Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Հնդկուհին չորս օրում երկու անգամ նվաճել է Էվերեստը
Սա արդեն նրա երկրորդ երկակի վերելքն է. 2011-ին նա 10 օրվա ընթացքում երկու անգամ բարձրացել էր Էվերեստը:
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
ԻՊ ահաբեկիչներին արգելել են օգտվել սոցցանցերից
Խմբավորման ղեկավարության «որոշման» համաձայն, օգտատերերը տեղադրվող լուսանկարներից կարող են տեսնել զինված խմբերի գտնվելու վայրը:
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Գորիսում երիտասարդ աղջկան առևանգելու համար մեղադրանք է առաջադրվել երեք անձի
Համոզվելով, որ աղջիկը չի ցանկանում ամուսնանալ իր հետ, նրա կամքին հակառակ՝ գրկելով նստեցրել են ավտոմեքենան ու տեղափոխել Քաշաթաղի շրջանի Իշխանաձոր գյուղ:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
«Վարդատոն»-ը կանցկացվի մայիսի 28-ին
Ավանդաբար ամեն տարի Թբիլիսիում մայիս ամսվա վերջին կիրակին նշվում է որպես Սայաթ-Նովայի հիշատակի օր՝ «Վարդատոն»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Մակրոնն ու Պուտինը կհանդիպեն մայիսի 29-ին
Երկրների առաջնորդները քննարկելու են Սիրիայում և Ուկրաինայում իրավիճակը, նաև երկկողմ խնդիրներ:
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Ամերիկացին ռեժիսոր Ջեյմս Քամերոնից պահանջում է 300 միլիոն դոլար «Տիտանիկ»-ի համար
Նրա խոսքով, կինեմատոգրաֆիստը «Տիտանիկ» ֆիլմում գլխավոր հերոսի կերպարը ստեղծել է իր նախնիների պատմության հիման վրա:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Երեք օրում Հայաստանում արձանագրվել է 21 ՃՏՊ
Օպերատիվ իրավիճակը՝ մայիսի 19-22-ը
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Բրազիլիայում բանտից փախել է 30 կալանավոր
Երկուսին կրակել են, վեցին բռնել, մյուսներին փնտրում են:
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Մովսես Հակոբյանը հանձնարարել է առավել կենտրոնացնել ջանքերը հակառակորդի սադրանքներից զերծ մնալու համար
ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում անցկացվել է աշխատանքային խորհրդակցություն
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Տեղի է ունեցել ՀՀ կառավարության արտահերթ նիստ
Հավանության է արժանացել «ՀՀ կառավարության կառուցվածքի մասին» և հարակից մի շարք ՀՀ օրենքներում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթը
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Պլանային ջրանջատում Երևանում, Կոտայքում և Արմավիրում
Պայմանավորված է «Արզական-Երևան» մայր ջրատարի վրա պլանային աշխատանքներով
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Հայ բազկամարտիկները վեց մեդալ են նվաճել Եվրոպայի առաջնությունում
Այժմ հայ բազկամարտիկները կպատրաստվեն սեպտեմբերին 2-11-ը Բուդապեշտում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
«Ավրորա 2016»-ի հաղթողը Արցախում է. «Արցախպրես»
«Ես լավ գիտեմ հայ ժողովրդի պատմությունը. շատ անգամներ են փորձել ձեզ ոչնչացնել, կոտրել ձեր կամքը, բայց դա ոչ ոքի չի հաջողվել. դուք շարունակում եք ապրել»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Անկարայում ԱՄՆ-ի դեսպանը կանչվել է Թուրքիայի ԱԳՆ
Թուրքիան նոտա է հղել ԱՄՆ-ին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Դոնալդ Թրամփը Սուրբ Հարության տաճարում ունկնդրել է հայկական երգչախմբի կատարումը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ու նրա կինը Երուսաղեմի Սուրբ Հարության տաճարում եղել են հայկական, կաթոլիկ և հունական բաժիններում:
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Ռուս մասնագետները կուսումնասիրեն Հայաստանում աճեցվող բուսական մթերքի արտահանման հնարավորությունները
Պատվիրակությունը կայցելի Արմավիրի, Կոտայքի, Արագածոտնի մարզերում տեղակայված ջերմոցային տնտեսություններ:
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Հույս ունենք՝ լոլիկի ու պղպեղի բերքն առատ կլինի. գյուղացի
Արարատի մարզի Հայանիստ համայնքի բնակիչները լիահույս են, որ գյուղատնտեսական տարին բարեհաջող կլինի, և իրենք կկարողանան իրացնել ստացված բերքը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
ՔԿ. Քննություն է տարվում՝ պարզելու շտաբում լրագրողին սպառնալու դեպքի հանգամանքները
Հարուցվել է քրեական գործ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով՝ սպանության, առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու կամ գույք ոչնչացնելու սպառնալիքը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Տնտեսության վիճակն այնպիսին է, որ Ադրբեջանը լայնամասշտաբ պատերազմի չի գնա. փորձագետ
Եթե Ադրբեջանը գնա լայնամասշտաբ պատերազմի, ապա հայկական կողմը կարող է թիրախավորել այդ երկրի նավթագազային համակարգը: Այս մասին այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Ա. Հովակիմյանը՝ ադրբեջանցի պաշտոնյային. ՍԾՏՀ-ն այն ձևաչափը չէ, որտեղ պետք է քննարկվի ԼՂ հակամարտությունը
«Անելով սա՝ ադրբեջանական կողմը ցուցադրեց իր անհարգալից վերաբերմունքը ՍԾՏՀ Կանոնադրության նկատմամբ»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Հասան Ռոհանի. Սաուդյան Արաբիան զենք է գնում, Իրանը՝ այդ զենքից կարտադրի
Հասան Ռոհանին ուղիղ եթերում պատասխանում է տեղական և միջազգային ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների հարցերին: Ամերիկյան «CBS»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Տրանսպորտի հարցի լուծումն իսկական փրկություն է. Հայանիստի բնակիչ
Արարատի մարզի Հայանիստ համայնքի տրանսպորտի խնդիրը մոտ 2 ամիս է՝ լուծվել է։ Գյուղացիների կողմից 5 տարի շարունակ բարձրաձայնվող պահանջը՝ Խաչփառ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
ՀՔԾ. Ըստ հաղորդման` հարկադիր կատարողները չարաշահել են պաշտոնեական դիրքը
Արգելադրված գույքն աճուրդով վաճառվել է, և ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցները որևէ միջոց չեն ձեռնարկել դրա օտարումը կանխելու ուղղությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Բերբերյան. Հակակարկտային պաշտպանության համար նախատեսված գումարներն օգտագործվել են ոչ նպատակային
«Ողջունելի է, որ կառավարության անդամները հասկացան, որ Բերբերյանը ճիշտ է»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Հայանիստում ձկնաբուծարանների ջուրը կրկնօգտագործում են ոռոգման նպատակով
Այսօր Արարտի մարզի Հայանիստ գյուղում նշվեց ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության (USAID), «Կոկա-Կոլա Հելլենիկ Բոթլինգ Քամփնի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքը դիմավորել է ԱՄՆ նախագահին
Նախատեսվում է, որ Դ. Թրամփն այցելելու է Սուրբ Հարություն տաճար, որտեղ պետք է ելույթ ունենա Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության Ժառանգավորած Վարժարանի երգչախումբը:
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Ուսանողները բոյկոտել են ԱՄՆ փոխնախագահի ելույթը
Նրանք իրենց բողոքն են արտահայտել գործող նախագահի վարչակարգի կողմից վարվող քաղաքականության դեմ
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Վախից պապանձված ու գոռգոռալով կամ ճախրանքի վայելումով. Zipline-ը՝ սեփական փորձով
Աղջիկներից մեկը մինչ թռիչքն ասում է՝ իսկ եթե ճոպանը կտրվի, պատասխանում եմ. «Դե ես էլ կբացեմ թևերս ու կսկսեմ ճախրել. ազատ անկումը միշտ էլ կա։ Իմ գործը վայելելն է»
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի մի խումբ աշխատակիցներ միացել են հեծանիվով դեպի աշխատավայր ուղևորվելու միջազգային օրվան
«Յուրաքանչյուր լավ նախաձեռնություն արժանի է իրականացման ու հետևաբար՝ պահանջում է քաջալերում և աջակցություն»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:24
ԱՆ. Բժիշկ-պացիենտ առցանց կապը կներդրվի Հայաստանում
Հավելվածը հնարավորություն է տալիս հետաքրքրվել պացիենտի վիճակով, նրան հիշեցումներ ուղարկել դեղերի ընդունման մասին։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ադրբեջանը լուրջ տնտեսական փոփոխությունների առաջ է կանգնել. Արմեն Մանվելյան
16:10 22/05/2017

Ադրբեջանը լուրջ տնտեսական փոփոխությունների առաջ է կանգնել. Արմեն Մանվելյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}