Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:55
Լյով. «Գյոտցեն վերականգնել է բաց թողածը»
«Կապված Գյոտցեի հետ՝ երկու անգամ խոսել եմ Թոմաս Տուխելի հետ։ Եվ մենք գիտենք, որ Մարիոն առողջ է»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Այսօր գրեթե հնարավոր չէ թաղանթապատված դիմապակիով մեքենա գտնել. ՃՈ պաշտոնյա
«Որևիցե գործարան գունամշակված ապակիով, ստանդարտի խախտումով ավտոմոբիլ չի արտադրում»
Աղբյուր` Panorama.am
12:39
Գետնանցումները առևտրի համար չեն նախատեսված. Ա. Պողոսյան
13-14 քաղաքապետ ենք ունեցել, միայն մեկին հաջողվեց վերացնել փողոցային առևտուրը: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը հայտարարեց սպառողների միության...
Աղբյուր` Panorama.am
12:32
ՃՈ պաշտոնյայի կոչը դպրոցականներին
Հայաստանում ճանապարհատրանսպորտային պատահարների թիվը նվազել է. օգոստոսի 29-ի դրությամբ ՀՀ-ում գրանցվել է 1972 ճանապարհատրանսպորտային պատահար, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
Անվտանգության ցուցանիշներով Հայաստանը գերազանցում է հարևաններից երեքին
Տարածաշրջանի երկրներից ամենաանվտանգ երկիրը Վրաստանն է:
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
Էլմար Մամեդյարովը շարունակում է երազել
«Իսկ ինչո՞ւ չպետք է ներկայացված լինենք Ռուսաստանում կայանալիք աշխարհի առաջնությունում։ Ֆուտբոլիստների մոտիվացիան պետք է շատ բարձր լինի»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:13
Հետաքննությունը շարունակվում է. Արմեն Աշոտյան
Հանրապետական կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը հերքել է այսօր մամուլում հրապարակված տեղեկությունը, թե «Բելգիայի ոստիկանությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:09
100-ամյա կինը մասնակցել է Վանկուվերի վազքին
Կաուրը ոսկե մեդալ է նվաճել Վանկուվերի վազքի մրցումներում՝ 100 տարեկանից բարձր տարիքային խմբում։
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Հանրապետությունում օդի ջերմաստիճանը 30-31-ն էապես չի փոխվի, այնուհետև կնվազի 5-7 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում  օգոստոսի 30-31-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Սեպտեմբերի 1-3-ի երեկոյան ժամերին շրջանների զգալի մասում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
Ֆրանսիահայ բժիշկները Սյունիքում հետազոտել են ավելի քան 500 երեխայի
Բարեգործական ծրագրին աջակցել է ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ Բանկը:
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Ցուկերբերգի նվերը՝ Հռոմի Պապին
«Ֆեյսբուք» սեցիալական ցանցի հիմնադիր Մարկ Ցուկերբերգը Իտալիա այցի ժամանակ Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսին նվիրել է արևային մարտկոցով աշխատող...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Ռունին մնում է Անգլիայի հավաքականի ավագը
«Ուեյնի արդյունքները խոսուն են։ Կարծում եմ՝ ճիշտ ընտրություն եմ կատարել՝ նրան թողնելով ավագի լիազորությունները»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:29
Մասայական թունավորում Վրաստանում
Տուժածները մասնակցում էին հարսանիքի:
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Ղրղզստանում Չինաստանի դեսպանության մոտ պայթյունն իրականացրել է մահապարտը մեքենայով
Պայթյունից տուժել է երեք մարդ, բաց նրանց մասին որևէ տեղեկատվություն դեռևս չի հաղորդվում:
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
Անչելոտտի. «Ռեալը» չեմպիոն կդառնա, իսկ Ռոնալդուն՝ լավագույն ռմբարկու»
«Չեմ ասի, որ ամեն ինչ հեշտ կլինի, սակայն այսքան տարիներից հետո «Ռեալը» պետք է նվաճի չեմպիոնի կոչումը»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
Քննարկվել են հայ-ամերիկյան բարեկամական գործընկերության հեռանկարները
ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունել է Վաշինգտոնի Կարնեգի հաստատության նախագահ, ԱՄՆ պետքարտուղարի նախկին առաջին տեղակալ Ուիլյամ Բըրնսին և...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Արցախի Օմբուդսմենի հայտարարությունը՝ Հայկ Խանումյանի ծեծի քրգործի մասին
Արցախի Օմբուդսմենը հայտարարություն է տարածել, որտեղ ասված է. «2016թ. հունիսի 6-ին Ստեփանակերտում ԼՂՀ ազգային ժողովի պատգամավոր Հայկ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Նավթի գներն աճում են
Լոնդոնի և Նյու Յորքի բորսաներում ավարտված էլեկտրոնային առևտրի արդյունքներով նավթի համաշխարհային գներն աճել են: Այս մասին գրում է Գազետա.ռու-ն:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
Նադալը հաղթանակով է մեկնարկել «US Open»-ում
Իսպանացի թենիսիստ Ռաֆայել Նադալը հաղթել է Ուզբեկստանի ներկայացուցիչ Դենիս Իստոմինին «US Open»-ի առաջին շրջանի խաղում։ Հանդիպումը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:29
Օբաման մտադիր է հանդիպել Էրդողանին
Սեպտեմբերի 4-ին Չինաստանում
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Մոնթե Մելքոնյանի անվան նոր մարզական համալիրներ են բացվել Արցախում
Բակո Սահակյանն այցելել է Մարտունու շրջանի Գիշի գյուղ ու Ճարտար քաղաք, մասնակցել այդ բնակավայրերում նոր մարզական համալիրների բացման հանդիսավոր արարողություններին:
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
Սվիտոլինան՝ «US Open»-ի երկրորդ շրջանում
Առաջին շրջանում նա 6:7 (5:7), 6:0, 6:2 հաշվով պարտության է մատնել Լյուքսեմբուրգի ներկայացուցիչ Մենդի Մինելլային։
Աղբյուր` Panorama.am
10:02
Ինչ եղանակ է սպասվում սեպտեմբերին
ՀՀ ԱԻՆ հիդրոմետ ծառայությունը ներկայացրել է սեպտեմբեր ամսվա կլիմայական բնութագիրը և ամսական կանխատեսումը:
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Մարադոնան ձերբակալվել է Բուենոս Այրեսի օդանավակայանում
55-ամյա Մարադոնան այս անգամ իր մասին ստիպել է խոսել ոչ թե ինչ-որ անվնաս վիրահատությամբ, այլ լուրջ իրավախախտմամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է 18 անգամ. ԼՂՀ ՊՆ
Տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է շուրջ 90 կրակոց:
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
Ագուերոն չի մասնակցի Ուրուգվայի ու Վենեսուելայի ընտրանիների հետ խաղերին
29-ամյա ֆուտբոլիստը ծնկատակի ջլի վնասվածք է ստացել «Վեստ Հեմի» հետ Անգլիայի առաջնության 3-րդ տուրի խաղում։
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
Սիրիական պատերազմ. հույսի մասին
ՄԱԿ-ի տվյալներով, այս տարիների ընթացքում զոհվել է ավելի քան 400 հազար մարդ, հիմնականում՝ կանայք և երեխաներ:
Աղբյուր` Panorama.am
09:23
Շմեյխել. «Կձգտեմ վերականգնվել մինչև Հայաստանի հավաքականի հետ խաղը»
Շմեյխելը բաց կթողնի Լիխտենշտեյնի ընտրանու հետ ընկերական խաղը, որը տեղի կունենա օգոստոսի 31-ին։
Աղբյուր` Panorama.am
09:18
Պատգամավորը առաջադրվել է քաղաքապետի ընտրություններում
«Բայց միանշանակ, շատ բարձր ձայների հարաբերությամբ հաղթանակ եմ տանելու, դուք կտեսնեք»
Աղբյուր` Panorama.am
09:10
Քարվաճառում 16 օր է՝ ջուր չկա. ՀԺ
ԼՂՀ Շահումյանի շրջկենտրոն  Քարվաճառում արդեն երկու շաբաթ է,  ոռոգման և խմելու ջուր չկա։  Քարվաճառի բնակիչ,  քաղաքագետ ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Պատմություններ ճանապարհից». Բացվեց Դավիթ Հակոբյանի անհատական ցուցահանդեսը
19:42 29/08/2016

«Պատմություններ ճանապարհից». Բացվեց Դավիթ Հակոբյանի անհատական ցուցահանդեսը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}