Հասարակություն 12:00 08/08/2022 Հայաստան

Գիտնականները գոտիավորել են Մասրիկ և Սոտք ջրհավաք ավազանը՝ ըստ բնապահպանական ռիսկի

Պետական բյուջեի ֆինանսավորմամբ ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի կողմից վերջին տարիների ընթացքում պարբերաբար իրականացվել է Սևանա լիճ թափվող Մասրիկ և Սոտք գետերի ջրհավաք ավազանում հիդրոքիմիական, հիդրոէկոլոգիական հետազոտություն:

ՀՀ ԳԱԱ գիտության հանրայնացման և հասարակայնության հետ կապերի բաժնից հաղորդմամբ, արդյունքում պարզվել է Մասրիկ և Սոտք գետերի ջրում սուլֆատ իոնի բարձր կոնցենտրացիաների առկայություն, Ֆոսֆատներով, նիտրատներով աղտոտվածության  ցուցանիշներ, ինչպես նաև քրոմի զգալի քանակ: Ուսումնասիրությունները կատարվել են ինստիտուտի Երկրատեղեկատվական լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող Մարինե Նալբանդյանի ղեկավարությամբ, ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի կենտրոնի գիտնականների մասնակցությամբ: Ուսումնասիրություները հիմնվել են հատուկ նմուշառման կետերի համակարգի հետազոտական մոնիտորինգի վրա:

«Նիտրատներով ու ֆոսֆատներով գետերի աղտոտվածությունն արդեն «պարարտ հող» է գետում ջրիմուռների ձևավորման համար: Ուսումնասիրության գիտական նշանակությունն այն է, որ մաքրման միջոցառումների բացակայության պայմաններում շարունակական աղտոտումը հանգեցնում է գետային էկոհամակարգի էկոլոգիական դեգրադացման»,- ասել էՄարինե Նալբանդյանը:

Նա նշել է, որ 2020-2021 թվականներին իրականացրել են Մասրիկ և Սոտք գետերի ջրհավաք ավազանում բնապահպանական ռիսկի գնահատման ու, ըստ ռիսկերի չափի, գոտիների քարտեզագրման ուսումնասիրություն:

«Ուսումնասիրության յուրահատկությունն այն է, որ բացի ռիսկի էկոլոգիական գործոններից հաշվի առնվեց նաև բնակչության խտությունը: Արդյունքում ավազանը բաժանվեց, ըստ ռիսկի, 3 գոտու: Գոտիավորումն իրականացվել է գետի ակունքից դեպի գետաբերան: Առաջին գոտին Սոտք գետի հիմնական հատվածն է, որտեղ հանքարդյունաբերության ազդեցության գործակիցն առաջնային է, բայց այն ռիսկի գնահատման առումով 2-րդ տեղում է: Մյուս գոտին ընդգրկում է ջրավաք ավազանի միջին հատվածը, որտեղ գյուղատնտեսության ազդեցությունն է գերակշռում: Այստեղ  բնապահպանական ռիսկի չափը համեմատական մոտեցմամբ ամենաթույլն է: Երրորդ գոտին հարում է լճին, որտեղ կենտրոնացած են մեծ քանակությամբ բնակավայրեր: Այն ունի ամենաբարձր բնապահպանական ռիսկը, որը պայմանավորված է բնակչության խտությամբ և  կոմունալ-կենցաղային հոսքերով Մասրիկ գետի աղտոտմամբ:

Գետային ավազանի քարտեզագրումը և բաժանումն ըստ ռիսկի գոտիների կիրառական նշանակություն ունի. կարող է հանդես գալ որպես մոդել այլ գետերի նմանատիպ ուսումնասիրությունների համար, օգտագործվել ավազանի կառավարմանը միտված ծրագրերում»,- ասել է Մարինե Նալբանդյանը:

Մարինե Նալբանդյանը նշել է նաև  Մասրիկ և Սոտք գետերի ջրհավաք ավազանում մեկ այլ կարևոր ծրագրի մասին, որի շրջանակներում ուսումնասիրվել է ծանր մետաղների շարժը հող-ջուր-բույս համակարգում:

«Հատուկ գործակիցների օգնությամբ հաշվարկվել են ծանր մետաղների կուտակման և տեղափոխման օրինաչափությունները հող-ջուր-բույս համակարգում: Ըստ արդյունքների՝ պղինձը բույսերում ունի կենսակուտակման բարձր գործակից: Կապարի անցումը հողից բույս ավելի թույլ է արտահայտված՝ համեմատած պղնձի հետ, իսկ ամենացածրը նիկելի անցումն է հողից բույս անգամ հողում վերջինիս հարաբերականորեն բարձր պարունակության ու  խտության աճի դեպքում: Այս ուսումնասիրման կիրառական նշանակությունն այն է, որ բացահայտվեցին բուսատեսակներ, որոնք կարող են բարձր աղտոտվածություն ունեցող որոշակի հողերի տեսակից կլանել ծանր մետաղները՝ մաքրելով այն: Հետազոտված բույսերն են՝ Bentgrass (Agrostismarschalliana), Catabrosa (Catabrosaaquatica)»- ասել է Մարինե Նալբանդյանը:

Բոլոր ուսումնասիրությունների արդյունքները տպագրվել են ուկրաինական «Agrology» ամսագրում։

Մարինե Նալբանդյանի կարծիքով՝ Սևանա լճի էկոլոգիական հավասարակշռության վերականգնման համար սերտ համագործակցություն է հարկավոր:

«Օրինակ, դիտարկվող Մասրիկ գետի ավազանում բավարար չափով ուսումնասիրված չէ ստորերկրյա ջրերի ազդեցությունը,  որակական իմաստով նրանց ներդրումը Սևանի աղտոտման մեջ, ուսումնասիրված չէ լանջային հոսքերի դերը միջավազանային տարածքներում: Արդյունքներն ավելի խոսուն դարձնելու համար հարկավոր է մշակել նոր մեխանիզմներ համագործակցությունը խորացնելու ուղղությամբ: Նաև մեծ նշանակություն կարող է ունենալ ռազմավարական տեսանկյունից մոնիթորինգային ու գիտական ծրագրերի ներդաշնակեցումը տվյալների կիրառելիությունը բարձրացնելու առումով»,- նշել է Մարինե Նալբանդյանը:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Հայկական շոկոլադի և պաղպաղակի արտադրությունը շարունակում է նվազել
Հայաստանում շոկոլադի, հրուշակեղենի, ինչպես նաև պաղպաղակի արտադրությունը շարունակում է նվազել։ Այդ մասին են վկայում վիճակագրական տվյալները։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Էստոնիայում վարչապետի՝ էներգետիկ խնդիրների մասին հայտարարությունից հետո սկսել են էլեկտրական գեներատորներ գնել
Էստոնիայի բնակիչները սկսել են էլեկտրական գեներատորներ գնել վարչապետ Կայ Կալլասի խոսքերից հետո, որը քաղաքացիներին նախազգուշացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Քաշը կորցնելու համար լավագույն հինգ բանջարեղենն՝ ըստ մասնագետի
Նիհարելու համար հարկավոր է ուտել ոչ օսլա պարունակող բանջարեղեն, ասում է բժիշկ Ժոզեֆ Սենտ Պիերը։ Health News Hub-ի հոդվածում նա ներկայացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Հնդկաստանում կայծակից ու ուժեղ անձրևից մեկ օրում 36 մարդ է մահացել
Հնդկաստանի հյուսիսային շրջաններում վտանգավոր եղանակի հետևանքով վերջին մեկ օրվա ընթացքում մահացել է 36 մարդ, որից 12-ը կայծակի հարվածից։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայաստանում 7 ամսում արևային էներգիայի արտադրությունն աճել է 2.6 անգամ
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյաների համաձայն՝ այս տարվա հունվար-հուլիսին Հայաստանում արտադրվել է 5 մլրդ 117.7 մլն կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Շարմազանով. Հիմա Նիկոլը անոնսում է նոր պատերազմ
ՀՀԿ-ական գործիչ Էդուրադ Շարազանովը գրում է. «Նիկոլի ու նիկոլիզմի հանցավոր անգործությունը։ 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
ԿՄԽԿ ներկայացուցիչները այցելել են սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի հետևանքով գերեվարված հայ զինծառայողներին
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ներկայացուցիչները առաջին անգամ այցելել են սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի հետևանքով գերեվարված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Սիրիայի ափերի մոտ 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել
Լիբանանից 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել Սիրիայի ափերի մոտ։ Այս մասին հայտարարել է Սիրիայի առողջապահության նախարար Մուհամեդ Հասան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Լարսում երթևեկությունը կաթվածահար է
Վրաց-ռուսական սահմանի Վերին Լարսի անցակետում՝ ռուսական կողմում, 03:00-ից երկու ուղղությամբ էլ երթևեկությունը կաթվածահար վիճակում է, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Պուտինը հաստատել է ինքնակամ գերի հանձնվելու համար ազատազրկման չափը
Խստացվել է մոբիլիզացիայի ու ռազմական դրության ժամանակ զորամասն ինքնակամ լքելու համար սահմանված պատիժը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնություն. Հայաստանի ընտրանին զիջեց Սլովակիայի հավաքականին
Սեպտեմբերի 24-ին՝ Գերմանիայում, կայացել է ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնության 12-րդ խմբի որակավորման փուլի Սկովակիա-Հայաստան հանդիպումը։ ՀՖՖ-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Օր առաջ պետք է վավերացնել Հռոմի Ստատուսը՝ Ալիևին որպես ագրեսոր հայց ներկայացնելու համար․ իրավաբան
ՀՀ ինքնիշխան և սուվերեն սահմանը խախտվել է, ինչը հենց ագրեսիայի սահմանումն է։ Այս մասին Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց իրավաբան Նազելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
«ԼՈՒՅՍ». Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսով Հայաստանը 81-րդ հորիզոնականից նահանջել է 85-րդ հորիզոնական
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամն ուսումնասիրել է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի կողմից հրապարակված «Մարդկային ներուժի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
ԵԽ Նախարարների կոմիտեն ՌԴ-ին կոչ է արել փոխհատուցում վճարել Վրաստանի քաղաքացիներին
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեն հրապարակել է կոնկրետ գործերի վերաբերյալ որոշումներ, որոնք ընդունվել են սեպտեմբերի 20-ից 22-ը տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Տաջիկստանի հետ բախումների հետևանքով Ղրղզստանում 62 մարդ է մահացել
Տաջիկստանի ու Ղրղզստանի միջև սահմանային բախումների  հետևանքով Ղրղզստանի 62 քաղաքացի է մահացել։ Այս մասին հայտնում է «Բելտա»-ն՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Չալաբյան. Հատուցման պահը մոտենում է
Քաղաքական-հասարակական գործիչ Ավետիք Չալաբյանը գրում է. «Այսօր առավոտյան ես ցանկանում էի գրել ՄԱԿ-ի ամբիոնից Փաշինյանի ունեցած խայտառակ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Վրթանեսյան. Մեզ մոտ վտանգի զգացումն ահավոր բթացած է, իսկ վտանգն իրականում մոտալուտ է
«Մենք շատ ենք խոսում պետության, պետականության կորստի վտանգի մասին, բայց ինձ թվում է, որ մենք այս տարածաշրջանում արդեն զուտ ֆիզիկապես ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
Հավաքվել են մեր խելոքները, կարծում եմ՝ քարը փոսից կհանվի. գրականագետը՝ նախագահների հանդիպման մասին
«Ես մեծ հույսեր եմ կապում ՀՀ և Արցախի նախագահների հանդիպումների հետ, քանի որ ես երբևէ չեմ հիշում, որ նույն սեղանի շուրջ հավաքվեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Աշոտյան. Զոհրաբ Մնացականյանը 44-օրյա պատերազմի կարևոր հանցագործներից մեկն է
«44-օրյա պատերազմից անցել է երկու տարի, և, ցավոք, դասեր չեն քաղվել ոչ քաղաքական վերնախավի կողմից, որը շարունակում է հիմարի համառությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
2007թ-ից ՌԴ իրավապահների կողմից հետախուզվողը ներկայացել է ոստիկանություն
Ոստիկանության ՔՈԳՎ և Գավառի բաժնի ծառայողների համատեղ ձեռնարկած միջոցառումների և բացատրական աշխատանքի արդյունքում սեպտեմբերի 23-ին Գավառի բաժին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Քամի, անձրև, ամպրոպ. եղանակն՝ առաջիկա օրերին
Հանրապետության տարածքում սեպտեմբերի 24-ի երեկոյան ժամերին առանձին շրջաններում, 25-ի գիշերը շրջանների զգալի մասում սպասվում է կարճատև անձրև և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
«Սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան կանխենք ազգակործան դավաճանի մուտքը պանթեոն»
Արցախյան երրորդ պատերազմում անմահացած զինվորների ծնողները մտադիր են սեպտեմբերի 27-ին՝ պատերազմի մեկնարկի 2-րդ տարելիցի օրը թույլ չտալ, որ Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Վթարային ջրանջատում Արարատի մարզում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:38
Արարատ Միրզոյան. Անհասցե արձագանքները պարարտ հող են նախապատրաստում նոր ադրբեջանական ագրեսիաների համար
 Նյու Յորքում Սեպտեմբերի 23-ին  ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել ՄԱԿ Գլխավոր քարտուղարի Քաղաքական և խաղաղարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Գերմանիան զգուշացնում է էներգետիկ ճգնաժամի պատճառով երկրի ներքին անվտանգությանը սպառնացող վտանգի մասին
Գերմանիայի Դաշնային քրեական գրասենյակը (BKA) պնդում է, որ երկրի ներքին անվտանգությունը կարող է վտանգվել էներգետիկ ճգնաժամի և բարձր գնաճի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Արտաշատ քաղաքի 18-ամյա բնակիչը oդամղիչ ատրճանակով մեքենաներ է վնասել
Սեպտեմբերի 23-ին ոստիկանության Արտաշատի բաժին դիմած քաղաքացին հայտնել էր, սեպտեմբերի 22-ի ժամը 21.00-ից սեպտեմբերի 23-ի ժամը 10.00-ն ընկած...
Աղբյուր` Panorama.am
13:55
Ռուսաստանում մեկ օրում հոսպիտալացվել է COVID-19-ով 3528 մարդ, մահացել է 111 հիվանդ
Ռուսաստանի Դաշնությունում մեկ օրվա ընթացքում COVID-19-ով հոսպիտալացվել է 3528 մարդ՝ 9,9%-ով պակաս, քան նախորդ օրը։ Այս մասին գրում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
13:42
Հրդեհ՝ Վերին Դվին գյուղում
Սեպտեմբերի 24-ին, ժամը 10:23-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Վերին Դվին գյուղի Իսահակյան փողոցում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:30
Իրանի ԱԳ նախարարը Բայրամովին կրկին հիշեցրել է՝ Իրանը դեմ է տարածաշրջանի սահմանների ցանկացած փոփոխության
ԻԻՀ ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ Իրանը դեմ է տարածաշրջանում սահմանների և աշխարհաքաղաքական ցանկացած փոփոխության: Այս մասին Նյու Յորքում Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}