Իսրայել-Իրան. հանգույցը սեղմվում է

Ի՞նչ փուլում է ներկայում գտնվում իրան-Իսրայել հակամարտությունը և ինչպիսի՞ն կարող են լինել դրանից սպասելիքները: Առաջին հայացքից պարզունակ թվացող այս հարցադրումներն իրականում ունեն ոչ այնքան պարզունակ և միանշանակ պատասխան: Հասկանալու համար, թե ինչ կարելի է սպասել երկու երկրների միջև օրըստօրե մեծացող լարվածությունից, նախ` անհրաժեշտ է հնարավորինս համակողմանի պատկերացնել արդեն իսկ տեղի ունեցած իրադարձություններն ու ներկա քաղաքական գործընթացները, որը դյուրին խնդիր չէ. հարկ է նշել, որ հիշյալ համատեքստում հաճախ գործի են դրվել որոշակի նպատակներ հետապնդող քարոզչական տարատեսակ հնարքներ՝ մարդկային երևակայության ողջ զինանոցի օգտագործմամբ, որն առավել քան բարդացրել է ռացիոնալ դատողությամբ իրականության վերարտադրությունն ու համապատասխան եզրահանգումները:

Եթե դիտարկենք իրան-իսրայելական հակամարտությունն Իրանի կողմից ծավալված քարոզչության տեսանկյունից, ապա կարելի է նկատել, որ Իրանում բավական լուրջ են մոտենում Իսրայելի հետ հակամարտության հարցին և վերջինիս կողմից Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը ռազմական հարվածներ հասցնելու հավանականությանը, չնայած, որ պաշտոնական Թեհրանի` ժամանակ առ ժամանակ հնչեցրած համարձակ հայտարարությունները կարող են առաջին հայացքից հակասել հիշյալ տրամաբանությանը: Հատկանշական է, որ ԻԻՀ մտավախության համար մեծապես հիմք է հանդիսացել արդեն իսկ արձանագրված իրաքյան նախադեպը՝ իրան-իրաքյան պատերազմի տարիներին Իսրայելի հակաիրաքյան գործունեությունը, որի շրջանակներում 1981 թ. հունիսին Տել-Ավիվն, առանց ՄԱԿ-ի համապատասխան որոշման, «Օպերա» անվանակոչված ռազմական գործողությամբ ոչնչացրել է Իրաքի Օսիրաք միջուկային ռեակտորը (Բաղդադից 18 կմ հարավ-արևմուտք): Սա վկայում է այն մասին, որ Իսրայելը պատեհ իրավիճակներում կարող է դիվանագիտության փոխարեն նախընտրել «խաղի ռազմական կանոնները»՝ հաջողությամբ ավարտին հասցնելով այդ առաքելությունը:

Ենթադրվում է, որ Իսրայելը նախքան ԻԻՀ միջուկային ծրագրի կապակցությամբ Իրանի և «5+1» ձևաչափով (կազմի մեջ մտնում են ՄԱԿ ԱԽ մշտական անդամ երկրները և Գերմանիան) միջազգային միջնորդական խմբի միջև ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունները փորձել է քարոզչական ճնշումների միջոցով որոշակի զիջումներ կորզել իրանական իշխանություններից:
Հիշեցնենք, որ «CNN»-ին տված հարցազրույցի ընթացքում Իսրայելի պաշտպանության նախարար Էհուդ Բարակը հայտարարել էր, որ առաջիկա բանակցություններն Իրանի հետ կարող են հաջողված որակվել միայն այն դեպքում, եթե Իրանը համաձայնի դադարեցնել մինչև 20% ուրանի հարստացումը: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս փորձը, Իսրայելի նման քաղաքական կեցվածքը ոչ միայն չի կարող ապահովել զիջումներ ԻԻՀ կողմից, այլ կարող է առավել ամրապնդել երկու երկրների միջև ձևավորված անհանդուրժողականության մթնոլորտը և հաստատել Իրանի մտավախություններն առ այն, որ Իսրայելն ընտրել է հիմնահարցի ռազմական լուծման տարբերակը:

Նման հայտարարությունները պարզապես կարող են բացասական նախատրամադրվածության առաջացման հիմք հանդիսանալ հակառակ կողմի մոտ, որոնք ի վերջո, կարող են բացասաբար ազդել բուն բանակցային գործընթացների վրա: Բացի այդ, նշենք նաև, որ Իսրայելի պաշտպանության նախարարի վերոհիշյալ հայտարարությունը կարելի է համարել անիրատեսական ցանկությունների շարքից, քանի որ բոլորին է հայտնի իրանական իշխանությունների՝ խաղաղ նպատակներով ուրանի հարստացման վճռականությունը, որն էլ ամրագրվել է ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունների արդյունքում. համաձայն Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի՝ պաշտոնապես հաստատվել են ԻԻՀ իրավունքներն ատոմային էներգիան խաղաղ նպատակներով օգտագործելու վերաբերյալ՝ պայմանով, որ Իրանն, իր հերթին, հարգելու է միջազգային համապատասխան պարտավորությունները:

Բանակցություններից հետո բազմիցս հայտարարվել է, որ Իրանի և միջազգային միջնորդների հանդիպումը Ստամբուլում տեղի է ունեցել դրական և կառուցողական մթնոլորտում: Սակայն հաշվի առնելով Իսրայելի ակնկալիքներն այդ բանակցություններից և դրանցից ձեռք բերված արդյունքները (այս անգամ իրանական կողմը զերծ է մնացել նախապայմաններ առաջադրելուց. նախորդ հանդիպման ժամանակ ԻԻՀ-ը ձգտել է վերացնել իր երկրի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները)՝ հազիվ, թե կարելի կլինի Ստամբուլի հանդիպումն Իսրայելի համար գոհացուցիչ որակել:
Իրանի և «5+1» միջնորդական խմբի հաջորդ հանդիպումը նախատեսված է անցկացնել Բաղդադում մայիսի 23-ին: Բայց ինչպես արդեն նշել ենք, բանակցությունների արդյունավետ ելքը մեծապես կարող է պայմանավորվել կողմերի կառուցողական նախատրամադրվածությունից, ուստի նախքան բանակցությունները տարվող աշխատանքները կարող են էական շրջադարձ ապահովել դեպի հիմնախնդրի լուծում տանող ճանապարհին:

Թեհրանի համար ներկայում չի կարող մտահոգիչ չլինել նաև Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս ենթադրել Իրանի դեմ պատերազմի նախապատրաստական աշխատանքների իրականացման մասին: Մի կողմ թողնելով ԻԻՀ դեմ ռազմական գործողություններ ծավալելու իսրայելական հռետորաբանությունը, որին աշխարհն ականջալուր է լինում գրեթե յուրաքանչյուր օր, միաժամանակ հնարավոր չէ անտեսել Իսրայելի գործնական միջոցառումների շարքը, որը միտված է վերոհիշյալ հռետորաբանության կյանքի կոչմանը: Այս առումով բավական խոցելի իրավիճակում է հայտնվել Հարավային Կովկասը՝ որպես Իրանին սահմանակից տարածաշրջան:

Ռացիոնալ դատողությամբ օժտված անհատի համար դժվար է հավատալ, որ Իրանին հարևան Ադրբեջանը տարածաշրջանային նման լարված պայմաններում կարող է իր պետական շահերը դնել այլ պետությունների աշխարհաքաղաքական շահերի զոհասեղանին՝ նոր թափ հաղորդելով Իսրայելի հետ ռազմական ոլորտում համագործակցությանը և ընտրելով «ինքնասպանության» ուղին, սակայն դա է իրականությունը: Եթե նաև հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ Իրանի դեմ հարձակումը հարվածում է Ռուսաստանի Դաշնության կենսական շահերին տարածաշրջանում, ապա կարելի է կանխատեսել, թե ինչպիսին կլինի վերջինիս դիրքորոշումն Իսրայելի հնարավոր հարձակման և դրանում Ադրբեջանի դե-ֆակտո ներգրավվածության հարցում:

Վերջերս իսրայելական «Kanal 10» հեռուստաալիքի լրագրող Ալոն Բեն Դավիդը հանդես է եկել ուշագրավ լուսաբանումներով առ այն, որ Իսրայելն ավարտել է Իրանի դեմ հարձակման նախապատրաստական աշխատանքները: Գրեթե միաժամանակ իրանական ԶԼՄ-ները հաղորդագրություն են տարածել այն մասին, որ «Ադրբեջանն Իրանի հետ սահմանի մերձակայքում՝ ադրբեջանական Իմիշլի շրջանում, տեղակայել է 30 միավոր իսրայելական արտադրության հրասայլային տեխնիկա» : Ուստի հիմք ընդունելով Ադրբեջանի նախպաշտպանական հիշյալ միջոցառումները՝ կարելի է ենթադրել, որ Իսրայելը ձգտում է օգտագործել Ադրբեջանի ռազմակայանները՝ հարևան Իրանի միջուկային օբյեկտների ուղղությամբ օդային գրոհներ իրականացնելու նպատակով, որին Իրանը կարող է պատասխանել Ադրբեջանին ուղղված ցամաքային հակահարվածով:

Այն, որ Իսրայելը հակաիրանական արշավում միայնակ չէ և հնարավոր հարձակման դեպքում պատերազմը չի լինի սոսկ երկու երկրների միջև հակամարտություն, ակնհայտ է ոչ միայն վերոհիշյալ գործընթացներից, այլև ԱՄՆ քաղաքականությունից, որը Պարսից ծոցում պահում է երկու ավիակիր, իսկ ԿՀՎ անօդաչու սարքերի՝ երեք տարի շարունակ Իրանի շուրջը կատարած թռիչքները, Ազգային անվտանգության գործակալության (NSA) էլեկտրոնային լսումներն ու արբանյակային լուսանկարները նպատակ են հետապնդել վերահսկելու իրանական միջուկային օբյեկտները: Պենտագոնի ռազմավարներն, իրենց հերթին, առավել հակված են այն կարծիքին, որ եթե Իսրայելը հարվածի Իրանին, ապա ԱՄՆ-ն անխուսափելիորեն ներգրավված կլինի հակամարտության մեջ:

Իրանագետ, պ.գ.թ. Ռուդիկ Յարալյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

21:58
Արցախում ամփոփվել է հանրաքվեին մասնակցության ցուցանիշը
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում այսօր առավոտյան մեկնարկած Սահմանադրական հանրաքվեն ավարտվել է.  ժամը 20:00-ին ընտրատեղամասերի դռները...
Աղբյուր` Panorama.am
21:52
Է. Նալբանդյանն ու Ֆ. ‪‎Մոգերինին անդրադարձել են ՀՀ Նախագահի` Բրյուսել կատարելիք այցի նախապատրաստական աշխատանքներին
Նրանք քննարկել են ՀՀ-ԵՄ միջև իրավական նոր փաստաթղթի շուրջ բանակցությունների ընթացքը՝ երկուստեք հույս հայտնելով, որ մոտ ապագայում հնարավոր կլինի եզրափակել բանակցությունները։
Աղբյուր` Panorama.am
20:39
Վրաց պատրիարքը վերադարձել է հայրենիք
Նա Գերմանիայում էր, որտեղ վիրահատվել էր:
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Հայաստանի բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Ժամը 20:00-ի դրությամբ, միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ճանապարհներին առանց տեղումների եղանակ է:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Գիտնականներն ուզում են կրկնել Նանսենի նավարկությունը Հյուսիսային բևեռի շուրջ
Յուրահատկությունն այն է, որ նավն ինքնուրույն պետք է լողա սառույցների հետ, անձնակազմը չպետք է ուղղորդի:
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Ութ տարվա ազատազրկման է դատապարտվել՝ Փարիզի թանգարանից հայտնի նկարիչների կտավների գողության համար
Պաբլո Պիկասո, Անրի Մատիս, Ժորժ Բրակ, Ամադեո Մոդիլիանի, Ֆերնան Լեժե
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Սերգեյ Մովսեսյանը հաջող է հանդես գալիս Բունդեսլիգայում
Նրա ակումբն իր երկու մրցախաղերը նույնպես ավարտել է հաղթանակով և շարունակում է միանձնյա գլխավորել մրցաշարային աղյուսակը:
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
ՄԱԿ-ը հայտարարել է Հարավային Սուդանում սովի մասին
ՄԱԿ-ը վերջին վեց տարվա ընթացքում առաջին անգամ է հայտարարել զանգվածային սովի մասին:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Սիրիական բանակը կոչ է արել Հալեպի բնակիչներին վերադառնալ իրենց տները
Շրջաններում բանակի ստորաբաժանումները համագործակցում են համապատասխան մարմինների հետ՝ ապահովելու անհրաժեշտ պայմանները, որպեսզի մարդիկ վերադառնան իրենց բնակավայրերը»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Բուենոս Այրեսի Ազգային թատրոնի գլխավոր տնօրեն է նշանակվել Ալեխանդրո Տանտանյանը
Նա մասնակցել է ավելի քան 60 միջազգային տարբեր փառատոների` արժանանալով բազմաթիվ մրցանակների։
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Օքսֆորդի համալսարանը առաջին անգամ կարող է արտասահմանյան մասնաճյուղ բացել
Օքսֆորդի համալսարանն իր 700-ամյա պատմության ընթացքում առաջին անգամ կարող է մասնաճյուղ բացել Մեծ Բրիտանիայի սահմաններից դուրս: Telegraph-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Սաուդյան Արաբիայում երկրի պատմության մեջ առաջին անգամ անցկացվել է Comic Con
Կրոնական գործիչները փառառոնն անվանել են «սատանայի պաշտամունք»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:57
Արցախի նախագահը կարևորել է արտերկրից ժամանած պատվիրակությունների դիտորդական առաքելության նշանակությունը
... ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման, տարբեր երկրներում Արցախի մասին ճշմարտացի տեղեկությունների ներկայացման և երկկողմ հարաբերությունների զարգացման տեսանկյուններից:
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
ՊԵԿ. Բեռնատարի թաքստոցներից հայտնաբերվել է շուրջ 350 շիշ չհայտարարագրված օղի
Ռուսաստանից Հայաստան տեղափոխվող «Ռոզա-Անի» ՍՊԸ-ին պատկանող բեռի զննման ժամանակ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Գնդակոծել են Լիբիայի վարչապետի ավտոշարասյունը
Բոլոր մեքենաները զրահապատ են եղել ու ոչ ոք չի տուժել:
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Չեխ դիտորդը տպավորված է Լեռնային Ղարաբաղով
Չեխ գրող-ակտիվիստ Յանա Հրադիլկովան, ով դիտորդական առաքելություն է իրականացնում արցախյան սահմանադրական հանրաքվեի շրջանակներում, հիանալի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Հայտնաբերվել է խոշոր չափերի հասնող թմրամիջոց և «Մակարով» ատրճանակ
Առգրավվածն ուղարկվել է փորձաքննության:Կատարվում է քննություն:
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Դիտորդները դրական են գնահատում ԼՂՀ-ում ընթացող հանրաքվեի ընթացքը
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում մեկնարկած Սահմանադրական հանրաքվեի ընթացքին հետևող դիտորդները այս պահի դրությամբ դրական են գնահատում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Հայ հեծանվորդները պատրաստվում են կարևոր ստուգատեսերի
Հայ հեծանվորդները Երևանում նախապատրաստվում են մրցաշրջանի գլխավոր մեկնարկներին:
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Վարդան Օսկանյանի որդուն մեղադրանք է առաջադրվել
Քննիչի որոշմամբ նրանց նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Անտառապետին մեղադրանք է առաջադրվել
Պետության օրինական շահերին էական վնաս պատճառելու համար
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Անցած երեք ամիսների ընթացքում մարվել է գյուղացիների հանդեպ «Աշտարակ կաթ»-ի պարտքերի շուրջ 65 տոկոսը
​«Այժմ Հայաստանում ներդրումներ իրականցնելու համար բարենպաստ պայմաններ են»,- ասել է ամերիկահայ գործարար Արա Ասատրյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Երիտասարդ ձյուդոյիստները որոշեցին հաղթողներին
Մասնակցել են 14 մարզադպրոցների և մարզական ակումբների 83 մարզիկներ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Առանց Արցախի մասնակցության հիմնահարցի կարգավորումը հնարավոր չէ. Է.Նալբանդյան
«Դա շատ լավ հասկանում են ու դրա մասին խոսում են միջնորդները։ Ադրբեջանական կողմը պարզապես ձևացնում է, թե իբր չի հասկանում՝ ջայլամի քաղաքականություն իրականացնելով»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Բաց դռների շրջանակում փետրվարի 23-­ից մարտի 25-­ը մարզերում անվճար բժշկական հետազոտություններ կանցկացվեն
Յուրաքանչյուր մարզում կազմակերպության ստորաբաժանումները կկատարեն նախնական գրանցումներ:
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
«Ֆիրդուսի գավաթի» խաղարկությունում առաջատարները երկուսն են
Հրայր Սիմոնյանն իր ակտիվում գրանցել է 7.5 միավոր, իսկ Հովհաննես Գաբուզյանը՝ 7:
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
2017թ. հունվարին Հայաստանում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն աճել է 6.5%-ով
Հայաստանի ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2017 թվականի հունվարին Հայաստանի տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը (ՏԱՑ)...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Հանդիպել են նախարարը, ՔԿ պետն ու փաստաբաների պալատի նախագահը
Նրանք հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Աբովյանում դանակահարության հետևանքով 4 մարդ տեղափոխվել է բժշկական կենտրոն
ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Աբովյանի քննչական բաժնում քննություն է տարվում՝ պարզելու Աբովյան քաղաքում գործող...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Ընտրություններ Արցախում. Ժամը 17.00-ի դրությամբ հանրաքվեին մասնակցել է 65439 քաղաքացի
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում այսօր առավոտյան մեկնարկած Սահմանադրական հանրաքվեին ժամը 17.00-ի դրությամբ մասնակցել է 65.439 մարդ կամ...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}