Քաղաքական 10:05 16/10/2021 Հայաստան

Ստեփան Դանիելյան. Քարտեզին նայեք, գտեք Հայաստանի հնարավոր աշխարհքաղաքական դերը

Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է.

«Մեր հիմնական խնդիրն այն էր, որ չունեինք  (հիմա էլ չունենք) պատկերացում, թե քաղաքական քարտեզն իրենից ինչ է ներկայացնում: Ճնշող մեծամասնությանը թվում է, թե երկրները պատահական կերպով են առաջանում ու վերանում, այնինչ եթե  քարտեզին ուշադիր դիտենք, կտեսնենք, որ շատ երկրների սահմանների մի մասը քանոնով է գծված, և շատ երկրներ, անգամ խոշոր, ինչ-որ ֆունկցիա են կատարում՝ խոսքը գնում է սահմանների քաղաքական փիլիսոփայության մասին:


Օրինակ, այսօրվա Թուրքիայի նման մեծ երկիրն իր գոյության համար պարտական է Ռուսաստանի ու Եվրոպայի մրցակցությանը, երբ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան էին ցանկանում վերացնել Թուրքիան, ապա Ռուսաստանն էր Թուրքիաին փրկում, և հակառակը: Պատճառը պարզ էր, Ռուսաստանին ձեռնտու էր, որ Թուրքիան վերահսկի Բոսֆորն ու Դարդանելը, քան Բրիտանիան և հակառակը, երբ Ռուսաստանն էր փորձում գրավել Թուրքիան, ապա Բրիտանիան էր փրկում Թուրքիան, որպեսզի Ռուսաստանը դուրս չգա Միջերկրական ծով: Այսինքն Թուրքիան բուֆերի դեր էր կատարում: Նույնը այսօրվա Աֆղանստանի մասին է կարելի է ասել, որն էթնիկապես խայտաբղետ արհեստական պետություն է, որի աշխարհքաղաքական ֆունկցիան Ռուսաստանի ու բրիտանական Հնդկաստանի միջև բուֆեր լինելն էր: Նույնը Սիրիայի մասին է կարելի ասել, անգամ Բելգիայի, որը նույնպես, ժամանակին, Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի միջեւ եղած կոմպրոմիսի արդյունք է։

Հիմա Ուկրաինայից են բուֆեր սարքել, որ Ռուսաստանը չկարողանա մեծ ազդեցություն ունենալ Եվրոպայի վրա, Ռուսաստանի ու Չինաստանի միջև բուֆերի դեր է կատարում Մոնղոլիան, հակառակ դեպքում մի քանի միլիոն մոնղոլները նման ահռելի տարածք չէին կարող ունենալ, այն էլ դա վերահսկել:

Օրինակներ կարելի է շատ բերել: Նույնը կատարվել է Հայաստանի ու Վրաստանի հետ, 1828-ին հայաբնակ տարածք Ռուսաստսնին պետք էր Թուրքիայի ու Ռուսաստանի մուսուլմանների միջև քրիստոնեական բուֆեր ստեղծելու համար ու այդ ժամանակ, մոտ 20% հայերով բնակեցված ներկայիս Հայաստանի տարածքը Ռուսաստնը հայերով էր վերաբնակեցնում, նաև Վրաստանում, որտեղ, այդ ժամանակ, վրացիների դեֆիցիտի պատճառով,  նույնպես հայեր էր վերաբնակեցնում (17-րդ դարում Շահ Աբասը ներկայիս Հայաստանի տարածքը հայերից դատարկել էր):

Դրանից առաջ, արդեն 16-րդ դարից սկսած, թյուրքերի ստեղծած Սեֆեվիդների Պարսկաստանից Օսմանյան կայսրությունը  պաշտպանելու համար, օսմանցիները քրդերով էին վերաբնակեցնում այդ երկու երկրների միջև եղած տարածքները (դրա համար են այսօր  քրդերն այդքան շատ արեւելյան Թուրքիայում)  շիա թյուրքերին շիա Պարսկաստանին մոտ սահմաններից հեռացնելով, երբեմն'  ֆիզիկապես վերացնելով:

Հիմա մենք տեսնում ենք, որ ոչ թե հումանիստ ու քաղաքակիրթ Ամերիկան ու Եվրոպան են իրենց զորքերը մոտեցրել Սյունիքին, այլ Իրանը, որովհետև Սյունիքը, որպես բուֆեր, իրենց համար է կենսական:

Ասելս ինչ է, քարտեզին նայեք, գտեք Հայաստանի հնարավոր աշխարհքաղաքական դերը, դրա վրա կառուցված աշխարքաղաքական փասիանսից ելնելով մտեք համապատասխան կոալիցիա։

Երբ որեւէ երկիր իր դերը չի կատարում, խաղեր է տալիս, պարզապես գլխին խփում են ու պատժում (նաև չի ներվում ներքաղաքական կյանքում արկածախնդիրների ու դեստրուկտիվ տարրերի կրիտիկական զանգվածի աճը), ու մի կողմ դրեք մարդու իրավունքները, լիբերալիզմը, կոմունիզմն ու նմանատիպ բաները, որոնք կարևոր են երկրի ներքաղաքական կյանքում ու բացարձակապես կապ չունեն աշխարհքաղաքական դրվածքի հետ»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:38
Շտապ հավաք՝ ի աջակցություն Բերձորի, Աղավնոյի և Սուսի
«Արցախի Հանրապետության ճանաչում» քաղաքացիական նախաձեռնությունը համացանցում տարածել էր՝ այսօր Կառավարության շենքի մոտ, այսօր ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:28
Թբիլիսիի 15 փողոց անվանակոչվել է 2008 թվականի ռուս-վրացական պատերազմում զոհվածների անունով
Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի Անվանումների և խորհրդանիշների հանձնաժողովի նիստում որոշում է կայացվել Թբիլիսիի 15 փողոց անվանակոչել 2008 թվականի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Ոչ մի պարագայում չխոչընդոտել ոստիկանության ծառայողների աշխատանքը․ Ոստիկանություն
Օգոստոսի 6-ին, ժամը 21.30-ի սահմաններում, մայրաքաղաքի Աճառյան փողոցում ծառայություն իրականացրած պարեկները կրակոցների ձայն են լսել, ինչից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:57
Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ իրավիճակը քննարկել են Պուտինն ու Փաշինյանը
ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույց է ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Այս մասին հայտնում եմ Կրեմլից։    «Քննարկվել են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Ժողովրդի զայրույթը հիմնականում ուղղված է դեպի ում ասես, բայց ոչ դեպի Նիկոլը․ Վրթանեսյան
 Տեղեկատվական անվտանգության և ռազմական հարցերով փորձագետ Կարեն Վրթանեսյանը  գրում է․ «Նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Ուկրաինայում կստեղծվի պատժամիջոցների քաղաքականության բյուրո
Ուկրաինայի Ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդին կից կստեղծվի պատժամիջոցների քաղաքականության բյուրո, որը կհամակարգի երկրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Աղվան Հովսեփյանի կալանքն անփոփոխ թողնելու որոշման դեմ բողոքի վերաբերյալ որոշումը կհրապարակվի վաղը
Վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ռուբիկ Մխիթարյանի նախագահությամբ, հեռացել է խորհրդակցական սենյակ՝ ՀՀ նախկին գլխավոր դատախազ, ՔԿ նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Փաշինյանի՝ Քուրբան բայրամի առիթով կատարած հեռախոսազանգի ժամանակ շատ կառուցողական խոսակցություն անցկացրեցինք․ Էրդողան
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիձ Էրդողանը ելույթ է ունեցել Անկարայում անցկացվող Դեսպանների 13-րդ համաժողովին, որի ընթացքում անդրադարձել է նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
18:57
ՔՏՀԱՏՄ-ն Սյունիքում արձանագրել խախտման 18 դեպք
ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի տրանսպորտային անվտանգության մասնագետները հանգստյան օրերին՝ շուրջօրյա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Մենք ընտրել ենք խաղաղ, խելամիտ քաղաքականությունը․Ղարիբաշվիլի
Jnews-ի փոխանցմամբ, Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին ֆեյսբուքյան իր էջում 2008 թվականի օգոստոսյան պատերազմի 14-րդ տարելիցի կապակցությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Մահվան է դատապարտված այն հանրույթը, որ չունի ռազմական էլիտա․ Էդգար Էլբակյան
Քաղաքագետ Էդգար Էլկաբյանը գրում է․ «Վերջին անգամ էթնիկ հայերից բաղկացած էլիտան օտար պետության հրահանգով իրականացրել էր հայերի բռնագաղթ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Գաբրիել Սարգսյանը հաղթեց Մամեդյարովին
Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում ավարտին է մոտենում Շախմատի համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադան:Այս մասին գրում է Արմսպորտը։ Նախավերջին՝ 10-րդ տուրում,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
6 մեդալ՝ Մաթեմատիկական միջազգային ուսանողական օլիմպիադայից
Մաթեմատիկական միջազգային ուսանողական օլիմպիադային ՀՀ թիմի մասնակիցները նվաճել են 3 ոսկե, 2 արծաթե և 1 բրոնզե  մեդալներ: ԿԳՄՍ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Եվրոպական կենտրոնական բանկը սկսել է գնել եվրոգոտու թույլ տնտեսությունների պետական պարտատոմսեր
Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) սկսել է միլիոնավոր եվրոյի պետական պարտատոմսեր գնել եվրոգոտու ամենախոցելի երկրներից: Financial Times (FT) թերթի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:19
Ենոքավանի անտառում մոլորվել են ուսուցչուհին իր աշակերտների և մեկ ծնողի հետ
Օգոստոսի 8-ին, ժամը 13։08-ին Տավուշի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Գետահովիտ գյուղի «Ապագա ռեզորթ»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Պուտինը պարգևատրել է Կարեն Շահնազարովին
ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ռեժիսոր Կարեն Շահնազարովին պարգևատրել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Թե՞ ընտանիք եք պահում, Բերձորի, Աղավնաձորի ընտանիքների հաշվին․ Ավետիք Իշխանյան
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «Այն ինչ կատարվել և կատարվում է, հատկապես, շեշտում եմ՝ հատկապես Արցախում, անկեծորեն եմ ասում,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Վերացվել է կաթնամթերքի արտադրամասի արտադրական առանձին գործառույթի կասեցումը․ ՍԱՏՄ
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի որոշմամբ՝ վերացվել է «Գանա Գրուպ Պլյուս» ՍՊԸ-ին պատկանող կաթնամթերքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Բերձորցիները չեն շտապում լքել իրենց տները
Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի Բերձոր քաղաքը մինչև 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմն ունեցել է 2000 բնակիչ,  այսօր՝ շուրջ 170 բնակիչ։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Apple-ը փոխել է iPhone 14-ի վաճառքի պլանները
Ամերիկյան Apple ընկերությունը փոխել է iPhone 14 սմարթֆոնների վաճառքի պլանները:  Ինչպես հաղորդում է Taiwan Economic Times-ը՝ վկայակոչելով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
ԱԹՍ-ների արտահանման ոլորտում Իրանը մինչև 2028 թվականը կփոխարինի Թուրքիային
Իրանը մինչև 2028 թվականը կարող է փոխարինել Թուրքիայի տեղը ԱԹՍ-ների արտահանման շուկայում և տիրանալ անօդաչու թռչող սարքերի համաշխարհային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան շուտով ռազմական գործողություններ կսկսի Սիրիայում
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը երկուշաբթի օրը հաստատել է Սիրիայում 30 կիլոմետրանոց անվտանգության գոտի ստեղծելու Անկարայի ծրագրերը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Համահայկական hայագիտական օլիմպիադան միավորել է 50 հայ պատանիների աշխարհի տարբեր անկյուններից
Աղվերանում մեկնարկել է Համահայկական հայագիտական 10-րդ օլիմպիադան, որին մասնակցում են Հայաստանի, Արցախի և Սփյուռքի (7 երկրներ) աշակերտական խմբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Կորեացի գիտնականները մեքենաների և կենցաղային սարքավորումների համար ինքնավերականգնվող ծածկույթ են ստեղծել
Կորեայի գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտնականները մշակել են թափանցիկ պաշտպանիչ ծածկույթ, որը կարող է ինքնավերականգնվել 30 րոպեում արևի լույսի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
«Վեոլիա Ջուր»-ը ցանկանում է ավելացնել խմելու ջրի սակագները
«Վեոլիա Ջուր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը (Հայաստանի Հանրապետություն, ք. Երևան, Աբովյան 66ա) համաձայն «Վեոլիա Ջուր»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Հուլիսին գրանցվել է 148 երկրաշարժ. ԱԻՆ
Հուլիս ամսին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնի 911 ահազանգման կենտրոնում սպասարկվել է 57․110 զանգ, որից 1353-ն՝ արտակարգ դեպք և պատահար:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Մինչ մենք հրաժեշտ ենք տալիս Բերձորին, օրակարգում հայկական այլ բնակավայրերի հարցն է քննարկվում. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
«Լավ, էլ ո՞նց է պետք հասկացնել, որ մեր բոլոր կորուստների պատճառը Նիկոլի իշխանությունն է»։
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Վրաստանի վարչապետը Սաակաշվիլիի դավաճանությունն է համարել Ռուսաստանի հետ հակամարտության պատճառ
Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին 2008 թվականին ռուս-վրացական հակամարտությունից հետո հանրապետության ռազմավարական օբյեկտները հանձնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:20
42-ամյա տղամարդու՝ Սևանա լճում ջրահեղձ լինելու դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ
ՀՀ քննչական կոմիտեի Գեղարքունիքի մարզային քննչական վարչության Սևանի քննչական բաժնում ձեռնարկվում են անհրաժեշտ միջոցառումներ՝ 42-ամյա տղամարդու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան
20:37 05/08/2022

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}