Տնտեսություն 17:34 18/01/2024 Հայաստան

Պետական պարտքի ավելացումը դեպի դեֆոլտ տանող ճանապարհ է.Ատոմ Մարգարյան

Կառավարությունը հունվարի 18-ի նիստում հաստատեց միանգամից երեք վարկային նախագիծ, որոնցով ՀՀ պետական պարտքը  մեկ օրում ավելացվեց 85.8 մլն եվրոյով և 66.1 մլն դոլարով։  Ինչպե՞ս  է ազդում պարտքային բեռի հետևողական ավելացումը Հայաստանի տնտեսության վրա, արդյո՞ք նման ծրագրերի համար հնարավոր չէ ներքին ռեսուրսներ օգտագործել, հատկապես Երևան քաղաքի մեծ բյուջեից՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ներգրավվող 85.8 մլն եվրո վարկն ուղղվելու է Երևանի ճանապարհաշինության և էներգախնայողության ծրագրերին։ Panorama.am-ը այդ հարցերն ուղղեց ՀՊՏՀ պրոֆեսոր Ատոմ Մարգարյանին։

«Հայաստանի ֆինանսական հատվածը լարված է, այդ վարկային ծրագրերը, փաստորեն ենթակառուցվածքների զարգացմանը՝ ճանապարհների, դպրոցաշինությանը, էներգախնայողությանը, ջերմամեկուսացմանն են ուղղված։ Օգտակար ծրագրեր են, խնդիր չկա, բայց ինչո՞ւ պարտքային բեռն ավելացնելու հաշվին։

Խնդիրն ինչումն է։ Հատկապես վերջին 2-3 տարիներին գործադիրը հիմնական շեշտը դրել է պարտքը ներքին փոխառությունների հաշվին ավելացնելու վեկտորի վրա, այսինքը՝ պետական պարտատոմսերի թողարկման, տեղաբաշխման՝ ինչպես Հայատանում, այնպես էլ դրսում, որը բավականաչափ թանկ, բարձր տոկոսներով, ներգրավումներ են։ Այսինքը՝ փոխառություններ են, երբ այլ հավասար պայմաններում այդ ռեսուրսը կարող էր դառնալ մասնավոր ներդրումների աղբյուր։ Հիմնական ներդրողներից մեկը պետական պարտատոմսերի մեջ եղել է բանկային հատվածը։ Հիմա, կարծես թե այդտեղ էլ ռեսուրսը սպառվել է, ներքին փոխառության ռեսուրսը սպառվել է և պետական ներքին պարտքը ընդհանուր պարտքի մեջ պատկառելի՝ մոտ 40 % մասնաբաժնի է հասել, ընդ որում բավականին թանկ՝ սպասարկման տեսանկյունից, իսկ ժամկետի տեսնակյունից՝ ավելի կարճ ժամկետով։

Ինչ վերաբերում է էս կարգի փոխառություններին, այս պատմության մեջ դրականը երևի դա է, այդ կարգի վարկերը միջին և երկար ժամկետի վարկեր են և համեմատաբար ավելի ցածր տոկոսադրույքներով են։ Եթե նպատակայնության տեսանկյունից նայենք, ընդհանրապես, այո պետք է ենթակառուցվածքները, քաղաքը շրջանցող ճանապարհների  ցանցն ընդլայնել կամ կապիտալ վերանորոգման ենթարկել։

Ենթադրենք, այնպիսի օղակաձև գոտևորող ճանապարհ, ինչպիսին Դավիթ Բեկն է, Նորքի զանգվածներից դեպի ներքև, այդ ճանապարահատվածը խայտառակ վիճակում է։ Այդ կարգի պրոյեկտների իրականացումն անհրաժեշտ է, բայց ես գտնում եմ, որ ընդհանրապես պարտքն ավելացնելու հաշվին այդպիսի ծրագերր իրականացնելն արդեն կարող է սահմանային իրավիճակի բերել պետական բյուջեն՝ դեֆիցիտը մեծացնելով, իսկ այն դեֆիցիտի ֆինանսավորման աղբյուր է դառնում, ինչն էլ նշանակում է, որ էլ ավելի է մեծանում սնանկության կամ պետական, այսպես ասած, սուվերեն դեֆոլտի հավանականությունը։ Այն դեպի դեֆոլտ տանող ճանապարհ է։

Մեր տնտեսությունն այն վիճակում չէ, որ գեներացնի միջին և երկարաժամկետ եկամուտներ, որպեսզի այդ պարտքերը բնականոն սպասարկվեն։ Փաստորեն այս տարվանից սկսած եկող տարիները շատ ծանր են լինելու պետական պարտքի սպասարկման տեսանկյունից, միլիարդ և ավել ծախսեր, որոնք պետք է այլ նպատակների ուղղվեին։ Այն, որ մեր առաջնային խնդիրն՝ անվտանգային խնդիրեն է և այն լուծված չէ։ Անհրաժեշտ է, որպեսզի ռեսուրսների մոբիլիզացիա գնա, վերակառուցվի պետական բյուջեի ծախսային պորտֆելը և առաջնային լուծվի բանակի, անվտանգության, ամրաշինական և հազար ու մի այլ հարցեր։ Դրանք, կարծես թե, դիտարկվում են շարքային հարցեր, այլ հարցերի թվում։ Իհարկե, կարևոր են և ենթակառուցվածքները և սոցիալական ծախսերի մասով, բայց այս հարցը թողնել շարքայինների թվում և այդ կարգի վարկեր ներգրավել՝ ճիշտ չէ։

Չանայած մեծ հաշվով, եթե կառավարությունը դիմի ռազմական ծախսերն ավելացնելու ահմար, պարզ է, որ արտաքին դոնորներն այդպիսի գումարներ չեն հատկացնի։ Այլ հավասար պայմաններում այսպիսի գումարների ներգրավումը թույլ է տալիս բյուջեի այլ աղբյուրներից, մասնավորապես՝ հարկային եկամուտներից և ներքին փոխառություններից գոյացած միջոցներից առաջացող գումարները վերաբաշխել ռազմական նպատականերին։

Բարդ է իրավիճակը, բայց լավ օրից չէ։ Լուրջ ռեֆորմներ չկան, մենք չենք տեսնում դիֆերենցում հատկապե հարկային քաղաքականության մասով, տափարակա է և՛ անձնական եկամուտների հարկման, և՛ բիզնեսի եկամուտների հարկման, և՛ ավանդական այն հարկատեսակների, որոնք գոյացնում են պետական բյնուջեն, մասնավորապես՝ ավելացված արժեքի հարկի և հատկապես աքցիզների մասով։ Շարունակվում է նույն սողացող քաղաքականությունը։ Մինչդեռ վաղուց պետք է որակական նոր շեշտադրումներ անեին և ռազմավարական նպատակադրումներին համապատասխան նաև գործիքակազմերը պետք է վերագնահատվեին և վերափոխվեին։

Առաջնահերթ հարկային գործիքակազմը պետք է վերափոխվեր, ինչը մենք չենք տեսնում։ Այսպիսի լուծումներ չանելով նորից ձեռքը մեկնել դուրս և նորից պարտք ներգրավել, այս ֆոնին, իհարկե, նպատակահարմար չէ»,- ասաց Ատոմ Մարգարյանը։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

21:47
«Կենսաբանական մահ» ախտորոշմամբ «Արմենիա» բժշկական կենտրոն է տեղափոխվել 5-ամյա երեխա
SHAMSHYAN.com-ի տեղեկություններով՝ ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում...
Աղբյուր` Panorama.am
21:09
ՀՀ ԱԳՆ-ն երկխոսության կոչ է անում
Մերձավոր Արևելքում հետագա առճակատումից խուսափելու համար ՀՀ ԱԳՆ-ն երկխոսության կոչ է անում։ Այդ մասին X–ի միկրոբլոգում գրառում է արել ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:04
Կայացել են ցուցադրական գումարտակային մարտավարական զորավարժություններ
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ  կայացել են ցուցադրական գումարտակային մարտավարական զորավարժություններ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Էլմիրա Կարապետյանը դարձել է Ռիո դե Ժանեյրոյի միջազգային մրցաշարի հաղթող
Հայաստանի հրաձգության հավաքականի անդամ Էլմիրա Կարապետյանը դարձել է Ռիո դե Ժանեյրոյի միջազգային մրցաշարի հաղթող: «Արմենպրես»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Միակողմանի, հակասահմանադրական զիջումները թշնամուն հնարավորություն են տալու օղակի մեջ առնել Հայաստանը. Գառնիկ Դանիելյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը գրում է. «Սիրելի հայրենակիցներ, վերջին օրերի իրադարձություններով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Իրանը և Իսրայելը ելույթ կունենան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստում. Աղբյուրը
Իրանն ու Իսրայելը ելույթ կունենան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի այսօրվա հրատապ նիստում, որը նվիրված է Թեհրանի վրա հարձակմանը։ Այդ մասին «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ջերմաստիճանի տատանումներ առաջիկա մի քանի օրերի ընթացքում
ՇՄՆ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնից հայտնում են «Երևան քաղաքում`  Ապրիլի 14-ի կեսօրից հետո, 15-ին սպասվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Իսրայելի ստրատեգիական հովանավորն ԱՄՆ-ն, Իրանին պատասխան հարված չի հասցրել. Ստեփան Դանիելյան
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիեյանը գրում է. «Վերջին ժամանակներում երկու նշանային իրադարձություն է տեղի ունեցել, ինչը հեռու գնացող հետևանքներ է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
CNN. Իսրայելը կպատասխանի Իրանի հարձակմանը
Իսրայելը մտադիր է պատասխանել Իրանի հարձակմանը, պատասխանի մասշտաբները ճշտվում են։ ՏԱՍՍ-ը հայտնում է, որ այդ մասին հայտնում է CNN-ը՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Արսեն Զախարյանը խոսել է իր հայ լինելու մասին
Իսպանական «Ռեալ Սոսիեդադի» և Ռուսաստանի հավաքականի 20-ամյա կիսապաշտպան Արսեն Զախարյանը հարցազրույւց է տվել Mundo Deportivo-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի գործողությունները
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի հարձակումն Իսրայելի վրա և զսպվածության կոչ է անում։ Այդ մասին հայտնում է Agence France-Presse (AFP)՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Մոսկվան կոչ է անում Իրանին և Իսրայելին
Մոսկվան կոչ է անում զսպվածություն ցուցաբերել Մերձավոր Արևելքում հակամարտող կողմերին և մտահոգություն է հայտնում տարածաշրջանում հերթական վտանգավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:59
Թուրքիայի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել
Թուրքիայի Բուրսա քաղաքի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել երկրի հյուսիս-արևմուտքում, կա վիրավոր։ «ՌԻԱ նովոստի»,-ն գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
Իրանցիները շատ հստակ գիտակցում են, որ Մերձավոր Արևելքում հասկանում են միայն ուժի լեզուն. Վարդան Ոսկանյան
«Ամփոփելով անցած գիշերվա իրանական վրիժառության պատասխան գործողությունը, պետք է նշել, որ հարվածի բնույթը եղել է սահմանափակ՝ ոչ թե պատերազմ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Վրաերթի էենթարկվածը հիվանդանոցի ճանապարհին մահացել է
Ապրիլի 13-ին, մահվան ելքով վրաերթ է տեղի ունեցել Երևանում։ Ժամը 21:50-ի սահմաններում Երևանի բնակիչ 22-ամյա Նահապետ Հ.-ն Արշակունյաց պողոտայի և...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Իրանը հայտարարել է Իսրայելի դեմ գործողության ավարտի մասին
Իրանն ավարտել է Իսրայելի դեմ իր գործողությունը, սակայն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է հետագա գործողությունների։ Այս մասին հայտարարել է Իրանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին՝ խոստանալով, որ երկիրը և Իսրայելի ժողովուրդը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է. «Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել ու այսքան սիրուն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Մենք ապահով ենք, հայկական թաղամասում ամեն ինչ հանգիստ է. Երուսաղեմի թեմի հոգևորական
«Երուսաղեմ, Հայկական թաղամաս: Մենք ապահով ենք։ Զոհեր և վիրավորներ չունենք։ Ամեն ինչ հանգիստ է»,- գրել է Հայ Առաքելական եկեղեցու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Իսրայելի հայ համայնքը զոհեր ու վիրավորներ չունի.Արտյոմ Չերնամորյան
«Նաիրի» Պետախ–Տիկվայի իսրայելահայերի միության նախագահ, «Իսրայելահայեր» պարբերականի հիմնադիր Արտյոմ Չերնամորյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Սա մերձավորարևելյան դիմակայության նոր փուլ է. Արա Պողոսյան
Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը գրում է. «Իրանական հարյուրավոր հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր Իրաքի և Սիրիայի տարածքով գիշերն ուղղություն են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
Իրանը հայտարարել է, որ հարձակման բոլոր թիրախները հաջողությամբ խոցվել են
Իրանը հայտարարել է, որ Իսրայելում իր կողմից խոցված բոլոր թիրախները ռազմական թիրախներ են եղել։ «ՌԻԱ նովոսի»-ի հաղորդում է իրանական...
Աղբյուր` Panorama.am
08:17
Ոսկանյան. Իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար
«Այս պահի դրությամբ ակնհայտ է, որ իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար»,-գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
08:09
Իրանը 5 ժամ շարունակ Իսրայելի վրա արձակել է տասնյակ ԱԹՍ-ներ, բալիստիկ հրթիռներ
Իրանը հինգ ժամ շարունակ Իսրայելի վրա է արձակել մի քանի տասնյակ անօդաչու թռչող սաքեր, տարբեր տեսակի, այդ թվում 100 բալիստիկ հրթիռներ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
00:00
Բայդենի հետ Նաթանյահուի հեռախոսազրույցից հետո Իսրայելը որոշել է չհարվածել Իրանին. The New York Times
The New York Times-ը, վկայակոչելով ամերիկացի պաշտոնյաներին, հայտնում է, որ Իսրայելը որոշել էր հարձակվել Իրանի վրա կիրակի վաղ առավոտյան, սակայն...
Աղբյուր` Panorama.am
23:27
Արաբագետ. Իրանի պատասխանն Իսրայելին լինելու է
«Տարածաշրջանում իրավիճակը գերլարված է։ Ակնկալվում է Իրանի լեգիտիմ ռազմական պատասխանն Իսրայելին՝ ընդդեմ ապրիլի սկզբին Սիրիայում  ԻԻՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:05
Նարեկ Սամսոնյանի ու Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի համահեղինակներ և վարողներ Նարեկ Սամսոնյանի և Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի որոշումները վիճարկվել են Վերաքննիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:34
«Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ» մրցույթում Հայաստանը կներկայացնի Հայկ Հեքեքյանը
«Դեպի դասական Եվրատեսիլ» մրցույթում հաղթել է հոբոյահար  Հայկ Հեքեքյանը; Նա կներկայացնի Հայաստանը օգոստոսի 17-ին կայանալիք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:04
Ադրբեջանը Կապանի վարչական տարածքներից բռնազավթվել է 2700 հա հողատարածք․ Գևորգ Փարսյան
2022 թվականի սեպտեմբերյան մարտական գործողությունների և Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով Կապան համայնքի վարչական տարածքներից օկուպացվել է 2700 հա...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից
16:21 13/04/2024

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}