Քաղաքական 18:59 26/01/2022 Հայաստան

Բաքվում հայերի ջարդերի մասին հոդված՝ CNN.gr -ում

CNN.gr (CNN Հունաստան) կայքում լույս է տեսել հունահայ համայնքի ներկայացուցիչ Արաքսի Ապելիան Քոլանյանի հոդվածը 1990 թ․ Բաքվում հայերի ջարդերի մասին։ Այս մասին տեղեկացնում է Հունաստանում Հայաստանի դեսպանությունը։

«Հոդվածը, որը վերնագրված է «Հանցագործների հերոսացումը ծնում է նոր հանցագործներ», ներկայացվում է 1990 թ․ տեղի ունեցած Բաքվում հայերի կոտորածների և դրան հաջորդած խորհրդային զորքերի մուտքն Ադրբեջան, և դիտարկում այն ամբողջական համատեքստում։ Հոդվածի հեղինակը նկատում է, որ տարեցտարի Ադրբեջանի քարոզչությունը ներկայացնում է հունվարյան դեպքերը` սկսելով խորհրդային զորքերի Բաքու մտնելուց հետո, որն էլ բացատրվում է իբրեւ թե անկախության դեմ պայքարող ժողովրդին ճնշելու միջոց։ Նա նաև զգուշացնում է այս քարոզչության երկարաժամկետ վտանգները։ Ստորև ներկայացնում ենք նյութի հայերեն թարգմանությունն ամբողջովին։

«Հանցագործների հերոսացումը ծնում է նոր հանցագործներ»
Հունվարի 19-ը հայերի համար ևս մեկ ցավալի և տխուր տարեդարձ է, քանի որ լրանում է ադրբեջանցիների կողմից Խորհրդային Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում բնակվող հայերի դեմ իրականացված զանգվածային սպանդի և վայրագությունների 32-րդ տարելիցը: Ըստ Human Rights Watch կազմակերպության, 1990 թվականի հունվարի 12-ից սկսած ու յոթ օր շարունակ հայ խաղաղ բնակիչներն ենթարկվել են բռնությունների, խոշտանգումների: Ավելի քան հարյուր մարդ սպանվել է ու ավելի քան 2000 հայկական տուն թալանվել և հրկիզվել է: Ավելին, Human Rights Watch կազմակերպության համապատասխան զեկույցում, որը ստորագրել է Ռոբերտ Քուշենը, նշվում  է հետևյալը. «Գործողություններն ամբողջությամբ կամ միգուցե ամենևին էլ ինքնաբուխ չեն եղել, քանի որ հարձակվողներն ունեցել են հայերի ցուցակներ, ինչպես նաև նրանց հասցեները»։ Սպանդը տևել է մեկ շաբաթ`  նախքան խորհրդային ուժերը վերջապես քաղաք մուտք գործեցին՝ կարգուկանոն հաստատելու համար: Այդ ժամանակ Բաքվում արդեն գրեթե հայ չէր մնացել, իսկ Ադրբեջանում խորհրդային վարչակարգը գտնվում էր անմիջական սպառնալիքի ներքո:

Միջազգային հանրությունը դատապարտել է հայ խաղաղ բնակչության նկատմամբ իրագործված բռնությունները: Եվրախորհրդարանի  բանաձևում արձանագրվում է հետևյալը.
«Նկատի ունենալով ադրբեջանցիների կողմից հակահայկական գործողությունների վերսկսումը, Եվրոխորհրդարանը գնահատում է, որ կան բազմաթիվ զոհեր ու այդ զոհերից ոմանք նույնիսկ մահացել են չափազանց սարսափելի պայմաններում»: Եվրոխորհրդարանը կոչով դիմել էր Եվրահանձնաժողովին և Եվրոպական Խորհրդին. «քայլեր ձեռնարկել և դիմել խորհրդային պատկան մարմիններին` Ադրբեջանում բնակվող հայերի անվտանգությունը գործնականում ապահովելու նպատակով՝ համապատասխան ուժեր ուղարկել այնտեղ՝ միջամտելու նպատակով»:

1990 թվականի սեպտեմբերի 27-ին «New York Review of Books»-ում հրապարակված և 133 աշխարհահռչակ մտավորականների կողմից ստորագրված «Խորհրդային Միությունում Հայերի նկատմամբ իրականացված բռնությունների և սպանդի» վերաբերյալ բաց նամակում ասվում է հետևյալը.
«1988 թվականի Սումգայիթի սպանդին հաջորդեց 1988 թվականի նոյեմբերի Կիրովաբադի և Բաքվի սպանդը, իսկ 1990 թվականի սկզբից` Բաքվում ու Ադրբեջանի այլ շրջաններում շարունակվեց հայերի նկատմամբ սպանդը։   Այն փաստը, որ սպանդը կրկնվել է նույն մեթոդաբանությամբ, մտածելու տեղ է տալիս, որ այդ ողբերգական իրադարձությունները դժբախտ դեպքեր կամ ինքնաբուխ բռնկումներ չեն։ Ընդհակառակը, մենք պետք է ընդունենք, որ հայ փոքրամասնության դեմ ուղղված հանցագործությունները կրում են համակարգված բնույթ, եթե ոչ Խորհրդային Ադրբեջանի պաշտոնական քաղաքականություն»։

Նոբելյան մրցանակակիր Անդրեյ Սախարովը «Նյու Յորք Թայմս»-ին հայտարարել է հետևյալը.
«Այս սպանդն իրական ոչնչացման վտանգ է ներկայացնում՝ ինչպես   Ադրբեջանում հայկական համայնքի, այնպես էլ Լեռնային Ղարաբաղում հայերի համար, որոնք կազմում են տեղի բնակչության 80%-ը»։

Սպանդի ողբերգական արդյունքը` Բաքվի հայկական համայնքի ամբողջական էթնիկական զտումն էր, որտեղ մինչև 1988 թվականը բնակվում էր մոտ երեք հարյուր հազար  հայ։

Այդ իրադարձությունները երբեք չեն դատապարտվել Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից, ոչ էլ նույնիսկ հետագայում հետաքննվել` մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելու համար: Ադրբեջանական քարոզչությունը երկար տարիներ նկարագրում է 1990 թվականի հունվարի իրադարձությունները՝ սկսած խորհրդային զորքերի Բաքու մուտքից, այնպես, որը կարող է տպավորություն ստեղծի, թե դա անկախության համար պայքարող ժողովրդի նկատմամբ զսպման գործողություն էր։ Ոչ մի խոսք չկա հայերի նկատմամբ իրականացված սպանդի ու էթնիկական ամբողջական զտումների մասին։ Բաքվի իշխանությունների կողմից կազմակերպվող պաշտոնական քարոզչական միջոցառումների ժամանակ որևէ անդրադարձ չի արվում հալածանքների զոհ դարձած հայերին։ Ամենասարսափելին այն է, որ ադրբեջանցիները ներկայացվում են որպես խորհրդային ուժերի զոհեր և հիշատակվում` որպես «հանուն անկախության ընկած հերոսներ», իսկ իրականում նրանց մեջ եղել են հանցագործներ, որոնք խորհրդային զորքերի հետ բախումներից մի քանի օր առաջ վայրագություններ էին իրագործում հայերի նկատմամբ։

Ադրբեջանական քարոզչությունը ներկայացնում է «արյունոտ հունվարը»` որպես Ադրբեջանի անկախության համար մղվող պայքարի մաս` լռելով սակայն, մի շատ անհարմար ճշմարտության մասին՝ ամբողջ Խորհրդային Միությունում՝ 1991 թվականի մարտի 17-ի` ԽՍՀՄ-ի պահպանման վերաբերյալ անցկացված հանրաքվեի մասին։ Դեպի անկախություն ձգտող խորհրդային հանրապետությունները՝ Հայաստանը, Վրաստանը, Լատվիան, Լիտվան, Էստոնիան, Մոլդովան, ինչպես նաև նախկին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը հրաժարվեցին մասնակցել հանրաքվեին: Ընդհակառակն, Ադրբեջանի ժողովուրդը. որն իբր «պայքարում էր իր անկախության համար» մասնակցեց հանրաքվեին, որի 93%-ից ավելին կողմ արտահայտվեց ԽՍՀՄ-ի պահպանմանը։ Այսինքն, այժմ խոսքը գնում է պատմության հերթական խեղաթյուրման մասին` իր ամենագռեհիկ արտահայտությամբ:

Որոշ հանցագործներին հերոսացնելու Ադրբեջանի գործելաոճը հակահայկական ատելություն է հրահրում այդ երկրում, առաջացնում է նոր զոհեր և նոր ողբերգություններ։ Այդ դիրքորոշումը ոչ մի կերպ չի նպաստում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության երկարաժամկետ կարգավորմանը։
Արաքսի Ապելյան Քոլանյան»



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:15
Ահազանգ. Այսօր առավոտյան մոտ տասը տղամարդ ներխուժել է Պավլիկ Մանուկյանի տուն և առևանգել նրան
«Այսօր առավոտյան, ժամը 06:30-ին թվով տասը տղամարդը, որոնցից հինգը ոստիկանանի համազգեստով,  ներխուժել են պաշտպանյալիս` Պավել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:10
Իրանը երկու հունական տանկեր է առգրավել
Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ, Իրանի զինված ուժերի էլիտար ստորաբաժանումներ) ուժերը ձերբակալել են հունական երկու տանկերի։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
«Պետական դավաճանություն և կույր, խուլ ու համր իրավապահներ»
Փաստաբան Երեմ Սարգսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը համալրած նոր պատգամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:32
Արծվիկ Մինասյանը ներկայացնում է «Փաշինյանի կամակատար իրավապահ համակարգի հերթական տգետ գործողությունները»
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արծվիկ Մինասյանի և «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տարոն Մարգարյանի նկատմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:55
Ավետիք Չալաբյանին կալանքից ազատելու կոչով հանդես են եկել Արցախի նախագահը, ԱԺ նախագահն ու պատգամավորներ, Արցախի թեմի առաջնորդը
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանն արցախցիների և իր անունից Հայաստանի Հանրապետության դատախազությանը խնդրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
21:22
Ադրբեջան կոչվող քաղցկեղային գոյացությունը շարունակելու է ավելացնել իր հզորությունը. Վարդան Ոսկանյան
«Ականջ ունեցողը կլսի՝ հատկապես նրանք, որոնք կուրորեն հավատում են թշնամու հետ ինչ-որ «խաղաղության փաստաթղթի», սահմանների որոշարկման թղթերի և այլ նմանօրինակ պատրանքների ու խաբկանքների»։
Աղբյուր` Panorama.am
21:01
Արցախի նախագահը և Փարիզի քաղաքապետը հանդիպել են Գորիսում
«Հանդիպման ընթացքում Արցախի Նախագահը  գոհունակության խոսքեր է հղել Փարիզի քաղաքապետին` ցուցաբերած նախաձեռնողականության և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:51
Վրաստանը, Թուրքիան և Ադրբեջանը խորհրդարանական վեհաժողով կձևավորեն
«Մենք կարևոր որոշում ենք կայացրել, ըստ որի՝ սկսել ենք աշխատել Վրաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի խորհրդարանական վեհաժողովի ստեղծման...
Աղբյուր` Panorama.am
20:42
Ալեքսան Ասատրյանը ՀՀ ԱԱԾ-ում է և իբրև թե հրաժարվել է պաշտպան ունենալու իրավունքից․ Պաշտպան
Փաստաբան Արթուր Նահապետյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ «Աբսուրդի թատրոնը շարունակվում է։ Հենց նոր ինձ հետ կապ հաստատեցին ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Ողջ Հայաստանն է միացել այս պայքարին․ մի շարք մայրուղիներ փակվել են
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԳ ԳՄ գործիչ Իշխան Սաղաթելյանը գրում է․ «Սիրելի հայրենակիցներ, ինչպես հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Այսօր ԱԱԾ ծառայողների կողմից առևագվել է Ալիկ Ասատրյանը
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԴ գործիչ Գեղամ Մանուկյանը գրում է․ «Այս իշխանությունները կարծում են, որ ոստիկանական,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Մարդ էլ կա, հայրենիքը սեղանի մոտ նստած է սիրում
«Ինչպես ամեն մի գիտակից մարդու, իմ համբերության վերջին բաժակը լցրեց  այն արտահայտությունը, որ «նույն պատկերը կունենայինք ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Բռնցքամարտի ԵԱ․ Արթուր Բազեյանը հաղթեց թուրք մրցակցին և դուրս եկավ կիսաեզրափակիչ
Երևանում ընթացող բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնության քառորդ եզրափակչում 57 կգ քաշային Արթուր Բազեյանը  հաղթանակի հասավ Թուրքիան ներկայացնող...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
ՀՀ-ում չկան ադրբեջանական անկլավներ` Ոսկեպարի հատվածում բնակիչները փողոց են փակել
Նոյեմբերյանում քաղաքացիները բողոքում են Փաշինյանից ու նրա վարած հակահայ քաղաքականությունից։ Ոսկեպարի հատվածում բնակիչները փողոց են փակել և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Դեսպանը Ջոն Գալագերին հարցրել է ՄԻՊ-ի կարծիքը ԶԼՄ օրենքում առաջարկված փոփոխության, ոստիկանների մասին
Հայաստանի Հանրապետությունում Միացյալ Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան պարոն Ջոն Գալագերին և Արևելյան Հարևանության պորտֆոլիոյի ղեկավար Լիզ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Կեղծ պապիկից մինչև արբանյակ
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «Բռնապետիկն իր արբանյակների առաջ գլուխ է գովել, թե  բացի իրենցից, ունենք նաև հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Երբ իշխանական մեկ խայծը դարձել է ամբողջ օրվա քննարկման նյութ
«Չկողմնորշված քաղաքացիների դեպքում  ընտրությունը հեշտ է, քանի որ ոչ թե ընտրություններ են ՝ երկու  տարբեր քաղաքական ուժերի միջև,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Փարիզը «փաստի առաջ է կանգնեցրել» ռուսական գազն աստիճանաբար դադարեցնելու ԵՄ ծրագրին
Եվրոպայի խոշորագույն միջուկային էներգիա արտադրող ֆրանսիական Electricite de France (EDF)-ում առաջացած խնդիրները կարող են խաթարել տարածաշրջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
ՌԴ-ում հնդկաձավարի մեկ տոննայի գինը նվազել է 800-1300 ԱՄՆ դոլար, Հայաստանում ամենաէժանը 1750 դոլար է
«Կոմերսանտը» անդրադարձել է ՌԴ Գյուղատնտեսական շուկայի ուսումնասիրությունների ինստիտուտի (IKAR) տվյալներին, ըստ որոնց՝ մարտի վերջին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
«Հայաստանի ու Արցախի իշխանությունները տեր ու ծառայի կարգավիճակում են»
«Մենք մեր պատմության ընթացքում ավելի վատ ժամանակներն ենք ունեցել, առավել քան վստահ եմ՝ մենք հաջողելու ենք»։
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Եթե չառաջարկվի լիդերի թեկնածություն, շարժումը մտնելու է փակուղի․ ԱԱԾ պահեստազորի միություն
ԱԱԾ պահեստազորի սպաների միության խորհրդի անդամների մասնակցությամբ կայացել է աշխատանքային հերթական հանդիպում, որի ընթացքում գնահատվել են ՀԿ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
«Ազատություն Նիկային»
Վրաստանի ընդդիմադիր «Մթավարի արխիի», Pirveli TV-ի, Formula-ի և այլ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները հերթական ցույցն են անցկացնում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Արագածոտնում «Դիմադրության» շարժման մասնակիցները փակեցին մայրուղին
Արագածոտնի մարզում քաղաքացիները փակել են Երևան տանող մայրուղին: Բողոքի ակցիայի կազմակերպիչները բարձրախոսով դիմեցին վարորդներին և ներողություն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
ԲԴԽ-ն, Ջհանգիրյանը երկրորդական են, բխում են մեկ իրավիճակից, որ դեռևս չունենք՝ առանց Նիկոլ Հայաստան. Վարդևանյան
«44-օրյա պատերազմի ժամանակ զոհված զինծառայողների հարազատների և Գագիկ Ջհանգիրյանի հանդիպման ժամանակ, Գագիկ Ջհանգիրյանը Արծվիկ Մինասյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Երևանի «Ռուսական տունը» համերգով է նշում Սարդարապատում թուրքերի դեմ հաղթանակի օրը
Երևանի «Ռուսական տունը» («Ռոսսոտրուդնիչեստվո»-ի ներկայացուցչությունը Հայաստանում) մայիսի 30-ին համերգ կկազմակերպի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Դատախազություն. Ամբաստանյալի գրավի գումարը պետականացվել է
Շարունակվել են արձանագրվել դեպքեր, երբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ քննչական մարմնի,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Թմրանյութի գործով 41-ամյա կինը ձերբակալվել է
 ՔՈԳՎ թմրամիջոցների անօրինական շրջանառության դեմ պայքարի, Երևան քաղաքի ու Արարատի մարզային վարչությունների, ինչպես և Արտաշատի բաժնի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Միշուստին. Հեռացած ՏՏ մասնագետների 85 տոկոսը վերադարձել են
Ռուսաստանից հեռացած ՏՏ ոլորտի մասնագետների գրեթե 85 տոկոսը վերադարձել  է երկիր։ «ՏԱՍՍ»-ի փոխանցմամբ, այս մասին հայտարարել է ՌԴ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Երկաթուղային տրանսպորտով իրականացված բեռնափոխադրումների ծավալը նվազել է
Հայաստանում բեռնափոխադրումների ծավալն ավելացել է։ Ինչպես Panorama.am-ին տեղեկացնում են ՀՀ վիճակագրական կոմիտեից, 2022 թվականի առաջին եռամսյակում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Ակնայում ականի վրա ադրբեջանցի զինծառայող է պայթել
Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից օկուպացրած Ակնայում (Աղդամ) այսօր ադրբեջանցի զինծառայող է պայթել։ Ինչպես հաղորդում են ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}