Քաղաքական 15:28 22/09/2015

Stratfor. Ավարտին հասցնելով ղարաբաղյան հակամարտությունը

«Stratfor» հեղինակավոր կենտրոնի վերլուծաբանները անդրադարձել են ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացին` նկատելով, որ հակամարտությունը վերջին շրջանում նոր փուլ է թևակոխել:

Հոդվածում փորձագետները գրում են. «Վերջին ամիսներին կողմերը ակտիվացրել են մարտական զորավարժությունները, ինչպես նաև հաճախակի հանդիպումներ անցկացրել ռուս պաշտոնյաների հետ՝ նպաստելով տեղական մամուլում մոտեցող հանգուցալուծման վերաբերյալ տեղեկատվության շահարկմանը։

Իսկապես, երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարները նախատեսում են հանդիպում անցկացնել Նյու Յորքում` ՄԱԿ Գլխավոր Ասամբելայի շրջանակում։ Սակայն հստակ չէ, որ այն շրջադարձային է լինելու։ Հակամարտության հանգուցալուծման համար անհրաժեշտ է Կովկասյան տարածաշրջանում առկա քաղաքական դաշինքների և հարաբերությունների ցանցի վերակազմավորում, ինչը կարող է նաև կործանարար գործընթաց լինել։ Այնուամենայնիվ, Ուկրաինայի շուրջ Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև լարվածությունը 2014 թվականից ի վեր էապես փոխել է քաղաքական իրադրությունը տարածաշրջանում․ գուցե, Ռուսաստանը, Հայաստանը և Ադրբեջանը պատրաստ են փոփոխություններ կատարել Լեռնային Ղարաբաղում։

Ղարաբաղյան հակամարտության հետագիծը մշտապես հիմնված է եղել երեք խաղացողների վրա՝ Հայաստան, Ադրբեջան և Ռուսաստան։ Դրանցից յուրաքանչյուրը ունեցել է տարբեր հեռանկարներ։ Որպես հաղթող կողմ՝ Երևանը ցանկանում է պահպանել վերահսկողությունը Լեռնային Ղարաբաղի և յոթ հարակից շրջանների նկատմամբ։ Ադրբեջանը, իհարկե, ցանկանում է փոփոխել դա և վերահաստատել իր վերահսկողությունը Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ ինչպես դիվանագիտական, այնպես էլ՝ ռազմական ճանապարհով։ Ռուսաստանն անմիջական շահ չունի հակամարտության արդյունքից, ուստի կարողացել է շահարկել այն՝ հօգուտ իր շահերի և Հայաստանում, և Ադրբեջանում, ինչպես նաև Կովկասյան տարածաշրջանում։

Առկա ստատուս-քվոն փոխվեց 2014 թվականի սկզբին՝ Կիևում Եվրոմայդանի բողոքի ցույցերի և դրա արդյունքում՝ Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև դիմակայության հետևանքով։ Ռուսաստանը Հայաստանի համար վերածվեց առավել քիչ վստահելի դաշնակցի, ուկրաինական ճգնաժամը խլեց Ռուսաստանի անվտանգության ապահովման կարողության մեծ մասը, իսկ Արևմտյան պատժամիջոցները խարխլեցին ներքին տնտեսությունը։ Միաժամանակ, Ադրբեջանն Արևմուտքի համար վերածվեց առավել արժեքավոր դաշնակցի, քանի որ Բաքուն կարող էր Եվրոպայի համար այլընտրանք հանդիսանալ Ռուսաստանից էներգակիրների մատակարարման հարցում։ Արդյունքում 2014 թվականից սկսած Ադրբեջանի զինվորները շատ ավելի համառ են գործել Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գծում։ Ադրբեջանական հարձակումները զգալիորեն աճել են, իսկ միջադեպերը, ինչպիսին էր, օրինակ, ադրբեջանական ուժերի կողմից հայկական ուղղաթիռի կործանումը, դեռևս չեն արժանացել հայկական կողմի համարժեք գործողությունների կամ Ռուսաստանի իմաստալից հանդիմանությունների։

Տեղում այս փոփոխությունները ուղեկցվել են վերջին ամիսների դիվանագիտական ակտիվության աննախադեպ աճով։ Ռուս և ադրբեջանցի քաղաքական և զինվորական պաշտոնյաները մի շարք հանդիպումներ են անցկացրել, որոնց հաջորդել են ռուս և հայ պաշտոնյաների փոխայցելությունները։ Հրապարակումներ են եղել նաև, որ Ռուսաստանը նախատեսում է 2017թ-ին ռազմական ռադար տեղակայել Ադրբեջանում, թեև Մոսկվան հերքել է այդ պնդումները։ Այս ամենը համընկել է հայկական և ադրբեջանական մամուլի այն հրապարակումների հետ, որ լուրջ բանակցություններ են ընթանում։ Այդ չհաստատված հրապարակումները վկայում են, որ կողմերը բանակցում են մի պայմանավորվածության շուրջ, որը շուտով փոխելու է ստատուս-քվոն։

Հակամարտության հանգուցալուծման տարբեր սցենարներ են շրջանառվում։ Դրանցից մեկը կարող է ներառել Լեռնային Ղարաբաղին հարակից յոթ շրջաններից, սակայն ոչ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքից հայկական զորքերի ամբողջական դուրսբերումը։ Այս սցենարով ռուսական խաղաղապահները փոխարինելու են հայկական զորքերին։ Հայկական զորքերին կարող են փոխարինել նաև միջազգային խաղաղապահ ուժերը՝ Ռուսաստանի հրամանատարության ներքո։ Հայաստանը կպահպանի մուտքը Լեռնային Ղարաբաղը և Լաչինի միջանցք, սակայն հարակից շրջաններում ապրող հայերը պետք է վերաբնակեցվեն համապատասխանաբար Լեռնային Ղարաբաղում կամ Հայաստանում։ Նման դուրսբերման համար Հայաստանը տնտեսական և անվտանգության արտոնություններ կստանա, այդ թվում՝ առավել մեծ ֆինանսական և ռազմական օգնություն Ռուսաստանից և առևտուրը խթանելու նպատակով սահմանների բացում տարածաշրջանի այնպիսի խաղացողների հետ, ինչպիսին են՝ Թուրքիան և Իրանը։

Ռուսաստանը նույնպես ունի իր նկատառումները։ Կովկասում առկա ուժերի հարաբերակցությունը համահունչ է Ռուսաստանի շահերին։ Սակայն, Վրաստանը փորձում է առավել սերտ կապեր հաստատել Եվրոպական Միության և ՆԱՏՕ-ի հետ։ Արևմուտքը նաև ցանկանում է Ադրբեջանին ներգրավվել «Հարավային Միջանցք» էներգետիկ ծրագրում՝ որպես Տրանս-կասպյան գազատար։ Ռուսաստանն այժմ գիտակցում է՝ ուժերի գոյություն ունեցող հավասարակշռությունը չի կարող երկար պահպանվել։ Դա կարող է բացատրել Մոսկվայի՝ Ադրբեջանի հետ մերձեցումը, և ստատուս-քվոյի փոփոխման ուղղված բանակցությունների մեկնարկը։ Հավանաբար, Ռուսաստանը հաշվարկում է, որ հակամարտությունում փոփոխությունն անխուսափելի է, ուստի ցանկանում է բանակցություններում առաջատար դերը խաղալ։ Պատահական չէ, որ Ադրբեջանն առավել ընդդիմանում է ԵԱՀԿ միջնորդական գործընթացին, որը ներառում է նաև Միացյալ Նահանգները։ Մյուս կողմից Բաքուն առավել սերտ ներգրավված է Ռուսաստանի հետ երկկողմ հարաբերություններում:

Իհարկե, ցանկացած հանգուցալուծում իր ազդեցությունն է ունենալու նաև տարածաշրջանի մյուս խաղացողների՝ Իրանի և Թուրքիայի վրա։ Թուրքիան փորձել է Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման բանակցություններ վարել 2009 թվականին, ինչը զայրացրեց Ադրբեջանին, քանի որ այդ գործընթացում որպես նախապայման ներառված չէր ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը ։ Դա խաթարեց Բաքվի հետ Անկարայի հարաբերությունները։ Արդյունքում Երևանի հետ բանակցությունները ընդհատվեցին, և´ Հայաստանը, և´ Բաքուն առավել մերձեցան Ռուսաստանի հետ։

Եթե Ռուսաստանին հաջողվի Հայաստանին համոզել զիջում կատարել ղարաբաղյան հիմնահարցում, այն ներառելու է Թուրքիայի հետ սահմանի բացման և Իրանի հետ առևտրի մեծացման դրույթներ, ինչը վերջ է դնելու Երևանի տարածաշրջանային տնտեսական շրջափակմանը։ Սակայն նման զարգացումը կարող է վտանգ պարունակել նաև Ռուսատանի համար, քանի որ այն Մոսկվայի ազդեցության ներքո գտնվող տարածաշրջանում մեծամասամբ կմեծացնի թուրքական և իրանական դերակատարությունը ։ Սակայն, վտանգը կայանում է նաև նրանում, որ ոչինչ չանելը նույնպես խարխլելու է Ռուսաստանի դիրքերը։

Մյուս սցենարն այն է, որ Ադրբեջանը տեղում ինտենսիվացնելու է հակամարտությունը՝ բանակցային գործընթացն առաջ մղելու համար։ Շփման գծում ակտիվության ներկայիս մակարդակը դեռևս չի համոզել Հայաստանին փոխել դիրքորոշումը, և Ադրբեջանը կարող է որոշել առավել լայնածավալ գործողությունների դիմել՝ Երևանի վրա ճնշում գործադրելու նպատակով, որպեսզի վերջինս առավել մեծ զիջումների գնա քաղաքական ճակատում։ Ռազմական էսկալացիան կարող է վերաճել Բաքվի և Մոսկվայի միջև ոչ բացահայտ փոխըմբռնման հաստատման։

Ռուսաստանի հիմնական նպատակը պետք է լինի երկու կողմերի միջև հավասարակշռություն հաստատելը և հիմնական միջնորդի դերը ստանձնելը։ Սա առավել հեշտ է դառնում Ադրբեջանի՝ մարդու իրավունքների հիմնահարցերի շուրջ Արևմուտքի հետ հարաբերությունների վատթարացման ներքո։

Բանակցային գործընթացը, եթե այն որպես այդպիսին առկա է, դեռևս նախնական փուլում է. բանակցությունները կարող են դադարեցվել և երկու կողմերը կվերադառնան ստատուս-քվոյի։ Սակայն շատ քայլեր են ձեռնարկվել և դիվանագիտական, և անվտանգության ճակատներում, և Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գծի երկայնքով ռազմական զորավարժությունների ու բախումների քանակի աճը կարող է մեկնաբանվել որպես բանակցային գործընթացի ակտիվացման, այլ ոչ թե մոտեցող հակամարտության նշան։ Ձգձգվող առճակատման հանգուցալուծման գործընթացում առկա են մի քանի քաղաքական խոչընդոտներ, սակայն վերջին ազդակները վկայում են որոշ իմաստալից փոփոխությունների առկայության մասին»,- ամփոփում են վերլուծաբանները։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:42
Վանեցյան. Իշխող կուսակցությունը պետք է քննարկի վարչապետի նոր թեկնածու առաջադրելու հարցը
«Կարծում եմ՝ երեկվա ասուլիսից ու այսօրվա գրիչի պատմությունից հետո իշխող կուսակցությունը, ազգային անվտանգության նկատառումներից ելնելով,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց երեկ Կապանում խոստացած ապացույցը
ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝  ասուլիսում իր մասին հնչեցրածը շինծու և իրականությանը չհամապատասխանող է որակել և...
Աղբյուր` Panorama.am
12:39
Արգելվել է կենդանական ծագման մթերքի և հումքի ներմուծումը Չինաստանից
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից Կորոնավիրուսի մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու նպատակով, ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական...
Աղբյուր` Panorama.am
23:57
Ագրեսիվ առաջնորդությունը վտանգներ է պարունակում. Արթուր Վանեցյան
«Հուզական, ագրեսիվ առաջնորդությունը վտանգներ է պարունակում և կարող է հանգեցնել խիստ անցանկալի հետևանքների: Երկրի անվտանգությունը վեր է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ե՞րբ է ի վերջո ոչնչացվելու վտանգավոր թափոնների հսկայական ժառանգությունը
ՄԱԿ-ի «Վտանգավոր թափոնների երկրից երկիր տեղափոխման նկատմամբ հսկողություն սահմանելու մասին» բազելյան կոնվենցիայով Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Հայաստանում հացի, ալյուրի արտադրությունն աճել է
Հայաստանում 2019 թվականի հունվար-նոյեմբերին 2,5%-ով աճել է հացի արտադրությունը։ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեից տեղեկանում ենք, որ նշված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Չինաստանում միանգամից 2 հիվանդանոց կկառուցվի՝ կորոնավիրուսով վարակվածների համար
Չինական Ուհան քաղաքում կկառուցի  միանգամից երկու հիվանդանոց՝ նոր տեսակի կորոնավիրուսով վարակված հիվանդներին բուժելու համար: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
«Տուր ինձ հույս, միայն քո շնորհիվ ես կկարողանամ կրկին վերադառնալ կյանք». Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան օրն է
Այսօր երգիչ-կատարող, պոետ և երգահան, դերասան Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան օրն է: Վիսոցկին ծնվել է 1938թ. հունվարի 25-ին Մոսկվայում: Մանկությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Եվրոպայի ամենագեղեցիկ տատիկը Ռյազանի բնակիչ է
50-ամյա Եկատերինա Եղինան, ով ապրում է Ռյազանում, Բուլղարիայում անցկացվող գեղեցկության միջազգային մրցույթում դարձավ «Grandmama...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հոսանքազրկում՝ Երևանում և 5 մարզերում
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 29-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Մեկ օրում հանրապետությունում բացահայտվել է հանցագործության 45 դեպք, որից 2-ը՝ նախկինում կատարված
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` հունվարի 23-ից 24-ը Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Օդի ջերմաստիճանը 27-29-ի գիշերն աստիճանաբար կբարձրանա 8-10 աստիճանով
Հունվարի  26-30-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին՝ հյուսիս-արևմտյան՝ 5-10 մ/վ: Օդի ջերմաստիճանը 26-ի գիշերը կնվազի 2-3, իսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Գերմանիայի դաշնակիցը կոչ է արել վերացնել ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցները
Սաքսոնիայի վարչապետ և Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի դաշնակից Մայքլ Կրետչմերը կարծում է, որ Ռուսաստանի դեմ կիրառվող պատժամիջոցներն անիմաստ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Վարչապետը սորոսականների մասով՝ «դավաճանական կառույց»
Վարչապետն այսօրվա ասուլիսում անդրադարձավ նաև «Բաց հասարակություն-հիմնադրամներ»-ի գրասենյակի գործունեությանը։ Պատասխանելով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
ՍԴ նախագահ Հ. Թովմասյանը հայց է ներկայացնելու Ն. Փաշինյանի դեմ, եթե 20 օրվա ընթացքում վերջինս չհրապարակի իր խոսքերը հիմնավորող փաստ
ՍԴ նախագահը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ ասուլիսում իր մասին հնչեցրածը շինծու և իրականությանը չհամապատասխանող է որակել:
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Պակիստանում մեկուսացվել է կորոնավիրուսով կասկածվող առաջին մարդը
Պակիստանի իշխանությունները մեկուսացրել են Չինաստանից ժամանած և կորոնավիրուսով կասկածվող քաղաքացու։ Այս մասին հայտնել է Պակիստանի առողջապահության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Պոլսի հայոց պատրիարքարանը հայտարարել է, որ շարունակելու «Սանասարյան տան» նկատմամբ իրավունքները վերականգնելու պայքարը
Թուրքիայի կառավարությանը կից Հիմնադրամների գլխավոր վարչությունը Ստամբուլում գտնվող «Սանասարյան տուն» (Սանասարյան հան) անշարժ գույքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Իրավական խնդիրներ կարող է ունենալ. Փաշինյանը՝ Ամուլսարի մասին
«Իրավական խնդիրներ կարող է ունենալ, որովհետև, ենթադրում եմ, «Լիդիանն» արբիտրաժ կդիմի»,- այսօրվա ասուլիսում ասաց վարչապետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Վարդենյաց լեռնանցքը բեռնատարների համար փակ է, մարդատարների համար՝ դժվարանցանելի
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 25-ին՝ ժամը 15:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Ջանք ու եռանդ չենք խնայելու. Արայիկ Հարությունյանի պատասխանը՝ Փաշինյանին
Արցախի Հանրապետության նախագահի թեկնածու Արայիկ Հարությունյանն արձագանքել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այսօրվա մամուլի ասուլիսում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Ասուլիսի ընթացքում փոփոխվեց իմ պաշտպանյալ Արսեն Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը. Վարոսյան
Փաստորեն ասուլիսի ընթացքում փոփոխվեց իմ պաշտպանյալ Արսեն Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը: Ֆեյսբուքյան իր էջում նման գրառում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Քաղավիացիայի կոմիտեում հայտնաբերված խախտումների առթիվ քրգործ է հարուցվել
ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունից  ՀՀ գլխավոր դատախազություն են ստացվել ՀՀ քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեում իրականացրած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Գազի արտահոսք՝ հրդեհի բռնկմամբ
Հունվարի 25-ին, ժամը 12:39-ին,  911 ահազանգման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Շիրակի մարզի Սարալանջ գյուղում՝ տներից մեկի մոտակայքում,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 100 փաստ ու հարցերի պատասխան է ներկայացնում Կապանում (ամբողջական)
Այսօր, ժամը 11:23 -ին Կապանում մեկնարկեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հերթական մամուլի ասուլիսը Ինչպես նախորդ ասուլիսներին, այսօր էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Անաստասիա Գալուստյանը չի հաղթահարել Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի արգելքը
Ավստրիայի Գրաց քաղաքում շարունակվում է գեղասահքի  Եվրոպայի առաջնությունը։ Կանանց մենասահքի  մասնակիցների թվում  էր նաև Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Միացումը մայր հայրենիքի հետ՝ մեր վերջնանպատակն է. Ղուլյանը՝ Փաշինյանին
Արցախի Հանրապետության նախագահի թեկնածու Աշոտ Ղուլյանը, արձագանքելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այսօրվա մամուլի ասուլիսում ադրբեջանա-ղարաբաղյան...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
«Սա ԶՈւ-երի զինանշանը չէ, այլ ՀՀ ՊՆ տարբերանշանի տարբերակ»
«Ես գիտեմ, որ բոլորս միաժամանակ մասնագետ ենք տիեզերքից մինչև բալետ ու ֆուտբոլ։ Բայց խնդրում եմ մինչև վերջ կարդալ։ Սա ՀՀ ԶՈւ-երի զինանշանը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
Բժիշկը նշում է՝ ինչ անել կորոնավիրուսի ախտանիշները հայտնաբերելու դեպքում
Խիստ վտանգավոր վարակների մասնագետ, իմունոլոգ Վլադիմիր Ժեմչուգովը ասել է, թե ինչ պետք է անել, երբ մարդու մոտ  նկատվում են կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Փրկարարները գտան մոլորված արշավականներին
Ժամը 14:31-ին փրկարարները հանդիպել են Ռուսաստանի Դաշնության 6 քաղաքացիներից բաղկացած արշավախմբի անդամներին, որոնցից մեկի ինքնազգացողությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
Նիկոլ Փաշինյանը՝ Հրայր Թովմասյանի ու Վահե Գրիգորյանի մասին
Այսօրվա՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսում նրան ուղղված հարց տվեցին, թե՝ ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանն ասել է, որ վարչապետն ուզում է իրենից...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հրայր Թովմասյան. Այն, ինչ այսօր կատարվում է, այսօրով չի ավարտվելու
14:55 24/01/2020

Հրայր Թովմասյան. Այն, ինչ այսօր կատարվում է, այսօրով չի ավարտվելու

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}