Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

18:15
Ագրեսիան շարունակելու Ադրբեջանի ստեղծած արատավոր շրջանը կարող է ճեղքվել Արցախի անկախության ճանաչմամբ . Արցախի ԱԳՆ
Արցախի Հանրապետության ԱԳՆ-ն հայտարարություն է տարածել՝ ռազմական գործողությունները դադարեցնելուն ուղղված խաղաղ նախաձեռնությունները խափանելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Հայաստանին նվիրաբերված համակարգչային տոմոգրաֆի սարքը տրամադրվել է Կապանի ԲԿ-ին
Oրերս Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հայ բժիշկների կողմից մարդասիրական օգնության շրջանակներում Հայաստան է ուղարկվել հումանիտար բեռ:  Ի թիվս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
«Վերելք» ներկայացման ողջ հասութը կփոխանցվի Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության աջակցությամբ Գյումրու Վ. Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը հոկտեմբերի 24-ին ժամը 18։00-ին կներկայացնի Հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
ՊՆ-ն հերքում է հայկական ինքնաթիռի խոցման մասին ադրբեջանական հայտարարությունը
Պաշտպանության նախարարության մամուլի քարտուղար Շուշան Ստեփանյանը հերքում է հայկական ինքնաթիռի խոցման մասին ադրբեջանական տարածած տեղեկատվություն։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Սադեթ Կարաբուլութ. Սկանդալային... Ադրբեջանը կասետային ռումբեր է օգտագործել Լեռնային Ղարաբաղում
Նիդերլանդների խորհրդարանի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ Սադեթ Կարաբուլութն անընդունելի է համարում Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության դեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Ոստիկանություն. Հայտնաբերվել է արգելված հրապարակումների 175 դեպք
ՀՀ ոստիկանության ստորաբաժանումների ձեռնարկած միջոցառումներով հոկտեմբերի 24-ի ժամը 15.00-ի դրությամբ հայտնաբերվել է արգելված հրապարակումների 175...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Ռուսաստանը կփորձի թուլացնել տարածաշրջանում Թուրքիայի ազդեցությունը․թուրքագետ
Միջազգային մամուլի փոխանցմամբ՝ Թուրքիան և Ռուսաստանը «Թուրքական հոսք» գազատարի շուրջ իրենց համագործակցությունը նպատակ ունեն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Թշնամին ունի 6614 զոհ. ինֆոգրաֆիկա
Հակառակորդի կորուստների վերաբերյալ վերջին տվյալներով խոցվել է ևս 11 ԱԹՍ, 2 ՏՕՍ, 12 զրահատեխնիկա, կա 75 ոչնչացված: Այս մասին տեղեկանում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Գվատեմալայի Սայախչե քաղաքը ճանաչել է Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը
Գվատեմալայի Հանրապետության Սայախչեի քաղաքապետարանը ճանաչել է Արցախի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը և աջակցում է ազատ ու ինքնավար...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Հարսը՝ Ղազանչեցոց եկեղեցուց. Սա մեր բողոքն է ու մեր պայքարը
«Խոնարհվում եմ բոլոր զոհերի առաջ։ Հույս ունեմ՝ ինձ ճիշտ կհասկանան բոլորը, հայկական ընտանիքներ պետք է ստեղծվեն Արցախում»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:12
Ճանաչել յուրաքանչյուր երեխայի կյանքի և խաղաղության իրավունքը. Թաթոյան
«Ճանաչել յուրաքանչյուր երեխայի կյանքի և խաղաղության իրավունքը...։ Երջանիկ մանկություն աշխարհի յուրաքանչյուր երեխային և Արցախում ապրող...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Թշնամու մարտավարությունը գերազանց սերտած մեր տղաների գիտելիքները վստահություն են ներշնչել. Արցախի նախագահ
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը գրել է․  «Սիրելի ՛ հայրենակիցներ Այսօր մեր երկրի անվտանգության համակարգի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Թշնամին պարբերաբար հարձակման փորձեր է կատարում նաև հայկական ԶՈՒ համազգեստներով. Արցախի ՄԻՊ
Արդեն մի քանի ուղղություններից ու զինծառայողներից տեղեկություններ ենք ստացել, որ ադրբեջանական զինված ուժերը պարբերաբար հարձակման փորձեր են...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Սիրիայում հարվածներ են հասցվել Անկարայի աջակցությունը վայելող հանցավոր խմբավորումների նավթապահեստարաններին
Համացանցում հրապարակվել են կադրեր, որոնցում երևում են Սիրիայի և Թուրքիայի սահմանին հուժկու հարվածները: Բարձր պայթյունները հնչել են երեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:33
Սթափվելու ժամանակը եկել է, համախմբվե՛ք. Արտակ Թովմասյան
«Թովմասյան» բարեգործական հիմնադրամի ղեկավար Արտակ Թովմասյանը պետական այրերին ուղղված կոչով է հանդես եկել.  «Պարոնայք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Դավիթ Տոնոյանն այցելել է վիրավորված զինծառայողներին
Պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն այցելել է երեկ հարավային ուղղությամբ հակառակորդի հատուկ նշանակության ստորաբաժանման և մեծաթիվ տեխնիկայի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:49
Մահճակալներն այս պահին դժվարությամբ են բավարարում բժշկական օգնության կարիք ունեցող պացիենտներին. Նախարար
Այս պահին ծանր և ծայրահեղ ծանր վիճակում է գտնվում կորոնավիրուսով հիվանդ մոտ 800 քաղաքացի: Առավոտյան` ժամը 9-ի դրությամբ, 388 քաղաքացի ունի հոսպիտալացման կարիք:
Աղբյուր` Panorama.am
15:46
Հայկական ուժերը խոցում են թշնամու ТОС-1 ծանր հրանետային համակարգ
«ՏՕՍ-ը, ՏՕՍ-ը խփեցինք, սայլուտ է, ուֆֆֆ»։
Աղբյուր` Panorama.am
15:28
Պարգև սրբազանը կոչով դիմել է միջազգային հանրությանը
«Գործեք։ Դիմում եմ ձեզ, որպեսզի կյանքեր փրկենք: Ամենայն բարիք բոլորիդ»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Հերոսամարտի տարեգրության էջերը լրացնող մերօրյա հերոսները
Արցախի ՊԲ-ն հրապարակել է մերօրյա հերոսների հերթական շարքը։ «Հմուտ ու կազմակերպված գործողությունների, ճշգրիտ հաշվարկների շնորհիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:05
24.10.2020. ՊԲ-ն հրապարակել է 36 զոհված զինծառայողի անուն
Արցախի ՊԲ-ն հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտերում նահատակված զինծառայողների անուններն է հրապարակել։ 1. Մանուկյան Նարեկ Հրաչյայի,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Ղազանչեցոց եկեղեցում տեղի ունեցած պսակադրությունն ուղերձ է` ուղղված ողջ քաղաքակիրթ աշխարհին. Հարությունյան
Պատերազմին զուգահեռ` Արցախում կյանքը շարունակվում է, ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը։ «Իսկ Հովիկի և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Ֆրանսիան Իսպանիային միացնող մայրուղին հայերը փակել են
Հայերը փակել են Ֆրանսիան Իսպանիային միացնող մայրուղին։ Ակցիայի մասնակիցների ձեռքերին Հայաստանի ու Արցախի դրոշներն է։ Նրանք վանկարկում են՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
«Արցախի շենացումը սկսվում է քո համայնքից» երկամսյա անվճար ձեռնարկատիրական դասընթացներ
Կարևորելով յուրաքանչյուրի դերը Արցախի սոցիալ-տնտեսական ոլորտի զարգացման գործում՝ Սոցիալական ձեռներեցների դպրոցը 2020 թվականի նոյեմբերի 1-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Արման Թաթոյանը Ադրբեջանի կողմից երկու հայ ռազմագերիների սպանությունը որակել է անժխտելի պատերազմական հանցագործություն
Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը Ադրբեջանի կողմից երկու հայ ռազմագերիների սպանությունը որակել է անժխտելի պատերազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:28
Գերեվարված ադրբեջանցի զինծառայողի վիրահատությունը բարեհաջող է անցել. ՊՆ խոսնակ
ՀՀ պաշտպանության նախարարության մամուլլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը գրում է. «Երեկ հարավային ուղղությամբ հակառակորդի հարձակումը հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:14
Արցախից մեկ պատասխան է հնչում՝ «մի խանգարեք, մենք լավ ենք, մենք ամուր ենք»
Արցախից կանայք ասում են. «Մենք խաղաղություն ենք ուզում, մենք խաղաղություն ենք պարտադրելու, քանի որ զինակից ընկերներ ենք մեր հայրերին, ամուսիններին, եղբայրներին»։
Աղբյուր` Panorama.am
14:02
Կադրեր՝ հրթիռակոծված Ստեփանակերտից
Արցախի Արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայությունը կադրեր է հրապարակել անցած գիշեր հրթիռակոծված Ստեփանակերտից։ Նշվում է, որ թշնամական ուժերը...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
Հարսանիք՝ Շուշիում
Մինչ թշնամին կրակի տակ է պահում Արցախի քաղաքացիական ենթակառուցվածքները, այդ թվում խաղաղ բնակիչներին, Շուշիում հարսանիք է տեղի ունենում։ ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}