Քաղաքական 10:05 16/10/2021 Հայաստան

Ստեփան Դանիելյան. Քարտեզին նայեք, գտեք Հայաստանի հնարավոր աշխարհքաղաքական դերը

Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է.

«Մեր հիմնական խնդիրն այն էր, որ չունեինք  (հիմա էլ չունենք) պատկերացում, թե քաղաքական քարտեզն իրենից ինչ է ներկայացնում: Ճնշող մեծամասնությանը թվում է, թե երկրները պատահական կերպով են առաջանում ու վերանում, այնինչ եթե  քարտեզին ուշադիր դիտենք, կտեսնենք, որ շատ երկրների սահմանների մի մասը քանոնով է գծված, և շատ երկրներ, անգամ խոշոր, ինչ-որ ֆունկցիա են կատարում՝ խոսքը գնում է սահմանների քաղաքական փիլիսոփայության մասին:


Օրինակ, այսօրվա Թուրքիայի նման մեծ երկիրն իր գոյության համար պարտական է Ռուսաստանի ու Եվրոպայի մրցակցությանը, երբ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան էին ցանկանում վերացնել Թուրքիան, ապա Ռուսաստանն էր Թուրքիաին փրկում, և հակառակը: Պատճառը պարզ էր, Ռուսաստանին ձեռնտու էր, որ Թուրքիան վերահսկի Բոսֆորն ու Դարդանելը, քան Բրիտանիան և հակառակը, երբ Ռուսաստանն էր փորձում գրավել Թուրքիան, ապա Բրիտանիան էր փրկում Թուրքիան, որպեսզի Ռուսաստանը դուրս չգա Միջերկրական ծով: Այսինքն Թուրքիան բուֆերի դեր էր կատարում: Նույնը այսօրվա Աֆղանստանի մասին է կարելի է ասել, որն էթնիկապես խայտաբղետ արհեստական պետություն է, որի աշխարհքաղաքական ֆունկցիան Ռուսաստանի ու բրիտանական Հնդկաստանի միջև բուֆեր լինելն էր: Նույնը Սիրիայի մասին է կարելի ասել, անգամ Բելգիայի, որը նույնպես, ժամանակին, Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի միջեւ եղած կոմպրոմիսի արդյունք է։

Հիմա Ուկրաինայից են բուֆեր սարքել, որ Ռուսաստանը չկարողանա մեծ ազդեցություն ունենալ Եվրոպայի վրա, Ռուսաստանի ու Չինաստանի միջև բուֆերի դեր է կատարում Մոնղոլիան, հակառակ դեպքում մի քանի միլիոն մոնղոլները նման ահռելի տարածք չէին կարող ունենալ, այն էլ դա վերահսկել:

Օրինակներ կարելի է շատ բերել: Նույնը կատարվել է Հայաստանի ու Վրաստանի հետ, 1828-ին հայաբնակ տարածք Ռուսաստսնին պետք էր Թուրքիայի ու Ռուսաստանի մուսուլմանների միջև քրիստոնեական բուֆեր ստեղծելու համար ու այդ ժամանակ, մոտ 20% հայերով բնակեցված ներկայիս Հայաստանի տարածքը Ռուսաստնը հայերով էր վերաբնակեցնում, նաև Վրաստանում, որտեղ, այդ ժամանակ, վրացիների դեֆիցիտի պատճառով,  նույնպես հայեր էր վերաբնակեցնում (17-րդ դարում Շահ Աբասը ներկայիս Հայաստանի տարածքը հայերից դատարկել էր):

Դրանից առաջ, արդեն 16-րդ դարից սկսած, թյուրքերի ստեղծած Սեֆեվիդների Պարսկաստանից Օսմանյան կայսրությունը  պաշտպանելու համար, օսմանցիները քրդերով էին վերաբնակեցնում այդ երկու երկրների միջև եղած տարածքները (դրա համար են այսօր  քրդերն այդքան շատ արեւելյան Թուրքիայում)  շիա թյուրքերին շիա Պարսկաստանին մոտ սահմաններից հեռացնելով, երբեմն'  ֆիզիկապես վերացնելով:

Հիմա մենք տեսնում ենք, որ ոչ թե հումանիստ ու քաղաքակիրթ Ամերիկան ու Եվրոպան են իրենց զորքերը մոտեցրել Սյունիքին, այլ Իրանը, որովհետև Սյունիքը, որպես բուֆեր, իրենց համար է կենսական:

Ասելս ինչ է, քարտեզին նայեք, գտեք Հայաստանի հնարավոր աշխարհքաղաքական դերը, դրա վրա կառուցված աշխարքաղաքական փասիանսից ելնելով մտեք համապատասխան կոալիցիա։

Երբ որեւէ երկիր իր դերը չի կատարում, խաղեր է տալիս, պարզապես գլխին խփում են ու պատժում (նաև չի ներվում ներքաղաքական կյանքում արկածախնդիրների ու դեստրուկտիվ տարրերի կրիտիկական զանգվածի աճը), ու մի կողմ դրեք մարդու իրավունքները, լիբերալիզմը, կոմունիզմն ու նմանատիպ բաները, որոնք կարևոր են երկրի ներքաղաքական կյանքում ու բացարձակապես կապ չունեն աշխարհքաղաքական դրվածքի հետ»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Մարզերում սպասվում է ձյուն և մառախուղ
Մայրաքաղաքում հունվարի 22-ին, 23-ին, 25-ին և 26-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 24-ի առավոտյան ժամերին հնարավոր է թույլ ձյուն: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Պետերբուրգը Cashback տուրերի պահանջարկի առումով առաջատար քաղաքներից է
Հունվարի 18-ին մեկնարկած տուրիստական cashback-ի հինգերորդ փուլի առաջին օրերին Սանկտ Պետերբուրգը մտել է ամենաշատ ամրագրված քաղաքային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Հարավային Օսիայում ապրիլի 10-ին նախագահ կընտրեն
Վրաստանի կողմից չվերահսկվող Հարավային Օսիայի խորհրդարանը ապրիլի 10-ը հայտարարել է նախագահական ընտրությունների օր։ Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Եռակողմ հայտարարությունից հետո Ադրբեջանը արցախահայության նկատմամբ 69 հանցագործություն է կատարել. ԱՀ դատախազություն
2020թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունից հետո մինչև 01.01.2022 թվականը Արցախի Հանրապետության վերահսկողության տակ գտնվող հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Պոլիէթիլենային չթույլատրված տոպրակների օգտագործման համար տնտեսվարողները տուգանվել են
Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի առևտրի և ծառայությունների բաժնի աշխատակիցներն այսօր ստուգայցեր  են իրականացրել առևտրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Ամենաարդյունավետ դիմակը կարող է պաշտպանել վիրուսներից ընդամենը 23%-ով
Ռուսական որակը գնահատող համակարգն ուսումնասիրվել է բժշկական դիմակների վրա վիրուսների պահպանումը, որոնք չափերով կարող են համեմատվել կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Սաակաշվիլիի Ջավախքի թեմ տեղափոխելու նախաձեռնությունն իրատեսական չէ․ Կոբախիձե
Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիին բանտից տնային կալանքի տակ պահելու նպատակով թեմ տեղափոխելու նախաձեռնությունն իրատեսական չէ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Լավրով. Ռուսաստանը երբեք չի սպառնացել Ուկրաինային
Ռուսաստանը երբեք չի սպառնացել ուկրաինացի ժողովրդին՝ իր պաշտոնական ներկայացուցիչների անունից: Այս մասին ասել է ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Ռուբինյանը կառուցողական է գնահատել հատուկ ներկայացուցիչների առաջին հանդիպումը Մոսկվայում
Հունվարի 21-ին ՀՀ ԱԺ նախագահի տեղակալ Ռուբեն Ռուբինյանն ընդունել է ԵՄ խորհրդում ֆրանսիական նախագահության ներկայացուցիչ, Ֆրանսիայի նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Ռուսաստանն է ներխուժել Վրաստան․ ԱՄՆ պետքարտուղար
Վրաստան Ռուսաստանի ներխուժումից 13 տարի անց մինչև 300 հազար Վրաստանի քաղաքացիներ շարունակում են տեղահանվել իրենց տներից։ Բեռլին կատարած այցի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Արցախում ծանր վնասվածք ստացած երեխան ռուս խաղաղապահների ուղղաթիռն է տեղափոխել Երևան
Հունվարի 19-ին Ճարտար քաղաքում տեղի ունեցած ավտովթարի հետևանքով չորս երեխա է վնասվածք ստացել, որոնցից երեքը՝ միջին ծանրության, իսկ մեկը՝ ծանր՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Վիրաբույժն ու տնտեսագետը հիմնել են նոր բիզնես
Ընկերներ Սևակ Շահբազյանի ու Արմեն Հովհաննիսյանի համար գյուղատնտեսությունը նոր ոլորտ է։ Սևակը Երևանի գլխավոր վիրաբույժն է, Արմենը՝ տնտեսագետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայաստանում հանցագործություններն աճել են 14,3%-ով
2021 թ. ընթացքում Հայաստանում գրանցված հանցագործությունների ընդհանուր թվաքանակն աճել է 14,3%-ով կամ 3777 դեպքով (2020 թ.` 26468, 2021 թ.՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Հայ խաղաղապահները վերադարձել են Հայաստան
Կոսովոյում խաղաղապահ առաքելությանը մասնակցած հայ զինվորականների հերթական զորախումբն օրերս վերադարձել է Հայաստան:  ՀՀ ՊՆ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Եթե ՄԻՊ-ը խախտում ու ռիսկ է տեսնում, անպայման պետք է իր պահանջը ներկայացնի պաշտոնյային․ ՄԻՊ թեկնածու․
«Վիրավորանքը քրեականացնող հայտնի հոդվածը չի վերաբերում միայն հայհոյանքին, այլ վիրավորանքի այլ դրսևորումների մասին էլ է խնդիրը»,- ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Դատախազությունը հուղարկավորության ծառայությունների ոլորտում սխեմատիկ չարաշահումները վերացնելու գործնական առաջարկներ է ներկայացրել
Երևան քաղաքի դատախազությունում իրականացված ուսումնասիրության արդյունքում Երևան քաղաքի տարբեր գերեզմանատներում հուղարկավորությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
ԱԺ ՔՊ խմբակցությունը ՀՌՀ անդամ ընտրեց Հակոբ Մովսեսին և Արթուր Մանուկյանին
ԱԺ նախագահի պաշտոնակատար Հակոբ Արշակյանն ընդհատեց ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի թեկնածու Քրիստիննե Գրիգորյանի հետ հարցուպատասխանը և ամբիոնը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
ՄԻՊ-ի թեկնածուն պլագիատով է զբաղված
Ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբեգովան ֆեյսբուքյան էջում լուսանկարներ է հրապարակել ՀՀ գործող ՄԻՊ Արման Թաթոյանի՝ դեռևս 2016 թվականին արված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Լուսինե Բադալյանը Գեղամ Մանուկյանին հիշեցրել է Տիգրանակերտում միասին անցկացրած գիշերը
«Գեղամ Մանուկյանը լրագրողներին կոչ արեց տեռորի դեմ պայքարել։ Գեղամ ջան, դու ինձ ճանաչո՞ւմ ես։ Պատասխանը, միանշանակ, այո է»,- ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Գյումրիում գազաբաշխիչ կայանում տեղի էր ունեցել հոտատվության սարքավորման փականի ժամանակավոր խափանում
Երեկ Գյումրիում և մասամբ Ախուրյանում տարածված գազի հոտը անհանգստություն էր պատճառել քաղաքացիների շրջանում: Գյումրիի քաղաքապետարանից հայտնել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ հայ-թուրքական բանակցություններում մայիսին շատ որոշակի փաստաթղթեր կլինեն. Սուրեն Սարգսյան
«Պատերազմից հետո Թուրքիան պատմական շանս է ստացել մեր տարածաշրջանում ներկայություն ունենալու համար և այդ պատմական շանսը մենք ենք նրան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Բոտուլիզմի դեպք է արձանագրվել
Հիվանդը գտնվում է «Արմենիա» ԲԿ֊ում, վիճակը գնահատվում է միջին ծանրության:
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Դիլիջանի թունելի սկզբնամասում բուք է
«Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամը տեղեկացնում է, որ հունվարի 21-ին՝ ժամը 17։10-ի դրությամբ, Աշտարակի (ասֆալտբետոնե ծածկը բաց է),...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Եվրոպական միության պատվիրակությունը Հայաստանում է
Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է ԵՄ խորհրդում ֆրանսիական նախագահության ներկայացուցիչ, Ֆրանսիայի նախագահի գրասենյակի խորհրդական Իզաբել Դյումոնի և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Մեր աչքի առաջ տեսանք թրաֆիքինգի շատ ցցուն օրինակ. Գեղամ Նազարյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին
«Մենք բոլորս մեր աչքի առաջ տեսանք թրաֆիքինգի շատ ցցուն օրինակ, երբ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողն ի լուր աշխարհի հայտարարեց՝ ինքն է որոշում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Մայրը և որդին խաբեությամբ հափշտակել են անձանց անվամբ ձևակերպված վարկերի գումարները
քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչությունում ավարտվել է խաբեության, վստահությունը չարաշահելու եղանակով շուրջ մեկ տասնյակ անձի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Թուրքական երգիծական հանդեսի ծաղրանկարը՝ գնաճի շուրջ Էրդողանի հայտարարության վերաբերյալ
Թուրքական «Uykusuz» (Անքուն) երգիծական հանդեսի այս շաբաթվա համարի շապիկին ծաղրանկար է հրապարակվել, որը վերաբերում է Թուրքիայում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Ընտրվելու դեպքում հետ չեմ վերցնելու Արման Թաթոյանի՝ ՍԴ ներկայացրած դիմումները. ՄԻՊ թեկնածու
ԱԺ-ում քննարկվում է ՄԻՊ պաշտոնում Քրիստիննե Գրիգորյանի թեկնածության հարցը: Նրա թեկնածությունն առաջադրել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
«Եկեք ես էլ ձեր քաղաքական ուժին մեղադրեմ «Կարգին սերիալ» ստեղծողին քաղաքապետ դարձնելու համար»
«Դուք լավ գիտակցում եք, որ «Քաղաքացիական ակտիվ քայլ» նախագծի շրջանակներում ձեր իրականացրած փերֆորմանսները, ցավոք, ավելի շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
«Ռոմա»-ն շնորհավորել է Մխիթարյանին
Հայաստանի Ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ, «Ռոմա»-ի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն այսօր նշում է ծննդյան 33-ամյակը: Իտալական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}