Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

22:46
Մոսկվայից դեպի Երևան երկրորդ չարտերային թռիչքը կիրականացվի ապրիլի 7-ին.ԱԳՆ
Մոսկվա-Երևան չարտերային թռիչքի վերաբերյալ ՀՀ ԱԳՆ հայտարություն է տարածել, որում, մասնավորապես, գրված է. «Հայտնում ենք, որ Մոսկվայի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Պարետի որոշմամբ 6 ժամով գործունեության կասեցման որոշում է կայացվել արդեն 42 տնտեսվարողի նկատմամբ
ՀՀ առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի մշտադիտարկումների ընթացքում արձանագրված խախտումները հիմք ընդունելով` ՀՀ պարետի որոշմամբ 6 ժամով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:44
Զգույշ, մոտակայքում Covid 19-ի վարակակիր է. Վրաստանը բջջային հավելված է մշակում
Վրաստանը կմիանա այն երկրների շարքին, որոնք կորոնավիրուսի դեմ պայքարում կիրառում են երկրի քաղաքացիների թվային հետապնդման մեթոդը, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Ժամանակն է արագ կազմակերպել կալանավորված անձանց էլեկտրոնային շղթայի միջոցով տանը պահելու հարցերը.Սեդրակ Ասատրյան
2020թ․ մարտի 31-ին ԱԺ-ն արտահերթ նիստում ընդունեց «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի մասին» և «Էլեկտրոնային հաղորդակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Համավարակի պատճառով հետաձգվել են ամենասպասված սերիալների նկարահանումները
Կորոնավիրուսի համավարակը հետաձգել է ոչ միայն շատ սպասված ֆիլմերի, այլև սերիալների նկարահանումները: kulturomania.ru-ի հաղորդմամբ, համաշխարհային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Արցախում ՀՀ-ից ժամանած երկու քաղաքացիներ են մեկուսացվել
Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախարարությունից հայտնում են, որ առայսօր կորոնավիրուսի վարակման դեպք չի արձանագրվել: Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
ՆԱՏՕ-ի KFOR առաքելության հրամանատարի տեղակալը շնորհակալություն հայտնել հայ խաղաղապահներին
ՆԱՏՕ-ի KFOR առաքելության հրամանատարի տեղակալ, բրիգադի գեներալ Լորեն Միշոն ստուգել է Կոսովոյում խաղաղապահ առաքելություն իրականացնող հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
ՔՀԿ-ների հակակոռուպցիոն կոալիցիայի կառավարման խորհրդի հայտարարությունը
ՀՀ Կառավարությունը 2020 թվականի ապրիլի 2-ի նիստում հավանության է արժանացրել և սահմանված կարգով Ազգային ժողովին ներկայացրել ՀՀ շրջակա միջավայրի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
ՏԿԵՆ. Մեկնարկել են ոռոգման համակարգերի մաքրման և վերանորոգման աշխատանքները
Ոռոգման շրջանին  ընդառաջ՝ հանրապետությունում մեկնարկել են ջրանցքների մաքրման և պոմպակայանների նորոգման  լայնածավալ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետն այցելել է զորամասեր
ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Արտակ Դավթյանը ապրիլի 3-ին այցելել է հարավ-արևմտյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասեր: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Կադիրովն աջակցել է ուժայիններին`կարանտինի պայմանները խախտողին ծեծի ենթարկելու հարցում.Գազետա.ռու
«Չեչնիայի ղեկավար Ռամզան Կադիրովը մեկնաբանել է մի տեսանյութ, որում համազգեստով մարդիկ հարվածում են կարանտինի պահանջները խախտողին»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Արցախը պատրաստ է ինքնապաշտպանության անհրաժեշտ միջոցառումների. ԱՀ ԱԳՆ
Արցախի Հանրապետությունը պատրաստ է ձեռնարկելու ինքնապաշտպանության անհրաժեշտ բոլոր միջոցառումները՝ միջազգային իրավունքի նորմերի և, մասնավորապես՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Ավստրիան նախատեսում է հաջորդ շաբաթվանից սկսել խանութների վերաբացումը
Ավստրիան պլանավորում է հաջորդ շաբաթվանից բացել փոքր խանութներ՝ որպես առաջին քայլ՝ թուլացնելու սահմանված սահմանափակումները, որը դանդաղեցրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Թուրքիայում պոկել են Աթաթուրքի կիսանդրու գլուխը
Դեռևս անհայտ հանգամանքներում անհայտ անձինք վնասել են Թուրքիայի Հաթայ նահանգի Ռեյհանլը շրջանում գտնվող դպրոցի բակում տեղադրված Մուստաֆա Քեմալ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Բրիտանիայի դատարանը «դիզելգեյթ»-ի գործով կանգնել է ավտոմեքենաների 90 հազար տերերի կողքին
Լոնդոնի Գերագույն դատարանը որոշում է կայացրել հօգուտ բրիտանացի մոտ 90 հազար սեփականատերերի՝ բավարարելով վերջիններիս միասնական դատական հայցն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Հունաստանում տուգանվել է ավելի քան 21 հազար կարանտինը խախտած քաղաքացի. Ria.ru
Հունաստանի ոստիկանությունը տուգանել է ճանապարհորդական սահմանափակումները խախտած 21308 քաղաքացու, փոխանցում է «Ռիա Նովոստի»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Չե՞ք կարծում, որ պատգամավորների մեծ մասն անիմաստ խոսող և ոչինչ չանող են. հարց Փաշինյանին
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում պատասխանում է քաղաքացիների հարցերին: Օգտատերերից մեկը հարց է հնչեցրել....
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Իտալիայում կորոնավիրուսից ավելի քան 100 բուժաշխատող է մահացել. Լենտա.ռու
Իտալիայում կորոնավիրուսի համաճարակի սկզբից մինչ այժմ մահացել է ավելի քան 100 բուժաշխատող։ Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, հայտնում է Daily Mail-ը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Հրազդանում կատարված սպանության դեպքի առթիվ հարուցված քրգործն ուղարկվել է դատարան
ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում իրականացված մեծածավալ քննչական և այլ դատավարական գործողությունների արդյունքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Հունաստանի վարչապետը Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ղեկավարներին առաջարկել է փախստականների վերաբերյալ նոր համաձայնագիր կնքել
Հունաստանի վարչապետ Կիրիակոս Միցոտակիսը նամակով դիմել է Ֆրանսիայի  նախագահ Էմանուել Մակրոնին և Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Կոռուպցիոն սխեմատիկ չարաշահումներ՝ ճանապարհաշինության գործընթացներում
Լոռու մարզի թվով 4 համայնքների վարչական տարածքներում սուբվենցիոն ծրագրերով նախատեսված ասֆալտապատման աշխատանքների կատարման ընթացքում հայտնաբերվել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Վահե Էնֆիաջյան. Խնդիրներ, որ դեռ լուծում չունեն
ԱԺ փոխնախագահ Վահե Էնֆիաջյանը տարածած հայտարարության մեջ նշում է՝ վերջին օրերին բազմաթիվ բողոք-նամակներ են ստացվում առ այն, որ ՀՀ կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
«Փաստինֆո».Արտակարգ դրություն հայտարարելուց հետո ՔԿՀ֊ներից ազատ է արձակվել 58 կալանավոր
Երկրում արտակարգ դրություն հայտարարվելուց հետո առ այսօր ՔԿՀ-ներից ազատ է արձակվել ընդհանուր առմամբ 58 կալանավոր՝ վարույթն իրականացնող մարմինների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Մայր Աթոռ. Պահքը լուծել ապրիլի 11-ին՝ Ճրագալույցի Ս․ Պատարագից հետո և հաջորդող օրերին առանձնաբար այցելել եկեղեցիներ
Ի լրումն համավարակի առնչությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հայրապետական հորդորի՝ Մայր Աթոռ Սուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Նոր թեժ գիծ՝ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունում
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը գործարկել է նոր ԹԵԺ ԳԻԾ՝ 011 300 114 հեռախոսահամարով: Նախարարությունից մանրամասնում են, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Ունենք 16 մեկուսացված և 6 կորոնավիրուսով վարակված ոստիկան. փոխոստիկանապետ
«Պարետի որոշմամբ սահմանված է տնտեսական գործունեության կարգը և այդտեղ պարզ նշված է գյուղատնտեսական գոծունեություն կատարելու իրավունք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Ադրբեջանը ներում է շնորհում 65-ից ավելի տարիք ունեցող 100 բանտարկյալի
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը կորոնավիրուսի համաճարակի հետ կապված հրամայել է ներում շնորհել 65 տարեկանից բարձր 100 բանտարկյալի։ Այս մասին ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Նախարար. Թարմացնում ենք մեր խորհուրդները
«Հիվանդության մասին շատ տեղեկատվության հասանելիության հետ  մեկտեղ նաև ի հայտ են գալիս նոր խորհուրդներ  երկրագնդի բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Արամ Վարդևանյան. Որոշ դատավորներ, օբյեկտիվ իրականությունը հաշվի առնելով, գրավը ճանաչում են թույլատրելի
Փաստաբան Արամ Վարդևանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում տեղեկացնում է.  «Հարգելի գործընկերներ, Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Նախկին նախարար Արամ Հարությունյանի գործն ուղարկվել է ՀՔԾ
Քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչությունում, ՀՀ բնապահպանության նախարարությունում թույլ տրված առերևույթ չարաշահումների դեպքերի առթիվ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}