Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանական ագրեսիայի տարբեր դրսևորումներն ու առաջնային նպատակները

«Տարածաշրջանային բավականին բարդ զարգացումների ներքո ավելի թափանցիկ են դառնում Ադրբեջանի ագրեսիվ և ոչ կառուցողական քայլերը: Հարևանների հետ ունեցած խնդիրները, հայ տեսակի նկատմամբ խորը ատելությունը, մշտական դիվերսիոն և հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ներքին հասարակական լարվածությունը և այլ հանգամանքներ ստեղծում են այն նախադրյալները որպեսզի ցանկացած պահի տարածաշրջանը պայթի»,- անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի կողմից իրականացված դիվերսիոն գործողություներին, ինչպես նաև՝ Ադրբեջանի խնդրահարույց հարցերին՝ Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ըստ բանախոսի՝ Ադրբեջանի համար առաջնային խնդիրներ են և´ Իրանի հետ ունեցած հակասությունները, և´ Թուրքմենիայի հետ ունեցած տարածքային վեճերը:

«Հայկական տարածքների և հայկական ամեն ինչի նկատմամբ ադրբեջանական վերաբերմունքն ավելի քան պարզ ու հստակ է` ատելություն ու թշնամանք արյան մակարդակով, ատելություն դիմացինի ֆիզիկական գոյության իրավունքը հարցականի տակ դնելու մակարդակով (ի դեպ, հատուկ նշենք, որ սա հենց ցեղասպանության կոնվենցիայի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է): Դրա ապացուցման համար առանձին փաստերի կարիք չկա. Նախագահի հայտարարություններից մինչև սահմանային միջադեպերը ավելի քան շատ են: Ինչպես պարզվում է այս ամենից զատ Ադրբեջանում աչք ունեն նաև Վրաստանի հողերի նկատմամբ: Խնդիրն այստեղ ևս մակերեսային չէ, ուղղակի արտաքին ազդեցիկ ուժերի ճնշման տակ հակամարտությունը չի զարգանում:

Այս բոլոր խնդիրներն առանձին և խորը քննության առարկա են: Առաջին հայացքից, իհարկե, մենք նախ պետք է և զբաղվում ենք Ադրբեջանի հակահայկական քայլերի վերլուծությամբ: Սակայն կարծում ենք, որ իր մնացած հարևանների հետ ունեցած այլ խնդիրները ևս կարևոր են արհեստական այդ երկրի բնույթը հասկանալու և այն ավելի կանխատեսելի դարձնելո´ւ նպատակով: Մասնավորապես հետաքրքիր է խորհրդային նախկին հանրապետություններից մեկի` Թուրքմենիայի հետ ունեցած վիճելի ծովային ջրերի հարցը: Այդ հարցը գոյություն ունի դեռ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, քանի որ այդ տարածքային ջրերը կիսված չեն մինչև օրս: Մյուս կողմից նման հարց կա Կասպից ծովի բոլոր երկրների միջև, սակայն խնդիրը պատերազմի վերաճման վտանգ չկա մյուս դեպքերում: Խնդիրն այստեղ ավելի քան պարզ է` առանցքում նավթահանքերն են: Արդբեջանն առանց նավթի ներկայումս իրենից ոչինչ այլևս չի ներկայացնում»,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նա նշեց, որ Ադրբեջանի տնտեսական ողջ ներուժը, քաղաքական փխրուն կայունությունը, Ալիևյան վերնախավի կարողությունը և այլն հիմնված է միայն նավթի վրա:

«Այսինքն՝ ամեն ինչ կապված է այդ նավթի հետ: Արցախյան պատերազմը, որն ինչպես ադրբեջանում են ներկայացնում դեռ առջևում է, ևս սնվում է ու սնվելու է այդ նավթի եկամուտներից: Այսինքն՝ նավթն այս երկրի և հասարակության սիրտն է առանց դրա այն կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ: Իհարկե, առաջին հայացքից մի փոքր տարօրինակ կարող է հնչել այն միտքը, որ 21-րդ դարում ինչ որ պետության հիմքը կարող է կազմել որևէ մեկ ոլորտ, իսկ գոյությունը կարող է հարցականի տակ դրվել: Սակայն ինչպես ցույց է տալիս քիչ թե շատ խորը վերլուծությունը դա միանգամայն բնական է արհեստական բոլոր այն երկրների համար, որոնց ստեղծումը, գոյությունը և ապագան ոչ մի օբյեկտիվ հիմք չունի և խիստ կախված է իրենց ստեղծողների կամքից: Ահա այստեղ է, որ պարզ է դառնում այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանի համար Թուրքմենիայի հետ պատերազմը ինչ որ առումով ավելի օրհասական է, քան ակտիվ մարտական գործողությունների վերսկսումը հայկական պետությունների հետ»,- ասաց փորձագետը:

Ա. Հովհաննիսյանը նշեց, որ միջազգային շատ հեղինակավոր կառույցները կարծում են, որ ադրբեջանական նավթն առնվազն անսպառ չէ և եթե մոտ ապագայում նոր հորատանցքեր չգտնվեն, ապա այդ ոլորտը կարող է դադարել եկամուտներ բերել Բաքվին:

«Գործերը փայլուն չեն ընդհանուր ածխաջրածինների ոլորտում: «ՆԱԲՈՒԿՈ» ծրագրի վիժումը արդեն ակնհայտ է: Ահա այս պարագայում է, որ Թուրքմենիայի հետ նոր ածխաջրածինների, ասել է թե հետագա կյանքի իրավունքի համար պատերազմն ավելի առարկայական է: Ադրբեջանը վերջին 5 տարում Կասպից ծովի ավազանի հատվածի ռազմականացման համար ավելի մեծ գումարներ է ծախսել քան հակահայկական ուղղությամբ, ուղղակի Ալիևյան վարչակազմը դա քողարկում է Արցախյան հիմնահարցով: Ջրասուզակ դիվերսանտների ստորաբաժանման ստեղծումը, նոր պարեկային նավերը, հականավային հրթիռները, ծովային տարածքների հսկողություն իրականացնող ԱԹՍ-ները, նավային ՀՕՊ-ի համակարգերը, հարթավայրային տարածքների հեռահար հսկողության ռադիոտեղորոշման կայանները, Ափշերոնի թերակղզում տեղակայված ՀՕՊ միջոցները և կործանիչ ինքնաթիռները ոչ մի դեպքում չեն կարող կիրառվել հայկական ուժերի դիմաց:

Իսկ դրանք հիմնականում կազմում են Ադրբեջանի վերջին տարիների թանկարժեք ձեռքբերումները: Այդ սպառազինությունը կարող է առաջին հերթին կիրառվել ծովային թատերաբեմում որտեղ կա երկու հակառակորդ` Թուրքմենիա և Իրան: Ի դեպ, նշենք, որ այս երկու երկրները ևս մտել են համապատասխան սպառազինության մրցավազքի մեջ: Թուրքմենական նավատորմը շատ արագ է զարգանում, ռազմաօդային ուժերն արագորեն համալրվում ու հզորանում է, օդաչուները հաճախակի են թռիչքներ կատարում ծովի վրա, իսկ Իրանն այդ հարցին վերաբերվում է առանձին հետևողականությամբ: Առնվազն առկա է այդ իբր թաքուն մրցավազքը »,- ասաց Ա. Հովհաննիսյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ սակայն, եթե Թուրքմենիայի դեպքում ամեն ինչ ավելի քան պարզունակ է` պայքար գոյատևման նյութական միջոցների համար, ապա
Իրանի դեպքում հարցն ավելի խորքային է:

«Իրանի հետ Ադրբեջանի հակասություններն ավելի հին արմատներ ունեն: Այդ հակասությունները ընկած են հենց այդ արհեստական պետության ստեղծման մեջ: Այստեղ մի փոքր պիտի անդրադառնանք Ադրբեջան կեղծ պետության հիմքերին:
Պանթուրքիստական Ադրբեջան նախագծի կայացմանն օբյեկտիվորեն նպաստեց նաև մի հին կեղծարարություն: Ցարական Ռուսաստանում` Իրանից նոր տարածքներ պոկելու հեռահար նպատակներով, գիտական շրջանառության մեջ էր դրվել Ադրբեջան և Իրանական Ադրբեջան տեղանունները: Իրանի նկատմամբ տարածքային հավակնությունները ցարական Ռուսաստանից ժառանգած ԽՍՀՄ-ում շրջանառության մեջ դրվեց «ազերի» արհեստական էթնոնիմը. հանգամանք, որն անուղղակիորեն ձեռնտու էր նաև Թուրքիային: Այսօր գիտական շրջանակներում այդ մասին լայնորեն գրվում է, որ անունը կապված է Ատրպատականի հետ, որը ոչ մի կապ չի կարող ունենալ ներկայիս պետության և առավել ևս այնտեղ ապրող խառը թուրք-թաթարական կամ իրանական ցեղերի հետ: Զարմանալի մի բան էլ կա այս կեղծարարությունների մեջ: Սովորաբար տվյալ տարածքի բնիկների անունով է կոչվում տարածքը կամ պետությունը, սակայն իրենց դեպքում հնարած էթնոսը ստանում է անուն իր տեղանունից: Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո, Թուրքական ազդեցությունն ադրբեջանցիների վրա, իհարկե, նվազեց, այդուհանդերձ Ադրբեջանի թուրքերի մոտ թուրքական ընդհանրականության զգացողության պահպանման համար լեզվամտածողության և սովորութային ընդհանրություններն արդեն քիչ չէին»,- ասաց նա:

«Արդեն երկար ժամանակ է, որ արևմուտքը ստեղծում է հակաիրանական դաշինք, որտեղ Ադրբեջանին «պատվավոր» տեղ են հատկացնում: Սակայն Բաքուն շատ լավ հասկանալով, որ խաղը կարող է շատ վտանգավոր լինել, այնուամենայնիվ, միանգամից համաձայնություն չի տալիս, կամ ինչպես ասում են գինը թանկացնում է:

Ադրբեջանի վերջնական պատասխանի ձգձգմամբ կարելի է բացատրել վերջերս Եվրատեսիլի ներքո Ադրբեջանի հասցեին հնչեցված բավականին կոշտ քննադատությունները արևմուտքի կողմից, ինչպես նաև Մոսկվայից չուշացած ռազմավարական համագործակցությունը խորացնելու առաջարկը: Դրանք բոլորն էլ, իհարկե, գործոններ են, սակայն մարտավարական գործոններ, իսկ գլխավորն այն է, որ Ադրբեջանը փաստորեն այս կամ այն կերպ մասնակցում է հակաիրանական գործընթացներին»,- հավելեց բանախոսը:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Հասմիկ Պապյանի «Նվիրումը»՝ Գյումրիին
Գյումրիի «Յոթ վերք» եկեղեցում հոկտեմբերի 28-ին կայանալու է ՀՀ ժողովրդական արտիստ Հասմիկ Պապյանի համերգը: Հչելու է միայն Կոմիտաս:
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Ջազմեն Գարի Քյոսայանը հանդես կգա յուրօրինակ համերգով
Համերգի հատուկ հյուրերն են ամերիկացի տաղանդավոր ջազմեններ, «Գարի Քյոսայան ջազ քառյակի» անդամները:
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
ՏԻՄ ընտրությունները կդիտարկի 1 017 տեղական դիտորդ
Նոյեմբերի 5-ին հանրապետության 69 համայնքներում կայանալիք տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ժամանակ դիտորդական առաքելություն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Հոկտեմբերի 22-ին Վենետիկում և Լոմբարդիայում հանրաքվե տեղի կունենա
Իտալիայի երկու քաղաքներ՝ Վենետիկը և Լոմբարդիան պատրաստվում են հոկտեմբերի 22-ին Հռոմից ավելի մեծ ինքնավարություն ձեռք բերելու վերաբերյալ հանրաքվե...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
ՃՈ-ն իրազեկում է վարորդական իրավունքի վկայական ստանալու կարգը
Ճանապարհային ոստիկանությունն իրազեկում է վարորդական իրավունքի վկայական ստանալու կարգը: «Եթե լրացել է Ձեր 18 տարին և զրկված չեք մեքենա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Թրամփը պատմել է, որ սոցցանցերն օգնել են իրեն հաղթել ընտրություններում
Ամերիկայի նախագահ Դոնալդ Թրամփը կասկածում է, որ կարող էր հաղթել ընտրություններում առանց սոցիալական ցանցերի օգնության։ Life.ru-ի փոխանցմամբ՝ այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Առաջիկա օրերին արևոտ եղանակ է սպասվում
Հանրապետության տարածքում՝ հոկտեմբերի 22-26-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: ԱԻՆ պաշտոնական կայքից տեղեկանում ենք, որ քամին՝ հարավ-արևմտյան՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Գանձասարում ի հիշատակ Լևոն Հայրապետյանի հոգեհանգստյան կարգ է կատարվել
«Մեծ բարերարն օրինակ դարձավ շատերի համար, և շատերի համար էլ ճանապարհ բացեց դեպի հայրենիք»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Թբիլիսիում ծեծել են թեկնածուներից մեկի կողմնակիցներին
«Նոր Վրաստան» դաշինքից Թբիլիսիի քաղաքապետի թեկնածու առաջադրված Գեորգի Վաշաձեն հայտարարել է, որ մայրաքաղաքի այգիներից մեկում իր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Եվգենյա Մեդվեդևան դարձել է Գրան-պրիի հաղթող
Գեղասահքի Գրան-պրիի մոսկովյան փուլի կարճ ծրագրում հաղթանակ է տարել աշխարհի կրկնակի չեմպիոնուհի, օլիմպիական չեմպիոնուհի Եվգենյա Մեդվեդևան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Երկուշաբթի հոսանքազրկվողներն են
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ  հոկտեմբերի 23-ին պլանային և վերանորոգման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
ՄԱԿ. Քաղաքապետերը կարող են սովի կրճատման գործում ակտիվ դեր ունենալ
«Քաղաքապետերը կարող են և  պետք է ավելի ակտիվ դեր ունենան սովի նվազեցման և սննդամթերքի կորուստների կանխման, ինչպես նաև քաղաքացիների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
«Բարսելոնան» Մեսիին ցմահ պայմանագիր է առաջարկում
Իսպանական «Բարսելոնա» ֆուտբոլային ակումբը արգենտինացի հարձակվող Լեոնել Մեսիին ցմահ պայմանագիր է առաջարկել։ «ՏԱՍՍ»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Վրաստանում ընդդիմությունը չի բացառում, որ կարող է փողոց դուրս գալ
«Պատրաստ եղեք, որ իրադարձությունները կարող են զարգանալ ցանկացած սցենարով»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Նշվել է ՀՀ զինված ուժերի հրթիռային զորքերի և հրետանու կազմավորման 25-րդ տարեդարձը
Այսօր հրետանային ուսումնական ստորաբաժանումներից մեկում հանդիսավորությամբ նշվել է ՀՀ զինված ուժերի հրթիռային զորքերի և հրետանու վարչության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Հայ-տաջիկական հարաբերությունները հասել են համագործակցության բարձր մակարդակի. Ս. Ասլով
Այսօր Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ու Տաջիկստանի արտաքին գործերի նախարար Սիրոջիդին Ասլովը շնորհավորական ուղերձներ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Մյունխենում անցորդների վրա հարձակված տղամարդը ձերբակալվել է
Այսօր առավոտյան Մյունխենի Ռոզենհայմեր Պլաց թաղամասում անցորդների վրա դանակով հարձակում գործած տղամարդը ձերբակալվել է: Գերմանական Bild թերթին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Թուրք վարորդները խնդրում են իրենց համար չեղարկել վիզային ռեժիմը
Թուրքիայի ղեկավարությունն առաջարկել է շուկայական ապրանքներ տեխափոխող բեռնատարների վարորդների համար վիզաները չեղյալ համարել: ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Ծանրորդ Սամվել Գասպարյանը՝ երիտասարդների Եվրոպայի փոխչեմպիոն
Ալբանիայի Դուրես քաղաքում ընթանում է ծանրամարտի Մ 20 և Մ 23 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունը։ ՀԱՕԿ-ի հաղորդմամբ Հայաստանի հավաքականը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Ավետարանիչների հիշատակի տոնն է
Այսօր Հայ առաքելական եկեղեցին նշում է Սբ. Մատթեոս, Մարկոս, Ղուկաս և Հովհաննես ավետարանիչների հիշատակի տոնը: Արարատյան Հայրապետական թեմի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Լոզանում բացվել է Եվրոպայի ամենախոշոր քաղցրահամ ջրով ակվարիումը
Լոզանում բացվել է Եվրոպայի ամենախոշոր քաղցրահամ ջրով ակվարիումը՝ «Ակվատիսը»: Այս մասին գրում է ՌԻԱ Նովոստին: 3500 քմ մակերեսով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Մադրիդը դադարեցրել է Կատալոնիայի ինքնավար մարզի ղեկավարության լիազորությունները
Իսպանիայի վարչապետ Մարիանո Ռահոյը հայտարարել է Սահմանադրության 155 հոդվածին դիմելու որոշման մասին: Սահմանդրական այդ նորմը թույլ է տալիս ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
ՀՀ կառավարությունը դեռ փորձում է լուծել աղբավայրերի հարցը
Աղբավայրերի խնդիրը լուծելու նպատակով կառավարությունն այսօր փորձում է աղբավերամշակման գործարան կառուցել Երևանի մերձակայքում, որտեղ կարող է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:24
Եգիպտոսում ոստիկանների վրա հարձակված ահաբեկիչները պատանդներ են պահում
Նախօրեին հարձակման հետևանքով զոհվել է Եգիպտոսի ոստիկանության 58 աշխատակից՝ 23 սպա, 35 շարքային:
Աղբյուր` Panorama.am
16:12
Կրուիզային հայտնի ընկերությունը դադարեցնում է դեպի Թուրքիա ուղևորությունները
Աշխարհի ամենախոշոր կրուիզային ընկերություններից «Royal Caribbean International»-ը հայտարարել է, որ թուրքական ուղղությունները հանել է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Նախագահը հրավիրել է խորհրդակցություն 2018թ. կայանալիք խոշոր միջոցառումների վերաբերյալ
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հրավիրել է խորհրդակցություն՝ 2018 թվականին Հայաստանում կայանալիք երեք խոշոր միջոցառումների՝ Ֆրանկոֆոնիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Բիլ Գեյթսը ամերիկյան դպրոցներում 1.7 մլրդ դոլարի ներդրում կանի
Ամերիկյան Microsoft տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիր Բիլ Գեյթսը հայտարարել է, որ մտադիր է ամերիկյան դպրոցներում 1.7 մլրդ դոլարի ներդրում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Դավիթ Բաբայան. «Դա հեշտ չէ, երբ ունենք ահաբեկչական մտածելակերպ ունեցող հակառակորդ»
Բուն կարգավորումը մոտ ապագայում տեսանելի չէ, բայց ամենառեալ և գուցե ավելի կարևոր գործընթաց է տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության պահպանումը։
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Մոսկվայում առաջին ձյունն է տեղացել
Հաջորդ շաբաթվա սկզբին նույնպես սպասվում է ձյուն:
Աղբյուր` Panorama.am
15:22
Զինծառայողի մահվան գործով ձերբակալված կա
Սպանության կասկածանքով ձերբակալվել է նույն զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, կրտսեր սերժանտը։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շիրինյանը՝ Արցախի ԱԳՆ-ին. Տեր եղեք ձեր ճակատագրին
14:16 21/10/2017

Շիրինյանը՝ Արցախի ԱԳՆ-ին. Տեր եղեք ձեր ճակատագրին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}