Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:45
Մալխաս Ամոյանը՝ ըմբշամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնության չեմպիոն
Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում շարունակվում է ըմբշամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունը: Հուլիսի 23-ին մրցագորգ էին դուրս եկել հունահռոմեական...
Աղբյուր` Panorama.am
21:43
Նիկոլ Փաշինյանը՝ Վիտալի Բալասանյանի հայտարարության մասին
«Ելույթս ուզում եմ սկսել գոնե ինձ համար այն կարևոր արժեքից, որ մենք իրար հետ ստեղծել ենք այն պահին, երբ թվում է, թե  նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Հաշմանդամություն ունեցող ընտանիքները մրցեցին 6 մրցաձևում
 «Լավագույն մարզական ընտանիք» մրցույթին մասնակցում էին նաև հաշմանդամություն ունեցող ընտանիքները, որոնց թիվն այս տարի 22-ն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
ՊՊԾ գնդի տարածքում զինված խմբի անդամը օդ կրակեց
Արցախի հերոս, Արցախի ԱԺ պատգամավոր Վիտալի Բալասանյանը զայրացավ, դիմեց լրագրողներին, որ հատկացված տարածքից այն կողմ չանցնեն:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Օդի ջերմաստիճանը կնվազի
3-4 աստիճանով
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Սերժ Սարգսյանը հրահանգել է իրավապահներին` ուժ չկիրառել. Բալասանյան
«Ես տղաներին ասել եմ՝ նրանք, ովքեր զենք կօգտագործեն, կրելու են համապատասխան պատիժը»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Հուլիսի 25-ի հոսանքազրկումների մասին
Կհոսանքազրկվեն Երևանի մի քանի փողոցներ, Արարատի, Արմավիրի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Շիրակի մի քանի համայնքներ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Վեր ես դնում զենքդ այստեղ, գնում ենք. Զինված խմբի անդամի հայր
«Ես խնդրում եմ որպես ծնող: Լավ մտածի, թե ինչ ես անում»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Վիտալի Բալասանյան. «Սասնա ծռերի» անդամները պետք է զենքերը վայր դնեն
«Դա մեր բոլորի պահանջն է, մեր ժողովրդի պահանջն է, դա իշխանությունների պահանջը չի»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Բասկետբոլի մինչև 16 տարեկանների թիմը կպայքարի 7-րդ տեղի համար
Բասկետբոլի Հայաստանի մինչև 16 տարեկանների ազգային թիմը Եվրոպայի առաջնության C դիվիզիոնի հերթական խաղում մրցել է Մալթայի ընտրանու հետ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Օլանդն ու Մերկելը քննարկել են հարձակումները Ֆրանսիայում և Գերմանիայում
Համակարծիք են, որ անհրաժեշտ է ավելի սերտ համագործակցել նրանց դեմ պայքարում, ովքեր ուզում են բաժանել մարդկանց և ահաբեկչություն սերմանել ազգերի միջև:
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Մադեյրայի օդանավակայանն անվանափոխվել է Ռոնալդուի անունով
Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Մադրիդի «Ռեալի» հարձակվող Քրիշտիանու Ռոնալդուի անունով կկոչվի Մադեյրայի օդանավակայանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Պարգևատրվել են բազմազգ զորավարժությանը մասնակցած բուժծառայողները
Հուլիսի 23-ին ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում պարգևատրվել են մարտի 29-ից ապրիլի 22-ը Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում անցկացված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Բալասանյան. Հողերը հանձնելու մասին Սերժ Սարգսյանը որևէ քննարկում չի արել
«Ես անձամբ հարց եմ տվել՝ պարոն նախագահ, կա՞ որևէ ուժ, պետություն, մարդ, որը Ձեզ վրա ճնշում է գործադրում կամ պարտադրում, ինքը ասել է՝ ոչ ու չի լինելու»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Նավթի համաշխարհային գները նվազում են
Լոնդոնի և Նյու Յորքի բորսաներում ավարտված էլեկտրոնային առևտրի արդյունքներով նավթի համաշխարհային գները նվազում են: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Հարուցվել է քրեական գործ՝ ոստիկանների կողմից գործադրված բռնությունների և պաշտոնեական դիրքի չարաշահման փաստերով. ՀՔԾ
Ոստիկանները խոչընդոտել են նաև լրագրողների մասնագիտական օրինական գործունեությանը և փաստաբանների լիազորությունների իրականացմանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Թե ինչպես մուրաբան դարձավ գոլի պատճառ
Ամերիկյան «Մինյեսոտա Յունայթեդ» թիմի դարպասապահ Սեմի Նջոկը դարձել է զավեշտալի գոլի հեղինակ` գնդակը խաղի մեջ մտցնելու փոխարեն սեփական դարպասն ուղարկելով:
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Վիտալի Բալասանյան. Ժիրայր Սեֆիլյանն ու զինված խմբի անդամների մի մասը չեն պահանջում Ս.Սարգսյանի հրաժարականը
«Ես պաշտոնապես կարող եմ ասել, որ կես ժամ առաջ Ժիրայր Սեֆիլյանն ասաց՝ ես հրաժարվում եմ Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի պահանջից»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Լուսանկարիչը ճամփորդել է երեք տարի՝ արևի ճառագայթները որսալու համար
Նրա տեսքը,  հնարավորություն է տալիս ժպտալ միլիոնավոր մարդկանց, այն ջերմացնում է, ոգեշնչում է: Եւ ահա ֆրանսիացի լուսանկարիչ Beboy-ն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Հրապարակվել են «Գահերի խաղը» սերիալի զավեշտալի կադրերը
«Գահերի խաղը» (Game of Thrones) հայտնի սերիալի հեղինակները հրապարակել են 6-րդ սեզոնի նիկարահանման հրապարակում տեղի ունեցած զավեշտալի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
ՈՒԵՖԱ-ն հրապարակել է Միշել Պլատինիին փոխարինող թեկնածուների անունները
ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքը հայտնել է այն 3 թեկնածուների անունները, ովքեր հավակնում են զբաղեցնել ՈՒԵՖԱ-ի նախագահի պաշտոնը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Ի՞նչ է ասել Մոուրինյոն Ուեյն Ռունիին
30-ամյա անգլիացին նշել է, որ առանձնազրույց է ունեցել պորտուգալացի մասնագետի հետ և Մոուրինյոն իրեն բացատրել է, թե հաջորդ մրցաշրջանում խաղային ինչ դիրքում է տեսնում նրան:
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
«Սասնա ծռեր»-ը հերքեցին հանձնվելու մասին լուրը
«Ես հորդորում եմ վերջ տալ անձնական և կուսակցական նպատակներով պրոցեսը օգտագործելու փորձերին»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Թուրքիայում ձերբակալվել է Գյուլենի զարմիկը
Տեղեկատվություն, թե ինչում է մեղադրվում Գյուլենի ազգականը, և այլ մանրամասներ դեռևս հայտնի չեն:
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Քաբուլում զոհերի թիվն աճում է
60 զոհ, 207 վիրավոր:
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Սավչենկոն հավակնում է դառնալ Ուկրաինայի բռնակալ նախագահը
Բռնատիրությունը կարող է դիտարկվել որպես անցումային փուլ
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Սամուել Սևյանը միանձնյա գլխավորում է աղյուսակը
5-րդ տուրից հետո մրցաշարն առաջին անգամ ունեցավ միանձնյա առաջատար. աղյուսակը գլխավորում է Սամուել Սևյանը, ով իր ակտիվում գրանցել է 3,5 միավոր:
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Հոբելյանական համերգ՝ նվիրված Հարություն Թոփիկյանի տարեդարձին
Ելույթ է ունենալու Երևանի պետական կամերային երգչախումբը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
«Մանչեսթեր Յունայթեդը» ներկայացրել է նոր մրցաշրջանի մարզահագուստը
Առաջին անգամ թիմը նոր մարզահագուստով խաղադաշտ դուրս կգա Պեկինում, որտեղ հուլիսի 25-ին ընկերական հանդիպում կանցկացնի «Մանչեսթեր Սիթիի» հետ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Երևանում կեսարյան հատումով զույգ երեխա ունեցած ծննդկան է մահացել
Երևանի «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնում այս գիշեր 44-ամյա ծննդկան է մահացել, որն այնտեղ էր տեղափոխվել...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}