեղեկատվություն շրջանառում Իրանի հետ հաղորդակցության ուղիների բացման շուրջ ծվալվող գործընթացների վերաբերյալ: Ըստ Ձեզ՝ ո՞րն է դրա նպատակը:

Վ. Ոսկանյան-Մինչև Իրան-Ադրբեջան տրանսպորտային համագործակցությանը անդրադառնալը, մենք պետք է մեր համար մի բան արձանագրենք՝ ադրբեջանական կողմը յուրաքանչյուր երկրորդ կողմի հետ իր հարաբերությունների բարելավման պատրանքը, կամ բարելավումը փորձում է օգտագործել Հայաստանի դեմ քարոզչական նպատակներով: Նմանատիպ լուրջ հարթակ իրենք համարում են Իրանի հետ հարաբերությունները: Եթե իրականում դիտարկենք. թե այս ոլորտում ի՞նչ է տեղի ունեցել, ապա կարող ենք արձանագրել, որ որևէ բան խոշոր հաշվով չի փոխվել:

Նախիջևանը մշտապես՝ Խորհրդային Միության փլուզումանը հաջորդած ողջ ժամանակահատվածում Իրանի տարածքով Ադբեջանի հետ ցամաքային կապով ապահովվել է: Ուղղակի այսօր տեղի է ունեցել որոշակի փոփոխություններ: Ադրբեջանն Արցախից բռնազավթել է մերձարաքսյան գոտին և Նախիջևանի հետ կապն ապահովելու առումով փորձում է ավելի երկարացնել Ադրբեջանի և Արցախի բռնազավթած տարածքով ճանապարահատվածը և կրճատել Իրանի տարածքով նույն ճանապարհը: Այսինքը՝ փորձում է անցակետը, որը այս պահին գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության սահմանից մոտավորապես 100 կմ հեռավորության վրա, տեղափոխել Հայաստանի սահմանի հարևանությամբ, այդպիսով կրճատելով Իրանով անցնող ճանապարհի հատվածը, ըստ էության՝ թողնելով միայն Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի միջև սահմանի երկայնքը՝ Իրանի տարածքով: Այլ կերպ ասած՝ Ադրբեջան-Նախիջևան կապը կա, ուղղակի Բաքուն ցանկանում է այն կրճատել: Բայց այն անելու համար պետք է  կառուցվեն առնվազն երկու կամուրջ, որի մասին իրենք հայտարարում են:

Panorama.am-Իսկ երկաթուղային կապի մասին ի՞նչ կասեք:

Վ. Ոսկանյան-Ինչ վերաբերում է երկաթուղային հաղորդակցությանը, ապա եթե նույնիսկ ադրբեջանական կողմը, ըստ իր պնդումների, այն հասցնում է մինչև ՀՀ սահման, միևնույնն է Հայաստան-Իրան սահմանի երկայնքով իրանական կողմում երկաթուղի չկա, ուստի երկաթուղային կապ չի ապահովվելու, մինչև իրանական կողմը չկառուցի այն: Նման երկաթուղու կառուցումն իրանական կողմը կանի միայն մի պայմանով՝ որպեսզի այդ երկաթուղին միանա Հայաստանի Հանարպետության կողմից կառուցվելիք Հայաստան- Իրան երկաթուղուն, որի մասին խոսվում էր: Ըստ էության, այդ երկաթուղու կառուցումն էլ ձեռնտու չէ, քանի որ իրանական կողմը մտածում է, որ եթե բացվելու է իրանական Ջուլֆա-Հին Ջուղա-Երասխ երկաթուղային հատվածը, ապա կարիք չի լինի լրացուցիչ ներդրումներ անել:

Բայց ինչ է անում Ադրբեջանը: Վերջինս այս ամենը քարոզչական փաթեթավորմամբ, «հուժկու հարվածի» տեսքով փորձում է ուղղել մեր դեմ՝ իր երազած այսպես կոչված՝ «զանկգեզուրյան միջանցքը» ստանալու համար: Անշուշտ սա հայկական կողմի համար ստեղծում է լրացուցիչ ռիսկեր, բայց չափազանց շատ անհանգուստանալ պետք չէ, եթե մենք ճիշտ աշխատենք իրանական կողմի հետ:

Panorama.am-Կարծես Իրանն առանձնապես դեմ չէ Ադրբեջանի նախաձեռնած այս գործընթացներին:

Վ. Ոսկանյան -Ինչո՞ւ են իրանցիները գնում սրան, որովհետև Իրանում վստահ չեն, որ Հայաստանը վաղ թե ուշ չի տրամադրի այդ «զանգեզուրյան միջանցքը»: Եթե նման վստահություն լինի, ապա իրանական կողմն էլ իր քայլերը կկառուցի այդ տրամաբանությամբ: Մյուս կողմից էլ իրանցիները համարում են, որ եթե այսուհանդերձ մայրցամաքային Ադրեբեջանի և Նախիջևանի միջև տրանսպորտային հաղորդակցություն է լինելու, ապա շատ ավելի լավ կլինի, եթե այդ հաղորդակցության վրա վերահսկողություն ունենա իրանական կողմը, դրանից բխող բոլոր այն գործիքակազմով, որն նա կարող է կիրառել ցանկացած պահի այդ հաղորդակցությունը դադարեցնելու համար: Հետևաբար՝ ընդհանուր գործընթացի տրամաբանությունը սա է:

Կա մի կարևոր հանգամանք: Իրանական զորքերը, որոնք տեղափոխվել էին Ադրբեջանի  և Արցախից Ադրբեջանի բռնազավթած տարածների սահման, Նախիջևանի հետ սահման, այնտեղից ամբողջությամբ դուրս չեն էլ բերվել: Իրանական զորմիավորումների մի մասը իրանական զորավարժություններից ամիսներ անց, արդեն գրեթե 6 ամիս, գտնվում են այդ տարածքում, ինչը ցուցիչ է այն բանի, որ Իրանը Ադրբեջանի նկատմամբ վստահություն չունի:

Մյուս կողմից էլ կա մի շատ կարևոր խնդիր, որն առաջացել է ուկրաինական ճգնաժամի հետևանքով: Եվրամիությունը, նաև Միացյալ Նահանգների ճնշման ներքո, փորձում է այլընտրանքային գազ գնտել, որպեսզի կարողան ապահովել իր պահանջմունքները, որպես ռուսական գազին այլընտրանք, և այդ կետերից մեկը դիտարկվում է Ադրբեջանը: Բայց ադրբեջանական գազը, մասնագեների գնահատականներով, չի բավարարելու Եվրամիության զանազան երկրների ունեցած ողջ պահանջարկը, ուստի այսօր փորձ է կատարվում թուրքմենական գազը Իրանի տարածքով, սվոպային եղանակով մուտք անել ադրբեջանական գազամուղեր, որտեղից այն կանցնի Թուրքիա և այնտեղից էլ Եվրոպա:

Այս ուղղությամբ Ադրբեջանական կողմը նույնպես բավական ակտիվ աշխատում է: Բայց այստեղ էլ կան խնդիրներ, որովհետև իրանական կողմը լավ հասկանում է, որ ողջ գործընթացն ուղղված է Ռուսաստանի գազային շահերը սահմանափակելուն և Միացյալ Նահանգների ազդեցության մեծացմանը, ուստի իրանական կողմն այս խնդրին վերաբերում է բավականին սառը կերպով: Հետևաբար դրա ճակատագիրն էլ հարցականի տակ է:

Բայց մենք չպետք է հանգստանանք, պետք է արձանագրենք մի կարևոր հանգամանք՝ այո, Իրանը բարեկամական պետություն է, բայց եթե ցանկացած բարեկամիդ հետ էլ դու չես աշխատում, և դրա փոխարեն աշխատում է թշնամին, ապա մենք կարող ենք ունենալ խնդիրներ: Ուստի՝ Իրանի հետ մեր աշխատանքներն կենսական նշանակության են: Հատկապես կարևոր նշանակության են Հյուսիս-Հարավ ավտոմայրուղին, նրա հնարավորինս արագ և որակյալ կառուցումը, որովհետև իրանցիները շատ լավ հասկանում են, որ իարնական կողմի համար Հայաստանն է՝ թուրք-ադրբաջանական փաստացի ռազմաքաղաքական տարածքով, դեպի հյուսիս-արևմուտք ելք ապահովելու միակ այլընտրանք: Հետևաբար՝ իրանցիներն էլ շահագրգռված են այս խնդրով:

Իրանական կողմը որևէ կերպ շահագրգռված չեն ՀՀ-ի հետ սահմանային որևէ տարածք կորցնելու հետ: Ընդհակառակը՝ Իրանը շատ կոշտ է արձագանքում ադրբեջանական կողմից հնչող նման հայտարարություններին և արձագանքներն ոչ միայն հռետորաբանության մակարդակում, այլև՝ զորաշարժերի: Ըստ էության Սյունիքի նկատմամբ ադրեբջանաթուրքական դաշինքի կողմից ոտնձգություն տեղի չունեցավ երկու կարևոր գործոնների ազդեցությամբ՝ ռուսական զինված ազդեցությունը Հայաստանի սահմաններից ներս և իրանական զինված ներկայությունը Հայաստանի մոտակայքում: Այս գործոնները զսպեցին ադրբեջանաթուրքական դաշինքի ախորժակը՝ բռնի ուժով կամ ռազմական եղանակով ստանալու իրենց համար երազանքային այդ «զանգեզուրյան միջանցքը»: Այս միջանցքը չի վերաբերում միայն Նախիջևանը Ադրբեջանի հետ կապելուն, այն վերաբերում է Թուրքիայի հեռագնա ծրագրերին, իսկ այդ հեռագնա ծրագրերը ենթադրում են Թուրքիայի մուտքը Կենտրոնական Ասիա: Ըստ էության, այս ամբողջ գործընթացը միտված է երեք պետությունների՝ ԻԻՀ-ի, ՀՀ-ի և ՌԴ-ի դեմ: Բայց թուրքական կողմը խաղում է երկու աթոռների տրամաբանությամբ՝ փորձելով հարաբերություններ պահպանել Արևմուտքի հետ՝ չփչացնելով հարաբերությունները ՌԴ-ի հետ՝ հաշվի առնելով ՌԴ-ից իր համար բխող վտանգները, որոնք կարող են հօդս ցնդեցնել թուրքական բոլոր ծրագրերը և պլանները:

Բալորիս համար պարզ է, որ Արցախում տեղակայված ռուս խաղաղապահներն, ըստ էության, ռուսական ռազմաբազա է, որը պաշտպանում է արցախահայությանը և սանձում է նաև Արդբեջան-Թուրքիա հեռագնա ծրագրերը: Սրա համատեքստում թուրքերը փորձում են խաղալ երկու կողմերի հետ էլ՝ արևելյան շուկայական խորամանկությամբ թանկացնել իրենց գինը, ավելի թանկ վաճառել ինչ-որ խնդիր, դրա փոխարեն մեկ այլ տեղ ստանալ որևէ զիջում և այլն: Մենք սա պետք է հասկանանք և հստակորեն արձանագրենք, որ Հայաստանի համար լավագույն ելքերից մեկը կարող է լինել դառնալն այնպիսի հարթակ, որտեղ Իրանը և Ռուսաստանը շահագրգռված լինեն ձևավորելու եռակողմ գործակցություն, իսկ դրա համար պետք է  բարձրացնել մեր սուբյեկտայնությունը, մեր երկրի հեղինակությունն ու վարկը, որը կարելի է անել միայն մեր անվտանգության բարձրացման, բանակի վերականգնման ճանապարհով, դիվանագիտական հարթակում չափազանց ինտենսիվ աշխատելով, այն պետք է օրնիբուն արվի: Հետևաբար՝ պետք է ուժեղացվի երկու ոլորտ՝ բանակը և դիվանագիտությունը:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:42
«Կներե՛ս, սիրելի՛ 137.1, կներես…»
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրում է․ «Որքա՜ն եմ կարոտելու այս խտրական, խիստ քաղաքական գրությունները, որոնց հիման վրա «բուսնում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Ընդդիմությանը լսել և աջակցել է պետք․ Արտակ Զաքարյան
ՀՀԿ փոխնախագահ, ԱԺ արտաքին հարաբերությւոնների հանձնաժողովի նախկին նախագահ Արտակ Զաքարյանը գրում է․ ««Հուսով ենք, որ Հայաստանից...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Արցախում արևածագ լինելու՛ է․ Աբրահամ Գասպարյան
Հաղորդավար, լրագրող Աբրահամ Գասպարյանը գրում է․ «Արցախում հունիսի 29-ից հուլիսի 5-ը գազ չի լինելու: «Արցախգազ»-ն ասում է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Մետաքսե Հակոբյան. Ոճրագործն իր առաքելությունը չի ավարտել
Արցախի Խորհրդարանի պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանը գրում է․ «Ուժեղ ենք, պինդ ենք, չենք թուլանում, չենք ընկճվում, իրականությունից կտրված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
9-րդ դասարանցիների «Հայոց լեզվի» պատասխանները
Հունիսի 28-ին հանրապետության հիմնական դպրոցի 33 910 շրջանավարտ՝ 9-րդ դասարանցի, ավարտական կենտրոնացված քննություն է հանձնել հայոց լեզվից:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Պին՞դ եք
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «2020-21թթ․ Հանձվել է Արցախի 75%-ը, թշնամին գրավել է Գորիս-Կապան ճանապարհը․․․ -Համաձա՛յն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Վերջնարդյունքում վճռվելու է՝ Հայաստա՞նը, թե՞ Ադրբեջանն է շարունակելու իր հետագա գոյությունը․ Վարդան Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է․ «Քանի դեռ մենք՝ որպես պետություն և ազգ, ինքներս մեզ համար չենք արձանագրել, որ գոյություն չունի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Դատարանը թույլատրեց Արմեն Գևորգյանին հուլիսի 5-19-ը բացակայել երկրից
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, թույլատրեց «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Տիգրան Աբրահամյանի խորհուրդը Սահակ Սահակյանին
ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Գլխավոր շտաբի պաշտոնյան լրագրողների հետ զրույցում համոզում է, որ պաշտպանության ներկայիս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Այս իշխանության պարագայում այս դատավորը չէր կարող օբյեկտիվ դատական ակտ կայացնել․Հակոբ Մարտիրոսյան
Վերաքննիչ դատարանի մոտ լրագրողների հետ զրույցում  փաստաբան Հակոբ Մարտիրոսյանը, գնահատելով դատական նիստի ընթացքում  դատավորի դրսևորած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
ՔՊ-ն ԱԺ պաշտոններից հեռացրել է Իշխան Սաղաթելյանին և Վահե Հակոբյանին
«Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության քարտուղար Արթուր Հովհաննիսյանը հայտնում է, որ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալի պաշտոնից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Այն, ինչ արեց դատավոր Բիշարյանը՝ Վճռաբեկ դատարանի դատավոր ընտրվելու համար էր․ Մինասյան
«Ակնհայտ էր, որ հատկապես երկվա դատական նիստի ընթացքում դատավոր Բիշարյանի կողմից ցուցաբերած վարքագիծն, ինչպես նաև դատախազների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Վրաստանը 1 տարով կարգելի ցորենի և գարու արտահանումը
Վրաստանի շրջակա միջավայրի պահպանության և գյուղատնտեսության նախարար Օթար Շամուգիան հայտնել է, որ Վրաստանի կառավարությունը 2022 թվականի հուլիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Երևանում հրդեհ է բռնկվեծ ասֆալտի գործարանում
Հունիսի 28-ին, ժամը 15:25-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Աերացիա թաղամասի ասֆալտի գործարանում (բաց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Դատարանը մերժեց բողոքը և Փաշինյանի դեմ քրգործ չի հարուցվի
«Թուրք», «մեռնելը երազանք դառնա»
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
Գագիկ Բեգլարյանից և փոխկապակցված անձանցից 16.8մլրդ դրամի ապօրինի ծագման գույքն ու ակտիվները բռնագանձելու հայցադիմումն ընդունել է վարույթ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան 2022թ. մայիսի 26-ին ներկայացվել է ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Տղերքն էին մեղք պարզապես. Կարին Տոնոյան
«Արդեն մտածում եմ, որ երևի հերթով պետական գործիչների դեմ միջնորդություններ ներկայացնենք։ Ստացվում է, որ ծնողներիս հետագա կյանքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Արցախի համար մշակված և ներդրված է զինվորական ծառայության գրավչության համար լուրջ փաթեթ. Սահակ Սահակյան
«Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության կողմից որոշում է կյացվել, որ Արցախում ծառայությունն իրականացվում է այս պահին միայն պայմանագրային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Րաֆֆի Ասլանյան. Սա է այսօրվա իշխանության դեմքը
Երևանի նախկին դատախազ, փաստաբան Րաֆֆի Ասլանյանը գրում է. «Ազգային ժողովում ՔՊ-ն ընդամենը մեկ օր առաջ մանդատը վայր դրած իր խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Կնասպանության հերթական դեպքը՝ Խարբերդում
Հունիսի լույս 22-ի գիշերը ոստիկանություն ահազանգած քաղաքացին հայտնում էր, որ Նոր Խարբերդում դանակահարություն է եղել, նաև ծեծել են մի կնոջ: Նույն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Կարեն Վրթանեսյան. ...Ուրեմն այլևս էլիտա չես
Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ, «Ռազմինֆո» մասնագիտացված կայքի համակարգող Կարեն Վրթանեսյանը գրում է. «Այն ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է Մինսկի խմբի ֆրանսիացի համանախագահին
Աշխատանքային այցով Փարիզում գտնվող Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է Մինսկի խմբի ֆրանսիացի համանախագահ Բրիս Ռոքվոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Փաշինյանի դեմ բողոքը քննող դատավոր Կարեն Բիշարյանը մերժեց ինքնաբացարկի միջնորդությունը
Վերաքննիչ դատարանում Նիկոլ  Փաշինյանի դեմ պետական դավաճանության հոդվածով քրեական գործ չհարուցելու որոշման դեմ բողոքի քննության ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Մակրոնը հույս ունի, որ ուկրաինական հակամարտությունը կավարտվի մինչև 2022 թվականի ավարտը
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հույս է հայտնել, որ Ուկրաինայում հակամարտությունը կավարտվի մինչև 2022 թվականի ավարտը։ Ըստ ՏԱՍՍ-ի՝ այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Արա, փոշին դու ես, թուրքն էլ. Վիճաբանություն՝ Փաշինյանի դեմ բողոքի քննությունից հետո
Վերաքննիչ դատարանում Նիկոլ  Փաշինյանի դեմ պետական դավաճանության հոդվածով քրեական գործ չհարուցելու որոշման դեմ բողոքի քննությունից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Ռուսաստանը «չի կարող և չպետք է հաղթի» Ուկրաինայում. Մակրոն
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը «չի կարող և չպետք է հաղթի» Ուկրաինայի հակամարտությունում, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
Լենինգրադի մարզի լճում հայաստանցի է խեղդվել
Անցած օրվա ընթացքում Սանկտ Պետերբուրգի և Լենինգրադի մարզի ջրամբարներում երեք տղամարդ է մահացել։ Այս մասին հայտնում է 78.ru-ն՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Արարատի դատախազության կողմից հայտնաբերվել է փողերի լվացման դեպք
Մասիսի քաղաքապետարանում առերևույթ հանցավոր չարաշահումների առթիվ 2019թ. դեկտմբերին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցված և ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Ռուսական կողմից բեռնատարների համար Լարսի ավտոճանապարհը փակ է
Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս...
Աղբյուր` Panorama.am
15:47
Նիկոլ Փաշինյանն ապացուցեց Թուրքիայի տեսակետը. Արագած Ախոյան
«Հերթական թունավոր ճաշկերույթն այս ժողովրդին, որը Նիկոլը պարբերաբար հրամցնում է»,- քաղաքական, հասարակական գործիչ Արագած Ախոյանն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}