Քաղաքական 11:46 05/07/2016 Հայաստան

«Անվստահության մեխանիկան» Հայաստանի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի հարաբերություններում

Ռուս-թուրքական հարաբերություններում այս օրերին նկատվող հնարավոր ջերմացումը լայնորեն քննարկվում է նաև Հայաստանում, ինչը բնական և տրամաբանական է։ Այդ զարգացումները կրկին անգամ վեր հանեցին վերջին մի քանի դարերի ընթացքում հայ ժողովրդի և Հայաստանի արտաքին անվտանգության համար թերևս խորքային հարցերից մեկը, այն է՝ ռուս-թուրքական հարաբերությունների ինչպիսի դրվածքն է առավելագույնս ձեռնտու մեզ, տարածաշրջանում կարևորագույն այդ երկու խաղացողների ուժերի ինչպիսի հավասարակշռությունն է նպաստում Հայաստանի համար առավել անվտանգ միջավայրի ստեղծմանը։

Աշխարհաքաղաքական հանգամանքների բերումով Ռուսաստանը և Թուրքիան մեր տարածաշրջանում, ինչպես նաև Բալկաններում և Մերձավոր Արևելքում գրեթե մշտապես հանդես են եկել մրցակից, եթե ոչ հակամարտող դիրքերից։ Ռուս-թուրքական պատերազմները սկսվել են 16-րդ դարի կեսերից և տևել մինչև 20-րդ դար։ Այս շարքից հայ ժողովրդի համար առավել նշանակալից պատերազմները թերևս սկսվել են XIXդ. սկզբից, թեպետ ռուսական զենքի հաղթանակի հետ են կապված եղել հայ ժողովրդի ազատագրական ձգտումները դեռևս Իսրայել Օրիի ժամանակներից ի վեր։

Ավանդաբար հայկական լայն շրջանակներում Ռուսաստանը համարվել է Հայաստանի անվտանգության երաշխավորը, ազատարարը, երբեմն էլ «փրկչի» առաքելությամբ։ Այս մոտեցումը առավել հստակ պաշտպանվում էր խորհրդային պատմագրության մեջ։

Չնայած տարբեր ժամանակներում հայ-ռուսական հարաբերություններում նկատվող  վայրիվերումներին՝ այսօր էլ այդ ընկալումը շարունակում է ամուր հիմքեր ունենալ։ Այդուհանդերձ պետք է նշել, որ ժամանակ առ ժամանակ հայ-ռուսական հարաբերություններում առաջանում է վստահության խնդիրը, ինչն այս տարվա ապրիլյան սրացումներից հետո առավել նկատելի դարձավ։ ՌԴ չափավոր, իրենց տեսակետից հավասարակշռված մոտեցումը խուլ դժգոհությունների տեղիք տվեց, ինչը նաև մասամբ հնչեղ դրսևորումներ ստացավ հասարակական որոշ շերտերում։ Ռուսաստանի սեփական շահերին հայկական հետաքրքրությունները զոհաբերելու մտավախությունը կրկին ասպարեզ բերեց «երկաթե շերեփի» տեսլականը։

Օրվա կարգախոսն էր դարձել սեփական ուժերով խնդիրները լուծելու հրամայականը՝ չվստահելով ոչ ոքի, այդ թվում՝ իրավաբանորեն դաշնակից համարվող Ռուսաստանին։

Մյուս կողմից, Թուրքիան ընկալվել և շարունակվում է ընկալվել որպես գոյաբանական սպառնալիք, ցեղասպան երկիր, որի պատճառով հայ ժողովուրդը հայրենազրկվեց և անդառնալի կորուստներ ունեցավ։ Եվ նորից, ապրիլյան պատերազմի ընթացքում իր վառ ընդգծված ադրբեջանամետ քաղաքականությամբ Թուրքիան կարծես վերահաստատեց Հայաստանի համար սպառնալիք լինելու հանգամանքը։ Միանշանակ է այն փաստը, որ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև առկա է անվստահության ահռելի ճեղք, որը դժվար կլինի փակել տեսանելի ապագայում։

Եվ ահա, անվտանգության երաշխավոր համարվող երկրի, որի նկատմամբ վստահությունը որոշակիորեն խարխլվել է,  և անվտանգության սպառնալիք համարվող երկրի, որի նկատմամբ որևէ վստահության չկա,  միջև հարաբերությունների ցանկացած ուղղությամբ փոփոխություն Հայաստանում առաջին հերթին ընդունվում է անվստահությամբ:

Որքան էլ զգայական թվա, վստահությունը կարևոր դերակատարում ունի միջազգային հարաբերություններում, և դրա առկայությունը կամ բացակայությունը էապես ազդում է երկրների միջև համագործակցության կամ հակամարտության ձևավորմանը։ Պետությունների առջև ծառացած այսպես կոչված «անվտանգության դիլեման» ծագում է միմյանց չվստահելու հանգամանքից։ Ճիշտ է, տարբեր հեղինակներ, ոլորտի մասնագետներ առաջարկում են վստահության ամրապնդման բազմաթիվ միջոցներ, սակայն դրանց արդյունավետությունը միշտ չէ, որ համապատասխանում է սպասումներին։

Հայաստան-Ռուսաստան-Թուրքիա հարաբերությունների եռանկյունում, նվազագույնը Հայաստանի անկյունից նայելիս, դժվար է զուտ ռացիոնալ հաշվարկի վրա հիմնված որոշումներ ընդունել։ Կան պատմական հիշողություններ, ազգային ինքնության հետ կապված հարցեր, որոնք գուցե երրորդ կողմի դիտորդների համար զգացմունքային կթվան։ Բայց և այնպես, ազգային շահերը ձևավորվում են նաև հաշվի առնելով ազգային ինքնությունը։

Վերադառնալով վերը բարձրացված հարցին՝ համարձակվենք նշել, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունների չափազանց սրումը անցանկալի է Հայաստանի տեսակետից։ Հիշենք միայն, որ Հայոց ցեղասպանությունն իրականացվեց ռուս-թուրքական պատերազմի պայմաններում։ Արժանահիշատակ է նաև, որ 2016թ. ապրիլյան հայ-ադրբեջանական հակամարտության սրացումը տեղի ունեցավ ռուս-թուրքական հարաբերությունների վատթարացման ֆոնի վրա։

Մյուս կողմից, ռուս-թուրքական մերձեցման պայմաններում, գոնե դաշնակից ռուսական կողմը պետք է հնարավորինս բաց ու անկեղծ լինի Հայաստանի հետ՝ անվստահության մթնոլորտի ստեղծումը կանխելու նպատակով, ինչը կնպաստի տարածաշրջանային կայունության և համագործակցության վրա։

Այլապես, 1921թ. Մոսկվայում կնքված քեմալաբոլշևիկյան պայմանագրի դառը հիշողությունները դեռ երկար վառ կպահեն տարատեսակ դավադրությունների մասին խոսակցությունները, և անվստահության թափանիվը կշարունակի պտտվել։

Աննա Մկրտչյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:50
Հյուսիս-Հարավ աշխարհաքաղաքական գծի մեջ երեք գործոն խառնում է Թուրքիայի խաղաքարտերը. Վահե Դավթյան
Էներգետին Անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյանը գրում է. Հյուսիս-Հարավ աշխարհաքաղաքական գծի մեջ երեք գործոն խառնում են Հարավային Կովկասում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:36
Բագրատաշենցին վտանգելով իր կյանքը հեղեղի ժամանակ լողալով փրկել է իր կովերին
Ֆեյսբուքի օգտատեր Արմեն Ազիբեկյանը իր էջում տեսանյութ է հրապարակել և գրել. «Բագրատաշենցին վտանգելով իր կյանքը հեղեղի ժամանակ լողալով...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
Օձունի տներից մեկում հայտնաբերվել է 64-ամյա տանտիրոջ՝ գլխի շրջանում վնասվածքներով մարմինը
Մայիսի 27-ին, սպանություն է տեղի ունեցել Լոռու մարզում։ Ժամը 17:50-ի սահմաններում ՀՀ Ներքին գործերի նախարարության Ոստիկանության Լոռու մարզային...
Աղբյուր` Panorama.am
22:07
Մեր կոչն է ոստիկաններին՝ հարգել հայրենակիցների հիմնարար իրավունքները. Մայր Աթոռ
Մայր Աթոռից հայտնում են, որ մայիսի 27-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում, նախագահությամբ Ն․Ս․Օ․Տ․Տ․ Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:46
Անհրաժեշտության դեպքում, կմիավորենք մեր ջանքերը գործընկերների հետ.ՀՀ ԱԳՆ-ն՝ միջազգային օգնության մասին
ՀՀ ԱԳՆ խոսնակի Անի Բադալյանը՝ X-ի միկրոբլոգում գրել է. «Մենք խորապես գնահատում ենք մեր միջազգային գործընկերների, երկրների և...
Աղբյուր` Panorama.am
21:32
Նպատակը Սարդարապատում Սրբազանի և Փաշինյանի հանդիպումն ու երկխոսությունն է. Ավետիք Չալաբյան
«Ես կուզենայի ամեն կերպ խուսափեինք, որևէ բախումից, բայց ես որևէ բան չեմ կարող բացառել»,-Սարդարապատի հուշահամալիրի մատ լրագրողներին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:20
Այն չարիքն ու ստի հայրը, որը կանգնած է մեր առջև, ուղղակի ապրում է իր սարսափի օրերը․ Բագրատ Սրբազան
«Մեր բովանդակությունն ու էությունը ոչ ոք իրավունք չունի փոխելու, ո՛չ ոք, որքան էլ սպառնալիքերով լի լինի դա։ Պետք է փաստենք՝ մեր պայքարը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:57
Աղետը կարող էր ավելի փոքր լինել․ Լոռու մարզի բնակիչ
 Օլեգ Դուլգարյանն այս պահին գտնվում է Ալավերդի համայնքի Փոքր Այրում գյուղում, որն այժմ արգելափակման մեջ է։ «Վիճակն այսպիսին է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Սրբազան պայքարի մարտավարությունը ցանկացած պահի կարող է փոխվել ապակենտրոնությունից դեպի կենտրոնացվածություն․ Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է․ «Համառոտակի վերլուծելով Սրբազան պայքարի նախորդ փուլը և հատկապես վերջին երկու օրերը, պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Ոստիկանության ծառայողի լիազորությունները դադարեցվել են
ՆԳՆ ոստիկանությունը հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «Մայիսի 27-ին մայրաքաղաքի Հանրապետության փողոցում ԱԺ պատգամավորի և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Կրկնակի անարգանքի են արժանի դրանց նման ձևով «ինստրուկտաժ» անողներն ու հրաման իջեցնողները․ Աբրահամյան
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Ոստիկանության առանձին ծառայողներ կատարում են քպ-ական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
Ինչպե՞ս ընտրել ճիշտ ելակ և ո՞ւմ են դրանք հակացուցված, մանրամասնել է բժիշկը
Ինչպես ընտրել ճիշտ ելակը և ում է այն հակացուցված, MIR24.TV-ին տված հարցազրույցում Ռուսաստանի վաստակավոր բժիշկ, Վ.Վ. Վինոգրադովայի ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Փլուզումների, քարաթափման հետևանքով ՀՀ-ում կան փակ ճանապարհներ
Փրկարար ծառայությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ «Արարատի մարզի Գետափնյա գյուղի մոտ գտնվող կամրջի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
Հորդառատ անձրևների պատճառով Մեծ Մանթաշում փլուզվել է 350 մետր գազատար
Եղանակային պայմաններով պայմանավորված, Արթիկ համայնքի Մեծ Մանթաշ բնակավայրի շուրջ 350 մետր ճանապարհամերձ գազատար խողովակը փլուզվել է, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Գնում ենք Սարդապատ՝ նշելու Մայիսի 28-ը․ Բագրատ Սրբազան
«Գնում ենք Սարդապատ՝ նշելու Մայիսի 28-ը»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց Բագրատ Սրբազանը։ Թե ինչ խորհուրդ ունի լուսաբացը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Կապան համայնքի ղեկավարի «Lexus» մակնիշի ավտոմեքենան հրդեհելու փորձի համար բնակչին մեղադրանք է ներկայացվել
 2024թ. մայիսի 21-ին տեղեկություն է ստացվել` նույն օրը՝ ժամը 19։45-ի սահմաններում, Սյունիքի մարզի Կապան համայնքի ղեկավարի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Այս տարօրինակ լռությունն ընդհատելու ժամանակն է․ Դիվանագետների համահայկական խորհուրդ
Դիվանագետների համահայկական խորհրդը հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «Հայաստանում խորքային փոփոխությունների պահանջով սկիզբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Հենրիխ Մխիթարյանը պատմել է, թե ինչ է նախատեսում անել թոշակի անցնելուց հետո
Միլանի «Ինտերի» հայ կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը պատմել է, թե ինչ է նախատեսում անել կարիերան ավարտից հետո։ «Ես անպայման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Կոնվերս Բանկը սկսել է թողարկել UnionPay քարտեր
Կոնվերս Բանկը Հայաստանում սկսում է China Union Pay համակարգի քարտերի թողարկումն ու սպասարկումը: Համակարգի քարտեր այս պահին հնարավոր է պատվիրել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Մարմնամարզիկ Արթուր Ավետիսյանը՝ World Challenge Cup մրցաշարի հաղթող
Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության հավաքականի անդամ Արթուր Ավետիսյանը դարձել է Բուլղարիայի Վառնա քաղաքում անցկացված World Challenge Cup...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
Զատուլին. Այն, ինչ թույլ են տվել նրան 2018-ին, նա չի ցանկանում թույլ տալ 2024-ին
Ռուսաստանի Պետդումայի ԱՊՀ գործերով, եվրասիական ինտեգրման և հայրենակիցների հետ կապերի հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ Կոնստանտին Զատուլինը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Բաքվի դատարանը մերժել է Ռուբեն Վարդանյանի կալանքի երկարաձգման դեմ բողոքը
Բաքվի վերաքննիչ դատարանը չի բավարարել Ադրբեջանում ապօրինաբար կալանավորված Արցախի Հանրապետության նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի նկատմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Սա խուժանություն է. Թաթոյան
«Սա խուժանություն է. ոստիկանն իրավունք չունի իրեն պահել փողոցային խուլիգանի պես՝ ինչ էլ ուզում է քաղաքացին արած լինի»,-նման կարծիք է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Մարդիկ շատ լավ հասկանում են, որ իշխանությունն իրենց ոտքերի տակ սասանվում է. Աննա Կոստանյան
«2018 թվականից հայ քաղաքական դաշտն այնքան է բարոյազրկվել, աղճատվել, արժեզրկվել, որ քաղաքական դաշտում գործող բոլոր դերակատարներն իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Իրավապաշտպան. Հանրահավաքներին արցախցիների մասնակցությունը բավարար էր Նիկոլ Փաշինյանին հունից հանելու համար
«Արցախը հանձնեցին, թուրքի յաթաղանի տակ մարդկանց բռնի տեղահանեցին  ունեզրկեցին, Հայաստանում արցախցիներին պահում են նվաստացման ռեժիմի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Ն. Կարապետյան. ԵԽ-ում որևէ մեկը մեր լեգիտիմությունը կասկածի տակ չի դրել, հերթական փուչիկն է
«Իշխանությունը շարունակում է ոտնահարել երկրի մայր օրենքը»,-խոսելով Տավուշում իրականացված սահմանազատման մասին՝ լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Ամեն ինչ սրընթաց անկում է ապրում. Պարուսույց Հրաչյա Բադալյան
«Միացել եմ այս շարժմանը, որ հզոր հայրենիք, պետություն ունենանք։ Ինձ թվում է՝ սա մեր վերջին շանս է»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ թե Սրբազանին ապօրինի գաղտնալսելու, այլ՝ սարք տեղադրողին հոգեկան տառապանք պատճառելու համար
  Բագրատ Սրբազանի համարում գաղտնալսող սարք տեղադրելու փորձի դեպքի առթիվ քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ թե Սրբազանին ապօրինի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Ռուսաստանում հայտարարել են, որ Հայաստանի հետ առևտրում ընդհատումներ չկան
Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև առևտրում խնդիրներ և ընդհատումներ չկան։ Այդ մասին ասել է փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը՝ պատասխանելով ՏԱՍՍ-ի հարցին։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Չափը նայեք, ջանը նայեք, եզրակացրեք, թե ինչպես կարող է մի կառույցի ղեկավար այդպիսին լինել. Բագրատ Սրբազանը՝ Հովհաննիսյանի մասին
«Այդպիսի մարդկանց չեմ էլ ճանաչում։ Անկեղծ չեմ ճանաչում։ Ոչ էլ կարիք ունեմ ճանաչելու։ Չկան նրանք։ Գոյություն չունեն»,-Panorama.am-ի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

էն ենթասպային ասեք, որևէ մեկին լակոտ ասելուց առաջ թող մի հայելի վերցնի, պահի իր դիմացը
13:31 27/05/2024

էն ենթասպային ասեք, որևէ մեկին լակոտ ասելուց առաջ թող մի հայելի վերցնի, պահի իր դիմացը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}