Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:37
Երևանում սպասվում է ձյուն
Հանրապետության տարածքում հունվարի   25-ի ցերեկը, 23-ի գիշերը, 26-27-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Հունվարի 23-ի երեկոյան...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Երևանի քննչական վարչության պետն ազատվել է աշխատանքից
ՔԿ-ի լրատվության ծառայությունից հաստատել են լուրը, որ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի քննչական վարչության պետ Ջոն Ֆարխոյանն ազատվել է զբաղեցրած...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Բարձրագույն խումբ․ Հ16-րդ և 17-րդ տուրերի խաղացանկը
Ձմեռային դադարից հետո՝ փետրվարի 28-ին, կվերսկսվի ՀՀ Բարձրագույն խմբի առաջնությունը։ ՀՖՖ-ի մամուլի քարտուղարությունը ներկայացնում է 16-րդ և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
«Թուրքիան երբեք այդպիսի խայտառակ նամակ չէր ստացել ԱՄՆ-ի նախագահից». Դավութօղլու
Թուրքիայի նախկին վարչապետ ու արտգործնախարար, նորաստեղծ «Ապագա» կուսակցության ղեկավար Ահմեթ Դավութօղլուն անդրադարձել է ԱՄՆ նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 22-ին՝ ժամը 18:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Համայնքային բյուջեների հետ կապված խնդիրներ կարող են առաջանալ.ԱԺ պատգամավորը մտահոգված է
ԱԺ պատգամավոր  Սարիկ Մինասյանը Խորհրդարանում հնչեցրեց  ՀՀ ներկրված տրանսպորտային միջոցներին  վերաբերող հարցը: Մասնավորապես...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Ալաշկերտը վարձակալել է Լոռիի հարձակվողին
«Ալաշկերտը» վարձակալել է «Լոռիի» նիգերիացի հարձակվող Սանդի Ինուսա Նգբեդեյին: Այս մասին հայտնում է երևանյան ակումբի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Եվրոպական հանձնաժողովի պատվիրակությունը՝ դատախազությունում
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Արմեն Հարությունյանն այսօր ընդունել է Եվրոպական հանձնաժողովի հարևանության հարցերով գլխավոր տնօրինության Հայաստանի,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Մխիթար Հայրապետյանը նամակ է հղել Բունդեսթագի իր գործընկերոջը` հայազգի երգչուհու հետ տեղի ունեցած միջադեպի կապակցությամբ
ՀՀ Ազգային Ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, սպորտի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Մխիթար Հայրապետյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
Գործադիրը գնում է ընդդիմության հնարավությունների սահմանափակման ճանապարհով.Մարուքյան
«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցություն ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրառում է կատարել ՝ պատասխանելով ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Եթե մյուս կողմը գտնում է, որ բանակցելու կարողությունը ունի, մենք առավել ևս պատրաստ ենք.Զ.Մնացականյան
ԱԺ-ի հարցուպատասխանի ընթացքում պատգամավոր  Սոս Ավետիսյանը ՀՀ ԱԳ  նախարար  Զոհրաբ Մնացականյանից հետաքրքրվեց՝ ադրբեջանցի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Հանրապետության հրապարակի որոշ հատվածներում կարգելվի մեքենաների կայանումը
Հունվարի 22-ից Հանրապետության հրապարակում կգործի երթևեկության կազմակերպման նոր կարգ։Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ ոստիկանության տեղեկատվության և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Քննարկվել են կալանավորված անձանց և դատապարտյալների բժշկական օգնության ու սպասարկման կազմակերպմանն առնչվող մի շարք հարցեր
2020 թվականի հունվարի 22-ին Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության վարչական շենքում Արդարադատության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում Հայաստանն ընտրվել է Խորհրդի ղեկավար կոմիտեի նախագահ
 2019 թ. նոյեմբերի 21-ին Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր կոնֆերանսի 40-րդ նստաշրջանի շրջանակում Հայաստանն ընտրվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կրթության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան օրն է
Ի դեպ, կոմպոզիտորի ծննդյան օրը փոխվել է Լենինի պատճառով:
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
Ջեքի Չանը մոդել է դարձել
Դերասանը ոչ միայն հանդես է եկել որպես մոդել, նաև մասնակցել է 2020 թ. աշուն-ձմեռ հավաքածուի ստեղծմանը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Սոմալին հրավիրել է Թուրքիային իր ծովային ջրերում նավթ որոնելու
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ Սոմալին Թուրքիային հրավիրել է իր տարածքային ջրերում նավթի որոնողական աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Թրիքոտ կաթով հնարավոր չի բարեկեցություն ստեղծել.վարչապետ
ԱԺ-ում վարչապետ Նիկոլ Փաշինայնն անդրադառնալով գյուղացիների դժգոհությանը, նշեց, որ Կառավարությունը գյուղոլորտում տարբեր ծրագրեր իրականացնում է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Անցկացվել է կիրառման շրջանների տեղազննում
1-ին զորամիավորման հրամանատար, գնդապետ Ժ. Պողոսյանը ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի N զորամասի հրամանատարի հետ տեղազննում է անցկացրել կիրառման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Փաշինյան. Կարծում եմ՝ Կուտոյանի ընտանիքը պետք է լիարժեք համագործակցի նախաքննության մարմնի հետ
«Շատ ցավալի դեպք է»,- Ազգային ժողովում կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ ասաց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ պատասխանելով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Զելենսկին Պուտինի հետ հանդիպում է խնդրել Իսրայելում
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովը չի բացառել, որ Վլադիմիր Պուտինը, ով հունվարի 23-ին կայցելի Իսրայել, հանդիպումներ կունենա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Թել Ավիվում կմեկնարկի ձյուդոյի միջազգային «Գրան պրի» մրցաշարը
Իսրայելի Թել Ավիվ քաղաքում  հունվարի 23 –ին կմեկնարկի ձյուդոյի միջազգային  «Գրան պրի»  մրցաշարը: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
Մալյանի դեմ ներկայացրած հայցադիմումը թերի լինելու պատճառով դատարանը վերադարձրել է Բադասյանին
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Զ. Նախշքարյանը, ուսումնասիրելով արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյանի դիմումն ընդդեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
ՀՅԴ-ի հայցն ընդդեմ Արման Բաբաջանյանի վարույթ է ընդունվել
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ավագ Գաբրիելյանը վարույթ է ընդունել ՀՅԴ  տասնմեկ անդամների հայցն ընդդեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
Վահե Եփրիկյան. Արդեն ուղղակի կրակում են
«Արդեն չեն բավարարվում դատարանները շրջափակելով, դատավորներին բութ գործիք համարելով, նրանց հասցեին ամենացածր արտահայտություններն անելով,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Փաշինյան. Կառավարությունը պատրաստ է մինչև հուլիսի 1-ը հետաձգել սպանդանոցներում պարտադիր մորթը
«Այո, և միանշանակ այո, պետք է անցնեն սպանդանոցային մորթի, քանի որ սա երկրի ստանդարտի, վարկանիշի հարց է»,-ի պատասխան «Իմ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Ավինյանը՝ «Յուքոմի» «Բիլայնի» հնարավոր գործարքի մասին
«Հայտ է ներկայացվել հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով «Յուքոմ» ըկերության կողմից «Բիլայն»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Ադրբեջանի և Պակիստանի «անսկզբունքային համագործակցությունը» հակամարտությունների հարցում
Դավոսում հանդիպել են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Պակիստանի վարչապետ Իմրան Խանը։ Ըստ Ադրբեջանի նախագահի մամուլի ծառայության տարածած...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բացակայությունն այսօր լայն իմաստով մատահրավեր է Հայաստանի համար. Մնացականյան
Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բացակայությունն այսօր լայն իմաստով մարտահրավեր է Հայաստանի համար: Այս մասին այսօր Ազգային ժողովում ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Մարգարիտա Սիմոնյան. Սրտի նոպա ունենալ չեմ կարող մի պարզ պատճառով
Russia Today-ի գլխավոր խմբագիր Մարգարիտա Սիմոնյանն արձագանքել է իր հոսպիտալացման մասին լուրերին։ Այս անգամ էլ նրա արձագանքը լուրջ չի եղել։...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան
12:01 27/12/2019

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}