Աշխարհում 19:04 17/03/2015

Ադրբեջանցիների մասնակցությունը Սիրիայում և Իրաքում ընթացող հակամարտություններին. դրդապատճառներ, գործընթացներ, միտումներ

Սիրիական հակամարտության շրջանակներում դրա արտաքին որոշ դերակատարների որդեգրված՝ «ուրիշի ձեռքով գործելու» մարտավարությունը, որի նպատակն էր ամբողջ աշխարհից վարձկանների հավաքագրումը, մարզումն, ապա՝ Սիրիայում Բաշար ալ-Ասադի վարչակարգի դեմ պայքարում ներդնումը, բավականաչափ լայն տարածում գտավ նաև Ադրբեջանում:

Ժամանակի ընթացքում երկրի՝ հատկապես իսլամի սուննի ուղղություն դավանող, սոցիալական ծանր վիճակում գտնվող բնակչությամբ բնակեցված շրջաններում, նաև խոշոր քաղաքներում (հիմնականում երկրի հյուսիսային հատվածը, մայրաքաղաք Բաքուն, արվարձանները) ձևավորվեցին ցանցային կառույցներ, հավաքագրող խմբեր, որոնք գաղափարաքարոզչական ակտիվ գործունեության միջոցով հավաքագրում էին վարձկաններին, հիմնականում օդային ճանապահով (մասամբ նաև ցամաքային ճանապարհով՝ նախիջևանաթուրքական, վրաց-թուրքական սահմաններով) գործուղում Թուրքիա, որտեղ նրանց դիմավորում էին, տեղավորում Սիրիային սահմանակից թուրքական մի շարք բնակավայրերում ստեղծված ճամբարներում, որոշ ժամանակ մարզելուց, զինելուց հետո ներգրավում ռազմական գործողություններում:

Թեպետ ադրբեջանական պաշտոնական աղբյուրները հայտարարում են Սիրիա մեկնած ադրբեջնցիների թիվը 500, իսկ զոհվածներինը՝ 100-200, այնուամենայնիվ, անհերքելի է, որ երկու դեպքում էլ թվային տվյալները անհամեմատ տարբեր են:

Մարտի 11-ին Ադրբեջանի ՆԳ նախարարության և Գլխավոր դատախազության մամուլի ծառայությունների տարածած համատեղ հայտարարության համաձայն՝ հանրապետության իրավապահ մարմինները հանցավորության դեմ պայքարի շրջանակներում իրականացարած հատուկ գործողության արդյունքում Ադրբեջանում  Տերտերի շրջանում ձերբակալել են ծայրահեղական ուղղվածության կազմակերպված հանցավոր զինված խմբավորման, որի անդամները զբաղվել են կրոնական անհանդուրժողականության ու խտրականության քարոզով, Տերտերի բնակչության շրջանում իրականացրել են վարձկանների հավաքագրման աշխատանքներ և նպաստել բնակավայրի մի շարք քաղաքացիների՝ երկրից դուրս ընթացող հակամարտություններին տարաբնույթ զինված խմբավորումների շարքերում մարտնչելու գործին:

Իսկ ավելի վաղ՝ մարտի 5-ին, ադրբեջանական մի շարք լրատվամիջոցներ, հղում կատարելով Միլի Մեջլիսին ներկայացրած կառավարության պետական անվտանգության վերաբերյալ ամենամյա հաշվետվությանը, տեղեկատվություն էին տարածել այն մասին, որ Սիրիայի տարածքում ընթացող ռազմական գործողություններին տարաբնույթ զինված խմբավորումների կազմում մասնակցության մեղադրանքով քրեական պատասխանատվության են ենթարկվել ԱՀ-ի 29 քաղաքացիներ (ի դեպ, մարտի 16-ին Բաքվի ծանր հանցագործությունների գծով դատարանում մեկնարկել է նրանցից մի քանիսի գործով դատավարությունը :

Վերոնշյալից ընդամենը մեկ օր առաջ էլ, Ադրբեջանի Ազգային անվտանգության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի ծառայության տրամադրած տեղեկատվության համաձայն , կառույցի հատուկ ծառայությունների իրականացրած հակաահաբեկչական հատուկ գործողության արդյունքում ձերբակալվել են ԱՀ-ի 6 քաղաքացիներ՝ ահաբեկչական գործողություններ նախապատրաստելու և այլ ծանր հանցագործություններ կատարելու կասկածանքով:

Վերոնշյալ խմբավորման վերջնանպատակն է եղել Ադրբեջանում շարիաթի՝ իսլամի կրոնական ու իրավական նորմերի միջոցով կառավարվող պետության ստեղծումն: Այդ նպատակով խմբավորման անդամներն իրենց էմիր էին հռչակել և տարաբնույթ հանցավոր գործունեություն ծավալել ինչպես մայրաքաղաք Բաքվում, նրան հարակից մի շարք շրջաններում, այնպես էլ՝ Ադրբեջանի երրորդ խոշոր քաղաքում՝ Սումգայիթում, երկրի հյուսիսում՝ Գաբալայի շրջանում և այլն:

Ինչպես տեսնում ենք, հատկապես վերջին 4 տարիների ընթացքում Մերձավոր Արևելքում ընթացող աշխարհաքաղաքական, ռազմաքաղաքական գործընթացները, որոնց ուղղակի ազդեցությամբ գրանցվեց իսլամական ծայրահեղ արմատական հոսանքների ակտիվացում և ոչ միայն երկրագնդի մուսուլմանական երկրներում, չշրջանցեց նաև Հարավային Կովկասը և հատկապես Ադրբեջանը:

Սիրիական հակամարտության, դրա ազդեցությամբ՝ Մերձավոր Արևելքում ընթացող զարգացումների պարբերաբար որակական տրանսֆորմացիայի ենթարկմանը զուգահեռ, փոխվել, որոշակի էվոլյուցիա են ապրել նաև տարածաշրջանում ծավալվող գործընթացներին ադրբեջանցիների մասնակցության դրդապատճառները. Վերոնշյալի առնչությամբ ընդհանրական, ժամանակային, պատճառահետևանքային առումով էվոլյուցիոն սկզբունքով կարելի է առանձնացնել հետևյալ առանցքային գործոնները:

1. Սոցիալական խնդիրներ: Երկրի առանձին շրջաններում ադրբեջանական իշխանությունների վարած քաղաքական, ազգային, դավանական, սոցիալ-տնտեսական խտրական քաղաքականության հետևանքով ստեղծված խրթին իրավիճակի պայմաններում, կախված պարտականությունների ծավալից, անգամ կյանքի գնով 500-2000 դոլար ամսավճար վաստակելու հեռանկարը բավականաչափ գրավիչ էր հարյուրավոր ադրբեջանցիների համար:

2. Հոգեբանական խնդիրներ: Տարբեր գործոններով պայմանավորված ագրեսիայի դինամիկ աճն Ադրբեջանի բնակչության շրջանում հատկապես վերջին տարիներին դրսևորվում էր գրեթե բոլոր սոցիալական, տարիքային շերտերում և հանրային կյանքի բնագավառներում՝ տարբեր աստիճանի հանցագործությունների տեսքով (կողոպուտներից, բռնաբարություններից մինչև ծանրագույն սպանություններ)՝ ընդհանրապես նպաստելով երկրում հանցավոր իրավիճակի աննախադեպ աճին: Բացի նշվածից, արտաքին թշնամու՝ մասնավորապես Հայաստանի և հայության դեմ տասնամյակներ շարունակ ադրբեջանական իշխանությունների քարոզած թշնամանքը, որը գործնական կիրառության հարթություն տեղափոխվելու հնարավորություն չէր ունենում, շարքային «հայրենասեր» ադրբեջանցու ինքնահաստատման և ինքնադրսևորման համար անհրաժեշտ միջավայր էր պահանջում, որն էլ ընձեռնվեց Սիրիայում ընթացող պատերազմական գործողությունների միջոցով:

3. Գաղափարական դրդապատճառներ: Ադրբեջանական իշխանությունների կողմից վարվող գաղափարական տեսանկյունից միահեծան և անհանդուրժողական քաղաքականության հետևանքով երկրում առաջացած գաղափարական վակուումն արագորեն լցվեց Մերձավոր Արևելքում մեծ թափով վերելք ապրող իսլամական ծայրահեղ արմատական գաղափարներով, որոնք պատճառ դարձան ոչ միայն հարյուրավոր ադրբեջանցիների՝ Սիրիայում և Իրաքում ընթացող ռազմական գործողություններին ավելի զանգվածաբար կլանելու, այլև՝ առավելապես հենց Ադրբեջանի Հանրապետության ներսում նման գաղափարներով ուղղորդվող բջիջների, հանցավոր խմբավորումների ձևավորման համար:

4. Ժամանակի ընթացքում աստիճանական տրանսֆորմացիայի է ենթարկվել նաև ադրբեջանական իշխանությունների(քաղաքական, հոգևոր) դիրքորոշումը խնդրի վերաբերյալ: Եթե սկզբնական շրջանում Բաքուն փորձում էր անուշադրության մատնել, հանրային լայն արձագանքի չարժանացնել ադրբեջանցիների՝ երկրից դուրս ընթացող հակամարտություններին ակտիվորեն մասնակցելու իրողությունը՝ նաև գաղափարական առումով փորձելով նման միտումներն ուղղորդել սեփական թշնամու՝ Հայաստանի դեմ, ապա հետագայում, նաև պայմանավորված անմիջականորեն թիրախավորված լինելու հանգամանքով, ադրբեջանական իշխանությունների գործողություններում գերակշռեց ծայրաստիճան աչալրջությունն ու զգուշությունը, խնդրից բխող սպառնալիքները ոչ թե ուղղորդելու, այլ անմիջապես կանխելու գործելաոճը:

Արդեն 2014թ. հունիսի 29-ին «Իսլամական պետություն» (ԻՊ) սուննի իսլամական ծայրահեղ արմատական կազմակերպության կողմից Սիրիայում և Իրաքում լայնածավալ տարածքների վրա փաստացի «խալիֆայություն»՝ իսլամական կրոնապետություն հռչակելուց հետո երևույթի հոգեբանական և կիրառական ազդեցությունը տարածվեց նաև մուսուլմանական այլ երկրներում:

«Խալիֆայություն» հռչակելուց հետո ԻՊ-ի ներկայացրած հեռահար նպատակներն ու հավակնությունները, դրանք իրագործելու յուրօրինակ մոտեցումները, մասնավորապես իրենց հռչակած «ջիհադական» պայքարն առավելապես առանձին պետություններում ցանցային բջիջների ձևավորմամբ, ընդլայնմամբ և անհրաժեշտության դեպքում դրանք «մերձավոր թշնամու»՝ գործող վարչակարգերի դեմ ուղղորդելու մարտավարությունը դեռևս փոքր ծավալներով տեսանելի է նաև Ադրբեջանում: Այս հարցում ենթադրվում է կիրառել կառույցի կազմում հանդես եկող տասնյակ հազարավոր արտերկրացի զինյալների՝ իրենց բնօրրան գործուղելու, տեղերում քարոզչական բազա ստեղծելու և «ջիհադական» պայքար մղելու գործելաոճը:

Թերևս այս համատեքստում է, որ, ասենք, Եգիպտոսում, Լիբիայում, Եմենում, Նիգերիայում և այլ երկրներում նախկինում գործող տարբեր ազդեցության իսլամական ծայրահեղ արմատական կառույցներ հայտարարեցին ԻՊ-ին միանալու, նրա առաջնորդին՝ խալիֆ Աբու Բաքր ալ-Բաղդադիին հավատարմության երդում տալու մասին:

Վերոնշյալ միտումներն Ադրբեջանում խթան են հանդիսացել դեռևս փոքրաթիվ անդամներով, բայց լուրջ սոցիալական ներուժ ունեցող  հանցավոր խմբավորումների առաջացման համար, մինչդեռ մեծ է հավանականությունը, որ երկրում նվազագույն բարենպաստ իրադրության, տարբեր պատճառներով ծագած անկայունության, քաոսային իրավիճակի պարագայում շատ ավելի լայն ընդգրկում ստանան՝ համապատասխան հետևանքներով հանդերձ:

Հեղինակ՝ արևելագետ Արմեն Պետրոսյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

17:25
«Հետք». Ֆրանսիացի լրագրողների խմբին ուղեկցող Մարտունի քաղաքի բնակիչը զոհվել է
Ֆրանիսական «Le Monde» պարբերականի լրագրողներն ու նրանց ուղեկցող անձնակազմը Արցախի Մարտունի քաղաքում հրետակոծության է ենթարկվել։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Էրդողանը բաց տեքստով հաստատեց, որ սկսված պատերազմի հրահրողը Ադրբեջանն է. Աշոտյան
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը գրում է. «Այսօր Էրդողանը, քննադատելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին հրադադարի և բանակցային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Հուսամ միջազգային լրագրողական կազմակերպությունները կլինեն շատ ավելի հասցեական. Զոհրաբյան
Լրագրող ընկերներս, պինդ մնացեք։ Նման կոչով է հանդես եկել ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Ադրբեջանի ոչնչացված զինծառայողների «վերջին հիշատակները»
Շուշի հասնելու «դրոշախոստումը» մնաց անկատար:
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Մակրոնը բժշկական ինքնաթիռ է ուղարկում՝ իր լրագրողներին տարհանելու համար
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը բժշկական ինքնաթիռ է ուղարկում՝ այսօր ադրբեջանական հարվածից վիրավորված Le Monde-ի երկու լրագրողներին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
«Իմ քայլը» նոր պատգամավոր ունի
ԱԺ «Իմ քայլը» խմակցության՝ մանդատը վայր դրած պատգամավոր Արմեն Փամբուխչյանին կփոխարինի Գոռ Երանյանը։ Այս մասին տեղեկանում ենք ԿԸՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Տիգրան Աբրահամյան. Ադրբեջանը լրատվամիջոցների մեր գործընկերներին միտումնավոր է թիրախավորել
Արցախի Հանրապետության նախագահի նախկին խորհրդական, «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը ֆեյսբուքյան իր էջում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Ադրբեջանի կողմից Արցախում լրագրողներին հրետակոծելը վկայում է տարբերակում չդնելու մասին. ՄԻՊ
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը դատապարտում է Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղում (Արցախում) մասնագիտական աշխատանք իրականացնող լրագրողներին հրետակոծելը։
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Իրանի սահմանին մոտ գտնվող գյուղում արկն ընկել է բնակելի տան վրա
Գյուղի տեղակայման վայրը ցույց է տալիս, որ հարվածել է Ադրբեջանի զինուժը։
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Էրդողանն անթույլատրելի է համարում Արցախում զինադադարի հասնելու Մինսկի խմբի երկրների կոչերը
Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանն անընդունելի է համարում այն, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը ձգտում է Լեռնային Ղարաբաղում հասնել հրադադարի ռեժիմի:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:20
Le Monde-ի թղթակցի վիճակը ծանր է, Ստեփանակերտում վիրահատում են
Արցախում վիրավորված Le Monde-ի թղթակիc Ալլան Կավալի վիճակը ծանր է, նրան վիրահատում են Ստեփանակերտի բժշկական կենտրոնում: Լրագրողներն Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ղեկավարները հանդես եկան համատեղ հայտարարությամբ
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ղեկավարները՝ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Որքան էլ պարադոքսալ հնչի՝ Թուրքիան ոչնչացնում է Ադրբեջանը. Արարատ Միրզոյան
ՀՀ Աժ նախագահ Արարատ Միրզոյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Որքան էլ պարադոքսալ հնչի՝ Թուրքիան ոչնչացնում է Ադրբեջանը։ Հայաստանից...
Աղբյուր` Panorama.am
16:10
Արցախում՝ վիրավոր լրագրողներին տեղափոխող մեքենան
Հայկական միասնական տեղեկատվականը կենտրոնը գրում է, որ Արցախում 24news.am և Արմենիա հեռուստաընկերության լրագրողները են վիրավորել, հրապարակել նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
15:51
Ադրբեջանը թիրախավորել է նաև Արցախում Agence France-Presse -ի լրագրողներին տեղափոխող մեքենային
Այսօր ադրբեջանական զինված ուժերը թիրախավորել են նաև Արցախում լրագրողական առաքելություն իրականացնող Agence France-Presse (AFP) միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
15:47
Փաշինյան. Ինչու՞ է Թուրքիան 100 տարի անց վերադարձել Հարավային Կովկաս
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Ինչու՞ է Թուրքիան 100 տարի անց վերադարձել Հարավային Կովկաս. շարունակելու հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
ՊԲ-ն խոցել է ադրբեջանական ևս երկու ինքնաթիռ
ՊԲ ՀՕՊ ստորաբաժանումների կողմից խոցվել է ադրբեջանական զինուժին պատկանող ևս երկու ինքնաթիռ: Արցախի պաշտպանության նախարարության մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:37
Պուտինը, Թրամփը և Մակրոնը ԼՂ հարցով համատեղ հայտարարություն կանեն
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ՌԴ Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամներին տեղեկացրել է  Լեռնային Ղարաբաղում իրավիճակի վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակ. Սերժ Սարգսյանը պատերազմի առաջին օրվանից բոլոր ուղղություններով ակտիվ աշխատում է
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի գրասենյակից NEWS.am-ը հետաքրքրվել է երեկ երեկոյան Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Ադրբեջանի հրետակոծությունից վիրավորում է ստացել 24news.am-ի լրագրող Սևակ Վարդումյանը
Մարտունիում ադրբեջանական զինուժի թիրախային կրակի տակ հայտնված լրագրողների խմբում է եղել նաև 24News-ի լրագրող Սևակ Վարդումյանը։ Նա մեջքի շրջանում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Դ. Թորոսյան. Ադրբեջանական հրետանին հարվածել և ոչնչացրել են իրենց էլիտար ստորաբաժանումը
Հանուն հայ զինվորի ՀԿ ն ախագահ, «Բանակ-ինֆո» կայքի համակարգող Դավիթ Թորոսյանը գրում է. «Ադրբեջանական կողմը հարավային...
Աղբյուր` Panorama.am
15:14
Շատ կարևոր է, որ Վրաստանի չեզոք քաղաքականությունը նաև գործնականում կիրառվի. Ջոնի Մելիքյան
Վրացագետ Ալիկ Էրոյանցն, անդրադառնալով Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Գախարիայի՝ Հայաստանին և Ադրբեջանին մեկ սեղանի շուրջ նստելու համար հարթակ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:43
Լուկաշենկոն խոսել է Փաշինյանի ու Ալիևի հետ. Բելտա
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն այսօր հեռախոսազրույցներ է ունեցել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:38
Էդմոն Մարուքյան. Ովքեր չեն զորակոչվել, պետք է շարունակեն հարկեր և տուրքեր վճարել
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը կոչով դիմել է հայրենակիցներին. «Սիրելի՛ քաղաքացիներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:37
Ադրբեջանական զինուժի ոչնչացումը շարունակվում է
Ադրբեջանական զինուժի ոչնչացումը շարունակվում է: Այս մասին հայտնում է ՀՀ պաշտպանության նախարարության մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:34
ՊԲ-ն հարավային և հարավ-արևելյան ուղղություններում խոցել է Ադրբեջանի 1 ինքնաթիռ և 1 ուղղաթիռ
Հոկտեմբերի 1-ին ՊԲ ՀՕՊ ստորաբաժանումները հարավային և հարավ-արևելյան ուղղություններում խոցել են 1 ինքնաթիռ և 1 ուղղաթիռ: Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Զովունիում ապրող եզդիներն ավելի քան 2 մլն դրամ են փոխանցել հիմնադրամին
Հայաստանի երիտասարդ եզդիների միության նախագահ Սեիդ Ավդալյանը տեղեկացնում է, որ Զովունիում ապրող իր ազգակիցները փոխանցել են ավելի քան 2 մլն դրամ։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:23
Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղարը նախազգուշացնում է Լեռնային Ղարաբաղում մարդասիրական ճգնաժամի մասին
Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Մարիա Պեյչինովիչ Բուրիչն այսօր հանդես է եկել հետևյալ հայտարարությամբ․ «Քանի որ Լեռնային Ղարաբաղի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
Թուրքիան ակտիվ բանակցային կո՞ղմ. Գագիկ Համբարյան
Հայաստանի վարչապետի ընտանիքին պատկանող «ՀԺ» թերթում անանուն հոդված է լույս տեսել, որտեղ «անհայտ» հեղինակն իր գեղցի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}