Տնտեսություն 12:45 11/11/2022 Հայաստան

Երեք ամսում Թուրքիա ենք արտահանել 57 մլն դոլարի ոսկու փոշի.Աղասի Թավադյան

2022 թվականին Հայաստանում արձանագրվել է արտարժույթի փոխարժեքի աննախադեպ անկում, որի պայմաններում սակայն գրանցվել է արտահանման ծավալների մեծ աճ: Այս միտումը պարզաբանելու համար Panorama.am-ը դիմեց Tvyal.com հարթակի ղեկավար, ՀՊՏՀ դոցենտ, տնտեսագետ Աղասի Թավադյանին:

Ա. Թավադյան- Ըստ կանխատեսումների՝ այս տարի, նախորդ տարիների հետ համեմատած, ունենալու ենք և արտահանման և ներմուծման 60 % աճ: Արտահանման հիմնական աճի ուղղությունն է ԵԱՏՄ-ն, մասնավորապես՝ ՌԴ-ն: Ասեմ, որ ԵԱՏՄ-ի ստեղծումից մինչև 2021 թ.-ն արտահանումը գրեթե եռապատկվել է, բայց այս տարի արտառոց է, քանի որ տարվա ավարտին կանխատեսվում է , որ արտահանումը լինելու է 2.2-ից 2.6 անգամ ավելի շատ, քան նախորդ տարի: 2021 թվականին արտահանումը ԵԱՏՄ փակեցինք մոտ 1 մլրդ դոլարի սահմաններում, այս տարի լինելու է 2.2-2.6 մլրդ դոլար:

Արտահանման կառուցվածքում արձանագրվել է նաև գյուղոլորտի ապրանքների արտահանման աճ, բայց հիմնական աճը մեքենաշինության ապակեղենի, տեխնիկայի և քիմիկատների աճն է, որն ավելացել է 3-10 անգամ: Այսինքը, տեխնիկայի արտահանումը ՌԴ ավելի քան 10 անգամ աճել է՝ համեմատած նախորդ տարիների հետ: Հասկանալի է, որ այդքան հզորություններ չունենք տեխնիկա արտադրելու համար: Այդ դեպքում ինչո՞ւմն է խնդիրը: Քանի որ Ռուսաստանը գտնվում է պատժամիջոցների տակ և չի կարողանում որոշ ապանքատեսակներ ներմուծել Եվրոպայից և այլ պետություններից, մյուս կողմից էլ պատժամիջոցների պատճառով կապիտալի մի մասը և մարդիկ դուրս են գալիս ՌԴ-ից և հաստատվում  են Հայաստանում, մեր մոտ հաստատված բիզնեսների մի մասը բերում է ապրանք այլ պետություններից և մի բեռնատարից մյուսը տեղափոխելով այն ուղարկում է ՌԴ: Այս հոսքի տոկոսներն է մեծացել, բայց այն չի նշանակում, որ ընդհանուր արտահանման աճ չունենք:  Այսինքը, եթե ընդհանուրից հանենք իմ նշած աճը, ապա ևս մեծ աճ ունենք:

Panorama.am-Արտահանման ո՞ր ուղղություններով են խնդիրներ գրանցվել:

Ա. Թավադյան-Արտահանման մեջ խնդիր ունի թեթև արդյունաբերությունը՝ տեքստիլն ու տրիկոտաժը, որոնք կրճատվել են և՛ դեպի ՌԴ, և՛ Եվրամիություն: Մինչև 2013 թվականը գրեթե զրոյական էր տեքստիլ-տրիկոտաժի արտահանումը, ամենաբարձրը 2018 թվականին է եղել, երբ ընդհանուր արտահանման մոտ 8.5 % էր կազմել տեքստիլը, տրիկոտաժը և կոշկեղենը: Այս տարի արտահանման տոկոսը իջել է դեպի Եվրոպա և հասկանալի է, թե ինչու: Տարվա սկզբին պայմանագրերը կնքել էին եվրոյի 560 փախարժեքի պայմաններում, այս պահին այն 360 դրամից ցածր արժի:

Որոշակի խնդիրներ ունի նաև հանքահումքային արտադրությունը, որովհետև հանքաքարի մետաղների գինն համաշխարհային շուկայում որոշվում է դոլարով, իսկ դոլարի գինն ընկել է: Այսինքն 20 %-ով մեր հանքարդյուանբերության եկամուտը կրճատվել է նախորդ տարվա համեմատ, որը նույնպես խնդիր է: Ճիշտ է՝ մեր արտահանման մոտ 30%-ը կազմում էր պղնձի հանքաքարը և խտանյութը, որը պարզապես հումք է և միշտ պահանջարկ ունի , անկախ նրանից թե ուր ենք արտահանում, բայց այդ միտումն էլ պետք է հաշվի առնել: Հետաքրքիրն այն է, որ մի կողմից եվրոն և դոլարն արժեզրկվել են դրամի համեմատ, դրա պատճառով որոշ ուղղություններով ավելի դժվարացել է արտահանելը, բայց մեր դիվերսիֆիկացված ուղղությունը որտեղ վերջնական արտադրանք ենք արտահանում, մեծ հավելյալ արժեք ունի, այն ՌԴ-ն է, որն, ինչպես հասկանում եք, ավելացել է:

Panorama.am-Ի՞նչ պատկեր ունենք գյուղատնտեսական ապրանքների մասով, քանի որ այսօր գյուղոլորտը միակն է, որտեղ տնտեսական ակտիվությունն անկում է գրանցել:

Ա. Թավադյան-Գյուղատնտեսությունն էլ է ավելացել, չնայած նրան, որ ՀՆԱ-ի երկնիշ աճի մեջ այն միակ ոլորտն է, որտեղ բացասական արդյունքներ են գրանցվել, որից պետք է հետևություն անել: Այստեղ կան նաև այլ խնդիրներ: Գյուղատնտեսության անկումը հիմնականում պայմանավորված է նրանով, որ վերաֆինանսավորման և այլ տոկոսադրույքներ այս տարի բավականին բարձրացել են: Գյուղատնտեսությունն էլ մի քիչ ռիսկային ոլորտ է այն առումով, որ առաջին հերթին բարձր տոկոսադրույքներն են անդրադառնում նրա վրա, մյուս կողմից էլ՝ երաշտը և արդյունքում գյուղատնտեսությունը գրանցում է ցածր արտադրանք: Այստեղ փակ շղթա կա. գյուղատնտեսության ցածր արտադրողականությունն ազդում է նրա վրա, որ շուկայում գյուղատնտեսական արտադրատեսակների գները բարձարանում են և այն բերում է հավելյալ գնաճի: Հայաստանում գնաճի առանձնահատկությունն այն է, որ նրա վրա ազդում գյուղատնտեսական ապրանքների գները, այսպես ասած՝ երաշտը, երկորդ հերթին՝ համաշխարհային գնաճային տենդենցները, որն այս պահին տեսնում ենք:

Այսօր վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձր է պահվում, որպեսզի զսպի գնաճը, բայց գյուղատնտեսակն ոլորտն ընկնում է փակ շղթայի մեջ: ԿԲ-ն տոկոսադրույքը բարձր՝ 10 %-ի վրա է պահում, որպեսզի զսպի գնաճը, որը բանկային համակարգի վրա այնքան էլ չի ազդում, քանի որ արտասահմանից մեծ քանակությամբ կապիտալ և մարդիկ են եկել՝ իրենց հետ բերելով փող՝ ապահովելով փողի շարժը, սակայն այդ գումարները չի տեսել գյուղատնտեսությունը, այդ պատճառով էլ այնտեղ որոշակի անկում է արձանագրվել: Բայց ՌԴ-ի շուկան մեծ է և տարբեր ապրանքների պահանջարկ ունի և այդ ուղղությամբ գյուղատնտեսական ապրանքների արտահանումն էլ աճել է:

Panorama.am-Ո՞ր ապրանքատեսակներից է արտահանման անկում արձանագրվել:

Ա. Թավադյան-Պետք է առաջին հերթին նայենք գնաճին, եթե համեմատենք նախորդ տարվա հետ, ապա կտեսնենք, որ բացի ձվից և խնձորից, որնց գինն նախորդ տարվա համեմատ իջել է, մնացած բոլոր գյուղատնտեսական ապրանքների գինը բարձարցել է: Կաղամբի գինը եռապատկվել է , բանջարեղենների որոշ տեսակների գները 1.5-2 անգամ են աճել, որը երաշտների և ընդհանուր պահանջարկի ավելացման պատճառ է: Արտահամնան ուղղություններից մեր գյուղատնտեսական ապրանքներն հիմնականում գնում են ՌԴ: Եթե նայենք բանջարեղեններին և պտուղներին, ապա դրանց արտահանման անկում չեն գրանցվել, նույնիսկ ավելացել ենծավալները: Անկում կա թեթև արդյունաբերական ապրանքների և ծխախտոի ոլորտներում, բայց վերջինս դեպի ՌԴ և արևելք նույնպես ավելացել է:

Panorama.am-Տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումների ֆոնոին ի՞նչ ունենք Թուրքիայի ուղղությամբ:

Ա. Թավադյան-Եթե նայենք 2020 թվականից մինչև օրս՝ երկու տարվա մեջ թուրքական ապրանքների ներմուծումը 40%-ով անկել է: Այսինքն՝ ոչ թե թուրքական ապրանքների, այլ հենց Թուրքիայից բերած ապրանքների անկում է արձանագրվել, բայց «Պատրաստված է Թուրքիայում» դասիչի ապրանքի ներմուծումն անկում է ապրել ընդամենը 2 %-ով:Այսինքը՝ մարդիկ այդ ապրանքները ոչ թե Թուրքիայից են բերում, այլ թուրքական ապրանքներն այլ ճանապարհներով են բերում:

Թուրքիա արտահանում գրեթե չունենք, սակայն հետաքրքիրն այն է, որ այս տարվա 6-րդ,7-րդ և 8-րդ ամիսներին  գրանցել ենք Թուրքիա արտահանման աննախադեպ աճ և այդ երեք ամիսների կտրվածքով 2-3 անգամ արտահանումն ավել է եղել, քան ներմուծումը: Ի՞նչ ենք արտահանել: Արտահանել ենք չզտված ոսկու փոշի: Այդ երեք ամիսների ընթացքում մոտ 57 մլն դոլարի չզտված ոսկու փոշի ենք արտահանել, որը մոտավորապես 800 կգ է: Այս միտումն ներկայում կանգնած է, այն պարզապես արտահանման մի ժամանակավոր դեպք էր, որը հետաքրքիր է և ավելի խորությամբ դիտարկման կարիք ունի:

Զրուցեց՝ Ա. Վարդանյանը
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:04
Ոնց հասկանում եմ, ավտոբուսների մասով առաջ չենք շարժվում.Տիգրան Ավինյան
«Որքան էլ ցավով պետք է նշեմ, այնուամենայնիվ, ես չեմ պատկերացնում միջազգային մեր գործընկերների կամ Կառավարության հետ 18 մետրանոց...
Աղբյուր` Panorama.am
12:58
Ժողովուրդը, ազգն է ոտքի կանգնել. Արամո
Երգիչ Արամոն վստահ է՝ ոստիկանական գործողությունները չեն կարող կանգնեցնել ժողովրդին։ «Ժողովուրդը, ազգն է ոտքի կանգնել»,- Սուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:56
Լիլիթ Գալստյան. Պսևդո իշխանություն է, որի հենարանը միայն ուժայիններն են
«Սա պսևդո իշխանություն է, որի հենարանը միայն ուժայիններն են, զոռբայությունը, բիրտ ուժը, կեղծիքը»,-Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
12:51
Ովքեր պատրաստ են ապրել թուրքի հետ, կարող են գնալ Կիրանց, Ոսկեպար. Միհրան Մախսուդյան
«Կիրանցում մարդիկ հենց առաջին օրվանից դեմ են եղել միակողմանի սահմանազատմանը, զիջումներին։ Այսօր ցանկացած գիտակից հայ գիտակցում է,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Բերման ենթարկելիս վնասել են Երգիչ Արսեն Գրիգորյանի ոտքը
Երգիչ Արսեն Գրիգորյանը (Մրո) ոտքի վնասվածք է ստացել բերման ենթարկվելիս Նրան շտապօգնության մեքենայով տեղափոխել են «Էրեբունի» ԲԿ։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Հեղեղի հետևանքով Սարիբեկ Բալյանը զոհվեց իր 39-ամյակի օրը
Մայիսի 26-ին լրացավ  Նոյեմբերյան համայնքի Դեղձավան գյուղի բնակիչ Սարիբեկ Բալյանի 39-ամյակը; Իր ծննդյան օրը նա խեղդվեց Շնող գյուղի մոտ, երբ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
Ցուցուլյան. Ունենք մեկուսացված բնակավայրեր Ալավերդիի շրջանում
«Այս պահին տարհանված ունենք 429 բնակիչ, որից երկուսը հղի կանայք են»,-լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՆԳՆ փրկարար ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Աբովյան փողոցում ցուցարարներին ցրելու համար կիրառեցին արցունքաբեր գազ. Նաիրա Զոհրաբյան
ԱԺ նախկին պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. «Շտապ. Աբովյան փողոցում ցուցարարներին ցրելու համար կիրառեցին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:14
Գնել Սանոսյան. Աղետի հետևանքով արդեն ունենք 4 զոհ
«Քիչ առաջ հայտնաբերվել է անհայտ կորած անձանցից մեկը, աղետի հետևանքով արդեն ունենք 4 զոհ»,-այդ մասին ճեպազրույցի ժամանակ ասել է ՏԿԵ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:52
Բագրատ Սրբազանի եպիսկոպոսական կարգը պահպանվում է, դադարեցված է նրա եկեղեցական և վարչական ծառայությունը.Մայր Աթոռ
Ի պատասխան Բագրատ սրբազանի հոգևոր կարգավիճակի վերաբերյալ լրատվամիջոցների հարցումների Մայր Աթոռից պարզաբանում է տարածել. «Պայմանավորված...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Կոչ Հայաստանում հավատարմագրված դիվանագետներին. Այս տարօրինակ լռությունն ընդհատելու ժամանակն է
Դիվանագետների համահայկական խորհուրդը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Հայաստանում խորքային փոփոխությունների պահանջով սկիզբ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:34
Բերման է ենթարկվել երգիչ Դավիթ Ամալյանը
Ոստիկանները բերման են ենթարկել երգիչ Դավիթ Ամալյանին, որի որդին զոհվել է 44-օրյա պատերազմի ժամանակ։  Այսօր անհնազանդության ակցիաների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:58
ՔԿ-ն՝ Ստեփանակերտի քաղաքապետի կալանավորման մասին
ՀՀ քննչական կոմիտեն մայիսի 25-ին տեղեկացրել էր, որ առերևույթ խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գույքի հափշտակություն կատարելու և փաստաթղթեր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:49
Կարմիրբերետավորները ուժի կիրառմամբ բերման ենթարկեցին ԱԺ պատգամավոր Աշոտ Սիմոնյանին
Ոստիկանները Հանրապետության փողոցից՝ ՀՅԴ ԳՄ շենքի մոտից բերման ենթարկեցին ԱԺ դաշնակցական պատգամավոր, ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ նախագահ Աշոտ Սիմոնյանին։...
Աղբյուր` Panorama.am
10:41
Ստեփանակերտի քաղաքապետը կալանավորվեց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի («Աջափնյակ-1» նստավայր),  դատավոր Մարտին Արզումանյան,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Երևանում բերման է ենթարկվել անհնազանդության ակցիաների 196 մասնակից
Այս պահի դրությամբ  միայն Երևանում բերման է ենթարկվել անհնազանդության ակցիաների 196 մասնակից։ Այս մասին Panorama.am-ին հայտնեցին ՆԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:19
Գետերում դիտվել է ջրի մակարդակի նվազում
Դեբեդ և Աղստև գետերի ավազաններում 2024 թվականի մայիսի 27-ի ժամը 08։00-ի դրությամբ 2024 թվականի մայիսի 26-ի 08։00-ին դիտված ջրի մակարդակների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
Բերման են ենթարկել բժիշկ Գևորգ Թամամյանին ու երգիչ Մրոյին
Երևանում և տարբեր մարզերում վաղ առավոտից շարունակվում են խաղաղ անհնազանդության  ակցիաները։ Ոստիկանությունը, բիրտ ուժ կիրառելով, բերման է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:02
Ինձ կարգալույծ չեն արել. Բագրատ Սրբազան
«Իրենք են վախեցած, այն վախկոտին են պահում։  Մեր երկրում մի վախկոտ կա»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց «Տավուշը հանուն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
Մաշտոց-Սայաթ -Նովա փողոցների խաչմերուկից բերման են ենթարկվել զոհված զինծառայողների ծնողները
Կարմիր բերետավորները բերման են ենթարկում Մաշտոց-Սայաթ -Նովա փողոցների խաչմերուկը փակած  զոհված զինծառայողների ծնողներին ու հարազատներին։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:20
Իրավիճակը լարվեց. Ոստիկանները քաղաքացիներին ուժով բերման են ենթարկում. ՈՒՂԻՂ
Հյուսիսային պողոտայում իրավիճակւ քիչ առաջ լարվեց։ Ոստիկանները սկսկեցին բռնի ուժով բերման ենթարկել երթի մասնակից քաղաքացիներին։  
Աղբյուր` Panorama.am
09:03
Մոտ մեկ տասնյակ բերման ենթարկվածների տանում են Զեյթունի բաժին
«Մեզ տանում են Զեյթունի բաժին»,-ոստիկանական մեքենայից հայտնում է Գարեգին Պետրոսյանը, որը մասնակցում էր անհնազանդության խաղաղ...
Աղբյուր` Panorama.am
08:58
Շատ ուժեղ ենք, 3 ժամից կտեսնվենք. Բերման է ենթարկվել Իգոր Խաչատուրովը
Կարմիրբերետավորները բերման են ենթարկում Աբովյան փողոցը փակած, անհնազանդության ակցիա իրականացնող քաղաքացիներին։ Բերման ենթարկվածների թվում է նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
08:49
Հանրապետություն փակ ճանապարհներ կան
Փրկարար ծառայությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ Դեբեդ գետի վարարման հետևանքով փակ են Ձորագետ-Ալավերդի-Քարկոփ,...
Աղբյուր` Panorama.am
08:39
Բագրատ Սրբազանի կոչով՝ քաղաքացիները երկու հատվածում փակել են Երևան-Արմավիր մայրուղին
Հետևելով «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման առաջնորդ, ՀԱԵ Տավուշի թեմի առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոսպոս Գալստանյանի կոչին, քաղաքացիները...
Աղբյուր` Panorama.am
08:37
Աբովյան փողոցը փակ է
Աբովյան-Սայաթ-Նովա փողոցների խաչմերուկի հատվածում Աբովյան փողոցը փակ է։ Այստեղ հսկայական թվով ոստիկաններ են բերվել։ Ոստիկանները անընդհատ...
Աղբյուր` Panorama.am
08:21
ՈւՂԻՂ. Սուրբ Աննա եկեղեցու մոտ բազմաթիվ ոստիկաններ են բերվել
Սուրբ Աննա Կաթողիկե եկեղեցու մոտ, որտեղ է նաև Բագրատ Սրբազանը, բազմաթիվ ոստիկաններ են բերվել։ Նրանք լարված իրավիճակ էին առաջացնում, փորձում...
Աղբյուր` Panorama.am
08:18
Բագրատ Սրբազան. Քիչ անց ես իմ խաղաղ բողոքի գործողությունը կկատարեմ
«Ինչպես երեկ գիշեր ասել էի, քիչ հետո ես իմ խաղաղ անհնազանդության բողոքի գործողությունը կկատարեմ՝  իմ բողոքն արտահայտելով այս ապօրինի...
Աղբյուր` Panorama.am
08:09
Տևական ժամանակ փակ է Երևան-Աշտարակ ճանաապարհը
Հանրապետության ու մայրաքաղաք Երևանի տարբեր հատվածներում մեկնարկել են անհնազանդության խաղաղ գործողությունները։ Քաղաքացիները տևական ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
07:45
Մայիսի 27-ին բազմաթիվ հասցեներում լույս չի լինի
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ մայիսի 27-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}