Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

16:24
Ոստիկանություն. Չի վճարվել առանձնապես խոշոր չափերով հարկ
Քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության կոռուպցիոն և տնտեսական հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչությունում ստացված օպերատիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:03
Արմեն Փամբուխչյանը նշանակվել է ԱԻ փոխնախարար
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Արմեն Փամբուխչյանին ՀՀ ԱԻ նախարարի տեղակալ նշանակելու մասին որոշում է ստորագրել: «Ղեկավարվելով...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Թեպետ համավարակի թվերը սկսել են աճել, մենք կկարողանանք զերծ մնալ դպրոցները փակելուց. նախարար
ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանն այսօր այցելել է  Ստեփան Զորյանի անվան թիվ 56 դպրոցում: «Համավարակային կանոնները պահելու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:43
Գլխավոր դատախազը գրություն է հասցեագրել նախաքննական մարմինների ղեկավարներին
Գլխավոր դատախազության  ՀՔԾ-ում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչությունում կատարված ուսումնասիրությունները...
Աղբյուր` Panorama.am
15:35
Դատարանի բակից քաղաքացիներ են ձերբակալվել
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի Կենտրոն և Նորք Մարաշ  նստավայրի դիմացից երկու անձ ձերբակալվել է ոստիկանության ծառայողի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:30
Կարծում եմ, որ մենք ՍԴ նախագահի նոր թեկնածուի կարիք ունենք. Վահե Գրիգորյան
«Այո, շարունակում ենք քննարկումը։ Բացի պարոն Խունդկարյանից, այլ թեկնածու չկա»,- այսօր ՍԴ շենքի մոտ լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՍԴ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:26
Աշոտյան. Փաշինյանը վախեցնում է Ալիևին սեփական կոմպրոմատով
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը գրում է. «Ի պատասխան Ալիևի և ադրբեջանական քարոզչության վերջին մեղադրանքներին Նիկոլ Փաշինյանն այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:21
Աշտարակում բռնկված հրդեհը մարված է
Արագածոտնի ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ այսօր՝ ժամը 12:54-ին է ստացվել, որ Աշտարակ քաղաքի Մուղնի թաղամասի դպրոցի մոտակայքում գտնվող...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Միջադեպ՝ դատարանի բակում
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի Կենտրոն նստավայրում մինչ քննվում է ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանին կալանավորելու վերաբերյալ քննիչի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Ողջունում եմ Գայանե Աբրահամյանի սկզբունքային մոտեցումը. Գորգիսյան
«Ես մանրամասների չեմ տիրապետում, գիտեի, որ տիկին Աբրահամյանը որոշակի ներքին անհամաձայնություն ունի որոշակի գործընթացների հետ»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Տաթևի վանք էքսկուրսիայի գնացած ամբողջ ավտոբուսը վարակվել էր. Լուսինե Պարոնյան
«Օրինակ մենք վերջերս ունեցանք դեպք, երբ մարդիկ գնացել էին Տաթևի վանք էքսկուրսիայի և ամբողջ ավտոբուսը վարակվել էր: Այնուհետև այդ հիվանդը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:50
Թադևոս Ավետիսյան. Տնտեսական անկումը շարունակվում է, իսկ իշխանությունը թիրախավորել է 2050 թվականը
ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանն իր հոդվածում գրում է. «Օրվա...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
Խորհրդարանը երբեմն քանակ ապահովելու միտումներով է նախագծեր բերել. Վասիլյան
«Այս նստաշրջանում ԱԺ-ն հերթական հինգամսյա աշխատանքի երեք ամիսն անցկացրել է արտակարգ դրության պայմաններում։ Սա ֆորսմաժորային իրավիճակ էր,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:38
Գայանե Աբրահամյանը ներկայացրել է մանդատից հրաժարվելու պատճառները
ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Գայանե Աբրահամյանը ֆեյսբուքյան իր էջում ներկայացրել է մանդատից հրաժարվելու պատճառները....
Աղբյուր` Panorama.am
14:34
Ռիոն մնաց առանց կառնավալ
Ռիոյի հայտնի կառնավալը, որը տեղի է ունենում ամեն տարի փետրվարին, հետաձգվել է, բայց առանց հետագա ամսաթվի: Այս մասին հաղորդում է Սամբայի դպրոցների...
Աղբյուր` Panorama.am
14:27
Փաշինյան. Եթե սկսեցինք կոնֆիդենցիալ ինֆորմացիա տարածել, վախենամ՝ Ադրբեջանի ներքաղաքական վիճակը ապակայունանա
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր կառավարությունում ընդունել է Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ Արթուր Թովմասյանի գլխավորած...
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
ԱԱԾ-ն ՃՈ-ում կաշառք ստանալու դեպք է բացահայտել
Ազգային անվտանգության ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից իրականացված օպերատիվ-հետախուզական արդյունավետ միջոցառումների արդյունքում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:13
Հայաստանում շինարարության ծավալները կրճատվել են 22.6 տոկոսով
2020 թվականի հունվար-հուլիսին 2019 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ Հայաստանում շինարարության ծավալները կրճատվել են 22.6 տոկոսով:...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
ԱԺ ամենաակտիվ և ամենաշատ բացակայած պատգամավորները «ԲՀԿ»-ից են
«Նախորդ նստաշրջանում «ԲՀԿ» առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը լքել էր նիստերից ամենաշատը բացակայած պատգամավորների շարքը, հիմա նորից...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Ուսուցիչների մոտ հայտնաբերված կորոնավիրուսի դրական դեպքերը մոտավորապես 1.5 տոկոս են. Լուսինե Պարոնյան
«Ուսուցիչների մոտ հայտնաբերված դրական դեպքերը մոտավորապես 1.5 տոկոս են»,- այսօր ասուլիսում հայտարարեց  ԱՆ Հիվանդությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
13:58
Նոր աշխարհ, նոր ճանապարհ Հայաստանի
Անկախության 29-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հղած ուղերձում արտահայտած մի միտք հանդուգն երազանքներ արթնացրեց։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:52
Հանրահավաք անցկացնելու գեթ մեկ հայտարարությունից հետո իշխանությունը ցնցակաթվածի մեջ է ընկնում. Տոնոյան
«Ինձ համար առավել քան զավեշտալի է, որ հանրահավաք անցկացնելու գեթ մեկ հայտարարությունից հետո իշխանությունները կոնկրետ ցնցակաթվածի մեջ են...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
«Ծառուկյանից պետք է չվախենալ». Գագիկ Ծառուկյան
«Ինչը անում ես հանուն ազգի, պետության, ժողովորդի, դա ինձ համար հպարտություն է,  պատմություն է: Ծառուկյանին ձերբակալելով՝ խնդրի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
Հայ դպրոցականները 4 մեդալ են նվաճել Ինֆորմատիկայի միջազգային օլիմպիադայում
Սեպտեմբերի 13-23-ն առցանց անցկացվել է Ինֆորմատիկայի միջազգային 32-րդ օլիմպիադան: ԿԳՄՍ նախարարությունից հայտնում են, որ Հայաստանի բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:34
Ահազանգ. Աշտարակ քաղաքում այրվում են ավտոմեքենաներ
Արագածոտնի ճգնաժամային կառավարման կենտրոն սեպտեմբերի 25-ին, ժամը 12:54-ին ահազանգ է ստացվել, որ Աշտարակ քաղաքի Մուղնի թաղամասի դպրոցի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ․ Կարևոր է լարվածությունը թուլացնել
Հարավային Կովկասում և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը երկօրյա այցով գտնվում է Ադրբեջանում, որտեղ, ինչպես արդեն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
Որևէ մեկն ընդդիմադիր Փաշինյանի հանդեպ գոնե այս կարգի քաղաքական հալածանք չէր իրականացնում. Զոհրաբյան
ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության անդամ Նաիրա Զոհրաբյանն ասում է, որ իր հեռախոսը 24 ժամ գաղտնալսվում է, ամեն ինչ անում են իր և ԲՀԿ-ական պատգամավոր Գևորգ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:20
Դատարանն այսօր կքննի ԲՀԿ, ՀՅԴ և «Հայրենիք» կուսակցությունների ներկայացուցիչների բողոքը
Այսօր՝ ժամը 17:00, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, Շենգավիթի նստավայրում, քննելու է «Հայրենիք»...
Աղբյուր` Panorama.am
13:16
Շնորհակալագրեր՝ բուժաշխատողներին ու պետական կառավարման համակարգի աշխատակիցներին
Հայաստանում կորոնավիրուսային համավարակի կանխարգելման և բուժման գործում ցուցաբերած նվիրումի և բարեխիղճ աշխատանքի համար ՀՀ վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Արփինե Հովհաննիսյանը՝ Փաշինյանին. Մի հատ հիստերիկ լայվն ինչ է, որ ափսոսում է
ԱԺ նախկին փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը, անդրադառնալով Ադրբեջանի նախագահի՝ ՄԱԿ-ում Հայաստանի դեմ հնչեցրած ելույթին, գրել է. «Իլհամ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}