Աշխարհում 19:04 17/03/2015

Ադրբեջանցիների մասնակցությունը Սիրիայում և Իրաքում ընթացող հակամարտություններին. դրդապատճառներ, գործընթացներ, միտումներ

Սիրիական հակամարտության շրջանակներում դրա արտաքին որոշ դերակատարների որդեգրված՝ «ուրիշի ձեռքով գործելու» մարտավարությունը, որի նպատակն էր ամբողջ աշխարհից վարձկանների հավաքագրումը, մարզումն, ապա՝ Սիրիայում Բաշար ալ-Ասադի վարչակարգի դեմ պայքարում ներդնումը, բավականաչափ լայն տարածում գտավ նաև Ադրբեջանում:

Ժամանակի ընթացքում երկրի՝ հատկապես իսլամի սուննի ուղղություն դավանող, սոցիալական ծանր վիճակում գտնվող բնակչությամբ բնակեցված շրջաններում, նաև խոշոր քաղաքներում (հիմնականում երկրի հյուսիսային հատվածը, մայրաքաղաք Բաքուն, արվարձանները) ձևավորվեցին ցանցային կառույցներ, հավաքագրող խմբեր, որոնք գաղափարաքարոզչական ակտիվ գործունեության միջոցով հավաքագրում էին վարձկաններին, հիմնականում օդային ճանապահով (մասամբ նաև ցամաքային ճանապարհով՝ նախիջևանաթուրքական, վրաց-թուրքական սահմաններով) գործուղում Թուրքիա, որտեղ նրանց դիմավորում էին, տեղավորում Սիրիային սահմանակից թուրքական մի շարք բնակավայրերում ստեղծված ճամբարներում, որոշ ժամանակ մարզելուց, զինելուց հետո ներգրավում ռազմական գործողություններում:

Թեպետ ադրբեջանական պաշտոնական աղբյուրները հայտարարում են Սիրիա մեկնած ադրբեջնցիների թիվը 500, իսկ զոհվածներինը՝ 100-200, այնուամենայնիվ, անհերքելի է, որ երկու դեպքում էլ թվային տվյալները անհամեմատ տարբեր են:

Մարտի 11-ին Ադրբեջանի ՆԳ նախարարության և Գլխավոր դատախազության մամուլի ծառայությունների տարածած համատեղ հայտարարության համաձայն՝ հանրապետության իրավապահ մարմինները հանցավորության դեմ պայքարի շրջանակներում իրականացարած հատուկ գործողության արդյունքում Ադրբեջանում  Տերտերի շրջանում ձերբակալել են ծայրահեղական ուղղվածության կազմակերպված հանցավոր զինված խմբավորման, որի անդամները զբաղվել են կրոնական անհանդուրժողականության ու խտրականության քարոզով, Տերտերի բնակչության շրջանում իրականացրել են վարձկանների հավաքագրման աշխատանքներ և նպաստել բնակավայրի մի շարք քաղաքացիների՝ երկրից դուրս ընթացող հակամարտություններին տարաբնույթ զինված խմբավորումների շարքերում մարտնչելու գործին:

Իսկ ավելի վաղ՝ մարտի 5-ին, ադրբեջանական մի շարք լրատվամիջոցներ, հղում կատարելով Միլի Մեջլիսին ներկայացրած կառավարության պետական անվտանգության վերաբերյալ ամենամյա հաշվետվությանը, տեղեկատվություն էին տարածել այն մասին, որ Սիրիայի տարածքում ընթացող ռազմական գործողություններին տարաբնույթ զինված խմբավորումների կազմում մասնակցության մեղադրանքով քրեական պատասխանատվության են ենթարկվել ԱՀ-ի 29 քաղաքացիներ (ի դեպ, մարտի 16-ին Բաքվի ծանր հանցագործությունների գծով դատարանում մեկնարկել է նրանցից մի քանիսի գործով դատավարությունը :

Վերոնշյալից ընդամենը մեկ օր առաջ էլ, Ադրբեջանի Ազգային անվտանգության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի ծառայության տրամադրած տեղեկատվության համաձայն , կառույցի հատուկ ծառայությունների իրականացրած հակաահաբեկչական հատուկ գործողության արդյունքում ձերբակալվել են ԱՀ-ի 6 քաղաքացիներ՝ ահաբեկչական գործողություններ նախապատրաստելու և այլ ծանր հանցագործություններ կատարելու կասկածանքով:

Վերոնշյալ խմբավորման վերջնանպատակն է եղել Ադրբեջանում շարիաթի՝ իսլամի կրոնական ու իրավական նորմերի միջոցով կառավարվող պետության ստեղծումն: Այդ նպատակով խմբավորման անդամներն իրենց էմիր էին հռչակել և տարաբնույթ հանցավոր գործունեություն ծավալել ինչպես մայրաքաղաք Բաքվում, նրան հարակից մի շարք շրջաններում, այնպես էլ՝ Ադրբեջանի երրորդ խոշոր քաղաքում՝ Սումգայիթում, երկրի հյուսիսում՝ Գաբալայի շրջանում և այլն:

Ինչպես տեսնում ենք, հատկապես վերջին 4 տարիների ընթացքում Մերձավոր Արևելքում ընթացող աշխարհաքաղաքական, ռազմաքաղաքական գործընթացները, որոնց ուղղակի ազդեցությամբ գրանցվեց իսլամական ծայրահեղ արմատական հոսանքների ակտիվացում և ոչ միայն երկրագնդի մուսուլմանական երկրներում, չշրջանցեց նաև Հարավային Կովկասը և հատկապես Ադրբեջանը:

Սիրիական հակամարտության, դրա ազդեցությամբ՝ Մերձավոր Արևելքում ընթացող զարգացումների պարբերաբար որակական տրանսֆորմացիայի ենթարկմանը զուգահեռ, փոխվել, որոշակի էվոլյուցիա են ապրել նաև տարածաշրջանում ծավալվող գործընթացներին ադրբեջանցիների մասնակցության դրդապատճառները. Վերոնշյալի առնչությամբ ընդհանրական, ժամանակային, պատճառահետևանքային առումով էվոլյուցիոն սկզբունքով կարելի է առանձնացնել հետևյալ առանցքային գործոնները:

1. Սոցիալական խնդիրներ: Երկրի առանձին շրջաններում ադրբեջանական իշխանությունների վարած քաղաքական, ազգային, դավանական, սոցիալ-տնտեսական խտրական քաղաքականության հետևանքով ստեղծված խրթին իրավիճակի պայմաններում, կախված պարտականությունների ծավալից, անգամ կյանքի գնով 500-2000 դոլար ամսավճար վաստակելու հեռանկարը բավականաչափ գրավիչ էր հարյուրավոր ադրբեջանցիների համար:

2. Հոգեբանական խնդիրներ: Տարբեր գործոններով պայմանավորված ագրեսիայի դինամիկ աճն Ադրբեջանի բնակչության շրջանում հատկապես վերջին տարիներին դրսևորվում էր գրեթե բոլոր սոցիալական, տարիքային շերտերում և հանրային կյանքի բնագավառներում՝ տարբեր աստիճանի հանցագործությունների տեսքով (կողոպուտներից, բռնաբարություններից մինչև ծանրագույն սպանություններ)՝ ընդհանրապես նպաստելով երկրում հանցավոր իրավիճակի աննախադեպ աճին: Բացի նշվածից, արտաքին թշնամու՝ մասնավորապես Հայաստանի և հայության դեմ տասնամյակներ շարունակ ադրբեջանական իշխանությունների քարոզած թշնամանքը, որը գործնական կիրառության հարթություն տեղափոխվելու հնարավորություն չէր ունենում, շարքային «հայրենասեր» ադրբեջանցու ինքնահաստատման և ինքնադրսևորման համար անհրաժեշտ միջավայր էր պահանջում, որն էլ ընձեռնվեց Սիրիայում ընթացող պատերազմական գործողությունների միջոցով:

3. Գաղափարական դրդապատճառներ: Ադրբեջանական իշխանությունների կողմից վարվող գաղափարական տեսանկյունից միահեծան և անհանդուրժողական քաղաքականության հետևանքով երկրում առաջացած գաղափարական վակուումն արագորեն լցվեց Մերձավոր Արևելքում մեծ թափով վերելք ապրող իսլամական ծայրահեղ արմատական գաղափարներով, որոնք պատճառ դարձան ոչ միայն հարյուրավոր ադրբեջանցիների՝ Սիրիայում և Իրաքում ընթացող ռազմական գործողություններին ավելի զանգվածաբար կլանելու, այլև՝ առավելապես հենց Ադրբեջանի Հանրապետության ներսում նման գաղափարներով ուղղորդվող բջիջների, հանցավոր խմբավորումների ձևավորման համար:

4. Ժամանակի ընթացքում աստիճանական տրանսֆորմացիայի է ենթարկվել նաև ադրբեջանական իշխանությունների(քաղաքական, հոգևոր) դիրքորոշումը խնդրի վերաբերյալ: Եթե սկզբնական շրջանում Բաքուն փորձում էր անուշադրության մատնել, հանրային լայն արձագանքի չարժանացնել ադրբեջանցիների՝ երկրից դուրս ընթացող հակամարտություններին ակտիվորեն մասնակցելու իրողությունը՝ նաև գաղափարական առումով փորձելով նման միտումներն ուղղորդել սեփական թշնամու՝ Հայաստանի դեմ, ապա հետագայում, նաև պայմանավորված անմիջականորեն թիրախավորված լինելու հանգամանքով, ադրբեջանական իշխանությունների գործողություններում գերակշռեց ծայրաստիճան աչալրջությունն ու զգուշությունը, խնդրից բխող սպառնալիքները ոչ թե ուղղորդելու, այլ անմիջապես կանխելու գործելաոճը:

Արդեն 2014թ. հունիսի 29-ին «Իսլամական պետություն» (ԻՊ) սուննի իսլամական ծայրահեղ արմատական կազմակերպության կողմից Սիրիայում և Իրաքում լայնածավալ տարածքների վրա փաստացի «խալիֆայություն»՝ իսլամական կրոնապետություն հռչակելուց հետո երևույթի հոգեբանական և կիրառական ազդեցությունը տարածվեց նաև մուսուլմանական այլ երկրներում:

«Խալիֆայություն» հռչակելուց հետո ԻՊ-ի ներկայացրած հեռահար նպատակներն ու հավակնությունները, դրանք իրագործելու յուրօրինակ մոտեցումները, մասնավորապես իրենց հռչակած «ջիհադական» պայքարն առավելապես առանձին պետություններում ցանցային բջիջների ձևավորմամբ, ընդլայնմամբ և անհրաժեշտության դեպքում դրանք «մերձավոր թշնամու»՝ գործող վարչակարգերի դեմ ուղղորդելու մարտավարությունը դեռևս փոքր ծավալներով տեսանելի է նաև Ադրբեջանում: Այս հարցում ենթադրվում է կիրառել կառույցի կազմում հանդես եկող տասնյակ հազարավոր արտերկրացի զինյալների՝ իրենց բնօրրան գործուղելու, տեղերում քարոզչական բազա ստեղծելու և «ջիհադական» պայքար մղելու գործելաոճը:

Թերևս այս համատեքստում է, որ, ասենք, Եգիպտոսում, Լիբիայում, Եմենում, Նիգերիայում և այլ երկրներում նախկինում գործող տարբեր ազդեցության իսլամական ծայրահեղ արմատական կառույցներ հայտարարեցին ԻՊ-ին միանալու, նրա առաջնորդին՝ խալիֆ Աբու Բաքր ալ-Բաղդադիին հավատարմության երդում տալու մասին:

Վերոնշյալ միտումներն Ադրբեջանում խթան են հանդիսացել դեռևս փոքրաթիվ անդամներով, բայց լուրջ սոցիալական ներուժ ունեցող  հանցավոր խմբավորումների առաջացման համար, մինչդեռ մեծ է հավանականությունը, որ երկրում նվազագույն բարենպաստ իրադրության, տարբեր պատճառներով ծագած անկայունության, քաոսային իրավիճակի պարագայում շատ ավելի լայն ընդգրկում ստանան՝ համապատասխան հետևանքներով հանդերձ:

Հեղինակ՝ արևելագետ Արմեն Պետրոսյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:09
Թուրքիայի ՆԳ նախարարը տեսանյութ է տարածել Մոսկվայում մեքենայի պայթեցմանի մեջ կասկածվողի ձերբակալության մասին
Թուրքիայի ՆԳ նախարար Ալի Էրլիքայան տեսանյութ է հրապարակել Բոդրումում ՌԴ քաղաքացի Սերեբրյակովի ձերբակալության մասին, որը կասկածվում է Մոսկվայում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:31
Կրեմլը հույս ունի, որ Հայաստանը չի գնա Կիևի ճանապարհով
Մոսկվան ակնկալում է, որ Հայաստանը գործընկերներ փնտրելիս չի գնա Կիևի վարչակարգի ճանապարհով՝ ընտրություն կատարելով Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև։...
Աղբյուր` Panorama.am
21:47
Իրավապահները 6 ժամով ձերբակալել են Միհրան Մախսուդյանին, 24 ժամով եղբորը՝ Եղիշե Մախսուդյանին
«Հրապարակ»-ին հայտնի դարձավ, որ իրավապահները խուզարկել են գնդապետ, «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման անդամ Միհրան...
Աղբյուր` Panorama.am
21:28
Խոշոր ավտովթար՝ Կոտայքի մարզում
Այսօր՝  հուլիսի 24-ին, խոշոր ավտովթար է տեղի ունեցել Կոտայքի մարզում։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Աբովյան-Ջրաբեր ավտոճանապարհի Ջրաբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:27
Արփի-Արենի ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ, կա տուժած
Հուլիսի 24-ին, ժամը 18:25-ին Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչության ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Արփի-Արենի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:14
Տավուշի Կիրանց գյուղ մուտքը խիստ սահմանափակված է, անգամ ԱԺ պատգամավորների համար. Գեղամ Մանուկյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Մանուկյանը ֆեյսբուքի իր էջում տեսանյութ է հրապարակել և գրել. «Փաստորեն,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Կիրանցում ականի պայթյունից տուժած տրակտորի վարորդը դուրս է գրվել հիվանդանոցից․ Դանիելյան
Այսօր Տավուշի մարզի Կիրանց գյուղում սահմանային աշխատանքներ կատարելու ժամանակ ականի վրա տրակտոր է պայթել, որի  վարորդը վնասվածքներով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Միջպետական ճանապարհի Կիրանց-Բաղանիս հատվածը` ադրբեջանական զինուժի վերահսկողութան տակ․ Ոսկան Սարգսյան
Տավուշցի լրագրող Ոսկան Սարգսյանը գրում է․ «Միջպետական ճանապարհի Կիրանց-Բաղանիս հատվածը` ադրբեջանական  զինուժի վերահսկողութան տակ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Նեպալում ավիավթարից ողջ է մնացել միայն օդաչուն. 18 մարդ մահացել է
Առնվազն 18 մարդ է զոհվել Նեպալի մայրաքաղաք Կատմանդուից թռչող ինքնաթիռի վթարի և հրդեհի հետևանքով։ BBC-ի փոխանցմամբ՝ միակ փրկվածն օդաչուն է, որն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Դատական իշխանության անկախության դեմ ոտնձգությունները նոր դրսևորում են ստացել
Դատավորների միության նախագահ Ալեքսանդր.Ազարյանը հոդված է հրապարակել, որում ասվում է․ «Դատական իշխանության անկախության սահմանափակմանն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Հինգշաբթի օրը Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը կայցելի Ծարավ Աղբյուր փողոցում բնակվող մեր հայրենակիցներին
«Սրբազան պայքար»-ի ֆեյսբուքյան էջը տեղեկացնում է․ «Սիրելիներ, ինչպես Սուրբ Աննա եկեղեցու բակում երկուշաբթի օրը հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Տեխնիկական խնդիր է եղել. Դատական դեպարտամենտը՝ «Դատալեքս»-ի մասին
Սույն թվականի ապրիլի վերջից սկսած Դատալեքս համակարգում և դատական իշխանության ամբողջ փաստաթղթաշրջանառությունն ապահովող թվային ծրագրում ի հայտ են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է ԱՄՆ Արևելյան հայոց թեմի երիտասարդ ուխտավորներին
Հուլիսի 24-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ընդունեց ԱՄՆ Հայոց Արևելյան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Օլաֆ Շոլցն ամենաբարձր աշխատավարձն է ստանում ԵՄ անդամ երկրների ղեկավարներից
Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցն ամենաբարձր աշխատավարձն է ստանում ԵՄ անդամ երկրների ղեկավարներից։ Նա ստանում է ամսական մոտ 29 հազար եվրո։ ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
ՀՀ ԱԳՆ-ն ցավակցել է Եթովպիայում տեղի ունեցած սողանքի զոհերի ընտանիքներին
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունը ցավակցություն է հայտնել Եթովպիայում ավերիչ սողանքների զոհերի ընտանիքներին։Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Վեոլիայի աշխատանքը նման կերպով քննադատելն ու դժգոհություն առաջացնելը առնվազն արդարացի չէ․ «Վեոլիա Ջուր»-ը՝ քաղաքապետի խորհրդականին
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը  հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «Ի պատասխան «Ազատություն»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Հայաստանում կարծում էին, թե ԵՄ ուղերձներն ու հայտարարություններն իրենց կօգնեն․ Իրանի նախկին ԱԳ նախարարի հուշերից
«Առավոտ» օրաթերթը գրում է․ «Իրանի ԱԳ նախկին նախարար Զարիֆը 3+3 ձևաչափով բանակցությունների մասին (հատվածներ իր հուշերից-4)...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Շրջակա միջավայրի նախարարությունը պատասխանատու չէ թափառող կենդանիների վնասազերծման համար․ ՇՄՆ
ՇՄՆ մամուլի խոսնակ Անի Հակոբյանը հայտնում է․ «Հարգելի քաղաքացիներ, այսօր Գավառում թափառող շունը հարձակվել է 6-ամյա աղջկա վրա, ցավալի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Կրակոցներ Իրան-Ադրբեջան սահմանին. Կան վիրավորներ
Անցած գիշեր՝ ժամը 03:30-ին Իրանից Ադրբեջան մեկնող երկու անհայտ անձի կողմից պետական սահմանի խախտում է գրանցվել։ Այս մասին  հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Հունաստանը ողջունել է Հայաստանի վերաբերյալ ԵՄ պատմական որոշումը
Հունաստանը ողջունում է Հայաստանի վերաբերյալ ԵՄ պատմական որոշումը Եվրոպական խաղաղության հիմնադրամից Հայաստանին աջակցություն տրամադրելու և Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
ՌԴ ԱԴԾ տնօրենը հաստատել է Մոսկվայում Land Cruiser-ը պայթեցրած դիվերսանտի Թուրքիա փախուստի փաստը
Ռուսաստանի Դաշնության ԱԴԾ տնօրեն Ալեքսանդր Բորտնիկովը հայտարարել է Մոսկվայի հյուսիսում Land Cruiser-ի վրա ինքնաշեն պայթուցիկ տեղադրած դիվերսանտի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Գյուղատնտեսական արտադրանքի դիմաց ուշ վճարումների դեպքում գյուղացիական տնտեսությունները կարող են դիմել ՄՊՀ
Արդեն իսկ մարվել է 850 մլն դրամի պարտք, հարուցվել են վարույթներ 8 ընկերությունների նկատմամբ
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Իսրայելում հայտնաբերվել է ուղեղ ուտող ամեոբայով վարակման նոր դեպք
Իսրայելի առողջապահության նախարարությունը հայտնել է երկրում ուղեղը ուտող Naegleria fowleri ամեոբայով վարակվելու ևս մեկ դեպքի հայտնաբերման մասին:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Զարթնե՜ք, ձեր շուրջ եղած աշխարհաքաղաքական իրավիճակը լուրջ փոփոխվել է. Վլադիմիր Մարտիրոսյան
«Ժամեր առաջ Ռուսաստանի ԱԳՆ խոսնակ Զախարովան և Ադրբեջանի ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Հաջիզադեն ենթատեքստային քաղաքական լեզվով կարծես միմյանցից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Գյումրու ԲԿ-ում կնոջ օրգանիզմից 9 կգ քաշով կիստա են հեռացրել
Գյումրու Բժշկական կենտրոնում օրեր առաջ արտառոց վիրահատություն է կատարվել։ Մանկաբարձագինեկոլոգիական բաժանմունքում վիրահատական միջամտությամբ 9 կգ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Հանե՞նք մարդկանց էդ տներից ու քանդե՞նք շենքը... դրան էլ կհասնենք. Տիգրան Ավինյան
«Նախագծերից շեղումները մշակութային մի անոմալիաներ են մեր երկում և քաղաքում, որը պետք է խորությամբ ուսումնասիրել, որովհետև գրեթե դեպք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
«ԿամԱԶ»-ը բարձված էր հաճարենու գերաններով. արտադրամասի սեփականատերը ձերբակալվել է
ՆԳՆ ոստիկանությունը հետևողականորեն շարունակում է բնապահպանական ոլորտի հանցագործությունների նախականխմանը, կանխմանը և բացահայտմանն ուղղված...
Աղբյուր` Panorama.am
16:21
ԱՆԻՖ-ի գործով Ավինյանը Քերոբյանի հայտարարությունը սուտ որակեց
«Իմ մոտ այնպիսի զգացողություն է առաջանում, որ տարբեր պաշտոնյաներ ինչ-որ մի ժամանակ պաշտոնի լինելուց հետո, ինչ-որ X,Y, Z պատճառներով այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:10
«Սուրբ Հովհաննես» մատուռի մոտակայքում քաղաքացին ընկել և վնասել է ոտքը
Լոռու մարզային փրկարարական վարչության ճգնաժամային կառավարման կենտրոն hուլիսի 24-ին, ժամը 11:06-ին ահազանգ է ստացվել, որ Հարթագյուղ գյուղի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայաստանը չի որոշում մասնակցե՞լ Բաքվի կոնֆերանսին, թե՞ ոչ. Քաղտեխնոլոգ
13:33 24/07/2024

Հայաստանը չի որոշում մասնակցե՞լ Բաքվի կոնֆերանսին, թե՞ ոչ. Քաղտեխնոլոգ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}