Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:18
Մարտունու ուղղությամբ մահացու վիրավորում է ստացել ՊԲ զինծառայող
Ապրիլի 30-ի մայիսի լույս 1-ի գիշերը  ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծի ողջ երկայնքով հակառակորդը շարունակել է տարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
21:26
ԼՂՀ միջազգային ճանաչումը միայն թույլ կտա վերջ դնել Ադրբեջանի փորձերին՝ ոչնչացնել Արցախն ու նրա ժողովրդին. ԼՂՀ ԱԳՆ
ԼՂՀ ԱԳՆ հայտարարություն է տարածել, որում մասնավորապես նշված է. «25 տարի առաջ՝ 1991 թ․ ապրիլի 30-ին, Գետաշեն և Մարտունաշեն գյուղերի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
2016թ. առաջին եռամսյակում հանրապետություն է ժամանել 1միլիոնից ավել զբոսաշրջիկ
Ըստ ստացված հաշվետվությունների տվյալների և հետազոտությունների արդյունքում ձևավորված փորձագիտական գնահատումների, 2016թ. առաջին եռամսյակում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Մայիսի 1-ին Երևանում կկայանա Yerevan Spring Run բարեգործական վազքի մրցույթը
Երևանի քաղաքապետարանի աջակցությամբ Երևանի կիսամարաթոնի թիմի և «Հայ մայրեր» ՀԿ հետ համատեղ մայիսի 1-ին մայրաքաղաքում կանցկացվի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Մայիսի 2-ի հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ մայիսի 2-ին` պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Միշել և Բարաք Օբամաները թվիթերում մարտահրավեր են նետել արքայազն Հարրին
ԱՄՆ առաջին տիկին Միշել Օբաման իր թվիթերյան էջում տեսանյութ է հրապարակել՝ նվիրված Invictus Games հաշմանդամ զինծառայողների սպորտային մրցումներին:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
2015թ-ին Մտավոր սեփականության գործակալությունը տվել է գյուտի 81 արտոնագիր
2015թ. ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գործակալություն է ներկայացվել 115 գյուտի և 55 օգտակար մոդելի հայտ, որոնցից 167-ը`...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Լոռու, Տավուշի, Սյունիքի առանձին հատվածներում հնարավոր է կարկուտ
Հանրապետության տարածքում` մայիսի 1-ին, 3-5-ին առավելապես օրվա երկրորդ կեսին և գիշերվա առաջին կեսին շրջանների մեծ մասում, 2-ին‵ Լոռիում,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
2016 թ-ի առաջին եռամսյակի ամենախոշոր հարկատուները
ՀՀ կառավարության առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեն հրապարակել է 2016 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին Հայաստանի 1000 խոշոր հարկ վճարողների և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Երևանում փրկարարները արգելափակված վերելակներից դուրս են բերել քաղաքացիներին
Այսօր, ժամը 08.19-ին ԱԻՆ փրկարար ծառայություն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Դավթաշեն 1-ին թաղամասի թիվ 36 շենքի վերելակը խափանվել է (1-րդ և 2-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Կենդանաբանական այգու 2016 թ.-ի տարեշրջանի պաշտոնական բացումը՝ Մայիսի 1- ին
«Հարգելի այցելուներ, մայիսի 1-ին Երևանի կենդանաբանական այգում տեղի կունենա միջոցառում` նվիրված Կենդանաբանական այգու 2016 թ.-ի տարեշրջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Իտալական նավը Լիբիայի ափերին փրկել է 26 փախստականի
Իտալական բառնատար նավը Միջերկրական ծովի Լիբիայի ափերին փրկել է 26 փախստականների: Գրում է «Ինտերֆաքսը»՝ հղում անելով Daily Mail-ին:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Վան դեր Սար. «Ռոնալդուն անհավանական արդյունքներ է գրանցում»
«Դեռ «Մանչեսթեր Յունայթեդում» էր նա շատ տաղանդավոր, բայց հիմա որակական հատկանիշներով ավելի լավն է դարձել»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
2015թ-ին գրանցվել է 1488 ապրանքային նշան
2015թ. ազգային ընթացակարգով Մտավոր սեփականության գործակալություն է ներկայացվել ապրանքային նշանի գրանցման 1895 հայտ (1340-ը` ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Չարնի. Իսկ Իսրայելը դրոններ կվաճառե՞ր Հիտլերին
Մենք` հրեաներս, տարիներ շարունակ վիրավորել ենք հայ ժողովրդին` պաշտոնապես չճանաչելով ցեղասպանությունը
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Աչքերի ականապայթյունային վիրավորում ստացած զինծառայողներից մեկն այսօր վիրահատվել է
Հակառակորդի հրետակոծության հետևանքով Արցախում աչքերի ականապայթյունային վիրավորում ստացած զինծառայողներից մեկն այսօր վիրահատվել է Ս.Վ. Մալայանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Բոլոր մուտքերը դեպի Բաղդադ արգելափակվել են
Բոլոր մուտքերը դեպի Իրաքի մայրաքաղաք Բաղդադ արգելափակվել են: Այս մասին գրում է «Գազետա.ռու»-ն՝ հղում անելով Իրաքի Ներքին գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Անդրե Աղասին ցուցադրական հանդիպում կանցկացնի
Այս հանդիպումը կհիշեցնի հեռավոր 1996 թ.-ը, երբ նույնպես Ատլանտայում տեղի ունեցած Օլիմպիական խաղերի թենիսի մրցաշարի եզրափակչում մրցեցին այս երկու թենիսիստները:
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Կայացել է Պատանի քիմիկոսների համահայկական վեցերորդ մրցաշարը
Ի՞նչ եղանակներով կարելի է ստանալ արհեստական ալմաստ, նյութի կառուցվածքի ի՞նչ առանձնահատկության շնորհիվ է ի հայտ գալիս մետաղական փայլը, ինչպե՞ս է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Երուսաղեմում վառվել է Սուրբ կրակը
Երուսաղեմի Տիրոջ սուրբ գերեզմանի տաճարում հազարավոր հավատացյալներ ամբողջ աշխարհից ականատես են եղել Սրբագործ կրակի իջնելուն: Սուրբ կրակը հայտնվել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
2016թ-ի հունվար-մարտին Հայաստանին տրամադրված մարդասիրական օգնության ծավալների 31.7%-ը ԱՄՆ-ից է
Ըստ ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից տրամադրած բեռնամաքսային հայտարարագրերի տվյալների, 2016թ. հունվար-մարտին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Հայաստանում 2015թ-ին աշխատավայրերում դժբախտ պատահարի հետևանքով զոհվել է 5 մարդ
Ըստ ՀՀ կազմակերպություններում աշխատանքային գործունեության ընթացքում ժամանակավոր անաշխատունակության, դժբախտ պատահարների և վնասվածքների վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
«Օղակ» գործողությունը պետական ահաբեկչության դրսևորում էր. 25-րդ տարելիցն է
«Օղակ» (Кольцо) գործողությունը, որը խորհրդային իշխանությունների կողմից գործադրվեց Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության դեմ, պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Երաժշտության միջոցով ցանկանում ենք խնդրել մարդկանց՝ դադարեցնել պատերազմները. «Խաղաղություն մոլորակին»
«Եկեք միասին երգենք, քանի որ տարածված կարծիք կա, երբ երգում են միասին, ապա չեն կրակում»
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Ասպիրանտուրան առաջին հերթին պետք է ծառայի երկրի շահերին. Արմեն Ճուղուրյան
Ասպիրանտուրան հայեցակարգային լուրջ փոփոխության կարիք ունի: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը նման դիտարկում արեց տնտեսագիտության դոկտոր,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Զոհված և հաշմանդամ զինծառայողների ընտանիքներին ցուցաբերվող պետական աջակցության ցանկ
ԼՂՀ կառավարության մամուլի քարտուղար Արտակ Բեգլարյանն իր կայքում ներկայացրել զոհված եւ հաշմանդամություն ունեցող զինծառայողների ընտանիքներին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Կստեղծվի Պաշտպանության նախարարության և ՏՏ ձեռնարկությունների համագործակցության համալիր ծրագիր
Ապրիլի 29-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը հանդիպել է Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության և ՏՏ ոլորտի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Ռանյերի. «Թույլ տվեք մեզ լինել հանգիստ»
Մայիսի 1-ին «Օլդ Տրաֆորդում» կայանալիք խաղում հաղթելու դեպքում «Լեստերը» կարող է ժամանակից շուտ նվաճել չեմպիոնի կոչումը:
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
«Զինված ուժերի սպառազինությունը ի զորու է կատարելու իր առջև դրված խնդիրները թե խաղաղ, թե պատերազմական ժամանակաշրջանում»
Սեյրան Օհանյանը կարևորել է ուշադրություն դարձնել ռազմական տեխնիկայի ճիշտ շահագործման հարցերին
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Աշխատանքային ստվերը հայաստանյան աշխատաշուկայում 49% է կազմում. Բորիս Խառատյան
«Մենք նախատեսել էինք մայիսի 1-ին երթ անցկացնել, բայց հիմա կարծում ենք, որ այդ երթը չի համապատասխանի ստեղծված իրավիճակին»,-այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մասնագետ. Աշխատանքային օրենսգրքում անհարթություն կա կոլեկտիվ աշխատանքների և 24-ժամյա ռեժիմի հետ կապված
12:59 30/04/2016

Մասնագետ. Աշխատանքային օրենսգրքում անհարթություն կա կոլեկտիվ աշխատանքների և 24-ժամյա ռեժիմի հետ կապված

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}