Ինչու՞ շրջանառության հարկի մասին օրենքը վերադարձավ ելման կետին

Օրենսդիր մարմինը վերջին ինն ամիսների ընթացքում արդեն երրորդ անգամ զբաղված է «Շրջանառության հարկի մասին» օրենքը փոփոխելու, հետաձգելու և կրկին վերախմբագրելու գործով: Հետևելով օրենքի ինտենսիվ փոփոխություններին` առաջանում են մի քանի պարզ հարցեր` ինչի՞ց սկսվեց փոփոխությունների շղթան և ի՞նչ նպատակ էր հետապնդում այն, ինչու՞ ձախողվեցին փոփոխությունները և ի՞նչ ենք ունենում վերջին փոփոխությունից հետո:

Ամեն ինչ սկսվեց նախորդ տարվա կեսերից, երբ նոր կառավարությունը հռչակեց «ստվերը կրճատելու մասին» իր նպատակները և որոշ քայլեր ձեռնարկեց` խոշոր բիզնեսին հարկային դաշտ բերելու համար: Իհարկե, խոշոր բիզնեսին ստվերից հանելու արդյունքները բավական վիճելի ստացվեցին, սակայն կառավարության հաջորդ քայլն ուղղվեց փոքր ու միջին ձեռնարկություններին:

2014թ-ի հունիսից մինչև այս տարվա փետրվար շրջանառության հարկի մասին օրենքի անընդմեջ փոփոխությունները շատ պարզ նպատակ էին հետապնդում: Կառավարությունը ՓՄՁ-ներին ստիպում էր ապահովել խոշոր բիզնեսից ձեռքբերած ապրանքների փաստաթղթավորումը, որպեսզի նրանք էլ իրենց հերթին որոշակի ճնշում գործադրեին խոշորի վրա, ու վերջինս ցույց տար իր շրջանառության իրական ծավալները: Ծրագիրը, ինչու չէ, թույլ կտար բացահայտել նաև փոքր ու միջին տնտեսվարողների շրջանառության իրական ծավալները, ինչն էլ կբարձրացներ թափանցիկությունն ու հնարավորություն կտար այստեղից ևս մեծացնել բյուջեի մուտքերը:

Նպատակին հասնելու համար կառավարությունը նույնիսկ համապատասխան մեխանիզմ էր մշակել, որի միջոցով փոքր ու միջին ձեռնարկատերերը կկարողանային «գանգատվել» խոշորից այն դեպքում, եթե վերջինս հրաժարվեր փաստաթուղթ տրամադրել: Դրա համար պետք էր ընդամենը դիմում գրել և նշել, թե ով է հրաժարվել փաստաթուղթ տրամադրելուց:

Հայաստանյան ավանդական ընկալումներին ինչ-որ առումով խորթ այս նախագիծը, չնայած առաջարկում էր շրջանառության հարկը 3,5 անգամ կրճատել, բողոքի մեծ ալիք բարձրացրեց հենց սկզբից: Տնտեսվարողները հրաժարվեցին կառավարության առաջարկով ԱԺ-ի կողմից հունիսին ընդունած փոփոխություններին ենթարկվել: Օրենքի գործելու սկիզբ սահմանված հոկտեմբերի 1-ը ցույցերի արդյունքում կառավարությունը հետաձգվեց մինչև 2015թ-ի փետրվարի 1-ը:

Առանց փոփոխությունների փետրվարի 1-ից ուժի մեջ մտնող օրենքը տնտեսվարողները կրկին սվիններով դիմավորեցին: Մի քանի օր տևած ցույցերից հետո կառավարությունը որոշեց օրենքի կիրառումը նորից հետաձգել մինչև հուլիսի 1-ը:

Տնտեսվարողներին նոր օրենքում չէր գրավում նույնիսկ շրջանառության հարկի 3,5%-ի կրճատումը մինչև 1%: Պատճառները երկուսն էին: Նախ ամբողջական փաստաթղթավորումը ի հայտ կբերեր նրանց շրջանառության ողջ ծավալը, ու հնարավոր է` նրանք գերազանցեին սահմանված 58,35 մլն դրամի շեմը` դառնալով ԱԱՀ վճարող: Եվ երկրորդ` խոշոր տնտեսվարողներից ու ներմուծողներից փաստաթուղթ ձեռքբերելը նրանց համար անհույս գործ էր, իսկ բողոքներ, դիմումներ գրելու, գործընկեր կորցնելու, ավելորդ քաշքշուկի մեջ ընկնելու ցանկություն ոչ ոք չունի:

Փաստացիորեն հրաժարվելով ենթարկվել կառավարության` ստվերից դուրս գալու պահանջին, ՓՄՁ ներկայացուցիչները հասան նրան, որ օրենքը վերանայվի: Նոր օրենքով, որն օրերս կրկին քննարկվում էր ԱԺ-ում, տնտեսվարողներն իրենց համար նպաստավոր մի շարք զիջումների հասան` շրջանառության հարկի վերին շեմը 58,35 մլն դրամից հասցվեց 113,4 մլն-ի, փաստաթղթավորման մասով ներդրվեց կամավորության սկզբունքը և օրենքի կիրառումը կրկին հետաձգվեց մինչև հուլիսի 1-ը:

Արդյունքում ստացվում է, որ խոշոր ընկերությունները «ներքևի պարտադրմամբ» ոչ միայն դուրս չեն գալիս ստվերից, ՓՄՁ-ների շրջանում ոչ միայն ստվերը չի կրճատվում, այլ օրինական ճանապարհով ամրագրվում է փոքր ու միջին ձեռնարկությունների` փաստաթուղթ չներկայացնելու հնարավորությունը: Իհարկե, առքուվաճառքի փաստաթուղթ չներկայացնելու դիմաց նրանք պարտավորվում են վճարել արդեն 5% շրջանառության հարկ, սակայն նման գին վճարելու պատրաստակամություն նրանց մի մասը բազմիցս հայտնել էր` միայն թե հեռու մնան փաստաթղթերից ու ստուգումներից:

Մնում է արձանագրել, որ 9 ամիս տևած քննարկումները, պետական երկու կառույցների կողմից գործադրված այդքան ջանքերը կրկին օրենքը վերադարձրեցին ելման կետին, երբ փաստաթուղ տրամադրողը չէր տրամադրում, պահանջողը` չէր պահանջում, իսկ ստվերը «ապահով ձեռքերում էր»: Ամենանշանակալի փոփոխությունը, թերևս, շրջանառության հարկի բարձրացումն էր, այն 3,5%-ից դարձավ 5%: Եվ եթե ընդամենը սա էր լինելու բոլոր դեգերումների հանգուցալուծումը, ապա կարելի էր այն բարձրացնել հենց նախորդ տարվա հունիսից:

Հարկավոր է նաև նշել, որ նոր օրենքն իր առաջարկած լուծումներում մի շարք բացթողումներ, այնուամենայնիվ, ունի` կապված անցումային դրույթների հետ: Օրենքը տարածվելու՞ է արդյոք նախորդ տարվա տվյալներով 58,35 մլն-ից 113,4 մլն-ի սահմաններում շրջանառություն ունեցած ընկերությունների վրա, եթե այո, ապա ինչպե՞ս է լուծվելու բյուջեում առաջացած բացվածքի խնդիրը: Շրջանառության հարկի միանգամից 5 անգամ բարձրացումն արդյո՞ք լրջագույն խնդիրներ չի հարուցի այն տնտեսվարողների համար, որոնք խնամիբարեկամական կապեր չունեն խոշորների հետ և փաստաթուղթ չեն կարող ձեռք գցել: Ինչպե՞ս են կարգավորվելու հարկային մարմինների կողմից ստուգումների հետ կապված խնդիրները` երբ, ինչ հաճախականությամբ և ինչ տուգանքներով: Այս և մի շարք այլ խնդիրների պետք է անդրադառնալ առանձին հրապարակմամբ:

Նորմալ շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրներում հարկային օրենսդրության` նման ապշեցնող արագությամբ փոփոխումը լրջագույն հետևանքներ է ունենում: Հայաստանյան տնտեսվարողները, առավել կոնկրետ` ՓՄՁ-ները ևս անմասն չեն այն բացասական հետևանքներից, որոնք ծագում են տիրող անորոշությունից: Նույնիսկ Ռուսաստանի նման անազատ տնտեսություն ունեցող երկրում պետությունը 3 տարով ազատում է ստուգումներից ու օրենսդրությամբ ամրագրում է մինչև 5 տարի հարկային օրենսդրությունը չփոփոխելու պահանջ:

Եվ դա բնական է` ցանկացած բիզնեսով զբաղվող ունի վարկային պարտավորություններ, փոխառություններ, պատվերներ ու պայմանագրեր, որոնք գործում են տարիների հաշվարկով: Երբ 9 ամսվա ընթացքում օրենքները 3 անգամ փոխվում են, խառնվում են նաև տնտեսվարողի հաշվարկները` հանգեցնելով ճգնաժամի ու տնտեսական անկման:

Գոռ Ծառուկյան, տնտեսագետ



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:44
Սուրենյանց. Սա Նիկոլ Փաշինյանի մակարդակով համաձայնեցված PR ակցիա է, որի նպատակը Հայաստանի ինտեգրումը չէ
Քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը, անդրադառնալով Արամ Սարգսյանի, Տիգրան Խզմալյանի, Արման Բաբաջանյանի կուսակցությունների նախաձեռնությանը, գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
20:29
Ոստիկանությունը մանրամասներ է հրապարակել Կապանում տեղի ունեցած պայթյունից
Հուլիսի 20-ին՝ ժամը 18.45-ին, ՆԳՆ ոստիկանություն ահազանգ է ստացվել, որ Կապան քաղաքի հրաձգարանի հարակից տարածքում դի կա: ՆԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
Եզակի վիրահատություն Հայաստանում․ 20 շաբաթական հղիի յուրաքանչյուր կրծքից հեռացվել է շուրջ 10 կգ գոյացություն
20-ամյա հղի կինը դիմել է Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն ողնաշարի շրջանում սուր ցավերով՝ պայմանավորված կրծքագեղձերի արագ ու անբնական աճով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Փաստաբանն ահազանգում է. Աբովյանի ոստիկանապետն է կրակահերթ արձակել
Armlur-ը գրում է. «Փաստաբան Րաֆֆի Ասլանյանը ուշագրավ մանրամասներ է հայտնում ոստիկանության պաշտոնյաների միջադեպի գործով։ Ըստ փաստաբանի`...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Պայթյուն՝ Կապանում գտնվող, ՀՀ ՊՆ-ին պատկանող հրաձգարանում. կա զոհ
Այսօր՝ հուլիսի 20-ին, ողբեգական դեպք է տեղի ունեցել Սյունիքի մարզում: Shamshyan.com-ի փոխանցմամբ, ժամը 19:00-ի սահմաններում ՀՀ Ներքին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Կուբանում խոշոր վթար է տեղի ունեցել, կան զոհեր ու վիրավորներ
Կուբանում բախվել են հինգ մեքենաներ, ինչի հետևանքով երեք մարդ զոհվել է։ «Ռիա Նովոստի» գործակալության փոխանցմամբ, ևս մեկ մարդ տուժել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Ալիև. Համաձայնագիրը 80-90 տոկոսով համաձայնեցված է
«Արտաքին գործերի նախարարի՝ ինձ ներկայացրած տեղեկատվության համաձայն, խաղաղության համաձայնագրի տեքստը 80-90 տոկոսով համաձայնեցված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Օկուպացված Շուշիում Ալիևը մեղադրանքներ է հնչեցրել հայկական Սփյուռքի հասցեին
Ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից օկուպացրած Շուշիում Ադրբեջանը մեդիաֆորում է անցկացնում։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն առիթը բաց չի թողել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Կրիմինալ այսպիսի բում Հայաստանում մի քանի տասնամյակ չի եղել. Սուրենյանց
«Ճակատագրի հեգնանքով Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը լուծարվեց հենց Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության տարիներին: Այդ անունով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Եղեգիսում ամեն օր երեկո «սպասում» են արջերին
Վայոց ձորի բնակավայրեր արջերն սկսել են  հաճախակի այցել։ Եղեգիս բնակավայրի վարչական ղեկավար Աշոտ Հարությունյանը Panorama.am-ին պատմեց, թե...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Ատելության հողի վրա 2-րդ հարձակումն է եղել Երուսաղեմում գործող հայկական բիզնեսի վրա. Պատգամավորի ահազանգը
«Վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում ատելության հողի վրա 2-րդ հարձակումն է եղել Երուսաղեմում գործող հայկական բիզնեսի վրա: Ծայրահեղականը պղպեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
Ադրբեջանցիները մշակում են Վազաշենի հարյուրավոր հեկտար հողերը. Ոսկան Սարգսյան
2017թ. հունվարի 1-ի դրությամբ  887 բնակիչ ունեցող Իջեւանի տարածաշրջանի սահմանամերձ Վազաշեն գյուղն ընդհանուր առմամբ 1650 հեկտար...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
«Իմնեմնիմի»-ի այսօրվա հյուրը ֆերմեր Հարություն Մնացականյանն է
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի այսօրվա՝  116 թողարկման հերթապահներն են հասարակական-քաղաքական գործիչ Էդգար Ղազարյանը և բժիշկ Գևորգ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Գառնիի ոստիկանապետին ծեծել են, Աբովյանի ոստիկանապետին մեքենայով 20 մետր քարշ տվել. Armlur
Armlur.am-ին հայտնի է դարձել, որ երկու օր առաջ միջադեպ է եղել Կոտայքի մարզում։ Իրավապահները ահազանգ են ստացել, որ Չարենցավանում խնջույքի ժամամակ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:21
Մ 6 միջպետական ճանապարհի վերանորոգման աշխատանքները երկու շաբաթ էլ կշարունակվեն
Մ 6 միջպետական ճանապարհի վնասված 28 հատվածներից 27-ում ավարտվել է հողի լիցքի տեղադրումը և մեկնարկել են խճապատման աշխատանքները, որոնք...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
Հայաստանն իր զորակցությունն է հայտնում Կիպրոսին
Այսօր Հայաստանն իր զորակցությունն է հայտնում Կիպրոսի Հանրապետությանը մշտապես ու հետևողականորեն նեցուկ լինելով և աջակցելով Կիպրոսին՝ Կիպրոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:37
Սամվել Շահրամանյանը շնորհակալություն է հայտնել արցախահայության իրավունքները պաշտպանող փաստաբաններին
Արցախցի փաստաբան Ռոման Երիցյանը գրում է. «Արցախի Հանրապետության նախագահն այցելել է մեր գրասենյակ։ Արցախցիների իրավունքների...
Աղբյուր` Panorama.am
15:18
Վաղաժամ դադարել է Գյումրու ավագանու ՔՊ խմբակցության 5 անդամի լիազորությունը
Վաղաժամ դադարել է Գյումրու ավագանու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության  5 անդամի լիազորությունը։ Ինչպես տեղեկացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:42
Թևանյան. Մհեր Գրիգորյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանի հաստիքային դահիճ
Հայաստանը փոքրանում է, բանկային եկամուտները մեծանում են.
Աղբյուր` Panorama.am
14:39
Ադրբեջանի կողմից օկուպացրած Քարվաճառում երեք մարդ է տուժել ականի պայթյունից
Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից օկուպացված Արցախի Քարվաճառի շրջանում երեք երեք ադրբեջանցիներ պայթել են ականների վրա։ Ադրբեջանական ԶԼՄ-ների...
Աղբյուր` Panorama.am
14:19
200 հարցաքննություն. Ինչ է հայտնի Թրամփի վրա զինված հարձակում կատարած անձի մասին
Ավելի քան 200 հարցաքննությունների, ինտերնետում ու հեռախոսում որոնումների արդյունքնում մանրամասներ են պարզվել ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:56
Ի՞նչ ազդեցություն է թողնում Hamster Kombat խաղը երեխաների վրա. Մասնագետի կարծիքը
Hamster Kombat խաղն առաջացնում է կախվածություն, նեղացնում է մարդու հետաքրքրությունների շրջանակը, նվազեցնում է աշատունակությունը և առաջացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:52
Արսեն Զախարյանը ժամանակ է ստանում խաղադաշտում՝ չարդարացնելով վստահությունը. Իգոր Կորնեև
«Իսկապես հուսով եմ, որ Արսեն Զախարյանը կսկսի արդյունքներ ցույց տալ նոր մրցաշրջանում։ Առայժմ նա խաղաժամանակ է ստանում՝ չարդարացնելով...
Աղբյուր` Panorama.am
13:32
Անհայտ ծագման ջուրը հոսում է Աթոյան փողոցով, վնասված է նաև կոյուղագիծը․ Ահազանգ
«Երբ քաղաքային «իշխանությունը» տեղում չէ, բնությունն էլ կարող է մեղավոր կարգվել. ինչպես ժողովուրդն է ասում «Արտը խախուտ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:22
Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Շուշիում գլոբալ մեդիա ֆորում է անցկացվում
Օտարերկրյա լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների ինքնաթիռը արդեն մեկնել է Վարանդայի միջազգային օդանավակայան։
Աղբյուր` Panorama.am
13:12
Քննարկվել է «Ազգային փոքրամասնությունների մասին» օրենքի նախագիծը
Տեղի է ունեցել Մարդու իրավունքների պաշտպանին առընթեր ազգային փոքրամասնություններին պատկանող անձանց իրավունքների պաշտպանության և խթանման հարցերով...
Աղբյուր` Panorama.am
12:58
«Լկտիությունը նայեք, կանգնում, ասում է՝ սուտ է»․ Աբրահամ Գասպարյան
«Եսային ձեռքերը կորցրեց, ոտքերն այդ վիճակում, իմը դեռ ոչինչ, գլուխս էին ծակել, փակվեց, կողերս էին ջարդել, կուղղվի։ Վարչապետի աթոռը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Ինչո՞ւ է Արկտիկան ավելի տաք, քան Անտարկտիդան
Կան մի քանի պատճառներ այս տարօրինակ երևույթը բացատրելու համար:
Աղբյուր` Panorama.am
12:39
Թրամփը Զելենսկու հետ հեռախոսազրույցում ասել է՝ ընտրվելու դեպքում «կբերի խաղաղություն և վերջ կտա պատերազմին»
ԱՄՆ նախկին նախագահ և գալիք ընտրություններում հանրապետական թեկնածու Դոնալդ Թրամփը Truth սոցիալական ցանցում հայտնել է Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:27
Լիլիթ Մակունցը ներկա է գտնվել ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցության ազգային համաժողովին
Հուլիսի 15-18-ը ԱՄՆ-ում ՀՀ դեսպան Լիլիթ Մակունցը ներկա է գտնվել Վիսկոնսին նահանգի Միլուոքի քաղաքում կայացած ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանը խեղվում է. Հաղթանակ Շահումյան
11:56 20/07/2024

Երևանը խեղվում է. Հաղթանակ Շահումյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}