Հասարակություն 12:50 03/12/2010

«Սովորական ցեղասպանություն» նախագիծ. պատրաստվում է ֆիլմ «Oղակ» (Կոլցո) գործողության 20-ամյակի կապակցությամբ

«Սովորական ցեղասպանություն» նախագծի շրջանակներում մեկնարկել են հերթական փաստավավերագրական ֆիլմի պատրաստման աշխատանքները: Հաշվով 4-րդ ֆիլմը նվիրված է ղարաբաղյան շարժման պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկին` «Oղակ» օպերացիային, որի 20-ամյակը լրանում է 2011թ-ին:

«Կոլցո» օպերացիան, որի արդյունքում բռնի տեղահանվել է ԼՂՀ-ի և Շահումյանի շրջանի տասնյակ հայկական քաղաքների ու գյուղերի բնակչությունը, իրականացվել է 1991թ-ի ապրիլ-հուլիս ամիսներին, -ասում է «Սովորական ցեղասպանություն» նախագծի ղեկավար Մարինա Գրիգորյանը:

«Ցավոք, ինչպես Մարաղա գյուղի ողբերգության դեպքում, մի քանի հազար հայ բնակիչների հանդեպ պետական ահաբեկչության այս հրեշավոր ակտը ըստ արժանվույն չլուսաբանվեց, այս մասին բավարար տեղեկացված չեն նույնիսկ Հայաստանում: Մինչդեռ դա Սովետական կենտրոնի և ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի լայնամասշտաբ պատժիչ օպերացիան էր ընդդեմ քաղաքացիական բնակչության, որի ընթացքում Ադրբեջանի ղեկավարությունը փորձում էր հասնել իր չարագույժ նպատակներին, այն է` հայերի ոչնչացում և բռնի տեղահանում իրենց պատմական բնակավայրերից, Հայրենազրկում: Ավելին, այսօր շատ քչերն են հիշում, որ օպերացիայի շրջանակներում բռնությունների է ենթարկվել նաև Հայաստանի սահմանամերձ շրջանների բնակչությունը` Գորիսի, Նոյեմբերյանի, Տավուշի շրջանները և այլք: Օպերացիան իրականացվում էր խաղաղ բնակչության հանդեպ անասելի դաժանությամբ, ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի ջոկատները սպանում, կեղեքում, բռնաբարում, թալանում ու պատանդ էին վերցնում խաղաղ բնակչությանը, զբաղվում դիակապտությամբ, ստորացնում մարդկային և ազգային արժանապատվությունը»:

««Oղակ» գործողության ընթացքում զինվորական ուժերի ու ադրբեջանցիների կողմից դաժան ճնշման, գազանությունների ու թալանի են ենթարկվել ԼՂԻՄ-ի հարավում և արևմուտքում գտնվող Շահումյանի, Հադրութի և Շուշիի շրջանների 26 հայկական գյուղեր: Մոտ 10 հազար մարդ բռնի տեղահանման են ենթարկվել, զոհվել են 100-ից ավելին: 600-ից ավելի տղամարդ պատանդ վերցվեցին, նրանց կտտանքների ու բռնությունների ենթարկեցին: Ռազմական ուժերից անմիջապես հետո գյուղեր էին ներխուժում մոտակայքում բնակվող ադրբեջանցիներից կազմված խմբեր: Նրանք յուրացնում էին տեղահանվածների տները, մեքենաները, անասուններին և մնացած ունեցվածքը, գողոնը տեղափոխվում էր հատուկ այդ նպատակի համար բերված բեռնատար ավտոմեքենաներով: Հայ բնակչության դիմումներն ու բողոքները ոչ ոք չէր ուսումնասիրում»,- գրում էր Վիկտոր Կրիվոպուսկովը (ներկայումս` Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանության խորհրդատու, “Ռոսսոտրուդնիչեստվո” ներկայացուցչության ղեկավար) «Ըմբոստ Ղարաբաղ» (Мятежный Карабах) գրքում:

Նախագծի ղեկավարի խոսքերով` Ֆիլմի շուրջ աշխատանքների ընթացքում հաջողվել է գտնել բացառիկ փաստավավերագրական տեսանյութեր, որոնք արվել են 1991թ-ի գարնան-ամռան ամիսներին: Գտնվել են Գետաշենի և Մարտունաշենի վրա հարձակված զորամասերի նախապատրաստությունը ներկայացնող տեսանյութեր, շրջափակված հայկական գյուղերի կադրեր, ներկայացված են նաև ջարդերի, բռնության և կտտանքների զոհը դարձած, իրենց ունեցվածքից և օջախներից զրկված գյուղի բնակիչների վկայությունները, որոնք նկարահանվել են տեղի բնակչության բռնի տեղահանման անմիջապես հաջորդ օրը: Հատուկ արժեք են ներկայացնում ԼՂՀ-ի` Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված տարածքներում հայերի հազարամյա ներկայությունն ու բազմադարյան մշակույթը փաստող կադրերը:

«Անհնար է առանց հուզմունքի նայել Գետաշենի հին գերեզմանատան կադրերը, ուր ներկայացված են խարխլված խաչքարերը (http://www.youtube.com/watch?v=9TT2vhhi-ZA), որոնք հիշեցնում են Ադրբեջանի կողմից բարբարոսաբար ոչնչացված Հին Ջուղայի խաչքարերը: Ամենայն հավանականությամբ, Գետաշենի խաչքարերը նույն ճակատագրին են արժանացել»,-պատմում է Մարինա Գրիգորյանը: -Պահպանվել են նաև Գյուլիստանի միջնադարյան գերեզմանոցի կադրերը (http://www.youtube.com/watch?v=yI4kjgTYCbM), որոնցում հստակ երևում են հայկական փորագրություններով տապանաքարերը, իսկ հանգուցյալների հետնորդները պատմում են իրենց նախնիների մասին: Այս ամենը, բնականաբար, կընդգրկվի ֆիլմում և կդառնա հերթական համոզիչ ապացույցն առ այն, որ հենց Ադրբեջանն է մինչ օրս բռնազավթել ԼՂՀ-ի տարածքի մի մասը»:

Հաշվի առնելով 1991թ-ի գարուն-ամառ ժամանակահատվածի իրադարձությունների մասշտաբայնությունը` ֆիլմն, ամենայն հավանականությամբ, բաղկացած կլինի երկու մասից: Պրեմիերան նախատեսված է 2011թ-ի մայիսին, երբ վերհիշվելու է հայ ժողովրդի նկատմամբ հերթական ցեղասպան գործողության` մարդկության դեմ հանցանքի տարելիցը, ինչպիսին , անշուշտ, «Կոլցո» օպերացիան էր:

«Սովորական ցեղասպանություն» նախագիծն իրականացվում է ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի «Հանրային կապերի և տեղեկատվության» կենտրոնի կողմից և կոչված է պատմել ճշմարտությունը 1988-1992թթ.-ներին կատարված իրադարձությունների մասին, որոնց ընթացքում Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչությունը պարբերաբար ենթարկվում էր էթնիկ զտումների ու ցեղասպանության:

Առաջին երեք ֆիլմերը` «Բաքու, հունվար 1990», «Սումգայիթ, փետրվար 1988» և «Մարաղա, 10 ապրիլի, 1992թ.», ներկայացվել են համապատասխանաբար` 2010 թ-ի հունվարին, ապրիլին և սեպտեմբերին: Ֆիլմերը թարգմանվել են ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և արաբերեն լեզուներով, տեղադրվել են համացանցում և լայնորեն տարածվում են խտասկավառակների տեսքով:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:44
Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի տեղակալն ու աշխատակիցը ձերբակալվել են․ Դատախազություն
Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի տեղակալ Արմեն Ազիզյանը և թաղապետարանի քաղաքաշինության ու հողօգտագործման բաժնի պետ Մանվել Մարգարյանը ձերբակալվել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Անհետ կորածների ծնողները տեղեկություններ են փոխանցել՝ իրենց երեխաների գերեվարված լինելու մասին
Մենք քննարկում անցկացրեցինք անհետ կորած անձանց ծնողների հետ, որոնք ստացել էին  տեղեկություն՝ իրենց երեխաների գրեվարված լինելու մասին։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
18 երեխա գտնվում է Կազանի մանկական հիվանդանոցում, բժիշկները պայքարում են նրանց կյանքի համար
Կազանի թիվ 175 դպրոցում տեղի ունեցած ողբերգական միջադեպի արդյունքում զոհերի թիվը հասել է 9-ի: Այս մասին տեղեկացրել է Թաթարստանի նախագահ Ռուստամ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Քրիստ Հովսեփյանը սուտ մատնություն է կատարել Արթուր Վանեցյանի նկատմամբ. Արսեն Բաբայան
«Իմ իրավապաշտպանը» ՀԿ նախագահ Քրիստ Հովսեփյանը սուտ մատնություն է կատարել «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
«Մեծ ցուցակ». Անջելինա Ջոլին կատակել է իր միայնության մասին
Ամերիկացի դերասանուհի Անջելինա Ջոլին E! News տված հարցազրույցում կատակել է իր մենակության մասին թեմայի շուրջ: Այս մասին գրում է news.ru կայքը:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Խորապես մտահոգված ենք Երուսաղեմում շարունակվող բախումների կապակցությամբ. ՀՀ ԱԳՆ
Հ ԱԳՆ հաղորդագրություն է տարածել, որում ասվում է․ «Խորապես մտահոգված ենք Երուսաղեմում շարունակվող բախումների կապակցությամբ։ Կոչ ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
ՀՀ ԱԳՆ-ն ցավակցություն է հայտնել Կազանում տեղի ունեցած ողբերգական դեպքի առթիվ
ՀՀ ԱԳՆ-ն ցավակցություն է հայտնում՝ Կազան քաղաքի «Թիվ 175 գիմնազիայում» այսօր տեղի ունեցած ողբերգական միջադեպի կապակցությամբ։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Արման Թաթոյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Տատյանա Մոսկալկովային՝ Կազանում տեղի ունեցած ողբերգական դեպքի հետ կապված
Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների դաշնային հանձնակատար Տատյանա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Բաղրամյան պողոտայից բերման ենթարկված աչաջուրցու մոտ թմրամիջոցի նմանվող զանգված է հայտնաբերվել
Մայիսի 10-ին, ժամը 18.15-ին, ոստիկանության ծառայողի օրինական պահանջը չկատարելու համար, ոստիկանության ծառայողները Բաղրամյան պողոտայից բերման են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Թոմ Քրուզը հրաժարվել է ստացած «Ոսկե գլոբուս»-ներից
Ամերիկացի հայտնի դերասան Թոմ Քրուզը հրաժարվել է նախկինում ստացած «Ոսկե գլոբուս» արձանիկներից: Նման որոշում նա ընդունել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:57
Արցախի ՄԻՊ-ը մասնակցել է ԵԽ պատգամավորների կողմից կազմակերպված առցանց համաժողովին
Արցախի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպանը մայիսի 11-ին մասնակցել է Եվրոպական խորհրդարանում Արցախի հետ բարեկամության խմբի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Հայաստանին ուղղվող նոր պահանջներն ու զիջումները գնալով ընդլայնվում են․ Տիգրան Աբրահամյան
ԱՀ նախագահի նախկին խորհրդական Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Բաքվում ՌԴ ԱԳ նախարար Լավրովը հայտարարեց, որ հումանիտար հարցերը պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Թուրքիայի մի շարք քաղաքներում հակաիսրայելական ցույցեր են
Թուրքիայի մի շարք քաղաքներում հակաիսրայելական ցույցեր են տեղի ունեցել: Այս մասին գրում է ermenihaber-ը։ Պատճառն Արևելյան Երուսաղեմում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Պահպանվել է կայուն օպերատիվ մարտավարական իրավիճակ․ ՊՆ
Մայիսի 10-ին և 11-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել: ՀՀ ՊՆ-ի փոխանցմամբ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Արցախի նախագահի աշխատակազմը վերջին շաբաթում ստացվել է 1,261 զանգ
Արցախի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի կողմից գործարկված արագ արձագանքման թեժ գծի 119 հեռախոսահամարին ընթացիկ տարվա մարտի 8-ից մինչև մայիս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
ՌԴ օդուժը սահմանների մոտ բռնել է 4 օտարերկրյա ռազմական ինքնաթիռ
ՄիԳ-31 կործանիչը Բարենցի ծովի վրա ընդհատել է Նորվեգիայի ռազմաօդային ուժերի «Օրիոն» պարեկային ինքնաթիռի թռիչքի ուղությունը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Վանուհի Մանասյանն ու Արտյուշ Գոմցյանը դարձել են Վրաստանի բռնցքամարտի չեմպիոններ
Բռնցքամարտի Վրաստանի առաջնությունից Վանուհի Մանասյանը և Արտյուշ Գոմցյանը վերադարձել են չեմպիոնական տիտղոսով։ Jnews-ը գրում է, որ մայիսի 5-9-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Ռադայի երկու պատգամավոր կասկածվում են դավաճանության մեջ
Ուկրաինայի գլխավոր դատախազ Իրինա Վենեդիկտովան հայտնել է, որ Գերագույն ռադայի երկու պատգամավոր կասկածվում են պետական դավաճանության մեջ, բայց չի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Փաշինյանն իր գիրանալն էլ կարող է պետության համար որպես ձեռքբերում ներկայացնել. հոգեբան
«Փաշինյանի երեկվա ճառը եզակի չէր, դա «100 փաստ» շարքի նման էր, երբ որպես ձեռքբերում էր ներկայացվում այն, որ ձմռանը ձյուն է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Էդգար Ղազարյան. Հայաստանի թուրքասեր իշխանությունները Ադրբեջանին կփոխանցեն ականապատված տարածքների քարտեզները
ՍԴ աշխատակազմի նախկին ղեկավար Էդգար Ղազարյանը գրում է. «Բաքվում Ռուսաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպումից և դրանց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Առցանց ապառիկ գնումներ ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի և «ԻԴԵԱԼ համակարգ»-ի միջոցով
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկն առաջարկում է օգտվել եզակի հնարավորությունից` ձևակերպել ապառիկ վարկ անմիջապես https://shop.idealsystem.am/ կայքից և ստանալ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
ԶԼՄ. Իրանում սկսվել է նախագահի թեկնածուների գրանցումը
Իրանում երեքշաբթի օրը սկսվել են գալիք`տասներեքերորդ նախագահական ընտրություններին մասնակցող թեկնածուների գրանցումները: Ինչպես հայտնում է Press...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Հայ աթլետները նախապատրաստվում են Սան Մարինոյում կայանալիք առաջնության
Խորվաթիայի Սպլիտ քաղաքում մայիսի 9-ին ավարտվել է Եվրոպայի նետորդների գավաթի խաղարկությունը:  Հայաստանից մասնակցել են երկու աթլետներ:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Բուհերի ընդունելության քննություններին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել 13.360 դիմորդ
Մայիսի 10-ին ավարտվել է բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների 2021 թվականի ընդունելության միասնական, կենտրոնացված և ներբուհական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
3 տարի է, ինչ ԵՊՀ-ն պաշարված ամրոցի պես դիմադրում է նիկովիդ հիվանդությանը. Դավիթ Ափոյան
«Իմ խնդրանքն է համալսարանով մտահոգ բոլոր մարդկանց՝ անպայման մասնակցե՛ք ընտրություններին, ընտրե՛ք ում ուզում եք՝ բացի Նիկոլից: Հիմա համալսարանին օգնելու որևէ այլ միջոց չկա»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Արտաշատում վաճառված հասարակական օգտագործման կանաչ տարածքների գործով դիմել են դատախազություն
Քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի գեոդեզիայի և հողօգտագործման վերահսկողության վարչությունը 2021թ. մարտ-ապրիլ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
ԸՕ-ով ունենք մեծ ծավալի գործիքակազմ, ինչը հնարավորություն է տալիս հետևելու ողջ ընտրական գործընթացը. ԿԸՀ նախագահ
«Ընտրությունների կազմակերպման և անցկացման հետ կապված հիմնական փոփոխությունը, որ տեղի է ունեցել և գործելու է այս ընտրությունների ժամանակ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
ԵՊՀ-ում տեղի է ունեցել «Թալիշերենի բայերի բառարանի» առաջին հատորի շնորհանդեսը
ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնում այսօր տեղի է ունեցել նույն ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանի և իրանցի թալիշ գործընկերների հակահեղափոխությամբ Իրանում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:43
Մոսկվայում վերջին հրաժեշտն են տվել ՌԴ ժողովրդական արտիստ Միխայիլ Բաղդասարովին
Մոսկվայի «Ցվետնոյ բուլվար» փողոցի կրկեսում կայացել է Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ, կենդանիների վարժեցնող Միխայիլ Բաղդասարովի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Արման Թաթոյանը Ադրբեջանի նախագահի հայատյաց ելույթներն ուղարկել է միջազգային կառույցներին
ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանը Ադրբեջանի նախագահի այն ելույթները, որոնք հայատյացության ու թշնամանքի քաղաքականության վկայություն են, պաշտոնական նամակով...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՄԻՊ-ը՝ Մարիա Կարապետյանին. Դուք գնացե՞լ եք Գորիսից Շուռնուխ ճանապարհով
16:35 06/05/2021

ՄԻՊ-ը՝ Մարիա Կարապետյանին. Դուք գնացե՞լ եք Գորիսից Շուռնուխ ճանապարհով

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}