Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:10
«Նապոլին» մերժել «Ատլետիկոյին»
Իսպանական ակումբը 2 շաբաթ առաջ տեղի ունեցած բանակցությունների ժամանակ ֆուտբոլիստի համար առաջարկել էր 30 մլն եվրո, սակայն նեապոլյան ակումբի կողմից մերժում էր ստացել:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Բաշինջաղյան, Բեկնազարյան և Մազմանյան փողոցների խաչմերուկում
Բաշինջաղյան, Բեկնազարյան և Մազմանյան փողոցներից շրջանաձև երթևեկության հատված մուտք գործող տրանսպորտային միջոցները պետք է զիջեն:
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Ստորջրյա բալետի ներկայացում Չինաստանում
Ոչ ավանդական բալետի այս ձևը  քիչ հիացմունք չպատճառեց հանդիսատեսին, որ օրերս ներկայացվեց  չինական Ocean Aquarium-ում։  Ստորջրյա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Առաջիկա օրերին շրջանների մեծ մասում սպասվում է անձրև և ամպրոպ, առանձին հատվածներում՝ կարկուտ
Հանրապետության տարածքում մայիսի 29-30-ը ժամանակ առ ժամանակ, 31-ին և հունիսի 1-2- ը՝ կեսօրից հետո և գիշերվա առաջին կեսին, շրջանների մեծ մասում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Արցախ է ներկրվել գերմանական արտադրության կոմբայնների հերթական խմբաքանակը
Ներկրված գյուղտեխնիկան, որն ունի 58 միլիոն դրամ արժողություն, լիզինգային կարգով շահառուներին է տրամադրվում է 40 միլիոն դրամով:
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Մերկելի ընդդիմախոսի դեմքին հարվածել են տորթով
Կատարվածի հեղինակը «Հակաֆաշիստական նախաձեռնությունն» է, որն իրականացնում է «Տորթեր ազգի թշնամիների համար» ակցիան:
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Ոստիկանություն. Ալկոհոլ օգտագործած անչափահաս վարորդներ չեն հայտնաբերվել
Երևանում հայտնաբերվել է ոչ սթափ վիճակում ավտոմեքենա վարող 27, մարզերում նույնքան՝ 27 վարորդ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Քոլին Ֆերթը կնկարահանի «Կուրսկ» ատոմային սուզանավի կործանման մասին պատմող ֆիլմում
Ռուսական «Կուրսկ» ատոմային սուզանավի կործանման մասին պատմող ֆիլմում բրիտանացի դերասան Քոլին Ֆերթը կխաղա գլխավոր դերում: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Հետազոտություն. Աղբավայրին մոտ ապրելը մեծացնում է թոքերի քաղցկեղի առաջացման վտանգը
Հետազոտությանը մասնակցել են Իտալական Լացիո մարզի՝ 9 աղբավայրերի հարևանությամբ ապրող քաղաքացիները:
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Տարին մեկ անգամ ճապոնական այս լիճը դառնում է ռոմանտիկ հանդիպման անմոռանալի վայր
Ի՞նչը կարող է ծաղկած ծառից ավելի լավը լինել: Ճապոնական այգիներից մեկի մշտական այցելուները կարծում են, որ դա կարող է լինել միայն ծառը, որից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Ապրիլի սկզբին մեր զինվորները մարտնչեցին հաղթանակելու և խաղաղությունը վերահաստատելու անվարան կամքով. Գարեգին Երկրորդ
«Մարտերում նահատակված մեր հերոս զավակներն իրենց ծաղկուն կյանքը, պայծառ երազները պարգևեցին հայրենիքին, հարազատ ժողովրդի ազատ ու ապահով կյանքի պաշտպանությանը»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Տնտեսական թույլ ակտիվության պայմաններում տնտեսությանը տրամադրված վարկային ներդրումները նվազել են
Տնտեսական թույլ ակտիվության պայմաններում տնտեսությանը տրամադրված վարկային ներդրումները նվազել են 3.8%-ով: Այս մասին տեղեկանում ենք ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Բեկենբաուեր. «Համառ պայքար եմ ակնկալում»
«Չգիտես ինչու, այս անգամ ևս ինձ թվում է, որ խաղի ելքը կվճռվի 11 մետրանոց հարվածաշարով: Մրցավեճը կավարտվի ոչ-ոքի հաշվով, կընթանա լրացուցիչ ժամանակ, ապա 11 մետրանոց հարվածներ»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Յուրաքանչյուրիս հավերժական պարտքն է ծառայել մեր հայրենիքին. Կուրսանտ
Նա այն կուրսանտներից մեկն է, ովքեր իրենց ծառայության ողջ ընթացքում պետք է լինեն զոհված զինծառայողների ընտանիքների կողքին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Երիտասարդների հավաքականը նախապատրաստվում է Եվրոպայի առաջնությանը
Հայաստանի բռնցքամարտի երիտասարդների հավաքականը սկսել է նախապատրաստությունը հունիսի 7-15-ը Անապայում կայանալիք բռնցքամարտի Եվրոպայի երիտասարդների առաջնությունը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Նադալն ինքնակամ հրաժեշտ տվեց «Ռոլան Գարոսին»
Ֆրանսիայի բաց առաջնության իննակի չեմպիոն, իսպանացի թենիսիստ Ռաֆայել Նադալը հրաժարվել է «Ռոլան Գարոսի» հետագա մրցելույթներից` դաստակի վնասվածքի պատճառով:
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Զինվորների մեջ է որդուն փնտրում շարքային Արամայիս Միքայելյանի մայրը
«Ունեմ մեկ որդի: Պատրաստ չեմ մեկին էլ զոհաբերել»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Բնակչության եկամուտների կրճատման արդյունքում նվազել են մանրածախ և մեծածախ առևտրի ծավալները. ԿԲ
Արտաքին տնտեսական անբարենպաստ զարգացումների պահպանման պայմաններում ձևավորված ռիսկերը անդրադարձել են ՀՀ ներքին տնտեսության վրա՝ խոցելի դարձնելով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Մարկեդոնով. Չեմ տեսնում ուժեր, որոնք կստիպեին Ռուսաստանին դադարեցնել զենքի վաճառքը Ադրբեջանին
Ի դեպ, Ջոն Էվանսն ընդգծել է, որ ապրիլյան բախումներից հետո ավելացել է Լեռնային Ղարաբաղի՝ բանակցություններին մասնակցելու պահանջարկը.
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Սիրիացի ֆուտբոլիստներին տեղափոխող ավտոբուսն ընկել է կրակահերթի տակ
Սիրիայի փոքրիկ ֆուտբոլիստներին տեղափոխող ավտոբուսը Լիբանանից Միլան ուղևորվելու ճանապարհին ընկել է կրակահերթի տակ: Բարեբախտաբար, փոքրիկները բարեհաջող տեղ են հասել և տուժածներ չկան:
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Գարեգին Նժդեհի արձանի քանդակագործ. Քննադատությունն ինձ չի վախեցնում
Հանդիսավոր կերպով բացվեց պետական ու ռազմական գործիչ Գարեգին Նժդեհի արձանը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Մորաքույրը բացահայտել է Հյուսիսային Կորեայի բռնակալ առաջնորդի կյանքի գաղտնիքները
Այդուհանդերձ, լրատվամիջոցի զրուցակիցները լրագրողին խնդրել են չհրապարակել իրենց ամերիկյան անունները՝ ընտանիքի անվտանգությունն ապահավելու նկատառումներից ելնելով
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Ապարանում նշել են Հանրապետության տոնը
Բազմամարդ էր Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի «Վերածնունդ» կոչվող հուշահամալիրի տարածքը:
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Թուրքն ով է, որ վախենաս՝ մտի տուն, դուռը փակի. Կնոջն ասել էր Արամ Առուշանյանը
«Երեխեն կսպասի: Սպասում ենք… Արխային մտի տուն, սպասի, կգամ: Սպասում եմ…»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Նավթի համաշխարհային գները նվազում են
Լոնդոնի և Նյու Յորքի բորսաներում  էլեկտրոնային առևտրի ընթացքում նավթի համաշխարհային գները նվազում են: Այս մասին գրում է Գազետա.ռու-ն:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:12
Եթե չլիներ Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը, չէին լինի Հայաստանի 2-րդ, 3րդ հանրապետությունները. պատմաբան
Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի, Ղարաքիլիսայի մայիսյան հերոսամարտերի արդյունքում ծնվեց Հայաստանի առաջին հանրապետությունը և ամենամեծ ձեռքբերումը 5,5 դար...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Քյարամ Սլոյանի իրերը հայրը զորամասից տուն է բերել
«Ուրախ եմ, որ երեխաս հերոս ճանաչվեց: 18 տարի պահել եմ, մտքովս չէր անցում, որ նման բան պիտի լինի»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Բելգիայի արդարադատության նախարարը պատժել է բողոքող բանտապահներին
Ցուցարարները պահանջում են չբարձրացնել կենսաթոշակային տարիքը, լուծել կադրերի պակասի խնդիրը, ինչի հետևանքով իրենց աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը մեծանում է
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Եթե տղա ծնվի, իր հերոս հայրիկի անունն է կրելու. Պատմում է պայմանագրային շարքային Գեղամ Մկրտչյանի կինը
«Երբ իմացա, որ ամուսինս զոհվել է, վատացա: Ինձ տեղափոխել էին հիվանդանոց: Այնտեղ եմ իմացել, որ երեխայի եմ սպասում»,- ասում է Անուշ Հյուսնունցը:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Նոր Սարդարապատ չի լինելու, որովհետև կա պետություն
15:53 28/05/2016

Նոր Սարդարապատ չի լինելու, որովհետև կա պետություն

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}