Հասարակություն 16:27 28/02/2013

Ծաղիկներ Ծիծեռնակաբերդում. «Սումգայիթում սովորական ցեղասպանություն էր»

 Սումգայիթյան ողբերգության 25-ամյա տարելիցի կապակցությամբ այսօր առավոտվանից չի դադարում մարդկանց հոսքը Ծիծեռնակաբերդ` Սումգայիթի զոհերի հուշարձանի մոտ: Առավոտյան այստեղ դրվել են ծաղկեպսակներ ՀՀ նախագահի, Ազգային ժողովի, կառավարության, պետական այլ մարմինների անունից, իսկ կեսօրին հուշարձան այցելեցին Սումգայիթյան կոտորածը վերապրածները և զոհերի բարեկամները, հասարակական տարբեր կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, ԵՊՀ ուսանողներ, ավագ դպրոցների աշակերտներ: Ի հիշատակ նահատակների` դուդուկի կատարմամբ հնչեց «Դլե յամանը», իսկ աշակերտները Տերունական աղոթք կարդացին:

Ինչպես հուշարձանի մոտ իր ելույթում նշեց Հայաստանի առաջին օմբուդսմեն Լարիսա Ալավեևդյանը, այն, ինչ կատարվեց 1988 թվականին Սումգայիթում, կրկին անգամ փաստում է, որ ադրբեջանական էլիտան որդեգրել էր նույն ցեղասպանաստեղծ քաղաքականությունը, ինչը և թուրքականը:

«Ուզում եմ, որ մենք այսօր հիշենք բոլոր նրանց, ովքեր իրենց տներում նստած` հանգիստ իրենց կյանքն էին վարում, որոնք Սումգայիթ քաղաքի հիմնադիրներն էին, երբ եկավ այդ սև օրը, երբ վայրագությունն ու վայրենությունը դուրս եկավ այն մարդկանցից, որոնց մարդ չես կարող անվանել, և եղավ այն, ինչ տեղի ունեցավ ոչ միայն  Սումգայիթում, այլ` Ադրբեջանի մյուս բոլոր քաղաքներում և բնակավայրերում, որտեղ գոնե մեկ հայ կար: Դա ցեղասպանություն է, և պատահական չէ, որ Սումգայիթի հայերի հիշողությունը` կարդացածը, տեսածը թե պատմածը, անմիջապես իրենց հուշեց` «Այո, սա սովորական ցեղասպանություն է»:

Սա թուրքերի և ադրբեջանցիների քաղաքական էլիտայի կողմից իրականացված սովորական ցեղասպանություն էր, որը ոչ միայն մնացել է անպատիժ, այլ  շարունակվում է: Ցավոք, այսօր, երբ մենք այստեղ կանգնած խոսում ենք, այդ ոսոխը ոչ միայն Ադրբեջանում կամ Բաքվում, այլ` աշխարհով մեկ դրսևորում է իրեն այնպես, ինչպես դրսևորվել է Սումգայիթում», - ասաց Լարիսա Ալավերդյանը` շեշտելով, որ անմեղ զոհերի հիշատակը երբեք չի մոռացվում:

Նրա խոսքով` ի վերջո տիեզերական արդարությունը հաղթելու է, և նրանք պատժվելու են, արդեն իսկ պատժված են, քանի որ կորցրել են մարդկային կերպարը: «Դրանից մեծ պատիժ, կարծում եմ, Աստված դեռ չի ստեղծել», - նշեց նա:

Նախկին օմբուդսմենը հույս հայտնեց, որ ոչ միայն ծաղիկներով կամ ծաղկեպսակներով, այլ ակտիվությամբ կհարգվի նահատակների հիշատակը, և պետականորեն քայլեր կձեռնարկվեն վերապրածներին փոխհատուցման ուղղությամբ, միջազգայնորեն կիրականացվի պատժելիության սկզբունքը:  

Իր հերթին Սումգայիթում զոհվածների հարազատների վստահված անձ, «Сумгаит… Геноцид… Гласность?» գրքի համահեղինակ Հրայր Ուլուբաբյանը ելույթում ցավով նշեց, որ մինչ օրս Հայաստանը չի դիմել միջազգային դատական ատյաններ և չի պահանջել պատժել մեղավորներին և փոխհատուցում: Նա հիշեցրեց, որ 1948 թվականի` ցեղասպանության մասին ՄԱԿ-ի կոնվենցիայով յուրաքանչյուր ազգ կարող է դիմել նման կառույցների:

«Բայց մինչ այդ, հարկավոր է, որ Սումգայիթի, Բաքվի և Ադրեջանի մյուս բնակավայրերում տեղի ունեցածը Հայաստանի Ազգային ժողովի կողմից ճանաչվի որպես ցեղասպանություն, որից հետո` դիմում ներկայացվի միջազգային դատական ատյաններ», - ասաց բանախոսը:

Իր ելույթում Ադրբեջանահայերի ասամբլեայի  նախագահ Գրիգորի Այվազյանն էլ հավելեց, որ պետք է ոչ միայն պահանջել արդարությունմ և փոխհատուցում, այլ` հարկ է շարունակաբար ուշադրություն դարձնել ադրբեջանահայ փախստականների խնդիրներին:

«Ինչ եղել է Ադրբեջանում 1988-1990 թվականներին սովորական ցեղասպանություն է և պետք է օրենդրորեն ճանաչել և դատապարտել այն, որպեսզի այլևս նման բան չկրկնվի: Մենք այսօր ոգեշնչում ենք անմեղ զոհվածների հիշատակը, բայց դրան զուգահեռ պետք է նաև հիշենք, որ մեր կողքին ապրում են նաև վերապրողները, որոնք մինչ օրս ունեն մեր աջակցության և օգնության կարիքը:  Մենք պետք է ոչ միայն հիշենք, այլևս` հիշեցնենք, թե ով է իրական մարդասպանը, և ցեղասպան պետությունը, և դրա համար պետք է խստորեն պատժվի: Հայ անմեղ զոհերի արյունը չպետք է չորանա դահիճների ձեռքերին, մենք երբեք չենք մոռանա և չենք թողնի, որ հանցագործները մոռանան», - ասաց նա:

Ելույթ ունեցան նաև դեպքերի վերապրածները, որոնք պատմեցին այն դաժան օրերի սարսափների մասին:

 Նշենք, որ 1988 թ. փետրվարի 27-ին Բաքվից 20 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Սումգայիթ քաղաքում ադրբեջանական իշխանությունների կողմից հայ բնակչության բնաջնջում սկսվեց, որն ուղեկցվում էր հայերի ունեցվածքի թալանով և ոչնչացմամբ: ԽՍՀՄ ղեկավարության լռության պայմաններում երեք օրվա կոտորածների ընթացքում` պաշտոնական տվյալներով,սպանվել է 27 հայ, սակայն մի շարք փաստեր հաստատում են, որ զոհերի թիվը շատ ավելին է, ընդ որում սպանվածների մեծ մասը տանջամահ էր արվել, իսկ դիակներն այրել էին:

Փետրվարի 29-ին Սումգայիթ մտավ խորհրդային բանակը, որը, սակայն, գրեթե ոչինչ չարեց պաշտպանելու հայ բնակչությանը: Ադրբեջանցի հրեշն արել էր իր սև գործը…
Սումգայիթի հայության կոտորածն առաջին էթնիկ բռնություններ էր ԽՍՀՄ-ի նոր պատմության մեջ և մեծ դեր ունեցավ ինչպես ընդհանուր ԽՍՀՄ փլուզման մեջ, այդպես էլ Ղարաբաղյան պատերազմի բռնկման։

Սումգայիթի ցեղասպանության փաստի քողարկման և միջազգային հանրության ապատեղեկացման արդյունքում Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից շարունակվեց ուժեղ հակահայկական քարոզչությունը, ինչը հանգեցրեց 1990թ. հունվարի Բաքվի կոտորածների, որոնց զոհ գնացին հարյուրավոր խաղաղ հայ բնակիչներ: 1988-1990 թվականներին ադրբեջանական իշխանությունների կողմից իրականացվող հայերի զանգվածային ջարդերի արդյունքում վտարանդի դարձավ Ադրբեջանի ողջ հայկական համայնքը` առնվազն կես միլիոն մարդ:
Կոտորածները ոչ այլ ինչ էին, քան պատասխան Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության խաղաղ ցույցերի, որոնց պահանջն էր իրականացնել ինքնորոշման իրենց սահմանադրական իրավունքը:
1988թ. հուլիսի 7-ին Եվրոպական Խորհրդարանի կողմից ընդունվել է Սումգայիթի կոտորածը դատապարտող բանաձև:

Ֆիլմ` «Սովի և կրակի միջև. իշխանություն` կյանքերի գնով»

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:57
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի գործողությունները
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի հարձակումն Իսրայելի վրա և զսպվածության կոչ է անում։ Այդ մասին հայտնում է Agence France-Presse (AFP)՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Մոսկվան կոչ է անում Իրանին և Իսրայելին
Մոսկվան կոչ է անում զսպվածություն ցուցաբերել Մերձավոր Արևելքում հակամարտող կողմերին և մտահոգություն է հայտնում տարածաշրջանում հերթական վտանգավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:59
Թուրքիայի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել
Թուրքիայի Բուրսա քաղաքի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել երկրի հյուսիս-արևմուտքում, կա վիրավոր։ «ՌԻԱ նովոստի»,-ն գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
Իրանցիները շատ հստակ գիտակցում են, որ Մերձավոր Արևելքում հասկանում են միայն ուժի լեզուն. Վարդան Ոսկանյան
«Ամփոփելով անցած գիշերվա իրանական վրիժառության պատասխան գործողությունը, պետք է նշել, որ հարվածի բնույթը եղել է սահմանափակ՝ ոչ թե պատերազմ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Վրաերթի էենթարկվածը հիվանդանոցի ճանապարհին մահացել է
Ապրիլի 13-ին, մահվան ելքով վրաերթ է տեղի ունեցել Երևանում։ Ժամը 21:50-ի սահմաններում Երևանի բնակիչ 22-ամյա Նահապետ Հ.-ն Արշակունյաց պողոտայի և...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Իրանը հայտարարել է Իսրայելի դեմ գործողության ավարտի մասին
Իրանն ավարտել է Իսրայելի դեմ իր գործողությունը, սակայն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է հետագա գործողությունների։ Այս մասին հայտարարել է Իրանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին՝ խոստանալով, որ երկիրը և Իսրայելի ժողովուրդը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է. «Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել ու այսքան սիրուն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Մենք ապահով ենք, հայկական թաղամասում ամեն ինչ հանգիստ է. Երուսաղեմի թեմի հոգևորական
«Երուսաղեմ, Հայկական թաղամաս: Մենք ապահով ենք։ Զոհեր և վիրավորներ չունենք։ Ամեն ինչ հանգիստ է»,- գրել է Հայ Առաքելական եկեղեցու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Իսրայելի հայ համայնքը զոհեր ու վիրավորներ չունի.Արտյոմ Չերնամորյան
«Նաիրի» Պետախ–Տիկվայի իսրայելահայերի միության նախագահ, «Իսրայելահայեր» պարբերականի հիմնադիր Արտյոմ Չերնամորյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Սա մերձավորարևելյան դիմակայության նոր փուլ է. Արա Պողոսյան
Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը գրում է. «Իրանական հարյուրավոր հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր Իրաքի և Սիրիայի տարածքով գիշերն ուղղություն են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
Իրանը հայտարարել է, որ հարձակման բոլոր թիրախները հաջողությամբ խոցվել են
Իրանը հայտարարել է, որ Իսրայելում իր կողմից խոցված բոլոր թիրախները ռազմական թիրախներ են եղել։ «ՌԻԱ նովոսի»-ի հաղորդում է իրանական...
Աղբյուր` Panorama.am
08:17
Ոսկանյան. Իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար
«Այս պահի դրությամբ ակնհայտ է, որ իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար»,-գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
08:09
Իրանը 5 ժամ շարունակ Իսրայելի վրա արձակել է տասնյակ ԱԹՍ-ներ, բալիստիկ հրթիռներ
Իրանը հինգ ժամ շարունակ Իսրայելի վրա է արձակել մի քանի տասնյակ անօդաչու թռչող սաքեր, տարբեր տեսակի, այդ թվում 100 բալիստիկ հրթիռներ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
23:27
Արաբագետ. Իրանի պատասխանն Իսրայելին լինելու է
«Տարածաշրջանում իրավիճակը գերլարված է։ Ակնկալվում է Իրանի լեգիտիմ ռազմական պատասխանն Իսրայելին՝ ընդդեմ ապրիլի սկզբին Սիրիայում  ԻԻՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:05
Նարեկ Սամսոնյանի ու Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի համահեղինակներ և վարողներ Նարեկ Սամսոնյանի և Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի որոշումները վիճարկվել են Վերաքննիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:34
«Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ» մրցույթում Հայաստանը կներկայացնի Հայկ Հեքեքյանը
«Դեպի դասական Եվրատեսիլ» մրցույթում հաղթել է հոբոյահար  Հայկ Հեքեքյանը; Նա կներկայացնի Հայաստանը օգոստոսի 17-ին կայանալիք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:04
Ադրբեջանը Կապանի վարչական տարածքներից բռնազավթվել է 2700 հա հողատարածք․ Գևորգ Փարսյան
2022 թվականի սեպտեմբերյան մարտական գործողությունների և Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով Կապան համայնքի վարչական տարածքներից օկուպացվել է 2700 հա...
Աղբյուր` Panorama.am
21:53
Եթե առաջնորդվում ենք ԽՍՀՄ քարտեզներով, հայկական կողմը պետք է պնդի 1920-ականների քարտեզները. Շանթ Հարությունյան
aravot.am կայքը գրում է, որ «Շանթ դաշինք» ազգայնական կուսակցությունը որոշում է կայացրել մասնակցել Հայաստանի խորհրդարանական հաջորդ ընտրություններին։
Աղբյուր` Panorama.am
21:07
Փաստաբան. Ա.Աշոտյանը և Ն.Մալյանը այսօր հայրենավաճառների դեմ պայքարի երևի միակ իրական դրսևորումն են
Անազատության մեջ գտնվող ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանի, գրող, հրապարակող Նարեկ ՄԱլյանի փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը գրում է. «Դուք երկրի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Թուրքիայում նշել են ճոպանուղու վթարի հնարավոր պատճառը
Թուրքիայի արդարադատության նախարար Յըլմազ Թունչն այսօր հայտարարել է, որ իշխանությունները ձերբակալել են 13 մարդու՝ Թուրքիայում ճոպանուղու վթարի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Ուրալները զինվորների միջոցներով վերանորոգելու մասին լուրերի առնչությամբ ՊՆ-ն քննություն կանցկացնի
«Զինվորներն են իրենց գումարով հաճախ զինվորական մեքենաները նորոգում. վթարից տուժածի մայր» վերտառությամբ հրապարակման վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Վահե Տեր-Մինասյան. Ծառերի հատմանը նվիրված հաղորդումը չնկարահանվեց
«Ուզում եմ տեղեկացնել, որ Երևանի կանաչապատման, ծառերի հատմանն ու փոխարինմանը նվիրված հաղորդումը, որին պետք է մասնակցեին ինչպես անկախ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Իրավապաշտպան. Կարևորը զենք ու զրահով շրջագայող Փաշինյանն ու Պապիկյանն են, մնացածը զոհեր են
«Մեկ օրից ավել է հաղորդել են սարսափելի վթարի մասին․4 զոհ, 20-ից ավել վիրավորներ, որոնց մեջ կան ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվողներ։ Մինչ այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի հերթապահներն են Արսեն Բաբայանը և Ռուբեն Մելիքյանը
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի 91 թողարկմնա հերթապահներն են փաստաբաններ Արսեն Բաբայանը և Ռուբեն Մելիքյանը։ Փոդքասթը կմեկնարկի ապրիլի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Աշոտյան. Նիկոլի դեմ պայքարս սկսվել է հենց 2018-ի առաջին դժնդակ օրերից և չի դադարել
ՀՀԿ փոխնախագահ, քաղբանտարկյալ  Արմեն Աշոտյանը «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից հեռավար կարգով պատասխանել է քաղաքացիներից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Բերդի բնակիչ. Եթե մի մետր եկան Տավուշից, հասնելու են Երևան
«Ժողովուրդը Նիկոլ Փաշինյանից պետք  է պահանջի, ինչ խոստումներով եկել է իշխանության 2018-ին կամ հեռանա»,-լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Վահան Քերոբյանին թույլ չեն տալիս բուժծառայություն ստանալ. Տնային կալանքը երկարացվել է
Էկոնոմիկայի նախկին նախարար Վահան Քերոբյանի տնային կալանքը երկարացրել են։ Նրա փաստաբան Տիգրան Եգորյանը մանրամասնել է. «Այդ գործով բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Հայաստանում Ավստրալիայի դեսպանին
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեին Բ-ն Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Ավստրալիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ջոն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից
16:21 13/04/2024

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}