Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

16:15
Ղազինյանն ԱԳ նախարարի հայտարարությունն անբարոյական որակեց
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Արթուր Ղազինյանն անբարոյական  է գնահատում ՀՀ ԱԳ նախարարի՝ «դիվանագիտական դաշտում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Միհրան Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել. «Չեմ ընդունում»
«Քառյակ Մեդիա»-ի համահիմնադիր, նախկին պատգամավոր, միջազգայնագետ Միհրան Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել։ Այդ մասին նա հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
ՀՀ ղեկավարությունը գործել է ի վնաս Հայաստանի ինքնիշխանության, տարածքային անձեռնմխելիության. Ղազինյան
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության իրավական հանձնախումբը նախապատրաստել է «Մի խումբ բարձրաստիճան անձանց կողմից պետական դավաճանություն կատարելու մասին» հաղորդում։
Աղբյուր` Panorama.am
15:39
Դատախազություն. Պատերազմի ընթացքում և հրադադարից հետո Ադրբեջանի ԶՈւ-ն բազմաթիվ հուշակոթողներ է ոչնչացրել, վնասել կամ պղծել
Հայաստանի գլխավոր դատախազությունը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Ադրբեջանի Հանրապետության ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:31
Գագիկ Ծառուկյանի դեպքում պատգամավորական մանդատից զրկվելը որևէ բան չի նշանակելու. Տոնոյան
«Այն, որ Գագիկ Ծառուկյանին պատգամավորական մանդատից զրկելու նախաձեռնությունը բացարձակ հիմնազուրկ է, որևէ կասկած չկա»,- այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:22
Զինծառայողների ծնողներ կան՝ չեչեն հեղինակությունների են փորձում դիմել, որ իրենց երեխաներին հետ բերեն. Զոհրաբյան
«Թուրքի սահմանն այլևս, Նիկոլ Փաշինյանի «շնորհիվ», մեր հայրենիքի հսկայածավալ սահմանն է: Ասում եք՝ այս թուղթը եռակողմ ստորագրված...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Հայկ Բալանյան. Անելիք կա լիքը, իսկ անող չկա, իշխանությունը ռուսների ու սեփական իշխանատենչության պատանդ է
Քաղաքագետ Հայկ Բալանյանը գրում է. «Ասելու ու գրելու բան չկա, որովհետև Հայաստանում իշխանություն չկա: Անելիք կա լիքը, իսկ անող չկա,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:08
Ադրբեջանցիները պղծում և ավիրում են հայերի գերեզմանները
Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո անցած Արցախի տարածքներում ադրբեջանցի զինվորները կոտրում, պղծում ու ավերում են հայերի գերեզմանները։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:57
Համահայկական հիմնադրամից Կառավարությանը գումարներ փոխանցելու մոտեցումն արդարացի է. Թունյան
««Հայաստան» համահայկական հիմնադրամից Կառավարությանը գումարներ փոխանցելու մոտեցումն արդարացի է և ճիշտ, քանի որ կա պարզ պատճառ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակը շնորհակալություն է հայտնում բոլորին անկեղծ ցավակցությունների համար
ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակը նախագահ Սարգսյանի անունով շարունակում է ցավակցություններ ստանալ գրասենյակի պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Վաղը Արարատի մարզում վթարային ջրանջատում է լինելու
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. նոյեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:26
Մահացել է պրոֆեսոր Հենրիկ Բակունցը
Կյանքից հեռացել է բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հենրիկ Բակունցը։ Մահազդը հրապարակել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ֆեյսբուքյան...
Աղբյուր` Panorama.am
14:16
Ձեր գերատեսչության ծուլության և անհեռանկար քաղաքականության հետևանքով, դիտարկում ենք տեխնիկական հարցեր. Անի Սամսոնյան
«Դուք հիմա մի ամբողջ ժողովրդի, հանրության պահում եք ռազմական դրության ծանր ռեժիմի տակ միայն նրա պատճառով, որ որպես գերատեսչություն չեք...
Աղբյուր` Panorama.am
14:10
Աշոտյանը՝ ԱԳ նախարարին. Նամուս ունեցող մարդը դավաճանի կողքին չէր մնա
ՀՀԿ փոխնախագահ, ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախկին նախագահ Արմեն Աշոտյանն արձագանքել է նորանշանակ ԱԳ նախարար Արա Այվազյանի այն...
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Եթե վստահում եք ռուս խաղաղապահներին, ինչո՞ւ չեք հանում ռազմական դրությունը. Ուրիխանյան
«Ե՛վ իշխանությունները, և՛ ընդդիմությունը, և՛ անհատները ողջունել են տարածաշրջանում ռուսական կոնտինգենտի առկայության փաստը, և հատկապես՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:02
Տասնյակ հազարավոր եթովպացիները փախչում են Տիգրայի պատերազմից
Տասնյակ հազարավոր փախստականներ Եթովպիայի Տիգրայ նահանգում ապստամբների դեմ կառավարական գործողությունների մեկնարկից ի վեր ժամանել են Սուդան:...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Դեսպանին զարմացրել է փաստը, որ Զինվորի տանը կորոնավիրուսի որևէ դեպք չի գրանցվել
Զինվորի տան հյուրը Նիդեռլանդների թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան Նիկոլաս Սխեմերսինն էր Հոլանդիայի հիմնադրամի մասնաճյուղի տնօրեն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Մեկ կուսակցությամբ խորհրդարանը Վրաստանում. ինչ է սպասվում
Դեկտեմբերին Վրաստանի 10-րդ գումարման խորհրդարանը կսկսի իր աշխատանքը։ Դեկտեմբերի 19-ը վերջին ժամկետն է, երբ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը...
Աղբյուր` Panorama.am
13:38
Թուրքիայի ԱԳՆ-ն մեկնաբանել է ԼՂՀ ճանաչման վերաբերյալ Ֆրանսիայի Սենատի բանաձևը
Ֆրանսիայի Սենատի բանաձևը, որը կոչ է անում ճանաչել Ղարաբաղը, զուրկ է ողջամտությունից և սահմանափակում է Ֆրանսիայի մասնակցության հավանականությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Կոմիտասի պողոտան հատող վերնանցում կկառուցվի
Կառավարությունն այսօր որոշեց «Հայկ-88» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը կառուցապատման իրավունքով հողամասեր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Գերագույն գլխավոր դավաճանի՝ աթոռը պինդ գրկելու հաստատակամությունն ունի քրեաիրավական նշանակություն. Ռուբեն Մելիքյան
Իրավապաշտպան, Արցախկի նախկին ՄԻՊ Ռուբեն Մելիքյանը ֆեյսբուքի իր էջում  գրում է. «Գերագույն գլխավոր դավաճանի այսօրվա ելույթն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:26
Տիգրան Աբրահամյան. Նիկոլ, հեռանալդ առաջին հերթին քեզ է պետք, հասկացի
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության նիստում հայտարարեց, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:06
Ադրբեջանի խորհրդարանը դիմել է կառավարությանը՝ Ֆրանսիային ԵԱՀԿ Մինսկի խմբից հանելու առաջարկով
Ադրբեջանի խորհրդարանը երկրի կառավարությանն առաջարկել է դիմել ԵԱՀԿ-ին՝ Ֆրանսիային հետ կանչելու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությունից։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
Դիլիջանի օղակաձև մասի հիմնանորոգումն ավարտվել է
Ավարտվել է Մ-4, Երևան-Սևան-Իջևան-ՀՀ պետական սահման միջպետական նշանակության ավտոճանապարհի Դիլիջանի օղակաձև մասի (կմ 96+176-կմ 96+433)...
Աղբյուր` Panorama.am
12:57
Զինծառայողն ասում է՝ «Մամ, մեզ բոլորը մոռացե՞լ են»
ՊՆ դիմաց բողոքում են զինծառայողների ծնողները, հարազատները
Աղբյուր` Panorama.am
12:54
Ինչո՞ւ է ռազմական դրությունը հանելուն կողմ ԳՇ ներկայացուցչի փոխարեն ԱԺ գալու ՊՆ գլխավոր քարտուղարը. Մարուքյան
«Խնդրում եմ ապահովեք ԳՇ գեներալի ներկայությունը ԱԺ-ում, քանի որ երեկ նա պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովում ասաց,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Պարգևավճար վիրավորվե՞լու դիմաց
Տիգրան Ավինյանի գրասենյակի աշխատողներին պարգևավճարով խրախուսելու վերաբերյալ որոշումը քաղաքացիներին զայրացրել է։ Ավինյանի մամուլի քարտուղար...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Գերմանիայում COVID-19- ի դեմ պատվաստումը տարիներ կտևի
Համաշխարհային բժշկական ասոցիացիայի (WMA) նախագահ Ֆրանկ Ուլրիխ Մոնտգոմերին կարծում է, որ գերմանական բնակչությանը կորոնավիրուսից պատվաստելը մեկ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան
16:30 16/11/2020

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}