Իսրայել-Իրան. հանգույցը սեղմվում է

Ի՞նչ փուլում է ներկայում գտնվում իրան-Իսրայել հակամարտությունը և ինչպիսի՞ն կարող են լինել դրանից սպասելիքները: Առաջին հայացքից պարզունակ թվացող այս հարցադրումներն իրականում ունեն ոչ այնքան պարզունակ և միանշանակ պատասխան: Հասկանալու համար, թե ինչ կարելի է սպասել երկու երկրների միջև օրըստօրե մեծացող լարվածությունից, նախ` անհրաժեշտ է հնարավորինս համակողմանի պատկերացնել արդեն իսկ տեղի ունեցած իրադարձություններն ու ներկա քաղաքական գործընթացները, որը դյուրին խնդիր չէ. հարկ է նշել, որ հիշյալ համատեքստում հաճախ գործի են դրվել որոշակի նպատակներ հետապնդող քարոզչական տարատեսակ հնարքներ՝ մարդկային երևակայության ողջ զինանոցի օգտագործմամբ, որն առավել քան բարդացրել է ռացիոնալ դատողությամբ իրականության վերարտադրությունն ու համապատասխան եզրահանգումները:

Եթե դիտարկենք իրան-իսրայելական հակամարտությունն Իրանի կողմից ծավալված քարոզչության տեսանկյունից, ապա կարելի է նկատել, որ Իրանում բավական լուրջ են մոտենում Իսրայելի հետ հակամարտության հարցին և վերջինիս կողմից Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը ռազմական հարվածներ հասցնելու հավանականությանը, չնայած, որ պաշտոնական Թեհրանի` ժամանակ առ ժամանակ հնչեցրած համարձակ հայտարարությունները կարող են առաջին հայացքից հակասել հիշյալ տրամաբանությանը: Հատկանշական է, որ ԻԻՀ մտավախության համար մեծապես հիմք է հանդիսացել արդեն իսկ արձանագրված իրաքյան նախադեպը՝ իրան-իրաքյան պատերազմի տարիներին Իսրայելի հակաիրաքյան գործունեությունը, որի շրջանակներում 1981 թ. հունիսին Տել-Ավիվն, առանց ՄԱԿ-ի համապատասխան որոշման, «Օպերա» անվանակոչված ռազմական գործողությամբ ոչնչացրել է Իրաքի Օսիրաք միջուկային ռեակտորը (Բաղդադից 18 կմ հարավ-արևմուտք): Սա վկայում է այն մասին, որ Իսրայելը պատեհ իրավիճակներում կարող է դիվանագիտության փոխարեն նախընտրել «խաղի ռազմական կանոնները»՝ հաջողությամբ ավարտին հասցնելով այդ առաքելությունը:

Ենթադրվում է, որ Իսրայելը նախքան ԻԻՀ միջուկային ծրագրի կապակցությամբ Իրանի և «5+1» ձևաչափով (կազմի մեջ մտնում են ՄԱԿ ԱԽ մշտական անդամ երկրները և Գերմանիան) միջազգային միջնորդական խմբի միջև ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունները փորձել է քարոզչական ճնշումների միջոցով որոշակի զիջումներ կորզել իրանական իշխանություններից:
Հիշեցնենք, որ «CNN»-ին տված հարցազրույցի ընթացքում Իսրայելի պաշտպանության նախարար Էհուդ Բարակը հայտարարել էր, որ առաջիկա բանակցություններն Իրանի հետ կարող են հաջողված որակվել միայն այն դեպքում, եթե Իրանը համաձայնի դադարեցնել մինչև 20% ուրանի հարստացումը: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս փորձը, Իսրայելի նման քաղաքական կեցվածքը ոչ միայն չի կարող ապահովել զիջումներ ԻԻՀ կողմից, այլ կարող է առավել ամրապնդել երկու երկրների միջև ձևավորված անհանդուրժողականության մթնոլորտը և հաստատել Իրանի մտավախություններն առ այն, որ Իսրայելն ընտրել է հիմնահարցի ռազմական լուծման տարբերակը:

Նման հայտարարությունները պարզապես կարող են բացասական նախատրամադրվածության առաջացման հիմք հանդիսանալ հակառակ կողմի մոտ, որոնք ի վերջո, կարող են բացասաբար ազդել բուն բանակցային գործընթացների վրա: Բացի այդ, նշենք նաև, որ Իսրայելի պաշտպանության նախարարի վերոհիշյալ հայտարարությունը կարելի է համարել անիրատեսական ցանկությունների շարքից, քանի որ բոլորին է հայտնի իրանական իշխանությունների՝ խաղաղ նպատակներով ուրանի հարստացման վճռականությունը, որն էլ ամրագրվել է ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունների արդյունքում. համաձայն Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի՝ պաշտոնապես հաստատվել են ԻԻՀ իրավունքներն ատոմային էներգիան խաղաղ նպատակներով օգտագործելու վերաբերյալ՝ պայմանով, որ Իրանն, իր հերթին, հարգելու է միջազգային համապատասխան պարտավորությունները:

Բանակցություններից հետո բազմիցս հայտարարվել է, որ Իրանի և միջազգային միջնորդների հանդիպումը Ստամբուլում տեղի է ունեցել դրական և կառուցողական մթնոլորտում: Սակայն հաշվի առնելով Իսրայելի ակնկալիքներն այդ բանակցություններից և դրանցից ձեռք բերված արդյունքները (այս անգամ իրանական կողմը զերծ է մնացել նախապայմաններ առաջադրելուց. նախորդ հանդիպման ժամանակ ԻԻՀ-ը ձգտել է վերացնել իր երկրի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները)՝ հազիվ, թե կարելի կլինի Ստամբուլի հանդիպումն Իսրայելի համար գոհացուցիչ որակել:
Իրանի և «5+1» միջնորդական խմբի հաջորդ հանդիպումը նախատեսված է անցկացնել Բաղդադում մայիսի 23-ին: Բայց ինչպես արդեն նշել ենք, բանակցությունների արդյունավետ ելքը մեծապես կարող է պայմանավորվել կողմերի կառուցողական նախատրամադրվածությունից, ուստի նախքան բանակցությունները տարվող աշխատանքները կարող են էական շրջադարձ ապահովել դեպի հիմնախնդրի լուծում տանող ճանապարհին:

Թեհրանի համար ներկայում չի կարող մտահոգիչ չլինել նաև Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս ենթադրել Իրանի դեմ պատերազմի նախապատրաստական աշխատանքների իրականացման մասին: Մի կողմ թողնելով ԻԻՀ դեմ ռազմական գործողություններ ծավալելու իսրայելական հռետորաբանությունը, որին աշխարհն ականջալուր է լինում գրեթե յուրաքանչյուր օր, միաժամանակ հնարավոր չէ անտեսել Իսրայելի գործնական միջոցառումների շարքը, որը միտված է վերոհիշյալ հռետորաբանության կյանքի կոչմանը: Այս առումով բավական խոցելի իրավիճակում է հայտնվել Հարավային Կովկասը՝ որպես Իրանին սահմանակից տարածաշրջան:

Ռացիոնալ դատողությամբ օժտված անհատի համար դժվար է հավատալ, որ Իրանին հարևան Ադրբեջանը տարածաշրջանային նման լարված պայմաններում կարող է իր պետական շահերը դնել այլ պետությունների աշխարհաքաղաքական շահերի զոհասեղանին՝ նոր թափ հաղորդելով Իսրայելի հետ ռազմական ոլորտում համագործակցությանը և ընտրելով «ինքնասպանության» ուղին, սակայն դա է իրականությունը: Եթե նաև հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ Իրանի դեմ հարձակումը հարվածում է Ռուսաստանի Դաշնության կենսական շահերին տարածաշրջանում, ապա կարելի է կանխատեսել, թե ինչպիսին կլինի վերջինիս դիրքորոշումն Իսրայելի հնարավոր հարձակման և դրանում Ադրբեջանի դե-ֆակտո ներգրավվածության հարցում:

Վերջերս իսրայելական «Kanal 10» հեռուստաալիքի լրագրող Ալոն Բեն Դավիդը հանդես է եկել ուշագրավ լուսաբանումներով առ այն, որ Իսրայելն ավարտել է Իրանի դեմ հարձակման նախապատրաստական աշխատանքները: Գրեթե միաժամանակ իրանական ԶԼՄ-ները հաղորդագրություն են տարածել այն մասին, որ «Ադրբեջանն Իրանի հետ սահմանի մերձակայքում՝ ադրբեջանական Իմիշլի շրջանում, տեղակայել է 30 միավոր իսրայելական արտադրության հրասայլային տեխնիկա» : Ուստի հիմք ընդունելով Ադրբեջանի նախպաշտպանական հիշյալ միջոցառումները՝ կարելի է ենթադրել, որ Իսրայելը ձգտում է օգտագործել Ադրբեջանի ռազմակայանները՝ հարևան Իրանի միջուկային օբյեկտների ուղղությամբ օդային գրոհներ իրականացնելու նպատակով, որին Իրանը կարող է պատասխանել Ադրբեջանին ուղղված ցամաքային հակահարվածով:

Այն, որ Իսրայելը հակաիրանական արշավում միայնակ չէ և հնարավոր հարձակման դեպքում պատերազմը չի լինի սոսկ երկու երկրների միջև հակամարտություն, ակնհայտ է ոչ միայն վերոհիշյալ գործընթացներից, այլև ԱՄՆ քաղաքականությունից, որը Պարսից ծոցում պահում է երկու ավիակիր, իսկ ԿՀՎ անօդաչու սարքերի՝ երեք տարի շարունակ Իրանի շուրջը կատարած թռիչքները, Ազգային անվտանգության գործակալության (NSA) էլեկտրոնային լսումներն ու արբանյակային լուսանկարները նպատակ են հետապնդել վերահսկելու իրանական միջուկային օբյեկտները: Պենտագոնի ռազմավարներն, իրենց հերթին, առավել հակված են այն կարծիքին, որ եթե Իսրայելը հարվածի Իրանին, ապա ԱՄՆ-ն անխուսափելիորեն ներգրավված կլինի հակամարտության մեջ:

Իրանագետ, պ.գ.թ. Ռուդիկ Յարալյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:56
Հայոց ցեղասպանության 102-րդ տարելիցին նվիրված արարողություն Լիտվայի Կաունաս քաղաքում
«102 տարի է անցել երկրի երեսից հայերին բնաջնջելու փորձից, սակայն մենք շարունակել ենք ապրել և արարել, պահպանել մեր հավատն ու հայրենիքը, մեր մշակույթն ու եկեղեցիները»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Թուրքիան առերեսվելու որևէ պատմություն չունի. թուրք ընդդիմադիր
«Մենք տարիներով առնչվում ենք մեզ պարտադրվող ցեղասպանության զրպարտությանը»
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
Նախագահը ներկա է գտնվել «Համահայկական նվագախումբ» նախագծի առաջին համերգին
Համերգը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին ու հայ ժողովրդի վերածննդին:
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Միայն համատեղ ջանքերի շնորհիվ կհաջողվի արմատախիլ անել ցեղասպանության չարիքը. Հ. Նաղդալյան
ԵԽԽՎ-ում հայկական պատվիրակության ղեկավարը Վեհաժողովում տարածել է իր ելույթը, որտեղ եվրոպացի պատգամավորների ուշադրությունը հրավիրել է Հայոց ցեղասպանության եղելության վրա
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Ապրիլի 26-ին Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում տեղի կունենա ամենամյա «Ծաղկահավաքը»
ՀԲԸՄ Հայաստանի սկաուտական խումբը և Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամը հրավիրում են մասնակցելու ամենամյա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Ալմաթիի մետրոյից տարհանում են մարդկանց պայթուցիկի մասին ահազանգից հետո
Ոստիկանությունը խնդրում է քաղաքացիներին պահպանել հանգստություն, խուճապի չմատնվել:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Ապրիլի 25-26-ին օդի ջերմաստիճանը կնվազի 6-8 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում ապրիլի 25-ին Լոռիում, Տավուշում և Սյունիքում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ: 26-29-ին սպասվում է առանց տեղումների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Կա ընդհանուր ըմբռնում, որ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի արտգործնախարարների հանդիպում է պետք կազմակերպել. Նալբանդյան
«Երբ լինի վերջնական համաձայնությունը, երբ ժամկետները ճշտվեն, մենք դրա մասին կհայտնենք»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
«Պահելով խոստումը». The Huffington Post
Մի շարք հեղինակավոր ամերիկյան լրատվամիջոցներ՝ չնայած Թուրքիայի վարած ժխտողական քաղաքականության, բավականաչափ հետևողականություն են դրսևորում Հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Ես մտքերով իմ հայրենակիցների հետ եմ. Հենրիխ Մխիթարյան
«24 ապրիլ, 1915 թվական… Հայոց պատմության մեջ մռայլ ամսաթիվ»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Դեռահասը մեքենայով միայնակ անցել է շուրջ 1300 կմ ճանապարհ
Ոստիկանությունը ձերբակալել է դեռաասի, ով որոշել էր ավտոմեքենայով միայնակ անցնել  Ավստրալիան։ Այս մասին գրում է Լենտա.ռու-ն՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Կես տարվա ընթացքում 20 միլիոն մարդ կարող է մահանալ սովից. ՄԱԿ
Առաջին հերթին անհապաղ միջոցներ պետք է ձեռնարկել Նիգերիայի հյուսիս-արևելյան մասում, Սոմալիում, Հարավային Սուդանում, Եմենում բնակվող մարդկանց օգնելու համար:
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Աշխարհում առաջին անգամ մալարիայի դեմ պատվաստանյութի փորձարկումները կսկսվեն 2018 թվականին
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) հայտարարել Է, որ  աշխարհում առաջին անգամ մալարիայի դեմ  պատվաստանյութ կփորձարվկի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Օլանդը սատարում է Մակրոնին
«Նա այն մարդն է, որ պահպանում է արժեքները»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
ԱՄՆ նախագահ. Այսօր մենք հիշում և ոգեկոչում ենք Մեծ Եղեռնի տառապանքների բովով անցածներին
ԱՄՆ Նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը 2017թ. Հայկական հիշատակի օրվա առիթով
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Եվրոպայի առաջնություն. Արթուր Դավթյանը 5-րդն է հենացատկերում
Այս վարժությունում Եվրոպայի չեմպիոն է դարձել Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Արթուր Դալալոյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Անպատժելիությունը ստեղծում է նորանոր չարիքներ. Շվեդիայում Հայաստանի դեսպան
Ապրիլի 23-ին Ստոկհոլմում տեղի է ունեցել Հայոց ցեղասպանության տարիներին բազմաթիվ հայերի կյանք փրկած շվեդ միսիոներ Ալմա Յոհանսոնի շիրիմի մոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Jimmy Choo կոշիկի լեգենդար բրենդը հանվել է վաճառքի
Jimmy Choo կոշիկի լեգենդար ապրանքանիշը հայտարարել է, որ գնորդ է փնտրում: Ինչպես հայտնում է BBC-ն, ընկերությունը, որի արժեքը գնահատվում է 700...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հնդկաստանի փոխնախագահն արդեն Հայաստանում է
«Զվարթնոց» օդանավակայանում նրան դիմավորել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Լիբանանցի կանայք Բեյրութում հարսանեկան զգեստներ են կախել
Նրանք դեմ են հին օրենքին, որը թույլ է տալիս բռնաբարողներին խուսափել քրեական պատասխանատվությունից՝ զոհի հետ ամուսնանալու դեպքում:
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Էրդողանի քայլերը որևէ լավատեսության հիմք չեն տալիս. Նիկոլ Փաշինյան
Հայ-թուրքական հարաբերություններ պետք է հաստատվեն առանց նախապայմանների։ Ծիծեռնակաբերդում լրագրողների հետ զրույցում այս մասին ասաց Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Մարին Լե Պենը Մակրոնին թուլակամ մարդ է որակել
«Նա բացարձակ հիստերիկ է»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Թուրքիան այս անգամ ապրիլի 24-ին ցեղասպանությունը հերքող գիրք է հրատարակել
700 էջից բաղկացած գրքում «ներկայացվում են փաստեր հայերի ապստամբության և հայերի կողմից կազմակերպված մահմեդականների կոտորածների մասին»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Այս հուշարձանը միևնույն ժամանակ կոչ է՝ չկրկնելու անցյալի սխալները. դեսպան Ադոնց
Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքարի օծման արարողություն Իսպանիայի Առնեդո քաղաքում։
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Էրդողանի խոսնակ. Հայերի հետ կապված կարևոր քայլեր են կատարվել
«Մեր ջանքերը շարունակություն են ունենալու»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Դաղստանում դասարանում տեղի ունեցած պայթյունից դպրոցականներ են տուժել, կա մեկ զոհ
«Ութերորդ դասարանցիներից մեկը դպրոց նռնակ է բերել»
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Հայ ժողովրդի համար ամեն օր ապրիլի 24 է, այլ խոսքով՝ պահանջատիրության օր. Արամ Առաջին
«Հայոց ցեղասպանությունից 102 տարի անց մեր պահանջատիրական երթը կշարունակվի, պետք է շարունակվի առավել հավատով ու վճռականությամբ»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Էրդողանը երկրորդ Թալեաթ փաշան է, որը թշնամի է նույնիսկ սեփական ժողովրդին. դերսիմահայ
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը երկրորդ Թալեաթ փաշան է՝ ազգային փոքրամասնությունների թշնամին, որը թշնամի է նույնիսկ սեփական ժողովրդին։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Էրդողանը ուղերձ է հղել Աթեշյանին
«Դարեր շարունակ ուրախության և տխրության ժամանակ միասին երկու ժողովուրդների անցյալի վերքերի ամոքումն ու մարդկային կապերի ամրապնդումը բոլորիս համատեղ նպատակն է»:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայտարարվեց 2017թ. «Ավրորա» մրցանակի հավակնորդների անունները
16:02 24/04/2017

Հայտարարվեց 2017թ. «Ավրորա» մրցանակի հավակնորդների անունները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}