Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

10:00
«Հրապարակ». Ի՞նչ են խոսել Ղարաբաղի մասին Աշխաբադում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ի՞նչ են խոսել Ղարաբաղի մասին Աշխաբադում ԱՊՀ գագաթնաժողովի շրջանակներում։ Ձևաչափը հետաքրքիր էր` ճաշի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Իրատես». «Հազար դրամների» հիմնադրամը Օվերտոնի պատուհան է դարձել իշխանությունների համար
«Իրատես» թերթը գրում է. «Նոր Հայաստանի իշխանությունների համար «հազար դրամների» հիմնադրամը Օվերտոնի պատուհան է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
Սիրիա. Թրամփը պատժամիջոցներ է սահմանել Թուրքիայի նկատմամբ ու հրադադարի կոչ արել
Թրամփը խոստանում է ոչնչացնել Թուրքիայի տնտեսությունը, եթե Անկարան շարունակի Սիրիայում «վտանգավոր և կործանարար ճանապարհով»:...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Հրապարակ». Վիտալի Բալասանյանը մտնում է ընտրարշավի մեջ
«Հրապարակ» թերթը գրում է. ««Վիտալի Բալասանյանը մտնում է ընտրարշավի մեջ՝ նրա սկանդալային հարցազրույցն այդ տրամաբանության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Ժողովուրդ». ՀՅԴ-ն այժմ իր հիմնական գործունեությունը սկսում է Արցախից
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Հոկտեմբերի 11-ին Ստեփանակերտում մեկնարկեց «Համագործակցություն հանուն արդարության և...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Փաստ». Ստամբուլյան կոնվենցիան հնարավոր է խորհրդարանում քննարկման դրվի արդեն 2020-ի հունվար-փետրվարին
«Փաստ» թերթը գրում է. «Ստամբուլյան կոնվենցիայի շուրջ գործընթացները նոր փուլ են թևակոխում։ «Փաստ» թերթի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Ժողովուրդ». Պատգամավորները հանդիպել են Էդուարդ Աղաջանյանի հետ և հստակեցրել գործադիր-օրենսդիր թևերի հետագա քայլերը հանքի մասով
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով` ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար Էդուարդ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Ժողովուրդ». Նախարարությունը որոշել է` բուհերում հայոց լեզու, գրականություն և հայոց պատմություն առարկաների դասավանդումն այլևս պարտադիր չէ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ ««Ժողովուրդ» օրաթերթը տեղեկացավ, որ ՀՀ Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի հարցերի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
«Իրատես». Նախկին փոխնախարարը պաշտոնի ակնկալիք ունի
«Իրատես» թերթը գրում է. ««Իրատեսի» նախորդ համարներում գրել ենք, որ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
«Հրապարակ». Մյուս դիմումն էլ է անհիմն
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Իշխանությունը Հրայր Թովմասյանի դեմ պայքարի պլան Բ-ով հնարավոր է ընթացք տա անկախ պատգամավոր Արման...
Աղբյուր` Panorama.am
09:09
Հալեպը՝ Սիրիայի մշակութային մայրաքաղաք
Սիրիայի մշակույթի նախարարությունը 13 տարի անց Հալեպը հռչակել է Սիրիայի մշակութային մայրաքաղաք։ «Գանձասարից» տեղեկանում ենք, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
«Էրեբունի-Երևան 2801» միջոցառումների ժամանակացույցը
Հոկտեմբերի 19-ին Երևանը կնշի հիմնադրման 2801-ամյակը: Քաղաքապետարանի հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից հայտնում են, որ քաղաքի օրն այս...
Աղբյուր` Panorama.am
08:50
Մինչ Սանասարյանը հերքում է, լրատվամիջոցը շարունակում է մանրամասներ հրապարակել
Analitik.am կայքի լրագրողը զրուցել է երեխայի մոր հետ
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Մեր ժողովուրդներին միավորում են բարեկամության, միասին ապրելու, վստահության և հարգանքի խորը զգացումները.Մնացականյան
ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանն ընդունեց Ֆրանսիայի խորհրդարանականների և քաղաքապետերի գլխավորած պատվիրակությանը: Այս մասին տեղեկացրեց ՀՀ ԱԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Փլուզում Մեծարենցի փողոցում. տուժածներ չկան
Հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 13:49-ին «911» ծառայություն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Մեծարենցի փողոցի տներից մեկի արտաքին պատը փլուզվել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Խորհրդակցություն՝ մարզպետների հետ
ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանն այսօր երկշաբաթյա պարբերականությամբ հերթական աշխատանքային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Ոստիկանության Սյունիքի մարզային վարչությունը նոր պետ ունի
Հոկտեմբերի 14-ին Հայաստանի ոստիկանության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Արման Սարգսյանը ոստիկանության Սյունիքի մարզային վարչության ու ենթակա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
Ալան Գոգբաշյանը չի ստանձնի Նորին Մեծության դեսպանի պաշտոնը Երևանում. Հայաստանում ՄԹ դեսպանություն
Պարոն Ալան Գոգբաշյանը չի ստանձնի Նորին Մեծության դեսպանի պաշտոնը Երևանում՝ ելնելով գործառնական հանգամանքներից։ Այս մասին տեղեկանում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
20:14
Բալթյան պաշտպանական քոլեջի դեկանն այցելել է Պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարան
Հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ՊՆ Պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարան է այցելել Բալթյան պաշտպանական քոլեջի դեկան, պահեստազորի գնդապետ, պրոֆեսոր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
ՍԴ-ն մերժեց ԱԺ-ին ՝ քննարկելու Հրայր Թովմասյանի լիազորությունները դադարեցնելու վերաբերյալ բողոքարկումը
Սահմանադրական դատարանը 2019 թվականի հոկտեմբերի 14-ին տեղի ունեցած աշխատակարգային նիստում որոշում է կայացրել «Ազգային ժողովի դիմումի հիման...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Սիրիայի հյուսիսի հայերը չեն ցանկանում գալ Հայաստան, դա մեր ամենամեծ ձախողոմն է. Սևակ Արծրունի
«Սուրիոյ հիւսիս-արևելեան շրջանին Թուրքիոյ ռազմական գործողութիւնները կրկին թէժ իրավիճակ ստեղծած են տարածաշրջանին մէջ: Հայաստանը, այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Օրգանիզմը երիտասարդ պահող պարզ միջոցները
Իտալացի դիետոլոգները բացահայտել  են իրենց հայրենակիցների երկարակեցության գաղտնիքը։ Իտալիան կյանքի տևողության առաջատարներից է, այստեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Փորձում են խուսափել հնարավոր կոռուպցիոն ռիսկերից
ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Վաղարշակ Հակոբյանը ներկայացրել է «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
«Աշոտ ջան, միշտ հիշիր․ ոչ մի լավ գործ անպատիժ չի մնում». աղբահանության հիմնարկի պետի ազատման մասին
Աշոտ Ասատրյանն ազատվել է  "Երևանի աղբահանություն և սանիտարական մաքրում" հիմնարկի աղբահանության բաժնի պետի պաշտոնից: Այդ ասին նա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Ուղևորատար փոխադրամիջոցների մատակարարման ուղղությամբ քննարկումներ են ընթացել
ՀՀ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանն այսօր ընդունել է բելառուսական Մինսկի ավտոմոբիլային գործարանի (ՄԱԶ)...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Էլթոն Ջոն. Մայլ Ջեքսոնը «ամբողջովին խելագարվել էր» 2000-ականներից
Շուտով կթողարկվի հանրահայտ բրիտանացի ռոք երգիչ, կոմպոզիտոր, երգահան Էլթոն Ջոնի ինքնակեսնագրական գիքրը, որտեղ  նա պատմում է իր կյանքի,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ռոբերտ Քոչարյանը մինչև նոյեմբերի 19-ը կարող է իր դիրքորոշումը ՄԻԵԴ ներկայացնել. փաստաբան
Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, ինչպես նաև Ազգային ժողովի (Խորհրդարանի) ներկայացուցիչները կարող են մինչև նոյեմբերի 19-ը իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Թոմաս Բախը բարձրագույն պարգևի է արժանացել Հունաստանում
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) նախագահ Թոմաս Բախը պարգևատրվել է Հունաստանի բարձրագույն պարգև Ֆենիքսի շքանշանով: Բախը նման պատվի է արժանացել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Օրվա կադրը՝ «չաշխատած արարողակարգ»
ՀՀ վարչապետի տիկին Աննա Հակոբյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հերքել է իր՝ ժնև մեկնելը կառավարական ինքնաթիռով։  «Հ.Գ. Իմ ընկերներին...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է Քիմ Քարդաշյանին
10:49 10/10/2019

Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է Քիմ Քարդաշյանին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}