Տնտեսություն 09:00 10/09/2019 Հայաստան

Դավիթ Պիպոյան. 100 տոկոսով անվտանգ շահագործման մասին խոսելը նշանակում է ոլորտին չտիրապետել

ԳԱԱ էկոլոգանեոսֆերային ինստիտուտի սննդի ռիսկերի գնահատման կենտրոնը տարիներ շարունակ հետազոտություն է իրականացրել՝ պարզելու Հայաստանի լեռնահանքային  շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղենի աղտոտվածությունը ու մարդու առողջության վրա դրա թողած ազդեցությունը։

Կենտրոնի ղեկավար, սննդագիտության դոկտոր Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում, վկայակոչելով հետազոտությունների արդյունքները, հիշեցրեց, որ Հայաստանի Հանրապետության հանքալեռնային շրջաններում կա ծանր մետաղների միգրացիա դեպի սննդի շղթա։

Կենտրոնի մասնագետները հետագայում՝ 5-6 տարի շարունակ մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել են, թե տարբեր լեռնահանքային շրջաններում աճեցված պտուղ-բանջարեղեններն ինչպիսի աղտոտվածության մակարդակ ունեն և ինչպիսի ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա։

«Աղտոտվածության մակարդակն ու մարդու օրգանիզմի վրա թողած ազդեցությունը պահանջում է միջազգայնորեն հաստատված ռիսկի գնահատման մեթոդաբանությունը»,-բացատրում է գիտնականը։

Նա մանրամասնում է, քանի որ ծանր մետաղները մարդու առոջության վրա թողնում են քրոնիկ ազդեցություն, կարևորվում է այդ սննդի օգտագործման հաճախականությունը և քանակը։

«Օրինակ, Սյունիքում մեր իրականացրած հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ծանր մետաղներով ամենաաղտոտված սնունդը կանաչեղեն է, բայց մարդու առողջության վրա կանաչեղենը շատ ավելի ցածր ազդեցություն է թողնում, քան լոբին, կարտոֆիլը, որովհետև դրանք ավելի հաճախ ու ավելի մեծ քանակությամբ են օգտագործում»,-ասաց Պիպոյանը։
Հիշեցնենք, որ Սյունիքում է գտնվում Արծվանիկի պոչամբարը,   գիտնականի ահազանգին ավելի վաղ Panorama.am-ն անդրադարձել էր։

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարում հանքի շահագործման դեպքում հնարավոր հետևանքներին, ապա կենտրոնի ղեկավարն ընդգծում է՝ սա էլ խնդրահարույց է։

«Տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող խնդիրները թաքցվում են։ Մենք իրականացրել ենք քաղցկեղածին ու ոչ քաղցկեղածին հետազոտություն, հայտնաբերել ենք սննդի մեջ քաղցկեղածին էլեմենտների քաղցկեղածին մակարդակներ։ Մասնավորապես, մեր հետազոտությունները տպագրվել են հեղինակավոր միջազգային ամսագրերում։  Սյունիքում իրականացրած մոլիբդենի ռիսկի գնահատում աշխատանքը հենք է ընդունվել Եվրոպայի սննդի անվտանգության լիազոր մարմնի կողմից մոլիբդենի անվտանգության վերաբերյալ պաշտոնական կարծիքի մեջ»,-հետազոտությունների լրջությունը գնահատելու համար հիշեցրեց Պիպոյանը՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանում պատկան մարմիններից որևէ մեկը՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարությունները, սննդի անվտանգության պետական մարմինը  երբևիցե չեն արձագանքել իրենց ահազանգած որևէ խնդրի մասին։

Նրա խոսքով, պատկան մարմինները մշտապես մի պատասխան ունեն՝ շատ դժվար է հիվանդությունները պայմանավորել ինչ-որ բանով առանց համապատասխան հետազոտությունների։

«Իսկ ո՞վ է ձեզ խանգարել իրականացնել այդ հետազոտությունները։ Քանի տարի է ահազանգում ենք այս խնդիրների մասին նաև սննդի անվտանգության համատեքստում։ Նույնիսկ եթե մարդկանց աճեցրած պտուղ բանջարեղենը նախատեսված չէ շուկայահանման համար, պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այդ սնունդը սեփական կարիքների համար օգտագործող քաղաքացիների անվտանգության ապահովման համար»,-ընդգծեց նա։

Կենտրոնի ղեկավարը պնդում է՝ Ամուլսարի հանքի շահագործումն ազդելու է ողջ հանրապետության վրա։

«Հանքավայրը հարուստ է առաջին և երկորդ կարգի վտանգավորության տոքսիկ նյութերով, որոնք շատ արագ մոբիլիզացվելու ենք, հենց որ սկսեն սարը քանդել։ Ակտիվ ներգրավելու են երկրաքիմիական կազմի մեջ, դառնալով դոմինանտ իրենց տոքսիկության շնորհիվ։ Կապանի, Քաջարանի բոլոր սուլֆիդային հանքավայրերում մենք այդ խնդիրն ունենք, ես չեմ ասում, որ դա միայն Ամուլսարի խնդիրն է։ Բայց քանի որ հանքավայրին ձեռք չեն տվել, հանքանյութն իր բնական վիճակում է, այսինքն տարրերը «քնած» վիճակում են հանքանյութի մեջ։ Հենց որ սկսենք քանդել, դրանք աղտոտելու են ամեն ինչ՝ հող, ջուր, բուսականություն, հիմնական հանքային տարրերը հետին պլան են մղվելու, քանի որ սրանք ավելի ագրեսիվ են։ Եվ հիշենք, որ բնությունը ծանր մետաղներից ինքնամաքրման հատկություն չունի։ Եվ այս ազդեցությունը լինելու է երկարատև քրոնիկ հիվանդությունների տեսքով՝ կանցերոգեն, մուտագեն և այլն»,-հնարավոր հետևանքները ներկայացնում է սննդագետը։

Պիպոյանը պնդում է, նման շրջաններում պետք է իրականցվի պտուղ-բանջարեղենի ռիսկի գնահատում։

«Մեր կողմից տարիներ շարունակ  իրականացրած հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, ռիսկը առկա է՝  և քաղցկեղածին, և ոչ քաղցկեղածին»,-ընդգծեց նա՝  ավելացնելով, որ այս կառավարության օրոք էլ շարունակում է ոտնահարվել «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքը»։

Նա  հիմնավորում է՝ վերջին մեկ ու կես տարվա ընթացքում ջանք չպահանջող, ընդամնեը երկու տողանոց որոշումը՝ ռիսկի գնահատման մասին կառավարությունն ընդունել չկարողացավ։


«Հիմա այդ նույն կառավարությունը այդ փոքրիկ խնդիրները, որոնց լուծումը չի պահանջում ռեսուրս, ֆինանսներ, չի կարողանում լուծել, այսօր ասում է՝ հենց հանքը շահագործենք, կստուգենք։ Հենց սա է խնդիրը։ Մի կառավարություն, որը մեկ ու կես տարի չի կարողանում որոշում ընդունել, հնարավորություն ուներ այդ հանքերում հետազոտություն իրականացներ, իմ կողմից միամտություն կլինի ասել ու մտածել, որ ռսիկերի գնահատման մասին որոշման համար խոչընդոտներ կան, միգուցե կառավարությունը չի՞ ուզում, որ ռիսկերն անաչառ գնահատվեն ու հաղորդակցվեն գիտական կենտրոնի կողմից»,-ասաց Պիպոյանը։

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե ընկերությունը հայտարարել է 100 տոկոսանոց անվտանգ շահագործման մասին, ապա գիտնականը նշում է՝  նման եզրույթ գոյություն չունի։

«Տարրական օրինակ եմ բերում, մի բոստան, այգի մշակելն անգամ անվտանգ չէ։ Տնամերձ այգին նույնիսկ մշակելիս օգտագործում ենք թունաքիմիկատ, հարևաններին եթե հարցնեք, դրանց կիրառման ժամանակ մի քանի մարդ հասցնում է թունավորվել՝ կամ սրսկողը կամ նրան օգնողը։ Բնության մեջ 100 տոկոսանոց անվտանգ հասկացություն գոյություն չունի, ո՞նց կարող է լեռնահանքային շրջանը, թթու դրենաժի գոյացմամբ հանքի շահագործմանը ասել զրո տոկոս վտանգ։ Դա արդեն խոսում է ոլորտին բառիս բուն իմաստով չտիրապետելու մասին»,-ընդգծեց նա։

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

11:45
Le Monde. Էրդողանը վրեժ լուծեց Սևրի պայմանագրի համար
Ֆրանսիական «Le Monde» պարբերականը «Մեկ դար անց Էրդողանը Սևրի դաշնագրից վրեժ է լուծում» վերնագրով ուշագրավ հոդված է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Ուհան կուղարկվի ԱՀԿ-ի ավելի ընդգրկուն մասնագիտական խումբ
Կորոնավիրուսի ծագման աղբյուրը հայտնաբերելու նպատակ ունեցող մասնագիտական խումբն ավարտել է իր առաքելությունը Չինաստանում: Այս մասին տեղեկացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
04.08.2020. Կորոնավիրուսի վարակի 196 նոր դեպք և 6 մահ
Օգոստոսի 4-ի, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր 39298 դեպք, որոնցից 30372-ն` առողջացած, 768-ը` մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:26
Ինչպե՞ս պետք է սննդակարգում ներառել ձմերուկն ու սեխը, որ առողջությունը չվնասվի
Ձմերուկը և սեխը պետք չէ ուտել մեծ քանակությամբ, քանի որ այդ մթերքները կարող են վնասակար լինել օրգանիզմի համար, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Երևանի քաղաքապետարանում 266 հազար դրամի շոկոլադ և 359 հազարի՝ ընկուզեղեն են պլանավորել գնել
Երևանի քաղաքապետարանի մամուլի քարտուղար Հակոբ Կարապետյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է քաղաքապետարանի կոմից գնման ենթակա շոկոլադի, սուրճի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:13
Կոռուպցիայի գործով հետաքննվող Իսպանիայի նախկին թագավոր լքում է երկիրը
Իսպանիայի նախկին թագավոր Խուան Կառլոսը, որը հետաքննվում է կոռուպցիայի մեղադրանքով, հայտարարել է, որ նա հեռանում է երկրից՝ իր որդուն՝  Ֆիլիպ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
ՀԲԸՄ-ի առաջարկությունները Հայաստանի հանրակրթության չափորոշիչների մասին
Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միությունը մշակել ու տարածել է առաջարկություններ Հայաստանի հանրակրթության չափորոշիչների մասին։ Միության տարածած...
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
«Լիդիանի» պահնորդական ծառայությունը Ամուլսարի պահապանների վագոն-տնակները հանել է. ՀԲՃ
«Հայկական բնապահպանական ճակատը»  ահազանգում է՝ մոբիլիզացիա է անհրաժեշտ: «Լիդիանի վարձած նոր պահնորդական ծառայությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:59
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 3 նոր դեպք
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 3 նոր դեպք: Այս մասին տեղեկությունը թարմացվել է կառավարության կողմից ստեղծված հատուկ կայքէջում:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Թուրքիայի հետ խաղաղ, երջանիկ ապրելու հեքիաթը Հայաստանում փողով տարածողներին ասելիք չկա. Վարոսյան
Թուրքիայի հետ ախպերություն, քիրվայություն, հարևանություն անելու, խաղաղ երջանիկ ապրելու հեքիաթը Հայաստանում փողով  տարածողներին ասելիք չկա,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
Հայոց Ցեղասպանության մասին «Խոստումը» ֆիլմն այսուհետ հասանելի կլինի Netflix-ում
Ամերիկյան Նեթֆլիքս (Netflix) ընկերությունը «Խոստումը» հոլիվուդյան ֆիլմը հեռարձակելու հեղինակային իրավունք է ձեռք բերել: Դրա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
ԱՄՆ-ն կկրճատի Աֆղանստանում ունեցած իր զորակազմը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները շուտով կկրճատի ամերիկյան զորքերի քանակը Աֆղանստանում ՝ հասցնելով այն չորս հազարի,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Կորոնավիրուսի դեմ ոսկե բանալի կարող է և չհայտնաբերվել. ԱՀԿ
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ղեկավարը նախազգուշացնում է, որ չնայած կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի ներկա պահին ընթացող...
Աղբյուր` Panorama.am
10:21
«Բարսելոնան» չի վաճառել Տրինկանին Պրեմիեր լիգայի ակումբին
Կատալոնական «Բարսելոնան» չի վաճառել հարձակվող Ֆրանցիսկո Տրինկանին անգլիական Պրեմիեր լիգայի (Պրեմիեր լիգա) թիմին, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
Երևանում ու Կոտայքում բազմաթիվ հասցեներ կհոսանքազրկվեն
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ օգոստոսի 4-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
«Չափորոշիչներում նշված վերջնարդյունքները իրականում անիրագործելի են». Լիլիթ Հովհաննիսյան
ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Լիլիթ Հովհաննիսյանը դիմել է պատմության չափորոշիչները...
Աղբյուր` Panorama.am
10:03
Հովհաննես Քոչարյան. Հակակոռուպցիոն դատարաններ ունեցող պետությունների մեծ մասի փորձը ոգևորող չէ
Նախկին փոխոստիկանապետ Հովհաննես Քոչարյանի համոզմամբ, միայն քաղաքական կամքը նման հակակոռուպցիոն մասնագիտացված դատարանների ռեֆորմի համար բավարար...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
Տիգրան Աբրահամյան. Ցանկացած ինքնաթիռի օդ բարձրանալը ֆիքսվում է
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, Արցախի Հանրապետության նախագահի նախկին խորհրդական Տիգրան Աբրահամյանը հիշեցնում է՝ ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
«Ժողովուրդ». Առաջարկվում է ստեղծել հակակոռուպցիոն դատարան՝ առնվազն 25 դատավորով, որը մեծ ծախսեր է ենթադրում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «ՀՀ արդարադատության նախարարությունը երեկ հանրային քննարկման է ներկայացրել «Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Ժողովուրդ». Իշխանական խմբակցության մի խումբ պատգամավորներ վատ են տրամադրված Վահրամ Ավետիսյանի նկատմամբ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է, ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը»...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
«Ժողովուրդ». Երևանի քաղաքապետարանը չի ընդառաջել ռեստորանային բիզնեսին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Հայկական ռեստորանների միության անդամները հայտնվել են անհարմար դրության մեջ. Երևանի քաղաքապետարանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:33
«Ժողովուրդ». ՊՆ-ում պաշտոնատար անձանց փոփոխությունների բուռն ալիք է սպասվում և շարունակական է լինելու
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ այս օրերին ՀՀ պաշտպանության նախարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:29
Ռուսաստանը բանակցում է Բրազիլիայում և Հնդկաստանում COVID-19 պատվաստանյութի արտադրության շուրջ
Ռուսաստանը բանակցություններ է վարում Բրազիլիայում և Հնդկաստանում կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի արտադրության վերաբերյալ: «Գազետա...
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
Սմբատ Գոգյանը լքել է նախարարությունում հրավիրված լսումները
ԲՈԿ-ի նախագահի 2020 թվականի հուլիսի 9-ի կայացված 103Ա որոշմամբ հարուցվել էր վարչական վարույթ, և հուլիսի 17-ի 107Ա հրամանով որոշում էր կայացվել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:09
Թուրքիայում միայն հուլիսին տղամարդկանց կողմից սպանվել է 36 կին
Թուրքիայում միայն հուլիս ամսվա ընթացքում տղամարդկանց կողմից սպանվել են 36 կին, ևս 11 կին մահացած է գտնվել կասկածելի հանգամանքներում։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:03
Արմեն Աշոտյան. Այս չափորոշիչը մեռելածին է
Կրթության և գիտության նախկին նախարար, ՀՀԿ ԳՄ անդամ Արմեն Աշոտյանը, անդրադառնալով  կրթական չափորոշիչներին,  գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
ԱՀԿ-ն հայտնել է, թե որ երկրից պետք է օրինակ վերցնել կորոնավիրուսի դեմ պայքարում
ԱՀԿ Արտակարգ իրավիճակների հիվանդությունների բաժնի տեխնիկական խմբի ղեկավար Մարիա վան Կերկովեն բարձր է գնահատել Վիետնամի իշխանությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
23:07
Չինական հարթակը հրապարակել է Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցի՝ Չինաստանի վերբերյալ հատվածը
«Նոր աշխարհի թրենդը կառաջնորդեն Չինաստանն ու Ռուսաստանը»,-ասել էր ՀՀ երկրորդ նախագահը։
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Փորձում են շինարարության իմատացիա ստեղծել, որպեսզի ներդրումներ ներգրավեն․Թ․Ենոքյան
Ջերմուկ  համայնքը մշտապես եղել է դեմ՝ Ամուլսարի հանքավայրի շահագործմանը։ Ջերմուկցիների հետ որևէ հանրային լսում չի իրականացվել, մինչև նրանց...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ցուցադրվեցին  ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները
15:41 21/07/2020

Ցուցադրվեցին ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}