Տնտեսություն 12:35 05/03/2018 Տարածաշրջան

Աշխատավարձի «եռանիշ» աճ՝ գնողունակության «անկարողության» ֆոնին

Հեղինակ` Գոռ Ծառուկյան, տնտեսական վերլուծաբան

Տնտեսությունը տարեցտարի աճ է գրանցում, աշխատավարձերը բարձրանում են, սակայն շարքայիններս կյանքի որակի բարձրացում, ի հակադրություն պաշտոնյաների պնդումների, թե «ժողովուրդ ջան, արդեն լավ եք ապրում»՝ գրեթե չենք նկատում: Պատճառն օբյեկտիվ է. թղթաբանությունն ավելանում է, մինչդեռ բովանդակությունը մնում է նույնը:

Վերջին տասնամյակում Հայաստանում գնաճով ճշգրտված աշխատավարձն աճել է ընդամենը 17%-ով, մինչդեռ «կեղտոտ» աշխատավարձը 10 տարվա ընթացքում բարձրացել է 122%-ով կամ՝ 2.2 անգամ: Երբ օրերս նախագահ Սերժ Սարգսյանը մատնանշում էր «հասարակության լայն շրջանակների վրա տնտեսական աճի ազդեցության» բացակայությունը, այդ պնդման պատճառը հենց աշխատավարձի իրական աճի չնչին մակարդակն է: Իսկ Հայաստանում վերջին 10 տարիների ընթացքում իրական աճի չնչին մակարդակ  ունեցել է ոչ միայն աշխատավարձը, այլ՝ տնտեսությունն ամբողջությամբ:

2008թ-ին Հայաստանում միջին անվանական աշխատավարձը եղել է 87.4 հազար դրամ, իսկ արդեն 2017թ-ին այն հասել է 194.2 հազար դրամի՝ աճելով 122%-ով: Այդ նույն 10 տարիների ընթացքում գնաճով ճշգրտված միջին աշխատավարձը 63.5 հազար դրամից աճել է մինչև 74.8 հազար դրամ՝ բարձրանալով ընդամենը 17%-ով: Դա նշանակում է, որ այս տարիներին թեկուզև վարձու աշխատողի դրամապանակը զգալիորեն հաստացել է, սակայն այդ դրամապանակի գնողունակությունը մնացել է գրեթե նույնը, ինչ 2008թ-ին էր:

 

Գնաճով ճշգրտված աշխատավարձի և անվանական աշխատավարձի միջև նման մեծ «ճեղքվածքի» ի հայտ գալը պայմանավորված է որոշ օրենսդարական փոփոխություններով, կառավարության նորամուծություններով, ինչպես նաև՝ ինֆլյացիայով: Նախ «Եկամտային հարկի մասին» օրենքի նոր կարգավորումներով  2013թ.  հունվարի 1-ից աշխատավարձի մեջ ներառվեցին նաև գործատուի կողմից վճարվող պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարները, ինչի շնորհիվ անվանական աշխատավարձի չափը «երկնիշ աճ» գրանցեց: Դրանից հետո 2014թ-ից ներդրվեց կուտակային կենսաթոշակային համակարգը, և որպեսզի այդ համակարգի պարտադիր բաղադրիչի կիրառումից պետական աշխատողների աշխատավարձերը 5%-ով չկրճատվեն, կառավարությունը որոշում կայացրեց նույն թվականի հունվարից աշխատավարձերը բարձրացնել այնքան, որ 5% պահումից հետո «մաքուր» աշխատավարձի մակարդակը պահպանվի: Նույն քայլին դիմեցին նաև մի շարք խոշոր կորպորացիաներ ու առանձին կազմակերպություններ: Արդեն 2017թ-ից իրական աշխատավարձի վրա ծանրացավ նաև զինծառայողների կյանքի և առողջության ապահովագրությանն ուղղվող 1000 դրամների պահումը:

Եվ այս գործոնների հետ համատեղ վերջին 10 տարիների ընթացքում աշխատավարձերին վճռական հարված հասցրեց ինֆլյացիան, որն այդ ամբողջ ժամանակահատվածում կազմել է շուրջ 40%: Այդպիսով նախորդ տասնամյակում աշխատավարձերի «եռանիշ» աճն ամենևին շոշափելի ազդեցություն չունեցավ աշխատավարձով ապրող քաղաքացիների բարեկեցության բարձրացման վրա. թվերն ու թղթաբանությունն ավելացան, իսկ բարեկեցությունը մնաց նույնը:

Պատկերն ավելի խոսուն և միևնույն ժամանկ հայաստանցիներիս համար ավելի ցավոտ է դառնում, եթե համեմատություն ենք անցկացնում Հայաստանի հարևան և մեզ հետ քիչ թե շատ համադրելի երկրներում նույն ժամանակահատվածում իրական աշխատավարձի աճի մակարդակները:

2008-2016թթ-ին Հայաստանում իրական աշխատավարձի աճը կազմել է գրեթե 17%: Նույն ժամանակահատվածում հարևան Ադրբեջանում իրական աշխատավարձն աճել է 39%-ով, իսկ Վրաստանում՝ 76%-ով: Մերձբալթյան երկրներում՝ Լատվիայում նույն ցուցանիշն աճել է 62%-ով, Լիտվայում՝ 66%-ով, իսկ էստոնիայում՝ 61%-ով: Փաստացի՝ իրական աշխատավարձի աճի տեմպերով Հայաստանը, կարծես, «համակցված» լինի Ռուսաստանին, որտեղ իրական աշխատավարձի աճը կազմել է ընդամենը 14%:

Այս համատեքստում հանուն արդարության պետք է նկատել, որ միայն 2017թ-ին է հաջողվել Հայաստանում ապահովել իրական աշխատավարձի փոքր-ինչ շոշափելի աճ՝ շուրջ 8%, որը 2008թ-ից այս կողմ գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է: Դժվար է միանշանակ պնդել, թե այդ տեմպը կհաջողվի պահպանել նաև ընթացիկ և առաջիկա տարիներին, սակայն խիստ կարևոր է կառավարության այն գիտակցությունը, որ սոցիալական լարվածության մեղմացման ամենաառանցքային գործիքը հենց իրական աշխատավարձի կայուն բարձրացումն է, և ոչ թե «կեղտոտ» աշխատավարձի շարունակական ուռճացումը:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:09
ՊԲ-ն վերականգնել է նախկինում կորցրած մի շարք դիրքեր
Գիշերվա ընթացքում ճակատային գծի հարավային, հարավ-արևելյան և հյուսիսային ուղղություններում շարունակվել են ինտենսիվ մարտական գործողությունները:...
Աղբյուր` Panorama.am
08:56
ՀՀ պաշտպանության նախարարն օպերատիվ խորհրդակցություն է անցկացրել. խոսնակ
Սեպտեմբերի 28-ի վաղ առավոտյան ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն օպերատիվ խորհրդակցություն է անցկացրել ՊՆ, ԶՈՒ ԳՇ և ԶՈԻ ղեկավար անձնակազմի...
Աղբյուր` Panorama.am
08:53
Ադրբեջանը վերսկսել է հարձակողական գործողությունները՝ կիրառելով «ՏՕՍ» ծանր հրանետային համակարգ. ՊՆ
Գիշերվա ընթացքում մարտերը շարունակվել են տարբեր ինտենսիվությամբ, հայտնում է ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը։ «Վաղ առավոտյան...
Աղբյուր` Panorama.am
08:50
Ադրբեջանի տարբեր զորատեսակներում լայնորեն ընդգրկված են նաև Թուրքիայի զինուժի ներկայացուցիչներ. Տիգրան Աբրահամյան
Ադրբեջանը զոհերի թիվը թաքցնելու հետ կապված խնդիրներ չունի հենց միայն այն պատճառով, որ իր գործողությունների առաջին էշելոններում տեղակայել է...
Աղբյուր` Panorama.am
08:44
Ջո Բայդեն․ ԱՄՆ-ը պետք է հասնի Լեռնային Ղարաբաղի շփման գծում ավելի շատ դիտորդների տեղակայման
Բայդենը կոչ է արել «տարածաշրջանի երրորդ կողմերին չխառնվել հակամարտությանը»:
Աղբյուր` Panorama.am
08:37
Մեր ԶՈւ-երն ունեն նշանակալի հաջողություններ. Արծրուն Հովհաննիսյան
Գիշերը մարտական գործողությունները շարունակվել են, մեր ԶՈւ-երը ունեն նշանակալի հաջողություններ: Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
08:29
Հաղթանակն անկասկած մերն է լինելու. Արցախի նախագահ
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հանդիպել է կամավորական խմբերի հետ։ «Սիրելի ՛ հայրենակիցներ Այսօր վաղ առավոտյան...
Աղբյուր` Panorama.am
08:18
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը դատապարտում է ուժի գործադրումը
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը չափազանց մտահոգված է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում շփման գծի երկայնքով ռազմական գործողությունների նոր վերսկսմամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
08:12
Թրամփը Ղարաբաղում իրավիճակի մասին․ Տեսնենք՝ կկարողանանք կանգնեցնել այն
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Սպիտակ տանը մամլուլի ասուլիսի ընթացքում պատասխանել է լրագրողի հարցին՝ կապված ղարաբաղյան հակամարտության գոտում...
Աղբյուր` Panorama.am
08:05
«Ռազմինֆո», Մեր ձեռքում հայտնված ԲՄՊ-2-ները Ադրբեջանի ԶՈւ 2-րդ բանակային կորպուսի, սպառազինությունից են
«Ռազմինֆոն»-ն գրում է. «ՀՀ ԶՈւ ձեռքում հայտնված և Պաշտպանության բանակի ցուցադրած ադրբեջանական տեխնիկան՝ մասնավորապես...
Աղբյուր` Panorama.am
07:58
Արցախի ՊՆ. Մարտերի ընթացքում նահատակվել են ևս 15 զինծառայողներ
Սեպտեմբերի 27-ին հակառակորդի դեմ ծավալված մարտերի ընթացքում նահատակվել են ևս 15 զինծառայողներ: Այս մասին հայտնում են ԱՀ ՊՆ մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
01:27
6-ամյակը՝ ապաստարանում
«Ապաստարանում Արմենչիկի ծնունդն ենք նշել։ Արմենը սրանից լավ ծնունդների ա արժանի, բայց գոնե այսպես էլ կհիշվի։ 6 տարեկանն ա։ Եղած...
Աղբյուր` Panorama.am
01:07
Համալսարանական Սպիտակ Բանակը ճանապարհին է
«Տղերք պինդ կացեք, համալսարանական Սպիտակ Բանակը ճանապարհին է ... Կասկած չկա`հաղթելու ենք, ի տարբերություն թշնամու, մենք հզոր ենք, ուժեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
01:07
ԱՄՆ պետդեպ․ Միացյալ Նահանգները խստորեն դատապարտում է բռնության այս սրացումը
Միացյալ Նահանգները կարծում է, որ արտաքին կողմերից սրվող բռնությանը մասնակցելը խորապես անօգուտ կլինի և միայն կխորացնի տարածաշրջանային լարվածությունը։
Աղբյուր` Panorama.am
00:29
Արցախի ԱԳ նախարար. Միջազգային հանրությունը պետք է կոնֆլիկտից հեռու պահի Թուրքիային
«Միջազգային արձագանքը եղել է շատ բուռն, բոլոր հեղինակավոր միջազգային կազմակերպությունները հայտարարություններ են ընդունել, արձագանքել են...
Աղբյուր` Panorama.am
00:20
Արսեն Թորոսյանի հրամանով դադարեցվում է պլանային կարգով ԲԿ-ներ դիմած պացիենտների ընդունումը
Հիմք ընդունելով «Ռազմական դրության իրավական ռեժիմի մասին» օրենքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի «դ» կետը, Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
00:17
Քիմ Քարդաշյան․ Դադարեցնել ԱՄՆ-ի ռազմական օգնությունն Ադրբեջանին, որն օգտագործվում է հայերի դեմ
Այսօր Արցախի դեմ Ադրբեջանի սանձազերծած ռազմական գործողությունների վերաբերյալ գրառում է կատարել ամերիկահայ ռեալիթի շոուի աստղ Քիմ Քարդաշյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
00:16
Ադրբեջանի հրետակոծության հետևանքով հղի կին է տուժել
Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպանը հայտնում է, որ սեպտեմբերի 27-ին ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից քաղաքացիական բնակավայրերի հրետակոծության...
Աղբյուր` Panorama.am
00:14
Ջավախքը պատրաստվում է մեկնել Արցախ
Ելնելով հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակից երեկ Նինոծմինդայի քաղաքի Հայոս-Քարթլոս պուրակում հավաքվել էին Նինոծմինդայի և Ախալքալաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
00:13
Բաքվի բաշիբոզուկների արձակած հրթիռն ընկել է Իրանի տարածքում
ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Իրանական աղբյուրը գրում է, որ Արևելյան Ատրպատականի Խուդաֆերինի շրջանում...
Աղբյուր` Panorama.am
23:56
Ադրբեջանական ագրեսիան հետ մղելու ընթացքում նահատակված զինծառայողները
Արցախի պաշտպանության նախարարության մամուլի ծառայությունը հրապարակել է ադրբեջանական ագրեսիան հետ մղելու ընթացքում նահատակված զինծառայողների...
Աղբյուր` Panorama.am
23:52
ՊԲ-ն առգրավվել է Ադրբեջանի 11 միավոր զրահատեխնիկա իրենց մարտական լրակազմով, ՀՄՄ-3
ՊԲ ստորաբաժանումների հակագրոհի արդյունքում առգրավվել է հակառակորդի 11 միավոր զրահատեխնիկա իրենց մարտական լրակազմով (սպառազինություն), այդ թվում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
23:50
Շփման գծի ողջ երկայնքով մարտերը շարունակվում են. ՊԲ
Ադրբեջանական կենդանի ուժի ու զինտեխնիկայի կորուստները՝ տեսանյութում
Աղբյուր` Panorama.am
23:47
Ադրբեջանագետ. Տեղեկատվական բլոկադա է Ադրբեջանում
Ադրբեջանագետ Տարոն Հովհաննիսյանը գրում է.  «Ուժեղ տեղեկատվական բլոկադա է Ադրբեջանում։ Տվյալներ չեն տալիս, չնայած լիքը մեռել...
Աղբյուր` Panorama.am
23:41
Սիրիայից մոտ 4000 գրոհային է մասնակցում Ադրբեջանի սանձազերծած ռազմական գործողություններին
Ըստ հետախուզության տվյալիների' Սիրիայից մոտ 4000 գրոհային է մասնակցում Ադրբեջանի սանձազերծած ռազմական գործողություններին։ Ճշտված...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
Այս պահին Ադրբեջանի զինուժի կորուստները
Արցախի պաշտպանության բանակի համապատասխան ծառայությունների հավաստի տվյալների համաձայն՝ այս պահին Ադրբեջանի զինուժի կորուստները կազմում են՝ -...
Աղբյուր` Panorama.am
22:24
Էստոնիան ՄԱԿ ԱԽ-ում նախաձեռնում է Լեռնային Ղարաբաղի իրավիճակի քննարկում
Էստոնիայի արտաքին գործերի նախարար Ուրմաս Ռեյնսալուն Լեռնային Ղարաբաղում հակամարտության սրումը համարել է ծայրաստիճան լուրջ իրավիճակ, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
22:20
Ամբողջ ՀՀ տարածքում հերթեր են, մասնակցում են զորակոչին
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, կանոնակարգված կերպով գրանցվում են և մեկնում Արցախ։
Աղբյուր` Panorama.am
22:18
Ադրբեջանցի հաքերները կոտրել էին «Հայփոստ»-ի պաշտոնական կայքը. Ն. Գնդոյան
«Հայփոստ» ընկերության մամուլի խոսնակ Նանա Գնդոյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Ուշադրություն, ադրբեջանցի հաքերները...
Աղբյուր` Panorama.am
22:17
Արցախից ՀՀ տեղափոխված 18 տուժած 7-ը քաղաքացիական անձ է
Սեպտեմբերի 27-ի, ժամը 21:00-ի դրությամբ Արցախի Հանրապետությունից Հայաստանի տարբեր բժշկական կազմակերպություններ են տեղափոխվել 18 տուժած, որից...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}