Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

22:58
Կայացել է Միրզոյան-Բլինքեն-Բայրամով հեռախոսազրույց
Հոկտեմբերի 4-ին, ամերիկյան կողմի նախաձեռնությամբ, տեղի է ունեցել Արարատ Միրզոյանի, ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարար...
Աղբյուր` Panorama.am
22:16
Սահմանային իրավիճակը՝ ժամը 22:00-ի դրությամբ
Ժամը 22:00-ի դրությամբ հայ-ադրբեջանական սահմանին իրադրության փոփոխություն չի արձանագրվել: Այս մասին հայտում են պաշտպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
21:02
Դավիթ Բաբայանը Մարտունու քաղաքապետին է հանձնել Մարտունի և Գլենդեյլ քաղաքների բարեկամության համաձայնագիրը
Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Դավիթ Բաբայանը հոկտեմբերի 4-ին ընդունել է Մարտունու քաղաքապետ Ազնավուր Սաղիյանին։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:56
Իջևանում ավտոմեքենան բախվել է գազատար խողովակին․ տուժածներ չկան
Հոկտեմբերի 4-ին, ժամը 19։33-ին Տավուշի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Իջևան քաղաքի Բլբուլյան փողոցում ավտոմեքենան...
Աղբյուր` Panorama.am
20:45
Թբիլիսիում հայերեն գրություններով մարմարե տապանաքարեր են հայտնաբերվել
Վրաստանի մշակույթի նախարարության և Թբիլիսիի 104-րդ հայկական դպրոցի կենտրոնում` հողային աշխատանքերի ընթացքում, հայտնաբերվել են բազալտե...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Միրզոյանը Սամանթա Փաուերին է ներկայացրել Ժնևում Ադրբեջանի ԱԳ նախարարի հետ հանդիպման մանրամասները
Արարատ Միրզոյանը հեռախոսազրույց է ունեցել ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (ՄԶԳ) կառավարիչ Սամանթա Փաուերի հետ։ Այս մասին հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Նիկոլի պատկերացրած լուծումն այժմ Արցախը հանձնումն է Ադրբեջանին, Ենոքյան
Քաղաքագետ Աղասի Ենոքյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանն իր թերթում հետաքրքիր տեղեկատվություն է հրապարակել հայ-ռուսական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Ադրբեջանը 17 ռազմագերի է վերադարձրել
ՀՀ ՊՆ-ից հայտնում են, որ այսօր ադրբեջանական կողմը ԱՄՆ միջնորդությամբ հայկական կողմին է վերադարձրել 17 հայ ռազմագերիների: 1. Մկրտչյան Շահեն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Իտալիայում բռնցքամարտի Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում Հայաստանն առաջին չեմպիոնն ունի
Հայաստանն առաջին չեմպիոնն ունի Իտալիայում ավարտին մոտեցող բռնցքամարտի Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում:Այս մասին տեղեկացնում է Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Այսօր ամեն ինչ գլխիվայր շուռ է եկել. Սենոր Հասրաթյան
ԱՀ ՊԲ ԶՈւ գնդապետ Սենոր Հասրաթյանը գրում է. «Եթե հիշողությունս չի դավաճանում, այս լուսանկարը կատարվել է 2017թ. փետրվարին՝ Ապրիլյան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Ճակատագրի հեգնանք․ Ավետիք Իշխանյան
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «Աշխարհում կան ՄԱԿ-ի անդամ 193 երկրներ։ Բնականաբար բոլոր երկրներն ունեն ղեկավարներ՝ միապետ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
ՀԿ-ները դեմ են ԿԸՀ-ի նոր կուսակցականացմանը
ՀԿ-ները հայտարարություն են տարածել՝ անդրադառնալով Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նոր կուսակցականացմանը։ Հայտարարության մեջ ասվում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
Ըստ թուրք պաշտոնյայի՝ Հայաստանը պետք է իր «սանդրանքներից» հրաժարվի
Թուրքիայի պաշտպանության նախարար  Հուլուսի Աքարը մեկնել  է Ադրբեջան, որտեղ հանդիպել է Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Իրանը պետք է պատրաստ լինի ցանկացած իրավիճակի․ Ջավադ Հեդայաթի
Ադրբեջանը ձգտում է Հայաստանի վերահսկողությունից դուրս «միջանցք» ստանալ դեպի Նախիջևան: Ինչպես հաղորդում է «Արմենպրես»-ը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
Սոնա Մնացականյանին վրաերթի ենթարկելու և անզգուշությամբ մահ պատճառելու գործը կուղարկվի դատարան․ Դատախազություն
Սոնա Մնացականյանին Երևան քաղաքի Պարոնյան և Լեո փողոցների խաչմերուկում վրաերթի ենթարկելու և անզգուշությամբ մահ պատճառելու փաստի առթիվ Քննչական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Ես դատապարտում եմ ադրբեջանական զինվորների կողմից չզինված հայերի սպանությունը․ Բոբ Մենենդես
ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովն ի դեմս հանձնաժողովի նախագահ Բոբ Մենենդեսը Թվիթերի իր էջում գրառում է կատարել՝ ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Ռ․ Քոչարյանի գրասենյակի արձագանքը՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին
«Նախագահ Քոչարյանի հասցեին Տեր-Պետրոսյանի հնամաշ մտքերին արդեն իսկապես ձանձրալի է որևէ կերպ անդրադառնալ»,- Yerevan.Today-ի հարցին ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Արցախին մատուցած ծառայությունների համար Վարդան Նազերյանը պարգևատրվել է «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով
Արայիկ Հարությունյանը հոկտեմբերի 4-ին ընդունել է սփյուռքահայ բարերար Վարդան Նազերյանին: Այս մասին հայտնում են Արցախի Հանրապետության նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Սեպտեմբերի 21-ից հետո Ռուսաստանը լքել է մոտ 700 հազար քաղաքացի. Forbes
Մասնակի մոբիլիզացիայի հայտարարությունից գրեթե երկու շաբաթ անց Ռուսաստանից հեռացել է մոտավորապես 700 հազար մարդ, որոնցից 200 հազարը գնացել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Անդրանիկ Թևանյան. Հայաստանը՝ լայնամասշտաբ պատերազմի շեմին․ ի՞նչ պետք է անել
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Անդրանիկ Թևանյանը գրում է. «Զոհերին ու ավերածություններին Նիկոլ Փաշինյանի ընտելացրած...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Ալլա Պուգաչովան իրեն ատողներին ստրուկներ է անվանել
Ռուս հայտնի երգչուհի Ալլա Պուգաչովան արձագանքել է վերջին ամիսներին իր  հասցեին հնչած քննադատություններին։ Նա սոցիալական ցանցերում կոշտ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Իշխող կուսակցությունը կորցնում է խորհրդարանական մեծամասնությունը
Վրաստանի իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունն այսօր ևս 5 պատգամավոր է լքել: Jnews-ը գրում է, որ «Երազանքից» հեռանում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Գեղամ Նազարյան. Այս ամենից արագ ազատվել է պետք
Աժ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Նազարյանը գրում է. «Եթե Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հրաժարական տվեց Պատերազմ, թե՞...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Ադրբեջանը մոտակա օրերին ՌԴ խաղաղապահ ուժերի՝ Արցախից դուրս գալու վերաբերյալ կեղծ լուրեր է տարածում. ԱԱԾ
Ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները զանգահարում են Արցախի պետական կառույցների կայքերում առկա հեռախոսահամարներին
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Բալյան. Այդ տղայի և նրա թափառախմբի իշխանազրկումը միայն կարող է նոր կյանքի սկիզբ դառնալ
Քաղաքական վերլուծաբան Վարդան Բալյանը գրում է. «Հեղափոխությունները միշտ նախկին կյանքի ավարտ են, բայց ոչ նորի սկիզբ: Հեղափոխությունները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Եռաբլուրում թաղվածները ոչ մեկի սեփականությունը չեն, բոլորինն են. Անդրանիկ Քոչարյան
«Նման ցավոտ իրողությունները կարող են կրկնվել, քանի որ մենք ճանաչում ենք մեր դիմացը կանգնածին՝ անհրաժեշտ է ոտքի կանգնել և նոր թափով շարժվել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Ադրբեջանական ԶԼՄ-ները նշել են՝ 2022-26 թթ. նախատեսվում է շուրջ 66 հազար բնակչի վերաբնակեցում Ղարաբաղում. «Հենակետ»
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնն ամփոփել ու համառոտ հրապարակել է տեղեկություններ նախորդ շաբաթվա ընթացքում Ադրբեջանի հետ կապված կարևոր իրադարձությունների մասին
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով զբոսաշրջության ոլորտը կանգնել է լուրջ խնդիրների առաջ. Մեխակ Ապրեսյան
Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի վերջին ագրեսիայի հետևանքով զբոսաշրջության ոլորտը լուրջ խնդիրների առաջ է կանգնել։ Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման...
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
Արտակ Բեգլարյան. Այս իրավիճակում դա շատ պահանջված ու իմաստուն որոշում է
Արցախի Հանրապետության պետական նախարար Արտակ Բեգլարյանը գրում է. «Հարգելի՛ հայրենակիցներ, Ի շարունակություն ԱՀ նախագահ Արայիկ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանն առավոտյան
11:26 04/10/2022

Երևանն առավոտյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}