Քաղաքական 16:01 04/06/2016 Աշխարհում

Չինաստանը ինքնուրույն գերտերություն է, ով խաղում է իր կանոններով

Հեղինակ` Վահագն Սարոյան, վերլուծաբան

1970-ական թվականների սկզբից Չինաստանը Մաուցզեդունի հետնորդ Դենսիալպինի կառավարման օրոք տվեց տնտեսական բարեփոխումների և մոդեռնիզացիայի մեկնարկը, որի հետագա զարգացումը և արդյունքները նորագույն պատմության մեջ ստացան «Չինական տնտեսական հրաշք» եզրույթը: Ընտրած քաղաքական գծի հիմքում ընկած էր քաղաքական համակարգի միահեծանության պահպանումը և դրան զուգահեռ տնտեսության լայնամասշտաբ ազատականացումը: Արդյունքում Չինաստանը սկսեց զարգանալ անասելի տեմպերով՝ շարունակելով ավելի ու ավելի մեծ մասնաբաժին ձեռք բերել համաշխարհային տնտեսական համակարգում: Այս գործընթացները պայմանավորեցին Չինաստանի արտաքին քաղաքական և տնտեսական ինքնուրույն և ինքնաբավ քաղաքականությունը:

Իր տարածաշրջանային՝ առաջավորասիական քաղաքական ուղեծրում Պեկինը կիրառում է «փափուկ ուժի» քաղաքականությունը, որը ենթադրում է սեփական շահերի բացարձակ պաշտպանում՝ մեծամասամբ առանց կտրուկ քայլերի և լարվածության սրման: Այս քաղաքականությանն ականատես ենք դառնում Հարավչինական ծովում Նանշա կղզիախմբի պատկանելության և Թայվանի հարցում: Մասնավորապես Թայվանի պարագայում Չինաստանն ընտրել է խաղաղ տնտեսական կլանման քաղաքականությունը, որի հիմքում ընկած է այն թեզը, որ վաղ թե ուշ տնտեսական նկատառումները կմիավորեն Չինաստանն ու Թայվանը:

Զարգացնելով «փափուկ ուժի» մոդելը՝ չինական դիվանագիտությունը մշակեց ռազմավարական հստակ ծրագիր և ձեռնամուխ եղավ դրա հետևողական, փուլային իրագործմանը: Համաձայն այդ ծրագրի` Չինաստանը նախ պետք է գերակայող դիրքեր գրավի Հարավային, Ասիայում, հետո առանցքային դերակատարում ունենա Ասիական-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում, ապա վերածվի համաշխարհային հզոր տերության՝ դառնալով բազմաբևեռ աշխարհի կենտրոններից մեկը: Չնայած այս ամենին փորձագետները կարծում են, որ Չինաստանը կդառնա խոշորագույն տնտեսություն, բայց ոչ գլոբալ գերտերություն

Վերջին տարիներին Չինաստանի և Կենտրոնական Ասիայի հինգ երկրների միջև երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը պատմական ռեկորդ է սահմանել՝ հասնելով 46 միլիարդ դոլարի, և այս երկիրը դարձել է Ղազախստանի և Թուրքմենստանի առաջին, Ղրղզստանի և Ուզբեկստանի՝ երկրորդ, իսկ Տաջիկստանի՝ երրորդ առևտրային գործընկերը:

Չինաստանի և Ռուսաստանի տնտեսական հարաբերությունները ավելի ինտենսիվ բնույթ կրեցին Արևմուտք-Ռուսաստան աշխարհաքաղաքական առճակատման և ՌԴ նկատմամբ տնտեսական պատժամիջոցների կիրառումից հետո: Կրեմլի կողմից հռչակված «շրջադաչձ դեպի արևելք» քաղաքական գծի առյուծի բաժինը բնականաբար զբաղեցնում են Չինաստանի հետ հարաբերությունները: Չնայած առկա որոշակի խնդիրների, մասնավորապես սահմանների դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի շուրջ ծագած հարցերի, ինչպես նաև ռուսական հեռավոր արևելքի նկատմամբ չինական նկրտումների երկկողմ հարաբերությունները շարունակում են զարգանալ:

Այդ մասին են վկայում նաև ՌԴ նախագահի խոսքերը ռուս-չինական հարաբերությունների վերաբերյալ, առ այն, որ Չինաստանի հետ ռազմավարական հարաբերությունների կառուցումը ՌԴ-ի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններից է: Երկու երկրների միջև առևտրաշրջանառութան ծավալը աճ գրանցեց երկու տարի առաջ Ռուսական «Գազպրոմի» և Չինաստանի ազգային նավթագազային CNPC ընկերության միջև կնքված է գազի մատակարարման պայմանագրից հետո: Համաձայնագիրը կնքվել է 30 տարով, որը ենթադրում է տարեկան 38 մլրդ խորանարդ մետր գազի առաքում Չինաստան: Մատակարարումների ընդհանուր արժեքը հասնում է 400 մլրդ դոլարի: Համաձայնագիրը կնքվել է Չինաստանի և Ռուսաստանի ղեկավարների ներկայությամբ` Ռուսաստանի նախագահ Վլադիրմիր Պուտինի` Չինաստան կատարած այցի շրջանակներում, որի ընթացքում օրակարգային հարցերից էր նաև գազի գնի շուրջ համաձայնություն ձեռք բերելը:

Այս ամենով հանդերձ Չինաստանը նաև բազմակողմ ռազմավարական կապեր է հաստատում ԵՄ-ի հետ: Չինաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը հասել է 4.16 տրիլիոն դոլարի: Նախորդ տարիների ընթացքում Չինաստանի և ԵՄ-ի ապրանքաշրջանառությունը ավելացել է 2.1%-ով և հասել է ավելի քան 559 միլիարդ դոլարի:

Չինաստանի արտահանումը դեպի ԵՄ-ը և ԱՄՆ-ը գերազանցում է ներկրումը: 2013թ.-ին ԵՄ-ը Չինաստանից գնել է 339 միլիարդ դոլարի ապրանք, իսկ վաճառել՝ 220 միլիարդ դոլարի ապրանք: Չինաստանի և ԵՄ-ի միջև կապերը որպես ռազմավարական են բնութագրվել ԵՄ-ի կողմից դեռևս 1995թ.-ին ընդունված «Եվրոպա-չինական հարաբերությունների երկարաժամկետ քաղաքականություն» կոչվող փաստաթղթում, որտեղ նշվում էր Չինաստանի տնտեսական, սոցիալական բարեփոխումներին, աղքատության հաղթահարմանն աջակցելու ԵՄ-ի պատրաստակամության մասին:

Չինական տնտեսական հրաշքի հիմքում անկասկած ընկած էր քաղաքականությունը, մասնավորապես Արևմուտքի ֆինանսական և քաղաքական աջակցությունը բարեփոխումների անցկացման հարցում: Այս գործում դժվար է թերագնահատել Միացյալ նահանգների ներդրումը, մասնավորապես չինական տնտեսական վերափոխման հսկայական վարկային միջոցները: Անցած դարի 70-ականներից ի վեր ամերիկա-չինական հարաբերությունները անշեղորեն զարգանում են: ԱՄՆ-Չինաստան ապրանքաշրջանառությունը արդեն իսկ թևակոխել է կես տրիլիոն դոլարի շեմը, ինչի հետևանքով Չինաստանը դարձել է ԱՄՆ-ի գլխավոր առևտրային գործընկերը՝ առաջ անցնելով Կանադայից և Մեքսիկայից: Բացի այդ պաշտոնական Պեկինը մեծ ծավալներով շարունակում է ձեռք բերել ԱՄՆ պետական արժեթղթեր, դրանով իսկ, ավելի մեծացնելով ամերիկայի տնտեսության կախվածությունը Ասիական հսկայից:

Դատելով ամենայնից, կարելի է ասել, որ Չինաստանը ինքնուրույն գերտերություն է, ով խաղում է իր կանոններով:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:30
Չինաստանը ներկայացրել է աշխարհի ամենամեծ ռազմական ռոբոտը
Չինաստանում ներկայացվել է «Յակ» ռազմական ռոբոտը, որը կօգնի զինվորականներին ապրանքների առաքման և հետախուզական առաքելությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
«Ամենաբարձր մակարդակով խրախուսվում է ստրկատիրոջ թիկնապահ-ոստիկան լինելը, նսեմացվում՝ ուսուցչի մասնագիտությունը»
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «Կառավարություն կոչված ստրկանոցում, ստրկատերը հիացմունքով նշեց, թե ինչպես երկար տարիներ աշխատած...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
«Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ պետը բերման է ենթարկվել. Պետական մարմինները լռում են
ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկի պետ Արտակ Սարգսյանը բերման է ենթարկվել։ Ավելին՝ տեղեկություններ կան, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
ՀՅԴ գումարտակի մարտիկ՝ բժիշկ Նորայր Շահբազյանն այսօր կդառնար 58 տարեկան
Այսօր ՀՅԴ անդամ, 44 օրյա պատերազմի մասնակից, ՀՅԴ Գումարտակի մարտիկ՝ բժիշկ (դոկտոր) Նորայր Շահբազյանը կդառնար 58 տարեկան: Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Գիտնականների աշխատավարձը հունվարի մեկից սահմանվել է 66 140 դրամ
2022 թվականի հունվարից ուժի մեջ է մտել ՀՀ կառավարության 2021 թվականի մայիսի 13-ին 747-Լ որոշմամբ հաստատված գիտական գործունեությամբ զբաղվողների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Հունաստանի մի շարք քաղաքաների կարևոր վայրերը կլուսավորվեն Հայաստանի եռագույնով
Հունաստանի և հունական կղզիների մի շարք քաղաքաների կարևոր վայրերը կլուսավորվեն Հայաստանի Հանրապետության եռագույնով։ Այս մասին գրել է Հունաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Առաջարկվում է տեղեկություն ստանալու իրավունքը խախտելու համար նախատեսել 30.000-ից մինչև 70.000 դրամ տուգանք․ Դոյդոյան
Ինֆորմացիայի Ազատության կենտրոնի հիմնադիր Շուշան Դոյդոյանը գրում է․ «ՀՀ արդարադատության նախարարությունը դրական եզրակացություն է տվել և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Պատվոգրեր են հանձնվել տարվա ընթացքում առավել բարձր արդյունքներ գրանցած զինծառայողներին
ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում անցկացվել է խորհրդակցություն, որի ժամանակ  ամփոփվել են 2021 թ. ուսումնական տարվա ընթացքում ՀՀ ԶՈՒ և ՌԴ ԶՈՒ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Ի՞նչ անել «օմիկրոն»-ի առաջին նշանների դեպքում
Մոսկվայում արագորեն տարածվում է կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամը։ Այս կապակցությամբ մայրաքաղաքի գլխավոր քիթ-կոկորդ-ականջաբան Անդրեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Պոլիէթիլենային չթույլատրված տոպրակների օգտագործման համար տնտեսվարողներն այսօրվանից տուգանվում են
Հունվարի 1-ից առևտրի օբյեկտներում մինչև 50 միկրոն հաստությամբ պոլիէթիլենային պարկերի և տոպրակների օգտագործումն արգելված է՝ բացառությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Instagram-ը ներկայացնում է վճարովի ծառայություն
Լինեկով Instagram-ում՝ մարդիկ կծախսեն ոչ միայն ժամանակ, այլև գումար։ Մարկ Ցուկերբերգի Meta սոցիալական ցանցը հայտարարել է Instagram-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Էրդողանն իր վարկանիշով հետ է մնացել ընդդիմադիր մրցակիցներից
«Եվրասիա» հետազոտական կենտրոնը Թուրքիայում անցկացրել է սոցհարցում՝ պարզելու քաղաքացիների նախընտրական կողմնորոշումները։ Ermenihaber-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Հայաստանում է ԱՄՆ եվրոպական հրամանատարության պատվիրակությունը
Հունվարի 19-ին երկօրյա աշխատանքային այցով Հայաստան է ժամանել ԱՄՆ եվրոպական հրամանատարության գործընկերության, անվտանգային համագործակցության և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Դավութօղլուն փորձում է բարձրացնել իր հեղինակությունը Թուրքիայի քրդերի շրջանում
Թուրքիայի նախկին վարչապետ, իսկ այժմ  ընդդիմադիր «Ապագա» կուսակցության ղեկավար Ահմեթ Դավութօղլուն ուշագրավ գրառում է արել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Պարզվել է ընդերքօգտագործող սուբյեկտների կողմից շուրջ 71 մլն դրամի պարտավորություն․ դատախազություն
ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության համակարգմամբ ՀՀ դատախազության տարածքային ստորաբաժանումների կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Կաթնաղբյուրի բնակիչները դեմ են իրենց բնակավայրում որևէ հանքարդյունաբերական գործընթացի․ Դուլգարյան
«Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Օլեգ Դուլգարյանը գրում է․ «Կաթնաղբյուրի բնակիչները դեմ են իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Այսօր փայտը գցել ենք ձեռքներիցս, փայտ չունենք, խնդիրը դրանում է. Արթուր Ղազինյան
«ՀՀ քաղաքացիներին միավորում է մեկ ընդհանուր բան՝ հայկական շահ, որի ընկալման տիրույթում պետք է փնտրել համազգային կոնսենսուսի այն կետերը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ջավախքի պատգամավորները Վրաստանի խորհրդարանում ոչ մի անգամ ելույթ չեն ունեցել
«Փլանգիս դետեքտորի» ոչ կառավարական կազմակերպությունը Վրաստանի խորհրդարանից տեղեկատվություն է խնդրել՝ 2021 թվականին Վրաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Փաստաբան. Ինչքա՞ն պետք է պարապ լինի դատախազը, որ նման բան անի
Հիմա հարց՝ կներեք, Դուք ո՞վ եք:
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
47 տրանսպորտային միջոց են ստուգել, դիմակ չկրող հինգ վարորդ են գտել
Քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմինը հունվարի 20-ին դիտարկել է Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Հետաքրքիր կլիներ լսել ձեր կարծիքն առաջին նախագահի՝ «ազգակործան պատուհաս» ձևակերպման վերաբերյալ. Վարդևանյանը՝ Հակոբ Մովսեսին
«Օրենքով, Սահմանադրության տրամաբանությամբ սահմանադրական մարմինների անդամները պետք է ունենան քաղաքական զսպվածություն»,- ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Անիի, Ապարանի, Զանգակատուն-Տիգրանաշեն ավտոճանապարհներին, Քեթիի, Ջաջուռի լեռնանցքներում բուք է
Հունվարի 20-ին՝ ժամը 17։00-ի դրությամբ, Արարատի, Եղեգնաձորի, Վայքի, Սիսիանի, Գորիսի, Մեղրիի տարածաշրջաններում ձյուն է տեղում։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Վաճառքի է հանվել «Սպորտը հանուն խաղաղության» նամականիշերի նոր հավաքածուն
Միավորված ազգերի կազմակերպության փոստային վարչությունը (UNPA) հայտարարել է «Սպորտը հանուն խաղաղության» նամականիշերի նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
«Ապրելու երկիր». Հաստատակամ ենք, տեր կանգնել Փարաքար համայնքի բնակիչների օրինական պահանջներին
Փարաքար խոշորացված համայնքում դեկտեմբերի 5-ին ՏԻՄ համամսնական ընտրություններին մասնակցած «Ապրելու երկիր» կուսակցությունը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Իրանը դադարեցրել է գազի մատակարարումը Թուրքիային
Իրանի պետական գազային ընկերությունը հայտնել է, որ տեխնիկական անսարքության պատճառով 10 օրով դադարեցնում է Գյուրբուլաքի անցակետից բնական գազի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
ՔՊ-ի թեկնածուն գովաբանում է անձի պաշտամունքը, կռապաշտությունը. Արեգնազ Մանուկյան
«Պարոն Հակոբ Մովսես, դուք պաշտո՞ւմ եք Նիկոլ Փաշինյանին»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Ես էլ համակրելով այս իշխանություններին, ինձ համարում եմ ընդդիմադիր. Հակոբ Մովսես
«Ես 200 երգ գիտեմ, բոլորն էլ պետության մասին են, ես պետականամետ մարդ եմ, բայց չեմ թաքցրել, որ քաղաքական հայացքներ ունեմ և կարծում եմ, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Կայսրուհու տարեդարձը․ Իրինա Ալեգրովա-70
Այսօր՝ հունվարի 20-ին խորհրդային և ռուսական էստրադային երգչուհի, ՌԴ ժողովրդական արտիստուհի Իրինա Ալեգրովայի ծննդյան օրն է։ Երգչուհին դառնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Պեկինի ձմեռային օլիմպիական խաղերը՝ նոր սցենարով
Պեկինում փետրվարի չորսին մեկնարկելիք  ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը զգալիորեն տարբերվելու է 2008թ. ամառային մարզահանդեսի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:13
Ով ուզում է զբաղվի մեդիա խուլիգանությամբ, անընդունելի է. ՀՌՀ անդամի թեկնածու Հակոբ Մովսես
«Այսօրվա մեր բոլոր իրողությունները՝ քաղաքական, հասարակական, տեղավորված են մեդիա դաշտում»,- ԱԺ-ում ելույթի ժամանակ ասաց ՀՀ ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}