Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:09
Ինչպես են ռուս-իրանական շահերը համընկնում են «հայկական ենթատարածաշրջանում»
Ռուս-իրանական հարաբերություններին նվիրված ծավալուն վերլուծական անդրադարձ է գրել ռուսական «fmgnews.info» տեղակատվական վերլուծական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:05
Վանաձորի հրդեհի դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ
Հրդեհի հետևանքով ոչնչացվել են Վանաձոր քաղաքի «Ուկրիշին» թիվ 4-րդ տնակային ավանում գտնվող 4 բնակիչներին պատկանող բնակարանները և գույքը:
Աղբյուր` Panorama.am
15:03
ԱՄՆ-ի ղեկավարած կոալիցիան շուրջ 50 հազար իսլամիստ է ոչնչացրել
ԱՄՆ-ի ղեկավարած հակաիսլամիստական կոալիցիան անցած երկու տարիների ընթացքում ոչնչացրել է «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
Սիսիան – Գորիս ավտոճանապարհին բուք և մառախուղ է
Տեսանելիությունը՝ 30-40 մ:
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Մեղրիի անցակետում Իրանի 2 քաղաքացիներ են ձերբակալվել
ՊԵԿ-ը հայտնաբերել է շուրջ 1 կիլոգրամ «մեթամֆետամին» իրանցու ճամպրուկում
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
ԱՄՆ սենատորները կոչ են անում Թրամփին կոշտ դիրքորոշում ընդունել Ռուսաստանի նկատմամբ
Ամերիկյան  12 հանրապետական և 15 դեմոկրատ սենատորներից բաղկացած խումբը  ԱՄՆ-ի ապագա նախագահ Դոնալդ Թրամփին նամակ-կոչ  են ուղղել՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:48
Խաղարկություն. «Այն ինչ կգնեք, դա էլ կշահեք»
Խաղարկություն՝ ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ Բանկի «Ապառիկ տեղում» պրոդուկտի միջոցով գնումներ կատարած հաճախորդների միջև:
Աղբյուր` Panorama.am
14:45
Հաշմանդամ չճանաչված, բայց բուժօգնության կարիք ունեցող քաղաքացիների համար հաջորդ տարվանից նոր կարգ կգործի
Փորձաքննության ժամանակ հաշմանդամ չճանաչված, բայց բուժօգնության կարիք ունեցող անձինք հաջորդ տարվանից անվճար բուժօգնության իրավունք կստանան: Այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
ԼՂՀ ՄԻՊ. Ադրբեջանի հսկողության ներքո հայտնվածների շուրջ 90%-ը ենթարկվել են պատերազմական հանցանքների
Նրանք խոշտանգվել են, պատժվել են մահվամբ, կամ նրանց մարմիններն անարգվել են:
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Քաղաքականության մեջ Գագիկ Ծառուկյանի տեղը չլրացվեց. Մ. Մելքումյան
«Գագիկ Ծառուկյանի վերադարձը քաղաքական կյանքի և քաղաքական գործընթացների համար անհրաժեշտություն է»:
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Համբուրգում կայացել է Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը
Հանդիպմանը մասնակցել են նաև Մինսկի խմբի համանախագահները:
Աղբյուր` Panorama.am
13:29
50 մլն դոլարի վարկ՝ Համաշխարհային բանկից
Հայաստանն ու Համաշխարհային բանկը ստորագրել են  50 միլիոն ԱՄՆ դոլար գումարով զարգացման քաղաքականության ֆինանսավորման գործառնությունը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
13:08
Ստամբուլի համալսարանի 87 աշխատակիցներ են ձերբակալվել
Նրանց կասկածում Ֆեթուլլահ Գյուլենի հետ կապեր ունենալու մեջ:
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Սումգայիթի զոհերի հարազատները մեր երկրում չունեն սոցիալական հատուկ պաշտպանվածություն. Լարիսա Ալավերդյան
«Սումգայիթում կատարվածը իսկական ցեղասպանական ակտ էր ու այդ ժամանակ զոհվածներին դիտարկել որպես խուլիգանության հետևանքով մահացածներ, Հայաստանին պատիվ չի բերում»
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Համաշխարհային բանկը Հայաստանի համար այս տարի զրո տոկոս տնտեսական աճ է կանխատեսում
Համաշխարհային բանկը Հայաստանի համար այս տարի զրո տոկոս տնտեսական աճ է կանխատեսում: Այս մասին այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am
12:38
Ընտրություններին ՀԱԿ ցուցակը գլխավորելու է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը. Զուրաբյան
«Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ամբողջովին պատրաստ է նորից մտնել նախընտրական պայքարի մեջ»:
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Տարոն Մարգարյան. Միայն աշխատանքից ազատումը խնդրի լուծում չէ
Այս տարվա ընթացքում 15 աշխատակիցներ արդեն հեռացվել են աշխատանքից:
Աղբյուր` Panorama.am
12:28
Մենք նպատակահարմար չենք գտնում դաշինքով գնալ ընտրություններին. Մհեր Շահգելդյան
«Կան քաղաքական ուժեր, որոնք մեր կուսակցությանը միանալու ցանկություն են հայտնել»:
Աղբյուր` Panorama.am
12:22
Դիարբեքիրի ավերված հայկական եկեղեցիներից երկուսը կվերակառուցվեն
Վերակառուցման արդյունքում կպահպանվի եկեղեցիների նախնական տեսքը:
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
2016-ին Հայաստանում մարդու իրավունքների վիճակը զգալի հետընթաց է ապրել. Իրավապաշտպաններ
«Հայաստանի իշխանությունները հերթական անգամ չկարողացան բռնել քննությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության բնագավառում, ձախողեցին»
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
Նման իրավիճակում հանդիպումը որևէ առաջընթաց չի արձանագրի. Վ. Բաղդասարյան
«Վիեննայում, Սանկտ Պետերբուրգում ձեռք բերված պայմանավորվածություններին պետք է կատարել ու նոր գնալ առաջ»:
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Հարավային Կորեայի նախագահին խորհրդարանն իմպիչմենտ հայտնեց
Մինչ դատարանի որոշումը երկրի վարչապետը կկատարի նախագահի լիազորությունները:
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի միջազգային օրն է
Այսօր հիշատակվում է Ցեղասպանության հանցագործության զոհերի հիշատակի ու արժանապատվության և այդ հանցագործության կանխարգելման միջազգային օրը:...
Աղբյուր` Panorama.am
11:02
Կրակոցներ Անդրանիկի փողոցում
Այս պահին պարզվել է, որ ավազակային հարձակման փորձ է կատարվել:
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Ճապոնիայում ստեղծել են հայտնի գրող Նացումե Սոսեկիի ռոբոտ-կրկնօրինակը
«Ընկերներ, մենք վաղուց չենք հանդիպել: Հավանաբար, շուրջ 100 տարի է անցել»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
Հայ մարմնամարզիկները կմասնակցեն Վորոնինի հուշամրցաշարին
Բոլոր մարմնամարզիկներն էլ ուժերը կչափեն բազմամարտում:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Քաղաքականության մեջ Գագիկ Ծառուկյանի տեղը չլրացվեց. Մ. Մելքումյան
14:43 09/12/2016

Քաղաքականության մեջ Գագիկ Ծառուկյանի տեղը չլրացվեց. Մ. Մելքումյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}