Իսրայել-Իրան. հանգույցը սեղմվում է

Ի՞նչ փուլում է ներկայում գտնվում իրան-Իսրայել հակամարտությունը և ինչպիսի՞ն կարող են լինել դրանից սպասելիքները: Առաջին հայացքից պարզունակ թվացող այս հարցադրումներն իրականում ունեն ոչ այնքան պարզունակ և միանշանակ պատասխան: Հասկանալու համար, թե ինչ կարելի է սպասել երկու երկրների միջև օրըստօրե մեծացող լարվածությունից, նախ` անհրաժեշտ է հնարավորինս համակողմանի պատկերացնել արդեն իսկ տեղի ունեցած իրադարձություններն ու ներկա քաղաքական գործընթացները, որը դյուրին խնդիր չէ. հարկ է նշել, որ հիշյալ համատեքստում հաճախ գործի են դրվել որոշակի նպատակներ հետապնդող քարոզչական տարատեսակ հնարքներ՝ մարդկային երևակայության ողջ զինանոցի օգտագործմամբ, որն առավել քան բարդացրել է ռացիոնալ դատողությամբ իրականության վերարտադրությունն ու համապատասխան եզրահանգումները:

Եթե դիտարկենք իրան-իսրայելական հակամարտությունն Իրանի կողմից ծավալված քարոզչության տեսանկյունից, ապա կարելի է նկատել, որ Իրանում բավական լուրջ են մոտենում Իսրայելի հետ հակամարտության հարցին և վերջինիս կողմից Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը ռազմական հարվածներ հասցնելու հավանականությանը, չնայած, որ պաշտոնական Թեհրանի` ժամանակ առ ժամանակ հնչեցրած համարձակ հայտարարությունները կարող են առաջին հայացքից հակասել հիշյալ տրամաբանությանը: Հատկանշական է, որ ԻԻՀ մտավախության համար մեծապես հիմք է հանդիսացել արդեն իսկ արձանագրված իրաքյան նախադեպը՝ իրան-իրաքյան պատերազմի տարիներին Իսրայելի հակաիրաքյան գործունեությունը, որի շրջանակներում 1981 թ. հունիսին Տել-Ավիվն, առանց ՄԱԿ-ի համապատասխան որոշման, «Օպերա» անվանակոչված ռազմական գործողությամբ ոչնչացրել է Իրաքի Օսիրաք միջուկային ռեակտորը (Բաղդադից 18 կմ հարավ-արևմուտք): Սա վկայում է այն մասին, որ Իսրայելը պատեհ իրավիճակներում կարող է դիվանագիտության փոխարեն նախընտրել «խաղի ռազմական կանոնները»՝ հաջողությամբ ավարտին հասցնելով այդ առաքելությունը:

Ենթադրվում է, որ Իսրայելը նախքան ԻԻՀ միջուկային ծրագրի կապակցությամբ Իրանի և «5+1» ձևաչափով (կազմի մեջ մտնում են ՄԱԿ ԱԽ մշտական անդամ երկրները և Գերմանիան) միջազգային միջնորդական խմբի միջև ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունները փորձել է քարոզչական ճնշումների միջոցով որոշակի զիջումներ կորզել իրանական իշխանություններից:
Հիշեցնենք, որ «CNN»-ին տված հարցազրույցի ընթացքում Իսրայելի պաշտպանության նախարար Էհուդ Բարակը հայտարարել էր, որ առաջիկա բանակցություններն Իրանի հետ կարող են հաջողված որակվել միայն այն դեպքում, եթե Իրանը համաձայնի դադարեցնել մինչև 20% ուրանի հարստացումը: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս փորձը, Իսրայելի նման քաղաքական կեցվածքը ոչ միայն չի կարող ապահովել զիջումներ ԻԻՀ կողմից, այլ կարող է առավել ամրապնդել երկու երկրների միջև ձևավորված անհանդուրժողականության մթնոլորտը և հաստատել Իրանի մտավախություններն առ այն, որ Իսրայելն ընտրել է հիմնահարցի ռազմական լուծման տարբերակը:

Նման հայտարարությունները պարզապես կարող են բացասական նախատրամադրվածության առաջացման հիմք հանդիսանալ հակառակ կողմի մոտ, որոնք ի վերջո, կարող են բացասաբար ազդել բուն բանակցային գործընթացների վրա: Բացի այդ, նշենք նաև, որ Իսրայելի պաշտպանության նախարարի վերոհիշյալ հայտարարությունը կարելի է համարել անիրատեսական ցանկությունների շարքից, քանի որ բոլորին է հայտնի իրանական իշխանությունների՝ խաղաղ նպատակներով ուրանի հարստացման վճռականությունը, որն էլ ամրագրվել է ապրիլի 14-ին Ստամբուլում կայացած բանակցությունների արդյունքում. համաձայն Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի՝ պաշտոնապես հաստատվել են ԻԻՀ իրավունքներն ատոմային էներգիան խաղաղ նպատակներով օգտագործելու վերաբերյալ՝ պայմանով, որ Իրանն, իր հերթին, հարգելու է միջազգային համապատասխան պարտավորությունները:

Բանակցություններից հետո բազմիցս հայտարարվել է, որ Իրանի և միջազգային միջնորդների հանդիպումը Ստամբուլում տեղի է ունեցել դրական և կառուցողական մթնոլորտում: Սակայն հաշվի առնելով Իսրայելի ակնկալիքներն այդ բանակցություններից և դրանցից ձեռք բերված արդյունքները (այս անգամ իրանական կողմը զերծ է մնացել նախապայմաններ առաջադրելուց. նախորդ հանդիպման ժամանակ ԻԻՀ-ը ձգտել է վերացնել իր երկրի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները)՝ հազիվ, թե կարելի կլինի Ստամբուլի հանդիպումն Իսրայելի համար գոհացուցիչ որակել:
Իրանի և «5+1» միջնորդական խմբի հաջորդ հանդիպումը նախատեսված է անցկացնել Բաղդադում մայիսի 23-ին: Բայց ինչպես արդեն նշել ենք, բանակցությունների արդյունավետ ելքը մեծապես կարող է պայմանավորվել կողմերի կառուցողական նախատրամադրվածությունից, ուստի նախքան բանակցությունները տարվող աշխատանքները կարող են էական շրջադարձ ապահովել դեպի հիմնախնդրի լուծում տանող ճանապարհին:

Թեհրանի համար ներկայում չի կարող մտահոգիչ չլինել նաև Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս ենթադրել Իրանի դեմ պատերազմի նախապատրաստական աշխատանքների իրականացման մասին: Մի կողմ թողնելով ԻԻՀ դեմ ռազմական գործողություններ ծավալելու իսրայելական հռետորաբանությունը, որին աշխարհն ականջալուր է լինում գրեթե յուրաքանչյուր օր, միաժամանակ հնարավոր չէ անտեսել Իսրայելի գործնական միջոցառումների շարքը, որը միտված է վերոհիշյալ հռետորաբանության կյանքի կոչմանը: Այս առումով բավական խոցելի իրավիճակում է հայտնվել Հարավային Կովկասը՝ որպես Իրանին սահմանակից տարածաշրջան:

Ռացիոնալ դատողությամբ օժտված անհատի համար դժվար է հավատալ, որ Իրանին հարևան Ադրբեջանը տարածաշրջանային նման լարված պայմաններում կարող է իր պետական շահերը դնել այլ պետությունների աշխարհաքաղաքական շահերի զոհասեղանին՝ նոր թափ հաղորդելով Իսրայելի հետ ռազմական ոլորտում համագործակցությանը և ընտրելով «ինքնասպանության» ուղին, սակայն դա է իրականությունը: Եթե նաև հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ Իրանի դեմ հարձակումը հարվածում է Ռուսաստանի Դաշնության կենսական շահերին տարածաշրջանում, ապա կարելի է կանխատեսել, թե ինչպիսին կլինի վերջինիս դիրքորոշումն Իսրայելի հնարավոր հարձակման և դրանում Ադրբեջանի դե-ֆակտո ներգրավվածության հարցում:

Վերջերս իսրայելական «Kanal 10» հեռուստաալիքի լրագրող Ալոն Բեն Դավիդը հանդես է եկել ուշագրավ լուսաբանումներով առ այն, որ Իսրայելն ավարտել է Իրանի դեմ հարձակման նախապատրաստական աշխատանքները: Գրեթե միաժամանակ իրանական ԶԼՄ-ները հաղորդագրություն են տարածել այն մասին, որ «Ադրբեջանն Իրանի հետ սահմանի մերձակայքում՝ ադրբեջանական Իմիշլի շրջանում, տեղակայել է 30 միավոր իսրայելական արտադրության հրասայլային տեխնիկա» : Ուստի հիմք ընդունելով Ադրբեջանի նախպաշտպանական հիշյալ միջոցառումները՝ կարելի է ենթադրել, որ Իսրայելը ձգտում է օգտագործել Ադրբեջանի ռազմակայանները՝ հարևան Իրանի միջուկային օբյեկտների ուղղությամբ օդային գրոհներ իրականացնելու նպատակով, որին Իրանը կարող է պատասխանել Ադրբեջանին ուղղված ցամաքային հակահարվածով:

Այն, որ Իսրայելը հակաիրանական արշավում միայնակ չէ և հնարավոր հարձակման դեպքում պատերազմը չի լինի սոսկ երկու երկրների միջև հակամարտություն, ակնհայտ է ոչ միայն վերոհիշյալ գործընթացներից, այլև ԱՄՆ քաղաքականությունից, որը Պարսից ծոցում պահում է երկու ավիակիր, իսկ ԿՀՎ անօդաչու սարքերի՝ երեք տարի շարունակ Իրանի շուրջը կատարած թռիչքները, Ազգային անվտանգության գործակալության (NSA) էլեկտրոնային լսումներն ու արբանյակային լուսանկարները նպատակ են հետապնդել վերահսկելու իրանական միջուկային օբյեկտները: Պենտագոնի ռազմավարներն, իրենց հերթին, առավել հակված են այն կարծիքին, որ եթե Իսրայելը հարվածի Իրանին, ապա ԱՄՆ-ն անխուսափելիորեն ներգրավված կլինի հակամարտության մեջ:

Իրանագետ, պ.գ.թ. Ռուդիկ Յարալյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:05
Նախագահ Սերժ Սարգսյանը՝ «Ազգ-բանակ» գաղափարախոսության մասին
«Մենք Ղարաբաղում ազգ-բանակ էինք, որովհետև վտանգը մեծ էր: Մեր ժողովուրդն ամեն ինչ արեց, որ մենք չկորցնենք Ղարաբաղը, պաշտպանենք մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:05
Նախագահն արձագանքել է հողեր հանձնելու մասին խոսակցություններին
Նախագահ Սերժ Սարգսյանը զորացրված զինծառայողների  հետ հունվարի 20-ին կայացած հանդիպման ընթացքում «ախմախություն» է որակել առանց...
Աղբյուր` Panorama.am
21:57
Սերժ Սարգսյան. «Մեր առաջնագիծն ամբողջությամբ տեսադիտարկվում է»
«Գիշերային տեսանելիության սարքերի խնդիրն այսօր ամբողջովին լուծված է»,-զորացրված զինծառայողների հետ հանդիպմանն ասել է  նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:54
Նախագահ. Շփման գծում խաղաղապահ ուժեր տեղակայելու շուրջ բանակցություններ երբեք չեն ընթացել
«Ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծում խաղաղապահ ուժեր տեղակայելու շուրջ բանակցություններ չեն ընթանում: Երբեք այդպիսի բանակցություններ չեն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:54
Նախագահը համոզված է, որ սահմանադրական փոփոխությունները բանակի մարտունակության վրա միայն դրական են ազդելու
Պարտադիր զինվորական ծառայության ընթացքում խիզախությամբ աչքի ընկած երիտասարդները  հանրապետության նախագահի հետ  հանդիպմանը ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:51
Նախագահ Սարգսյան. Արցախցիներն իրենք պետք է որոշեն, թե ինչ կարգավիճակով են ուզում ապրել
Զորացրված զինծառայողների հետ Դիլիջանում կայացած   հանդիպմանը նախագահ Սերժ Սարգսյանը կրկնել է իր դիրքորոշումը՝  առնչվող ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:45
Նախագահ Սերժ Սարգսյանը նշել է այն երեք սկզբունքները, որոնցով պետք է առաջնորդվի Հայաստանը ՝ սպառազինություն ձեռքբերելիս
Ծառայության ընթացքում խիզախությամբ աչքի ընկած զինծառայողների հետ հանդիպման ընթացքում նախագահ Սերժ Սարգսյանն անդրադարձել է Ադրբեջանի ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Ծեծկռտուք Թուրքիայի «իգական» մեջլիսում
Թուրքիայի սահմանադրական բարեփոխումների քննարկումը մեջլիսում վեր է ածվել կին պատգամավորների միջև ծեծկռտուքի: Այս մասին հայտնում է ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Երևանում վաղը սպասվում է թույլ ձյուն
Երևանում վաղը ցերեկը կգրանցվի -4- -6 աստիճան ցուրտ, նախորդ օրերի -9- -10-ի փոխարեն:
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Բասկետբոլի մարզիչը սեղմում է թվացյալ մրցակիցների ձեռքը
Նրա թիմի և «Ռայդեր Բրոնկսի» մրցավեճը սկանդալային ավարտ է ունեցել:
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Էշլի Վագներ. «Եթե որևէ մեկն ինձ հարցնի իմ տարիքի մասին, կդադարեմ խոսել»
«Ես արդեն հոգնել եմ այդ մասին խոսակցություններից»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Ռոման Պոլանսկուն ժյուրիի նախագահ նշանակելը բողոքի ալիք է բարձրացրել
Ակտիվիստները կոչ են արել բոյկոտել կինոմրցանակների հանձնման արարողությունը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Չերչիլի կիսանդրին վերադարձվել է Սպիտակ տան Ձվաձև սրահ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Ձվաձև սրահ է վերադարձել Ուինսթոն Չերչիլի կինսադրին, որն այնտեղից հեռացվել էր 2009 թվականին նախկին նախագահ Օբամայի կողմից:
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
ՀՀ նախագահ. Չի կարելի բզկտել մեր ժողովրդին և չի կարելի մարդկանց հանել իրար դեմ
Սերժ Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել ՀՀԿ 16-րդ համագումարի երիտասարդական հավաքի մասնակիցների հետ
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Բելգիայի խորհրդարանը հրաժարվել է զրկել պատգամավորներին անվճար ալկոհոլից
1990 թվականից բելգիացի պատգամավորները խորհրդարանի շենքում կարող են անվճար գարեջուր և գինի օգտագործել: Դա արվել է, որպեսզի խորհրդարանականներն աշխատանքի ընթացքում չգնան սրճարաններ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Գաբրիել Սարգսյանը մեկնարկել է հաղթանակով
Իրանի Ռեշտ քաղաքում մեկնարկել է շախմատի «Խազարի գավաթ» միջազգային մրցաշարը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Եվրահանձնաժողովը համաձայնել է երկարացնել սահմանային վերահսկողությունը ԵՄ-ում. Welt
Եվրահանձնաժողովը որոշում է ընդունել թույլատրելու Գերմանիային և ԵՄ այլ երկրների երկարացնելու վերահսկողությունը պետական սահմաններին։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
«Բանանցը» տարին սկսեց հաղթանակով
Արթուր Ոսկանյանը խաղալու հնարավորություն է տվել իր տրամադրության տակ եղած բոլոր ֆուտբոլիստներին:
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Վինուսին «գորիլա» անվանած մեկնաբանը պատժվել է
«Եթերի ժամանակ Դագ Ադլերը պետք է կոռեկտ լիներ իր արտահայտություններում»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
Թբիլիսին միացել է Թրամփի դեմ կանանց երթին
«Կառուցեք կամուրջներ, ոչ թե պատեր»
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Մխիթարյանը մեկնարկային կազմում է
Մանկունյանցիները հրապարակել են մեկնարկային կազմը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Կառավարությունը մասնավոր հատվածի հետ գործակցությամբ մշակում է Գյումրու զարգացման ծրագիրը
Վարչապետ Կարեն Կարապետյանն ընդունել է Հայաստանում Իտալիայի պատվավոր հյուպատոս Անտոնիո Մոնտալպոյին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Շնորհավորանքներ Մխիթարյանին` աշխարհի տարբեր անկյուններից
Նրանք որոշել են իրենց սիրելի ֆուտբոլիստի ծննդյան իրադարձությունից անմասն չմնալ և շնորհավորել, մաղթանքներ հղել ու… երգել:
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Կարեն Կարապետյան. Մենք պետք է ունենանք գրագետ ֆերմեր և զինվոր
Հոգեբանության ու մտածելակերպի փոփոխությունը գլխավոր խնդիրներից մեկն է:
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
«Մանչեսթեր Յունայթեդի» շնորհավորանքը` Հենրիխ Մխիթարյանին
«Մանչեսթեր Յունայթեդը» տեսահոլովակ է պատրաստել` յուրօրինակ կերպով շնորհավորելով իր կիսապաշտպանին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Վանում պետության կողմից նշանակված կառավարիչը հեռացրել է հայերեն ցուցանակները
Թուրքերեն, քրդերեն, անգլերեն և հայերեն ցուցանակներն ավելի վաղ տեղադրվել էին՝ հաշվի առնելով Արտամետի տուրիստական նշանակությունը:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տեղի ունեցավ «ԵԼՔ» դաշինքի անդրանիկ համաժողովը
16:44 21/01/2017

Տեղի ունեցավ «ԵԼՔ» դաշինքի անդրանիկ համաժողովը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}