Իսրայել-Իրան. հանգույցը սեղմվում է

Ի՞նչ փուլում է ներկայում գտնվում իրան-Իսրայել հակամարտությունը և ինչպիսի՞ն կարող են լինել դրանից սպասելիքները: Առաջին հայացքից պարզունակ թվացող այս հարցադրումներն իրականում ունեն ոչ այնքան պարզունակ և միանշանակ պատասխան: Հասկանալու համար, թե ինչ կարելի է սպասել երկու երկրների միջև օրըստօրե մեծացող լարվածությունից, նախ` անհրաժեշտ է հնարավորինս համակողմանի պատկերացնել արդեն իսկ տեղի ունեցած իրադարձություններն ու ներկա քաղաքական գործընթացները, որը դյուրին խնդիր չէ. հարկ է նշել, որ հիշյալ համատեքստում հաճախ գործի են դրվել որոշակի նպատակներ հետապնդող քարոզչական տարատեսակ հնարքներ՝ մարդկային երևակայության ողջ զինանոցի օգտագործմամբ, որն առավել քան բարդացրել է ռացիոնալ դատողությամբ իրականության վերարտադրությունն ու համապատասխան եզրահանգումները:

Եթե դիտարկենք իրան-իսրայելական հակամարտությունն Իրանի կողմից ծավալված քարոզչության տեսանկյունից, ապա կարելի է նկատել, որ Իրանում բավական լուրջ են մոտենում Իսրայելի հետ հակամարտության հարցին և վերջինիս կողմից Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը ռազմական հարվածներ հասցնելու հավանականությանը, չնայած, որ պաշտոնական Թեհրանի` ժամանակ առ ժամանակ հնչեցրած համարձակ հայտարարությունները կարող են առաջին հայացքից հակասել հիշյալ տրամաբանությանը: Հատկանշական է, որ ԻԻՀ մտավախության համար մեծապես հիմք է հանդիսացել արդեն իսկ արձանագրված իրաքյան նախադեպը՝ իրան-իրաքյան պատերազմի տարիներին Իսրայելի հակաիրաքյան գործունեությունը, որի շրջանակներում 1981 թ. հունիսին Տել-Ավիվն, առանց ՄԱԿ-ի համապատասխան որոշման, «Օպերա» անվանակոչված ռազմական գործողությամբ ոչնչացրել է Իրաքի Օսիրաք միջուկային ռեակտորը (Բաղդադից 18 կմ հարավ-արևմուտք): Սա վկայում է այն մասին, որ Իսրայելը պատեհ իրավիճակներում կարող է դիվանագիտության փոխարեն նախընտրել «խաղի ռազմական կանոնները»՝ հաջողությամբ ավարտին հասցնելով այդ առաքելությունը:

Ենթադրվում է, որ Իսրայելը նախքան ԻԻՀ միջուկային ծրագրի կապակցությամբ Իրանի և «5+1» ձևաչափով (կազմի մեջ մտնում են ՄԱԿ ԱԽ մշտական անդամ երկրները և Գերմանիան) միջազգային միջնորդական խմբի միջև ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունները փորձել է քարոզչական ճնշումների միջոցով որոշակի զիջումներ կորզել իրանական իշխանություններից:
Հիշեցնենք, որ «CNN»-ին տված հարցազրույցի ընթացքում Իսրայելի պաշտպանության նախարար Էհուդ Բարակը հայտարարել էր, որ առաջիկա բանակցություններն Իրանի հետ կարող են հաջողված որակվել միայն այն դեպքում, եթե Իրանը համաձայնի դադարեցնել մինչև 20% ուրանի հարստացումը: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս փորձը, Իսրայելի նման քաղաքական կեցվածքը ոչ միայն չի կարող ապահովել զիջումներ ԻԻՀ կողմից, այլ կարող է առավել ամրապնդել երկու երկրների միջև ձևավորված անհանդուրժողականության մթնոլորտը և հաստատել Իրանի մտավախություններն առ այն, որ Իսրայելն ընտրել է հիմնահարցի ռազմական լուծման տարբերակը:

Նման հայտարարությունները պարզապես կարող են բացասական նախատրամադրվածության առաջացման հիմք հանդիսանալ հակառակ կողմի մոտ, որոնք ի վերջո, կարող են բացասաբար ազդել բուն բանակցային գործընթացների վրա: Բացի այդ, նշենք նաև, որ Իսրայելի պաշտպանության նախարարի վերոհիշյալ հայտարարությունը կարելի է համարել անիրատեսական ցանկությունների շարքից, քանի որ բոլորին է հայտնի իրանական իշխանությունների՝ խաղաղ նպատակներով ուրանի հարստացման վճռականությունը, որն էլ ամրագրվել է ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունների արդյունքում. համաձայն Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի՝ պաշտոնապես հաստատվել են ԻԻՀ իրավունքներն ատոմային էներգիան խաղաղ նպատակներով օգտագործելու վերաբերյալ՝ պայմանով, որ Իրանն, իր հերթին, հարգելու է միջազգային համապատասխան պարտավորությունները:

Բանակցություններից հետո բազմիցս հայտարարվել է, որ Իրանի և միջազգային միջնորդների հանդիպումը Ստամբուլում տեղի է ունեցել դրական և կառուցողական մթնոլորտում: Սակայն հաշվի առնելով Իսրայելի ակնկալիքներն այդ բանակցություններից և դրանցից ձեռք բերված արդյունքները (այս անգամ իրանական կողմը զերծ է մնացել նախապայմաններ առաջադրելուց. նախորդ հանդիպման ժամանակ ԻԻՀ-ը ձգտել է վերացնել իր երկրի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները)՝ հազիվ, թե կարելի կլինի Ստամբուլի հանդիպումն Իսրայելի համար գոհացուցիչ որակել:
Իրանի և «5+1» միջնորդական խմբի հաջորդ հանդիպումը նախատեսված է անցկացնել Բաղդադում մայիսի 23-ին: Բայց ինչպես արդեն նշել ենք, բանակցությունների արդյունավետ ելքը մեծապես կարող է պայմանավորվել կողմերի կառուցողական նախատրամադրվածությունից, ուստի նախքան բանակցությունները տարվող աշխատանքները կարող են էական շրջադարձ ապահովել դեպի հիմնախնդրի լուծում տանող ճանապարհին:

Թեհրանի համար ներկայում չի կարող մտահոգիչ չլինել նաև Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս ենթադրել Իրանի դեմ պատերազմի նախապատրաստական աշխատանքների իրականացման մասին: Մի կողմ թողնելով ԻԻՀ դեմ ռազմական գործողություններ ծավալելու իսրայելական հռետորաբանությունը, որին աշխարհն ականջալուր է լինում գրեթե յուրաքանչյուր օր, միաժամանակ հնարավոր չէ անտեսել Իսրայելի գործնական միջոցառումների շարքը, որը միտված է վերոհիշյալ հռետորաբանության կյանքի կոչմանը: Այս առումով բավական խոցելի իրավիճակում է հայտնվել Հարավային Կովկասը՝ որպես Իրանին սահմանակից տարածաշրջան:

Ռացիոնալ դատողությամբ օժտված անհատի համար դժվար է հավատալ, որ Իրանին հարևան Ադրբեջանը տարածաշրջանային նման լարված պայմաններում կարող է իր պետական շահերը դնել այլ պետությունների աշխարհաքաղաքական շահերի զոհասեղանին՝ նոր թափ հաղորդելով Իսրայելի հետ ռազմական ոլորտում համագործակցությանը և ընտրելով «ինքնասպանության» ուղին, սակայն դա է իրականությունը: Եթե նաև հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ Իրանի դեմ հարձակումը հարվածում է Ռուսաստանի Դաշնության կենսական շահերին տարածաշրջանում, ապա կարելի է կանխատեսել, թե ինչպիսին կլինի վերջինիս դիրքորոշումն Իսրայելի հնարավոր հարձակման և դրանում Ադրբեջանի դե-ֆակտո ներգրավվածության հարցում:

Վերջերս իսրայելական «Kanal 10» հեռուստաալիքի լրագրող Ալոն Բեն Դավիդը հանդես է եկել ուշագրավ լուսաբանումներով առ այն, որ Իսրայելն ավարտել է Իրանի դեմ հարձակման նախապատրաստական աշխատանքները: Գրեթե միաժամանակ իրանական ԶԼՄ-ները հաղորդագրություն են տարածել այն մասին, որ «Ադրբեջանն Իրանի հետ սահմանի մերձակայքում՝ ադրբեջանական Իմիշլի շրջանում, տեղակայել է 30 միավոր իսրայելական արտադրության հրասայլային տեխնիկա» : Ուստի հիմք ընդունելով Ադրբեջանի նախպաշտպանական հիշյալ միջոցառումները՝ կարելի է ենթադրել, որ Իսրայելը ձգտում է օգտագործել Ադրբեջանի ռազմակայանները՝ հարևան Իրանի միջուկային օբյեկտների ուղղությամբ օդային գրոհներ իրականացնելու նպատակով, որին Իրանը կարող է պատասխանել Ադրբեջանին ուղղված ցամաքային հակահարվածով:

Այն, որ Իսրայելը հակաիրանական արշավում միայնակ չէ և հնարավոր հարձակման դեպքում պատերազմը չի լինի սոսկ երկու երկրների միջև հակամարտություն, ակնհայտ է ոչ միայն վերոհիշյալ գործընթացներից, այլև ԱՄՆ քաղաքականությունից, որը Պարսից ծոցում պահում է երկու ավիակիր, իսկ ԿՀՎ անօդաչու սարքերի՝ երեք տարի շարունակ Իրանի շուրջը կատարած թռիչքները, Ազգային անվտանգության գործակալության (NSA) էլեկտրոնային լսումներն ու արբանյակային լուսանկարները նպատակ են հետապնդել վերահսկելու իրանական միջուկային օբյեկտները: Պենտագոնի ռազմավարներն, իրենց հերթին, առավել հակված են այն կարծիքին, որ եթե Իսրայելը հարվածի Իրանին, ապա ԱՄՆ-ն անխուսափելիորեն ներգրավված կլինի հակամարտության մեջ:

Իրանագետ, պ.գ.թ. Ռուդիկ Յարալյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:12
Բյուրականցիները թույլ չտվեցին քանդել եկեղեցու բարեկարգած պարիսպն ու տաղավարը
Գյուղացիները սեփական միջոցներով բարեկարգել են եկեղեցու տարածքը, շրջապատում եղած քարերը շարել են իրար վրա, առանց ցեխի պարիսպ կառուցել, դրսում տաղավար տեղադրել, աղբյուր սարքել:
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Հալեպը դարձել է առանց պատուհանների քաղաք
Ապակիներից հրաժարվելը բերել է մի շարք խնդիրներ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Հայտնի են առաջին Հայկական PR մրցանակաբաշխության հաղթողները
Beeline-ը և «Հայկական Փի Ար ասոցիացիա» գիտատեղեկատվական հասարակական կազմակերպությունը պարգևատրել են առաջին Հայկական PR...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Երևանում տղամարդը ալկոհոլի ազդեցության տակ ծեծել է կնոջը, դստերը, հետո՝ ոստիկանին
ՀՀ քննչական կոմիտեի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով մեղադրանք է առաջադրվել Երևանի բնակչին՝ իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Խաբեբաները մեկ տարվա ընթացքում ԵՄ բյուջեից 888 միլիոն եվրո են գողացել
Ֆինանսական խարդախությունների հետևանքով ԵՄ բյուջեն 2015 թվականի ընթացքում 888 մլն եվրոյի կորուստ է ունեցել: «Լենտա.ռու»-ն գրում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Հայկական ազգանունով երեխային երկիր մուտք գործելն արգելելը հայատյացության դրսևորում է. Արցախի ՄԻՊ
Արցախի Մարդու իրավունքների պաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հայտարարություն է տարածել Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից հայկական ազգանունով 8-ամյա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
ՆԱՏՕ-ի անդամ եվրոպական երկրների պաշտպանական ծախսերը կավելանան
Առաջին անգամ երկար տարիներ անց ՆԱՏՕ-ի անդամ եվրոպական երկրների 2016թ-ի պաշտպանական ծախսերը կաճեն: «ՏԱՍՍ»-ի փոխանցմամբ, այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Ցուցահանդես, դաս-համերգ՝ նվիրված երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվան
Ալ. Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտում տեղի կունենա «Ճարտարապետությունը` փոքրիկների համար» միջոցառումների շարք:
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Ամերիաբանկ. Այժմ արդեն ISO 9001:2015 նորացված ստանդարտին համապատասխանության հավաստագիր
Ամերիաբանկի որակի կառավարման համակարգն առաջին անգամ հավաստագրում է անցել 2009թ-ին:
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Ինչպես են փղի ձագուկին փրկում Շրի Լանկայում
Շրի Լանկայում ողբերգության մեջ հայտնված փղի ձագի նկատմամբ անցորդները անտարբեր չեն եղել: Մեծ դժվարությամբ հանել են փոսից, բուժել ու ազատ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
Բելառուսում ՀՀ քաղաքացի է ձերբակալվել՝ պաշտոնյաներին կաշառք առաջարկելու կասկածանքով
Նշվում է, որ այդ երկրների քաղաքացիները իրենց ներկայացրել են որպես անձինք, ովքեր ունեն անհրաժեշտ կապեր Բելառուսի ԱԱԾ, ՔԿ և այլ պետական մարմինների պաշտոնյաների շրջանում
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Շրջանառության մեջ է դրվել գեղաթերթիկ՝ նվիրված «Ռիո-2016»-ին
Գեղաթերթիկը ներկայացնում է Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքի տեսարանը:
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Հայտնաբերած 10 երեխայից 9-ի դեպքում ծնողն է դրդում նրան զբաղվել մուրացկանությամբ. Նելլի Դուրյան
«Երբ անցնում եք ու ձեռք մեկնածին 100 դրամ եք տալիս, որովհետև նա հացի կարիք ունի, ամեն անգամ տալով ամրապնդում եք փողոցում մնալու նրան ցանկությունը: Պետք է դիմել համապատասխան մարմին»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Հնդկաստանում զինամթերքի պահեստում հրդեհի հետևանքով 17 մարդ է զոհվել
Առնվազն 17 մարդ զոհվել և 19-ը տուժել է Հնդկաստանի Մահարաշտրա նահանգում զինամթերքի պահեստում բռնկված հրդեհի հետևանքով: India Today հեռուստաալիքին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
Բելգիայում «անչափահաս ներգաղթյալների» 70%-ը նվազեցրել է տարիքը
Բելգիայում «անչափահաս ներգաղթյալների» 70%-ը նվազեցրել է տարիքը, որպեսզի  ապաստան ստանալու մասին իրենց խնդրագրերը քննելու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Թուրքիայի վարչապետը Հայոց ցեղասպանության բանաձևի հարցով դիմել է Գերմանիայի կանցլերին
«Մենք այս հարցում Գերմանիայի կառավարությունից ու խորհրդարանից ողջամիտ վերաբերմունք ենք ակնկալում»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
Հաստատվել է կամավորականների աշխատավարձերի տրման ժամկետներն ու չափերը. Սամվել Ավանեսյան
Պաշտպանության բանակի կողմից նրանց մի մասին արդեն տրվել է կանխավճար, իսկ կառավարության կողմից ինչպես արդեն հայտարարվել է, հավելյալ ֆինանսական նոր աջակցություն կտրամադրվի:
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
Ռուսական ավիահարվածների հետևանքով Սիրիայում 23 բնակիչ է զոհվել
Ռուսական զինվորականների հասցրած ավիահարվածների հետևանքով ապստամբների տիրապետության տակ գտնվող սիրիական Իդլիբ քաղաքում առնվազն 23 մարդ է զոհվել:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:05
Նախկին «միսս Թուրքիան» ազատազրկվել է Էրդողանին վիրավորելու համար
Թուրքիայի մոդել Մերվե Բոլուգուրը, ով 2006 թվականին հաղթել էր ազգային գեղեցկության մրցույթում, ազատազրկվել է երկրի նախագահ Թայիփ Էրդողանին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
Ընտանեկան ոչ բարենպաստ մթնոլորտում ապրող երեխաները վարքային լուրջ դժվարություններ են ունենում. Միրա Անտոնյան
«Լինում են երեխաներ, ովքեր չեն ուզում վերադառնալ ընտանիք, որովհետև նրանց հաճելի չէ գտնվել տանը: Փողոցը նրանց կուլ է տալիս»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:36
Իրաքի բանակը ԻՊ զինյալներին դուրս է մղում Էլ-Ֆալուջա քաղաքից
Իրաքի բանակը շարունակում է Էլ-Ֆալուջա քաղաքից դուրս մղել «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման զինյալներին` չնայած նրան, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:29
Աստանայում նախագահները ստորագրել են ավելի քան մեկ տասնյակ փաստաթղթեր
...այդ թվում` Եվրասիական տնտեսական միության նավթի և նավթամթերքների ընդհանուր շուկաների ձևավորման մասին հայեցակարգը:
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Արտեմ Ասատրյանն ու Սեյրան Օհանյանը համատեղ հրաման են ստորագրել
Հրամանով նախատեսվում է նախարարներին կից ստեղծել զինծառայողների, նրանց հավասարեցված անձանց սոցիալական պաշտպանության ոլորտի զարգացմանն աջակցող աշխատանքային խումբ:
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Աֆղանստանում թալիբները մահապատժի են ենթարկել 16 մարդու
«Թալիբան» արմատական շարժման զինյալները Աֆղանստանի Կունդուզ նահանգում մահապատժի են ենթարկել 16 մարդու: Եվս 170 մարդում է պատանդ էին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Էլթոն Ջոնը ցանկանում է Պուտինի հետ քննարկել համասեռամոլների իրավունքների պաշտպանությունը
Նա հիասթափված է, որ Պուտինը հրաժարվել է իր հետ հանդիպել:
Աղբյուր` Panorama.am
15:09
Մենաշնորհը սկսվում է սահմանից. մասնագետ
Մենաշնորհներն առավել խոցելի են փոքր և միջին բիզնեսի համար: Այս մասին այսօր «Տնտեսական մարտահրավերները» թեմայով քննարկման ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:03
Թուրքիան Ռուսաստանին մեղադրում է Իդլիբում խաղաղ բնակիչների սպանության մեջ
Ռուսաստանը հերքում է Թուրքիայի ԱԳՆ հայտարարությունը:
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Վրսալկո. «Խորվաթիայի ընտրանին ֆավորիտների շարքում է»
«Ուզում ենք լուրջ հաջողությունների հասնել Եվրոպայի առաջնությունում: Կարող ենք ուրախացնել մեր երկրպագուներին»:
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Արտակ Զեյնալյան. ՏՄՊՊՀ-ն որևէ առնչություն չունի ազատ տնտեսական մրցակցության հետ
Էկոնոմիկայի նախարարի խոսքով, երկար տարիներ ոլորտը համարվել է մի կողմից խիստ կարևոր, մյուս կողմից՝ խոցելի:
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}