Քաղաքական 17:59 13/09/2012

Իրանական հեռուստաալիք. «Պանթյուրքիստ մարդասպան Ալիևը նույնիսկ ազարի չէ, նա ազարիական մշակույթի թշնամին է»

Իրանական «TV Iran Aryaee» հեռուստաալիքն օրերս «Թալիշները Բաքվի շովինիստական ռեժիմի տիրապետության ներքո» հաղորդման շրջանակներում անդրադարձել է ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետությունում ապրող թալիշների խնդիրներին:

Ինչպես նշում է հաղորդման վարող Խոսրոու Ֆրավահարը՝ «թալիշները միայն Իրանում չեն բնակվում: Թալիշների մեծ մասն ապրում է Նիզամի Գյանջևիի երկրում՝ Արաքսի այն կողմում է, որն այժմ Իրանին չի պատկանում: Այդ տարածքում այժմ իշխում է Ալիևների մարդասպան, դավաճան, պանթյուրքիստ, շովինիստական կլանը: Իլհամ Ալիևի դիկտատորական և պանթյուրքական ռեժիմը ԱՄՆ-ում գործող «Գյունազ.թիվի» հեռուստաընկերությանը գումարներ է հատկացնում, որպեսզի վերջինս աղավաղի Իրանի պատմությունը»:

Հաղորդավարի խոսքով՝ գեներալ Հեմմաթ Զադեն, ով 1990-93թթ. պայքարել է թալիշների ազատության համար, իր հիշողություններից մեկում նշել է, որ դիկտատոր Ալիևները ոչ մի ուշադրություն չեն դարձրել ազգային փոքրամասնություններին: Նրանց ուշադրությունը միայն սևեռված է պանթյուրքական-շովինիստական խմբավորումների և նավթային ընկերությունների վրա:

«Մենք՝ իրանցիներս, շատ քիչ ենք տեղեկացված Կովկասի մասին, շատ քիչ տեղեկություն ունենք պատմական փաստերի վերաբերյալ, թե Իրանը Ֆաթհ Ալի շահի օրոք ինչպիսի հսկայական տարածքային կորուստներ է ունեցել: Չեչենները, ինչպես նաև Արանում (ներկայիս Ադրբեջանում՝ Բաքու մայրաքաղաքով) ապրող ավարներն ու թալիշներն իրանցիներ են: Եթե ուսումնասիրեք հունակա-հռոմեական պատմական փաստաթղթերը, ապա Կյուրոս Մեծին նվիրված հատվածում խոսվում է նաև թալիշ զինվորականների մասին: Պատմական փաստաթղթերում նշվում է, որ Իրանի շահի կարգադրությամբ թալիշները երգել են բանակի հիմնը, որը ոգևորություն է առաջացրել մյուս զինվորների մոտ և նպաստել հաղթանակներին»,-նշել է հաղորդմանը մասնակից դոկտոր Զարդոշթ Սոթուդեն:

Մեկնաբանելով լրագրողի այն դիտարկումը, որ Ադրբեջանի Հանրապետությունում Իլհամ Ալիևը սպանում, ցեղասպանության է ենթարկում թալիշներին, արգելում է թալիշներին խոսել իրենց մայրենի լեզվով, պատճառն իր շովինիստական քաղաքականությունն է, այսինքն պատճառն այն է, որ նրանք իրանցինե ՞ ր են, դոկտոր Սոթուդեն պատասխանում է, որ պատմական փաստաթղթերի համաձայն՝ Շապուր 2-րդ Մեծի հրովարտակներում Իրանը 25 նահանգ է ունեցել: 12-րդ նահանգը կոչվել է Արան, որը ներկայիս Ադրբեջանն է, որի անունը կեղծ է և ստեղծվել է քաղաքական նկատառումներից ելնելով: Թալիշների մի հատվածը պատմականորեն ապրում է Իրանի հարավում գտնվող Սիսթան նահանգում: Այսինքն՝ Սիսթանի բնակչության լեզուն շատ նման է Իրանի հյուսիսում գտնվող Մազանդարան նահանգի բնակչության լեզվին:

«Պանթյուրքիստ մարդասպան Ալիևը նույնիսկ ազարի չէ, նա ազարիական մշակույթի թշնամին է»,-հայտարարում է հաղորդավարը: Դոկտոր Սոթուդեն, համաձայնվելով հաղորդավարի մեկնաբանության հետ, նշում է, որ Իրանի Պահլավունիների դինաստիայի օրոք թալիշների նախահայրերի մի մասը հաստատվում է Իրանի հարավում՝ Սիսթան նահանգում, իսկ մի մասը՝ Իրանի հյուսիսային Մազանդարան նահանգում և Արաքսի մյուս կողմում գտնվող Արանում, որը ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետությունն է:

«Հարավում և հյուսիսում բնակվող թալիշների լեզուն նույնն է: Մինչ այն պահը, որ Կովկասը գտնվում էր Իրանի տիրապետության տակ, այնտեղ ապրող հայերի, վրացիների, թալիշների և բադքուբեցիներիի (Բաքվում ապրող բնակչություն) միջև խնդիրներ չեն եղել: Պատմության մեջ ոչ մի վկայություն չկա, որը կապացուցի, թե Կովկասը թյուրքախոս բնակչություն է ունեցել: Թյուրքախոս բնակչությունը հետագայում է հաստատվել այդ տարածքում: Դա սուտ է. Թյուրքախոսները երբեք չեն ապրել Կովկասում: Իրանի տիրապետության օրոք (Նադեր շահ) Կովկասի բնակչությունը՝ հայերը և վրացիները, ապրել են հանգիստ մթնոլորտում:
Իսկ հետագայում, պատմության հետագա փուլերում մենք ականատես եղանք, թե ինչպես Անկարայում ստեղծված նախագծի համաձայն՝ Ալիևը սկսեց բռնաճնշումների ենթարկել թալիշներին, քանի որ նրանք իրանցիներ էին: Ես իմ ձեռքի տակ 1911, 1920, 1940թթ-ի մարդահամարի տվյալներ ունեմ, որտեղ թալիշների թվաքանակը տարեց տարի քիչ է ներկայացվում: Ալիևները 1991թ. –ից սկսած այդ քաղաքականությունն են իրականացնում: Այժմ Ադրբեջանում թալիշերենով խոսելը հավասարազոր է մահվան: Ադրբեջանում ամենաքիչը 2 միլիոն թալիշ է բնակվում: Լենքորան և Ասթարա քաղաքները՝ դրանք թալիշաբնակ շրջաններ են: Ադրբեջանում թալիշները զրկված են իրենց լեզվով խոսելու հնարավորությունից: Այն մարդիկ, ովքեր համարձակություն են ունենում խոսել էթնիկական խնդիրներից, մեղադրվում են Իրանի համար լրտեսություն կատարելու մեջ և սպանվում»,-նշում է հաղորդման հյուրը՝ Զարթոշթ Սոթուդեն:

Իր հերթին հաղորդման մյուս հյուրը՝ Բաքվի բանտում տանջանքներից մահացած «Թալիշի Սադո» (Թալիշի ձայն) թերթի գլխավոր խմբագիր Նովրուզալի Մամեդովի կինը՝ Մարիամ Մամեդովան, հայտնում է, որ իր ամուսինը զբաղվում էր գիտությամբ՝ մասնավորապես թալիշների մշակույթով, թալիշերեն լեզվի ուսումնասիրությամբ, տիրապետում էր 7 օտար լեզվի: 1993թ. հիմնադրել է «Թալիշի ձայն» պարբերականը, որը մինչ օրս գործում է և երբեք քաղաքական ուղղվածություն չի ունեցել:
«2003թ-ին Նովրուզալի Մամեդովին գիտական կոնֆերանսի մասնակցելու նպատակով հրավիրում են Իրան: Այդ փաստը հավանաբար դուր չեկավ Բաքվի իշխանություններին: 2007թ. փետրվարին Ադրբեջանի իշխանությունները Մամեդովին կանչում են ազգային անվտանգության նախարարություն, որտեղ նա ձերբակալվում, ծեծի է ենթարկվում, իսկ այնուհետև մեղադրվում է Իրանի հատուկ ծառայությունների հետ համագործակցելու մեջ: Ձերբակալությունից երկու շաբաթ անց Ադրբեջանի ազգային անվտանգության նախարարության աշխատակիցները այցելեցին մեր տուն, հետախուզեցին բնակարանը:

Գիտեք, պրոֆեսորի տանը ի ՞ նչ պետք է լինի, համակարգիչ, գիտական գրականություն, որոնց մի մասը Իրանի մասին էր գրված: Այնհուհետև նրանք նշեցին, որ պրոֆեսոր Մամեդովը, համաձայն Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի, լրտես է համարվում:

Ամուսինս, բնականաբար, չընդունեց իրեն ներկայացված մեղադրանքը, ասում էր, որ ինքը գիտնական է: Ամուսնուս ձերբակալման ժամանակ որդիս Գերմանիայում էր, երբ վերադարձավ Բաքու, նրան ևս դաժան ծեծի ենթարկեցին: Երբ նա եկավ տուն, նրա ականջներից արյուն էր հոսում: Որոշ ժամանակ անց նա մահացավ: Ես բժիշկներից պահանջեցի, որպեսզի ինձ տրամադրեն որդուս մահվան պատճառները: Այդ դեպքից հետո Ադրբեջանի հատուկ ծառայությունները փոքր որդուս տանում էին անտառ, կամ այլ վայրեր և պարբերաբար ենթարկում դաժան ծեծի:

Երբ որ ամուսինս շուրջ 2 տարի ձերբակալված էր, ինձ թույլ չէին տալիս, որպեսզի նրան տեսակցեմ, ամուսինս չգիտեր, որ իր մեծ որդին սպանվել է, իսկ փոքրը ձերբակալված էր: Ամուսնուս շուրջ 8 ամիս անընդդմեջ հարցաքննում էին, սակայն նա չէր ընդունում իրեն ներկայացված մեղադրանքը: Ի վերջո Ադրբեջանի հատուկ ծառայությունները գտնում են մի թալիշի, նրան գումար են տալիս և վերջինս կեղծ ցուցմունք է տալիս ամուսնուս դեմ, թե իբր Նովրուզալի Մամեդովը լրտես է:

Իմ փաստաբանները դիմել են միջազգային կառույցներին, սակայն որևէ օգուտ չեն ստացել: Ամուսնուս մահից հետո Բաքվից փախանք, գնացինք Մոսկվա, որտեղ մեզ նույնպես սպառնացին, որ կսպանեն: Այնուհետև մենք Մոսկվայից տեղափոխվեցինք Հոլանդիա»-պատմում է Ն.Մամեդովի այրին:

Հաղորդաշարի վերջում հաղորդավարը կրկին հիշեցնում է, որ թալիշ ազգային գործիչ Նովրուզալի Մամեդովը սպանվել է հանցագործ, մարդասպան Ալիևների կողմից և այդ առնչությամբ իրանցիները ոչ մի ձայն չեն հանել և թալիշներին թողել են միայնակ:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:42
Նարեկ Սամսոնյանի ու Վազգեն Սաղաթելյանի վրա կարված գործն արդեն դատարան է ուղարկվել․ Տիգրան Աբրահամյան
«Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ ««Արմավիր» ՔԿՀ-ում հանդիպեցի իշխանության`...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Մաղթում ենք ուժ՝ պատասխան պատրաստելու համար․ Զախարովան՝ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունների մասին
ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան մայիսի 3-ին կայացած ճեպազրույցում մեկնաբանել է Հայաստանի խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
ԲԴԽ դատավոր անդամ ընտրվեց Արմեն Դանիելյանը
2024 թվականի մայիսի 3-ին հրավիրված Դատավորների ընդհանուր ժողովն ավարտվեց:Այս մասին հայտնում են Դատական իշխանությունից։ «Օրակարգում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Կիրանցի մոտ տեղի է ունենալու պայթյուն. ՊՆ
Այսօր՝ ժամը 18:20-ին, Տավուշի մարզի Կիրանց բնակավայրից 2500 մ հյուսիս տեղի է ունենալու պայթեցման աշխատանք՝ 1 (մեկ) պայթյուն: Այս մասին հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Պաղեստինի ժողովրդի համար կարևոր է Իսրայելի դեմ հարուցված գործին Թուրքիայի ներգրավվելու որոշումը
Պաղեստինյան «ՀԱՄԱՍ» խմբավորումը հաղորդագրություն է տարածել, որտեղ նշվում է, որ Պաղեստինի ժողովրդի համար չափազանց կարևոր է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Ես Աննա Հակոբյանի հետ չեմ հանդիպում. Գլխավոր դատախազ
«Եթե խոսքը վերաբերում է լրտեսության հանցակազմերին, մենք ունենք վարույթեր, դատարան ուղարկված գործեր, ունենք պետական դավաճանության գործեր։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Աճառյան փողոցում հյուրանոցի մոտ 35-ամյա տղամարդու առերևույթ սպանության դեպքով քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 անձի նկատմամբ
Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննություն է իրականացվում՝ պարզելու Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Լուլուն և Արփի Դավոյանը ԱԺ-ում նստած տակնուվրա են անում օնլայն խանութները. 168.am
ԱԺ նիստի ընթացքում 168.am-ի տեսախցիկը ֆիքսել է, թե ինչպես են ՔՊ-ական կին պատգամավորները հեռախոսի միջոցով ուսումնասիրում օնլայն խանութներում առկա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Սիմպատիաներով կամ անտիսիմպատիաներով պայմանավորված թքելը հանցակազմ չի պարունակում. Գլխավոր դատախազ
«Նման արարքները քրեականացված չեն, քրեականացված է հոգեբանական  բռնությունը, ատելության խոսքը, բռնության արդարացումը և բռնությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Եթե Սուքոյանի դեպքում կալանավորվում է, ապա Հակոբ Արշակյանի դեպքում ինչո՞ւ չի կալանավորվում.Աննա Գրիգորյանը՝ դատախազին
«Եթե Արթուրի նկատմամբ խափանման միջոցը կալանքն է ընտրվել, ապա բազմաթիվ այլ դեպքերում մենք կալանք այդպես էլ չտեսանք»,-խորհրդարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Լուսանկարների տարածումը և կոչերը, թե՝ «կարող եք միանալ ՄԻՊ-ի փնտրտուքին», կարող է պարունակել հանցակազմի առերևույթ հատկանիշներ. Մանասյան
«Քրեական օրենսգրքում նախատեսված է հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող հանցագործության մի տեսակ, որը կոչվում է հետևյալ կերպ՝ Մարդու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
Բեռլինի պաշտպանական նշանակության գործարանում բռնկված հրդեհից վտանգավոր ծուխ է բարձրանում
Բեռլինում գտնվո Diehl պաշտպանական-արդյունաբերական ընկերության մետալուրգիական գործարանում հրդեհ է բռնկվել, որի հետևանքով թունավոր ծուխ է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Այստեղ դասախոսության ժամ չեմ սկսելու. Դատախազը՝ ՀՀ-ում քաղբանտարկյալների առկայության հարցին ի պատասխան
Ազգային ժողովում «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Մհեր Սահակյանը դիմեց գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանին, թե կարո՞ղ է այս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Հայաստանում ովքե՞ր և ինչպե՞ս են ցանկանում լռեցել բնապահպաններին, լրագրողներին
«2018-ից ի վեր, կարող եմ ասել, որ Հայաստանում ավելացել են դեպքերը, երբ բնապահպանական ռիկսերի մասին բարձրաձայնող մարդկանց նկատմամբ դատական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:06
Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից երկրի տնտեսությունը ներսից պայթեցնելու պարտադրած քայլ է. Նաիրի Սարգսյան
Կառավարությունը վերջին նիստում տնտեսական գործունեության գրեթե բոլոր ոլորտներում շրջանառության հարկը կրկնակի բարձրացնելու մասին որոշում ընդունեց։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:04
Նիկոլ Փաշինյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու մասին հաղորդումը դատախազությունն ուղարկել է ԱԱԾ
Նիկոլ Փաշինյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու՝ փաստաբան Արա Զոհրաբյանի հաղորդումը ՀՀ գլխավոր դատախազությունն ԱԱԾ է ուղարկել։ Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
15:33
Պատերազմում մեր պարտության պատճառներից է այն, որ այդ օրերին բարձրաստիճան պաշտոնյաների կանայք առևտուր էին կատարում որոշակի քաղաքներում․ գլխավոր դատախազ
«Հայաստանի դեմ ագրեսիայի մասով, 44-օրյա պատերազմի հետ կապված, երկու վարույթ ունենք, ՔԿ-ն ևս մեկ վարույթ է նախաձեռնել բռնի տեղահաման հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:27
Կոնվերս Բանկը մեկնարկել է ՓՄՁ վերաֆինանսավորման արշավ
Կոնվերս Բանկը հայտարարում է բիզնես վարկերի վերաֆինանսավորման արշավ փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար: Այլ բանկերից ու ֆինանսական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
«Եթե մնա Նիկոլը...»
Ակցիա՝ տարբեր շրջաններում
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Իրանի իշխանություններն աջակցել են ԲՈւՀ-երի՝ ԱՄՆ-ից հեռացված ուսանողներին ընդունելու որոշմանը
Իրանի փոխնախագահ Սեյեդ Մոհամմադ Հոսեյնին պաշտպանել է ամերիկյան և եվրոպական համալսարաններից պաղեստինամետ գործողությունների պատճառով հեռացված...
Աղբյուր` Panorama.am
14:27
Գառնիկ Դանիելյան. Պարեկներին հատուկ հանձնարարությամբ ուղարկել էին ինձ մոտ
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը, որ օրեր շարունակ Կիրանցում պայքարում է Ադրբեջանին միակողմանի զիջումների...
Աղբյուր` Panorama.am
14:24
Արդյո՞ք Կիրանցում դպրոցի մոտ ծառեր տնկելը կարող է լուծում լինել. ՄԻՊ-ի արձագանքը
«Որպեսզի կարողանամ գնահատել կոնկրետ այդ իրավիճակում կա իրավունքի ոչ իրավաչափ սահմանափակում, թե չկա, պետք է ունենամ հիմնավորում, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
Երբ կարելի է խոսել քաշի մասին. Էթիկետի մասնագետի պարզաբանումը
Էթիկետի և պրոտոկոլի մասնագետ Հասմիկ Խաչատրյանը ներկայացնում է, թե որ շրջապատում կարելի է խոսել քաշի մասին։ «Քաշի մասին մտածելը շատերի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:49
RSF. Հայաստանի իշխանությունների հռետորաբանության հետևանքով լրագրողների նկատմամբ անհանդուրժողականության մթնոլորտ է
«Լրագրողներ առանց սահմանների» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը` RSF Մամուլի ազատության միջազգային օրվա առթիվ հրապարակել է...
Աղբյուր` Panorama.am
13:41
Հետագայում դուք ձեր արմունկներն եք կրծելու.Սեյրան Օհանյանը՝ ՔՊ-ականներին
«ՔՊ-ականների խոսույթում մենք լսում ենք արտահայտություններ, որոնք չեն համապատախանում իրողությանը։ Խոսում են նրա մասին, որ սուտ են այն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:24
Մեր տան դռան, դարպասի բանալիներն այս պահին հանձնվում է Ադրբեջանին. Գառնիկ Դանիելյան
«Ադրբեջանը հատվածական սահմանազատում, սահմանագծում է  անում ու որն իրեն հարմար է, ասում է՝ այս հատվածում դու պետք է սա անես»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
13:22
Մի հատ հանգստացեք և ձեր ձայնը մի բարձրացրեք, դուք նախազգուշացվում եք. Հակոբ Արշակյանը՝ Արթուր Խաչատրյանին
«Ձայնի իրավունքից զրել չկա՞, պարոն Արշակյան»,- ԱԺ-ում «Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Սեյրան Օհանյանի ելույթի ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Աշխարհում առաջին անգամ նեոպոպուլիզմը կիրառվում է Հայաստանում. Քաղաքագետ
«Մինչև այսօր իշխանությունը հստակ, ժամանակացույցով մի բան է արել՝  հողեր հանձնել ու ժողովրդին ահաբեկել, ստել, այլ գործառույթ ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Սուրենյանց. Թուլացրեցինք Բագրատ Սրբազանի թիկունքը՝ նրան դարձնելով անհայրենիք շակալների թիրախ
Մեկ մարդու հույսին կամ քաղաքական անկյալության դրսևորում
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բագրատ Սրբազանին կրկին չթողեցին գնալ Կիրանց
12:47 03/05/2024

Բագրատ Սրբազանին կրկին չթողեցին գնալ Կիրանց

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}