Ինչու՞ շրջանառության հարկի մասին օրենքը վերադարձավ ելման կետին

Օրենսդիր մարմինը վերջին ինն ամիսների ընթացքում արդեն երրորդ անգամ զբաղված է «Շրջանառության հարկի մասին» օրենքը փոփոխելու, հետաձգելու և կրկին վերախմբագրելու գործով: Հետևելով օրենքի ինտենսիվ փոփոխություններին` առաջանում են մի քանի պարզ հարցեր` ինչի՞ց սկսվեց փոփոխությունների շղթան և ի՞նչ նպատակ էր հետապնդում այն, ինչու՞ ձախողվեցին փոփոխությունները և ի՞նչ ենք ունենում վերջին փոփոխությունից հետո:

Ամեն ինչ սկսվեց նախորդ տարվա կեսերից, երբ նոր կառավարությունը հռչակեց «ստվերը կրճատելու մասին» իր նպատակները և որոշ քայլեր ձեռնարկեց` խոշոր բիզնեսին հարկային դաշտ բերելու համար: Իհարկե, խոշոր բիզնեսին ստվերից հանելու արդյունքները բավական վիճելի ստացվեցին, սակայն կառավարության հաջորդ քայլն ուղղվեց փոքր ու միջին ձեռնարկություններին:

2014թ-ի հունիսից մինչև այս տարվա փետրվար շրջանառության հարկի մասին օրենքի անընդմեջ փոփոխությունները շատ պարզ նպատակ էին հետապնդում: Կառավարությունը ՓՄՁ-ներին ստիպում էր ապահովել խոշոր բիզնեսից ձեռքբերած ապրանքների փաստաթղթավորումը, որպեսզի նրանք էլ իրենց հերթին որոշակի ճնշում գործադրեին խոշորի վրա, ու վերջինս ցույց տար իր շրջանառության իրական ծավալները: Ծրագիրը, ինչու չէ, թույլ կտար բացահայտել նաև փոքր ու միջին տնտեսվարողների շրջանառության իրական ծավալները, ինչն էլ կբարձրացներ թափանցիկությունն ու հնարավորություն կտար այստեղից ևս մեծացնել բյուջեի մուտքերը:

Նպատակին հասնելու համար կառավարությունը նույնիսկ համապատասխան մեխանիզմ էր մշակել, որի միջոցով փոքր ու միջին ձեռնարկատերերը կկարողանային «գանգատվել» խոշորից այն դեպքում, եթե վերջինս հրաժարվեր փաստաթուղթ տրամադրել: Դրա համար պետք էր ընդամենը դիմում գրել և նշել, թե ով է հրաժարվել փաստաթուղթ տրամադրելուց:

Հայաստանյան ավանդական ընկալումներին ինչ-որ առումով խորթ այս նախագիծը, չնայած առաջարկում էր շրջանառության հարկը 3,5 անգամ կրճատել, բողոքի մեծ ալիք բարձրացրեց հենց սկզբից: Տնտեսվարողները հրաժարվեցին կառավարության առաջարկով ԱԺ-ի կողմից հունիսին ընդունած փոփոխություններին ենթարկվել: Օրենքի գործելու սկիզբ սահմանված հոկտեմբերի 1-ը ցույցերի արդյունքում կառավարությունը հետաձգվեց մինչև 2015թ-ի փետրվարի 1-ը:

Առանց փոփոխությունների փետրվարի 1-ից ուժի մեջ մտնող օրենքը տնտեսվարողները կրկին սվիններով դիմավորեցին: Մի քանի օր տևած ցույցերից հետո կառավարությունը որոշեց օրենքի կիրառումը նորից հետաձգել մինչև հուլիսի 1-ը:

Տնտեսվարողներին նոր օրենքում չէր գրավում նույնիսկ շրջանառության հարկի 3,5%-ի կրճատումը մինչև 1%: Պատճառները երկուսն էին: Նախ ամբողջական փաստաթղթավորումը ի հայտ կբերեր նրանց շրջանառության ողջ ծավալը, ու հնարավոր է` նրանք գերազանցեին սահմանված 58,35 մլն դրամի շեմը` դառնալով ԱԱՀ վճարող: Եվ երկրորդ` խոշոր տնտեսվարողներից ու ներմուծողներից փաստաթուղթ ձեռքբերելը նրանց համար անհույս գործ էր, իսկ բողոքներ, դիմումներ գրելու, գործընկեր կորցնելու, ավելորդ քաշքշուկի մեջ ընկնելու ցանկություն ոչ ոք չունի:

Փաստացիորեն հրաժարվելով ենթարկվել կառավարության` ստվերից դուրս գալու պահանջին, ՓՄՁ ներկայացուցիչները հասան նրան, որ օրենքը վերանայվի: Նոր օրենքով, որն օրերս կրկին քննարկվում էր ԱԺ-ում, տնտեսվարողներն իրենց համար նպաստավոր մի շարք զիջումների հասան` շրջանառության հարկի վերին շեմը 58,35 մլն դրամից հասցվեց 113,4 մլն-ի, փաստաթղթավորման մասով ներդրվեց կամավորության սկզբունքը և օրենքի կիրառումը կրկին հետաձգվեց մինչև հուլիսի 1-ը:

Արդյունքում ստացվում է, որ խոշոր ընկերությունները «ներքևի պարտադրմամբ» ոչ միայն դուրս չեն գալիս ստվերից, ՓՄՁ-ների շրջանում ոչ միայն ստվերը չի կրճատվում, այլ օրինական ճանապարհով ամրագրվում է փոքր ու միջին ձեռնարկությունների` փաստաթուղթ չներկայացնելու հնարավորությունը: Իհարկե, առքուվաճառքի փաստաթուղթ չներկայացնելու դիմաց նրանք պարտավորվում են վճարել արդեն 5% շրջանառության հարկ, սակայն նման գին վճարելու պատրաստակամություն նրանց մի մասը բազմիցս հայտնել էր` միայն թե հեռու մնան փաստաթղթերից ու ստուգումներից:

Մնում է արձանագրել, որ 9 ամիս տևած քննարկումները, պետական երկու կառույցների կողմից գործադրված այդքան ջանքերը կրկին օրենքը վերադարձրեցին ելման կետին, երբ փաստաթուղ տրամադրողը չէր տրամադրում, պահանջողը` չէր պահանջում, իսկ ստվերը «ապահով ձեռքերում էր»: Ամենանշանակալի փոփոխությունը, թերևս, շրջանառության հարկի բարձրացումն էր, այն 3,5%-ից դարձավ 5%: Եվ եթե ընդամենը սա էր լինելու բոլոր դեգերումների հանգուցալուծումը, ապա կարելի էր այն բարձրացնել հենց նախորդ տարվա հունիսից:

Հարկավոր է նաև նշել, որ նոր օրենքն իր առաջարկած լուծումներում մի շարք բացթողումներ, այնուամենայնիվ, ունի` կապված անցումային դրույթների հետ: Օրենքը տարածվելու՞ է արդյոք նախորդ տարվա տվյալներով 58,35 մլն-ից 113,4 մլն-ի սահմաններում շրջանառություն ունեցած ընկերությունների վրա, եթե այո, ապա ինչպե՞ս է լուծվելու բյուջեում առաջացած բացվածքի խնդիրը: Շրջանառության հարկի միանգամից 5 անգամ բարձրացումն արդյո՞ք լրջագույն խնդիրներ չի հարուցի այն տնտեսվարողների համար, որոնք խնամիբարեկամական կապեր չունեն խոշորների հետ և փաստաթուղթ չեն կարող ձեռք գցել: Ինչպե՞ս են կարգավորվելու հարկային մարմինների կողմից ստուգումների հետ կապված խնդիրները` երբ, ինչ հաճախականությամբ և ինչ տուգանքներով: Այս և մի շարք այլ խնդիրների պետք է անդրադառնալ առանձին հրապարակմամբ:

Նորմալ շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրներում հարկային օրենսդրության` նման ապշեցնող արագությամբ փոփոխումը լրջագույն հետևանքներ է ունենում: Հայաստանյան տնտեսվարողները, առավել կոնկրետ` ՓՄՁ-ները ևս անմասն չեն այն բացասական հետևանքներից, որոնք ծագում են տիրող անորոշությունից: Նույնիսկ Ռուսաստանի նման անազատ տնտեսություն ունեցող երկրում պետությունը 3 տարով ազատում է ստուգումներից ու օրենսդրությամբ ամրագրում է մինչև 5 տարի հարկային օրենսդրությունը չփոփոխելու պահանջ:

Եվ դա բնական է` ցանկացած բիզնեսով զբաղվող ունի վարկային պարտավորություններ, փոխառություններ, պատվերներ ու պայմանագրեր, որոնք գործում են տարիների հաշվարկով: Երբ 9 ամսվա ընթացքում օրենքները 3 անգամ փոխվում են, խառնվում են նաև տնտեսվարողի հաշվարկները` հանգեցնելով ճգնաժամի ու տնտեսական անկման:

Գոռ Ծառուկյան, տնտեսագետ



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:32
«Գրեմմիի» քառակի դափնեկիր Սթենլի Քլարքի ջազ-ռոք համերգով կտրվի Yerevan Jazz Fest-ի մեկնարկը
Հոկտեմբերի 24-ից նոյեմբերի 3-ը Երևանում և Երևանի սահմաններից դուրս կանցկացվի ամենամյա միջազգային ջազ փառատոն՝ Yerevan Jazz Fest 2019-ը: Փառատոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
ԱԱԾ-ն՝ ՍԴ նախագահի ընտանիքի անդամների մասնակցությամբ իրականացրած գործողությունների վերաբերյալ
ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայությունը հաղորդագրություն է տարածել ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի ընտանիքի անդամների մասնակցությամբ ՀՀ ԱԱԾ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:12
Աշխարհի ամենաթանկ բրենդները
Յոթերորդ տարին է առաջին երկու հորիզոնականներում նույն ընկերություններն են:
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Երևանը նշում է հիմնադրման 2801-ամյակը
«Սրտումս Երևան»
Աղբյուր` Panorama.am
20:45
Կաթողիկոսը հանդիսապետեց Դիլիջանի եկեղեցու հիմնօրհնեքի արարողությունը
Հոկտեմբերի 18-ին, հանդիսապետությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, Տավուշի թեմի Դիլիջան քաղաքում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
1 օրում հանրապետությունում արձանագրվել է 10 ՃՏՊ, ինչի հետևանքով 1 մարդ զոհվել է
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` հոկտեմբերի 17-ից 18-ը ՀՀ ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների կողմից բացահայտվել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
DMT կենտրոնը ՀՀ-ում իրականացնելու է հանքարդյունաբերության ոլորտի ուսումնասիրություն
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Լիլիա Շուշանյանն այսօր ընդունել է DMT երկրաբանական հետազոտական կենտրոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Աֆղանստանում պայթյունների հետևանքով զոհվել է 62 մարդ
Աֆղանստանում մզկիթում տեղի ունեցած երկու պայթյունների հետևանքով զոհերի թիվն ավելացել է՝ հասնելով 62-ի։ «Ռիա Նովոստի»...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
«Մեծ յոթնյակի» գագաթնաժողովը 2020թ-ին կանցկացվի Թրամփի գոլֆի ակումբում
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի աշխատակազմի ղեկավար Միք Մուլվանեյը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը  2020 թվականի հունիսին կհյուրընկալի G7 կամ Մեծ յոթնյակի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ավտոտրանսպորտային միջոցի հաշվառումից անմիջապես հետո կնքել ԱՊՊԱ պայմանագիր. ՃՈ
Ճանապարհային ոստիկանությունը հայտարարություն է տարածել, որով տեղեկացնում է. 1․ 2019 թվականի հոկտեմբերի 19-ից այն տրանսպորտային միջոցները,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Հյուրանոցային համալիրում խուլիգանության համար 20-ամյա երիտասարդին մեղադրանք է առաջադրվել
ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում կատարված անհրաժեշտ քննչական և դատավարական գործողությունների արդյունքում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
«Շիրակ» օդանավակայանը համալրվել է Striker-3000 հրշեջ ավտոմեքենայով
Գյումրու «Շիրակ» օդանավակայանի զարգացման, ինչպես նաև բյուջետային ավիաընկերությունների ներգրավման նպատակով միայն վերջին կիսամյակում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
ՀՀ վարչապետի կայքի վրա հաքերային հարձակումը ադրբեջանական «Անտիարմենիա» խմբի կողմից էր
«ՀՀ վարչապետի կայքը շատ արագ վերականգնվել է, բարդ բան չկար»,- panorama.am-ի  հետ զրույցում ասաց  տեղեկատվական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
Հայաստանը որևէ մեկի սեփականաշնորհված օջախը չէ
Հայի համար օջախը  սրբություն բառի հոմանիշներից կարելի է համարել, որտեղ բացառվում է  որևէ պղծություն։ Օջախում բարոյական նորմերը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Ստեղծվել է կին զինծառայողների խնդիրներն ուսումնասիրող նոր ստորաբաժանում
ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով ՀՀ ԶՈՒ բարոյահոգեբանական ապահովման վարչության կազմում ձևավորվել է կին զինծառայողների հետ տարվող աշխատանքի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Խաչատրյանը մասնակցել է «Yerevan EXPO» ցուցահանդեսին
«Yerevan EXPO» ցուցահանդեսային համալիրում այսօր մեկնարկած «Արմպրոդէքսպո 2019» 18-րդ միջազգային մասնագիտացված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Մեր երկրների միջև առկա է փոխգործակցության չբացահայտված ներուժ. Պապիկյանը՝ դեսպանին
ՏԿԵ նախարար Սուրեն Պապիկյանն այսօր ընդունել է Լիտվայի նորանշանակ դեսպան Ինգա Ստանիտե-Տոլոցկիենեին։ Այս մասին հայտնում է ՀՀ ՏԿԵՆ տեղեկատվության և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Ոստիկանության ծառայողների նկատմամբ հարձակում գործելու դեպքով մեղադրանք է առաջադրվել երկու եղբայրներին
ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով կատարված անհրաժեշտ քննչական և դատավարական այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Արցախի նախագահը մասնակցել է Դիլիջանի Սրբոց Նահատակաց եկեղեցու հիմնարկեքին
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը հոկտեմբերի 18-ին Դիլիջան քաղաքում մասնակցել է Դիլիջանի միջազգային դպրոցի հիմնադրման 5-ամյակին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:19
ԱԱԾ-ում Թովմասյանի աղջիկներից հետաքրքրվել են սեփականության իրավունքով պատկանող գույքից
ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի հայրն ու երկու դուստրն այսօր հրավիրվել էին ԱԱԾ բացատրության տալու: Այս մասին ԱԱԾ-ի դիմաց լրագրողների հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Սիմոնյանը՝ ֆեյսբուքում իրենց արգելափակելու մասին. Բորշչ, մայոնեզ, սամիթ, կարկանդակներ
RT հեռուստաալիքի և «Ռուսաստանն այսօր»-ի գլխավոր խմբագիր Մարգարիտա Սիմոնյանն արձագանքել է Ֆեյսբուքում RT Russian Kitchen էջի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Վանքում հարգել են Լևոն Հայրապետյանի հիշատակը
Արցախցի գործարար, մեծանուն բարերար Լևոն Հայրապետյանի մահվան երկրորդ տարելիցի կապակցությամբ, այսօր՝ հոկտեմբերի 18-ին, Մարտակերտի շրջանի Վանք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Քաղաքապետարանը՝ մանկապարտեզում երեխաներին աթոռներին կապելու մասին
Թիվ 92 մանկապարտեզում երեխաներին աթոռներին կապելու վերաբերյալ տարածված լուրերին ի պատասխան Երևանի քաղաքապետարանը պարզաբանում է տարածել։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Հրայր Թովմասյանի դուստրը տեղյակ չէ, թե ինչ գործի շրջանակներում են իրեն հրավիրել ԱԱԾ
Սահմանադրական դատարանի նախագահ Հրայր Թովմասյանի դուստրը՝ Գոհար Թովմասյանը, այսօր ԱԱԾ ներկայանալու  ծանուցագիր է ստացել: Լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Սարհատ Պետրոսյան. Դիմել եմ Փաշինյանին՝ ինձ ազատելու Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի պաշտոնից
Կադաստրի կոմիտեի ղեկավար Սարհատ Պետրոսյանը դիմել է կառավարության ղեկավարին՝ իրեն ազատելու խնդրանքով։ Պատճառների մասին նա բարձրաձայնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Պատմության մեջ առաջին անգամ երկու կանայք միասին են տիեզերք թռչել
Պատմության մեջ առաջին անգամ միանգամից երկու կանայք տիեզերք են թռչել Միջազգային տիեզերական կայանից։ Նրանք են Քրիստինա Կուկն  ու Ջեսիկա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Զարուհի Փոստանջյան. Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ տեղի է ունենում հատուկ հետապնդում
Սահմանադրական դատարանի նախագահ Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ տեղի է ունենում հատուկ հետապնդում` պայմանավորված իր պաշտոնական դիրքով, դատավորի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Երկրորդ նախագահի Փաստաբանական թիմի հայտարարությունը՝ ՍԴ-ի որոշման վերաբերյալ
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի Փաստաբանական թիմը հայտարարություն է տարածել Սահմանադրական դատարանի որոշման վերաբերյալ։ Հայտարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
ՍԴ-ն մերժել է Ռոբերտ Քոչարյանի դիմումի հիման վրա գործի քննությունը
Սահմանադրական դատարանը մերժել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի դիմումի հիման վրա ՀՀ ՔԴ 407-րդ հոդվածի սահմանադրականության հարցը որոշելու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել
12:12 15/10/2019

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}