Հասարակություն 10:50 25/11/2021 Հայաստան

Քարվաճառն ազատագրողը՝ Մոնթե Մելքոնյան

«Դժվար էր մեր ուղին, բայց նպատակը վեհ էր…իսկ դեպի վեհ նպատակ տանող ուղին հաղթանակ է»: Հայաստանի Հանրապետության և Արցախ Հանրապետության Ազգային հերոս Մոնթե Մելքոնյանի խոսքերն են, ում ղեկավարությամբ 1992 թ. ազատագրվել էր Քարվաճառը, Օմարի լեռնանցքը: 

Այսօր` նոյեմբերի 25-ին, լրանում է Մոնթե Մելքոնյանի՝ Ավո մարտական անվամբ,  ծննդյան 64-րդ տարելիցը: 

Նա ծնվել է 1957 թվականին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Ֆրեզնո քաղաքից ոչ հեռու՝ Վայսեյլի ավանում։ Դեռ փոքրուց իմացել է, որ հայ է։  Եղել է Արևմտյան Հայաստանում, ուսումնասիրել է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության պատմությունը։ Մոնթեի ավարտական թեզը նվիրված է եղել Վանի թագավորության ժայռափոր դամբարանների ուսումնասիրությանը. թեզը պաշտպանում է 1978թվին։ Արժանանում է կրթաթոշակի՝ Օքսֆորդի համալսարանում դոկտորական պաշտպանելու համար։ Սակայն Մոնթեն Անգլիա չի մեկնում, նա գնում է Արևմտյան Հայաստան՝ Վասպուրականի ժայռափոր դամբարանները և կացարանները չափագրելու և ուսումնասիրելու համար։

1980 թվականից անդամագրվելով Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակին՝ կարճ ժամանակում դարձել է նրա ղեկավարներից մեկը։ 1981 թվականին նրա մասնակցությամբ կազմակերպվել է հայտնի Վան ռազմագործողությունը: 1981 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ֆրանսիայի Օռլի օդանավակայանում Մոնթեն ձերբակալվել է կեղծ անձնագիր և ատրճանակ կրելու մեղադրանքով։

Նա սկզբում դատապարտվել է 4 ամսվա ազատազրկման, իսկ ավելի ուշ դատարանը որոշել է վտարել նրան Ֆրանսիայից։ Դատարանում Մոնթեն հայտարարել է՝ «Բոլոր հայերը կեղծ անձնագրեր են կրում՝ ֆրանսիական, ամերիկյան, դրանք կեղծ կլինեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք հայկական չեն...»։ 1985 թվականին նա նորից կեղծ անձնագրով ժամանել է Ֆրանսիա և մի քանի ամիս անց նորից ձերբակալվել «ահաբեկչություն» կազմակերպելու մեղադրանքով։ Մոնթեն բանտից դուրս է եկել 1989 թվականի հունվարի 16-ին։

Հոդվածներով հանդես է եկել Փարիզի «Հայ Պայքար» և Լոնդոնի «Կայծեր» թերթերում, «Սարդարապատ» ամսագրում, նաև անգլերեն մի շարք գրքերում՝ հայոց ազգային հարցերի արդարացի պահանջի և իրավունքի մասին, որոնք լույս են տեսել Լոնդոնում։



Մոնթե Հայաստան է եկել այն այն ժամանակ, երբ արդեն սկսվել էր Արցախյան ազատագրական պայքարը: 1991 թվին, բանտից ազատվելուց հետո, Մոնթեն եկել է Երևան, յոթ ամիս աշխատել է Գիտությունների ակադեմիայում «Հայաստանը և հարևանները» գիրքը գրելու և հրատարակելու նպատակով։ Այստեղ նա ընդունել է Ավո կեղծանունը և 1991 թվականի սեպտեմբերին մեկնել  Արցախ:

Մի քանի ծանր մարտերից հետո` 1992 թվականի հունվարին Մոնթեին հանձնարարում են Մարտունու շրջանի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարի պարտականությունները, Մարտունին դառնում է ամենապաշտպանված ու ամենամարտունակ շրջանը: 1993-ի մարտ-ապրիլ ամիսներին նրա ղեկավարությամբ ազատագրվել է Քարվաճառը, Օմարի լեռնանցքը:



Ունենալով ընկալելու մեծ շնորհք ու հնարավորություն՝ նա ռազմի դաշտում աճում էր օրեցօր։  Նրա մարտական ընկերները պատմում են, որ նա խստապահանջ էր, անզիջում կարգազանցների, վախկոտների և բոլոր այն մարդկանց հանդեպ, ովքեր խոչընդոտում էին իր ծրագրերը։

«... Եթե կորցնենք Արցախը, ապա մենք կշրջենք հայոց պատմության վերջին էջը»,- համոզված է եղել Մոնթեն ու մշտապես իր այս կոչով զգաստացրել է իր մարտիկներին: 

Իր վերջին մարտում նա խիզախորեն դիմավորել է հակառակորդի զրահաջոկատին, և միայն արկի բեկորը զրկել է նրան դիմադրությունը շարունակելու հնարավորությունից: Աղդամի և Մարտունու շրջանների սահմանագծի բարձունքների համար մարտը՝ 1993 թ. հունիսի 12,  վերջինն է եղել Ավոյի համար: 

Հետմահու Մոնթեն արժանացել է Հայաստանի և Արցախի Հանրապետությունների Ազգային հերոսի կոչման։ Նրա անունով է կոչվում ՀՀ ռազմական քոլեջը, Երևանում և Արցախում նրա անվամբ կան դպրոցներ։  Արցախի Մարտունի քաղաքի բնակիչներն, ի պատիվ հրամանատարի, քաղաքն անվանում են Մոնթեաբերդ:

Ուղիղի մեկ տարի առաջ՝ 2020 թ. նոյեմբերի 25-ին  Քարվաճառը հանձնվել է թշնամուն նոյեմբերի 9-ին ստորագրված հայատարարության համաձայն: 



 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Մարզերում սպասվում է ձյուն և մառախուղ
Մայրաքաղաքում հունվարի 22-ին, 23-ին, 25-ին և 26-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 24-ի առավոտյան ժամերին հնարավոր է թույլ ձյուն: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Պետերբուրգը Cashback տուրերի պահանջարկի առումով առաջատար քաղաքներից է
Հունվարի 18-ին մեկնարկած տուրիստական cashback-ի հինգերորդ փուլի առաջին օրերին Սանկտ Պետերբուրգը մտել է ամենաշատ ամրագրված քաղաքային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Հարավային Օսիայում ապրիլի 10-ին նախագահ կընտրեն
Վրաստանի կողմից չվերահսկվող Հարավային Օսիայի խորհրդարանը ապրիլի 10-ը հայտարարել է նախագահական ընտրությունների օր։ Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Եռակողմ հայտարարությունից հետո Ադրբեջանը արցախահայության նկատմամբ 69 հանցագործություն է կատարել. ԱՀ դատախազություն
2020թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունից հետո մինչև 01.01.2022 թվականը Արցախի Հանրապետության վերահսկողության տակ գտնվող հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Պոլիէթիլենային չթույլատրված տոպրակների օգտագործման համար տնտեսվարողները տուգանվել են
Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի առևտրի և ծառայությունների բաժնի աշխատակիցներն այսօր ստուգայցեր  են իրականացրել առևտրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Ամենաարդյունավետ դիմակը կարող է պաշտպանել վիրուսներից ընդամենը 23%-ով
Ռուսական որակը գնահատող համակարգն ուսումնասիրվել է բժշկական դիմակների վրա վիրուսների պահպանումը, որոնք չափերով կարող են համեմատվել կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Սաակաշվիլիի Ջավախքի թեմ տեղափոխելու նախաձեռնությունն իրատեսական չէ․ Կոբախիձե
Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիին բանտից տնային կալանքի տակ պահելու նպատակով թեմ տեղափոխելու նախաձեռնությունն իրատեսական չէ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Լավրով. Ռուսաստանը երբեք չի սպառնացել Ուկրաինային
Ռուսաստանը երբեք չի սպառնացել ուկրաինացի ժողովրդին՝ իր պաշտոնական ներկայացուցիչների անունից: Այս մասին ասել է ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Ռուբինյանը կառուցողական է գնահատել հատուկ ներկայացուցիչների առաջին հանդիպումը Մոսկվայում
Հունվարի 21-ին ՀՀ ԱԺ նախագահի տեղակալ Ռուբեն Ռուբինյանն ընդունել է ԵՄ խորհրդում ֆրանսիական նախագահության ներկայացուցիչ, Ֆրանսիայի նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Ռուսաստանն է ներխուժել Վրաստան․ ԱՄՆ պետքարտուղար
Վրաստան Ռուսաստանի ներխուժումից 13 տարի անց մինչև 300 հազար Վրաստանի քաղաքացիներ շարունակում են տեղահանվել իրենց տներից։ Բեռլին կատարած այցի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Արցախում ծանր վնասվածք ստացած երեխան ռուս խաղաղապահների ուղղաթիռն է տեղափոխել Երևան
Հունվարի 19-ին Ճարտար քաղաքում տեղի ունեցած ավտովթարի հետևանքով չորս երեխա է վնասվածք ստացել, որոնցից երեքը՝ միջին ծանրության, իսկ մեկը՝ ծանր՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Վիրաբույժն ու տնտեսագետը հիմնել են նոր բիզնես
Ընկերներ Սևակ Շահբազյանի ու Արմեն Հովհաննիսյանի համար գյուղատնտեսությունը նոր ոլորտ է։ Սևակը Երևանի գլխավոր վիրաբույժն է, Արմենը՝ տնտեսագետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայաստանում հանցագործություններն աճել են 14,3%-ով
2021 թ. ընթացքում Հայաստանում գրանցված հանցագործությունների ընդհանուր թվաքանակն աճել է 14,3%-ով կամ 3777 դեպքով (2020 թ.` 26468, 2021 թ.՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Հայ խաղաղապահները վերադարձել են Հայաստան
Կոսովոյում խաղաղապահ առաքելությանը մասնակցած հայ զինվորականների հերթական զորախումբն օրերս վերադարձել է Հայաստան:  ՀՀ ՊՆ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Եթե ՄԻՊ-ը խախտում ու ռիսկ է տեսնում, անպայման պետք է իր պահանջը ներկայացնի պաշտոնյային․ ՄԻՊ թեկնածու․
«Վիրավորանքը քրեականացնող հայտնի հոդվածը չի վերաբերում միայն հայհոյանքին, այլ վիրավորանքի այլ դրսևորումների մասին էլ է խնդիրը»,- ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Դատախազությունը հուղարկավորության ծառայությունների ոլորտում սխեմատիկ չարաշահումները վերացնելու գործնական առաջարկներ է ներկայացրել
Երևան քաղաքի դատախազությունում իրականացված ուսումնասիրության արդյունքում Երևան քաղաքի տարբեր գերեզմանատներում հուղարկավորությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
ԱԺ ՔՊ խմբակցությունը ՀՌՀ անդամ ընտրեց Հակոբ Մովսեսին և Արթուր Մանուկյանին
ԱԺ նախագահի պաշտոնակատար Հակոբ Արշակյանն ընդհատեց ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի թեկնածու Քրիստիննե Գրիգորյանի հետ հարցուպատասխանը և ամբիոնը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
ՄԻՊ-ի թեկնածուն պլագիատով է զբաղված
Ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբեգովան ֆեյսբուքյան էջում լուսանկարներ է հրապարակել ՀՀ գործող ՄԻՊ Արման Թաթոյանի՝ դեռևս 2016 թվականին արված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Լուսինե Բադալյանը Գեղամ Մանուկյանին հիշեցրել է Տիգրանակերտում միասին անցկացրած գիշերը
«Գեղամ Մանուկյանը լրագրողներին կոչ արեց տեռորի դեմ պայքարել։ Գեղամ ջան, դու ինձ ճանաչո՞ւմ ես։ Պատասխանը, միանշանակ, այո է»,- ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Գյումրիում գազաբաշխիչ կայանում տեղի էր ունեցել հոտատվության սարքավորման փականի ժամանակավոր խափանում
Երեկ Գյումրիում և մասամբ Ախուրյանում տարածված գազի հոտը անհանգստություն էր պատճառել քաղաքացիների շրջանում: Գյումրիի քաղաքապետարանից հայտնել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ հայ-թուրքական բանակցություններում մայիսին շատ որոշակի փաստաթղթեր կլինեն. Սուրեն Սարգսյան
«Պատերազմից հետո Թուրքիան պատմական շանս է ստացել մեր տարածաշրջանում ներկայություն ունենալու համար և այդ պատմական շանսը մենք ենք նրան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Բոտուլիզմի դեպք է արձանագրվել
Հիվանդը գտնվում է «Արմենիա» ԲԿ֊ում, վիճակը գնահատվում է միջին ծանրության:
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Դիլիջանի թունելի սկզբնամասում բուք է
«Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամը տեղեկացնում է, որ հունվարի 21-ին՝ ժամը 17։10-ի դրությամբ, Աշտարակի (ասֆալտբետոնե ծածկը բաց է),...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Եվրոպական միության պատվիրակությունը Հայաստանում է
Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է ԵՄ խորհրդում ֆրանսիական նախագահության ներկայացուցիչ, Ֆրանսիայի նախագահի գրասենյակի խորհրդական Իզաբել Դյումոնի և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Մեր աչքի առաջ տեսանք թրաֆիքինգի շատ ցցուն օրինակ. Գեղամ Նազարյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին
«Մենք բոլորս մեր աչքի առաջ տեսանք թրաֆիքինգի շատ ցցուն օրինակ, երբ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողն ի լուր աշխարհի հայտարարեց՝ ինքն է որոշում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Մայրը և որդին խաբեությամբ հափշտակել են անձանց անվամբ ձևակերպված վարկերի գումարները
քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչությունում ավարտվել է խաբեության, վստահությունը չարաշահելու եղանակով շուրջ մեկ տասնյակ անձի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Թուրքական երգիծական հանդեսի ծաղրանկարը՝ գնաճի շուրջ Էրդողանի հայտարարության վերաբերյալ
Թուրքական «Uykusuz» (Անքուն) երգիծական հանդեսի այս շաբաթվա համարի շապիկին ծաղրանկար է հրապարակվել, որը վերաբերում է Թուրքիայում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Ընտրվելու դեպքում հետ չեմ վերցնելու Արման Թաթոյանի՝ ՍԴ ներկայացրած դիմումները. ՄԻՊ թեկնածու
ԱԺ-ում քննարկվում է ՄԻՊ պաշտոնում Քրիստիննե Գրիգորյանի թեկնածության հարցը: Նրա թեկնածությունն առաջադրել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
«Եկեք ես էլ ձեր քաղաքական ուժին մեղադրեմ «Կարգին սերիալ» ստեղծողին քաղաքապետ դարձնելու համար»
«Դուք լավ գիտակցում եք, որ «Քաղաքացիական ակտիվ քայլ» նախագծի շրջանակներում ձեր իրականացրած փերֆորմանսները, ցավոք, ավելի շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
«Ռոմա»-ն շնորհավորել է Մխիթարյանին
Հայաստանի Ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ, «Ռոմա»-ի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն այսօր նշում է ծննդյան 33-ամյակը: Իտալական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}