Կրթություն, գիտություն 16:03 27/03/2024 Հայաստան

Վերջին շրջանում պարզապես հաշվի չի առնվում գիտական հանրության կարծիքը. Արթուր Իշխանյան

2024 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանում սկսեց գործել գիտական կադրերի ատեստավորման նոր կարգը։  Գիտնականները դրական կարգավորումների հետ մեկտեղ բարձրաձայնում են նաև անիրատեսական դրույթների մասին։ Ատեստավորման նոր կարգում առկա խնդրահարույց դրույթների շուրջ Panorama.am զրուցեց  ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս-քարտուղար Արթուր Իշխանյանի հետ։

«Գիտնականների ատեստավորման կարգը կարևոր փաստաթուղթ է, որը որոշում է գիտական գործունեության ընթացքը գիտական կազմակերպություններում։ Այն խիստ պահանջված փաստաթուղթ է։ Պետք է ասել, որ նախկինում որակավորումն իրականացվել է մի կարգով, որը հաստատված է եղել 2001 թվականին և փոփոխությունների կարիքն օդում էր։ Նախկին կարգավորման մեջ ներառված չէին մի քանի կարևոր բաներ, ինչպես գիտական ստորաբաժանման, լաբորատորիաների ղեկավերների պաշտոններն էին։

Մենք խորհրդային ժամանակներից անցում ենք կատարել նոր ժամանակներ և խորհրդային շունչը դեռ կար և այնտեղ օրինակ ընդհանրապես ներգրավված չէին ճարտարագետները և շատ այլ թերություններ կային, որոնք շտկման կարիրք ունեին, ինչ-որ տեղ ես կասեի, որ այն ուշացած փաստաթուղթ է։ Նմանատիպ փաստաթղթի մշակման և ընդունման հրատապությունը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պայմանավորված է նրանով որ, 2021 թվականից դիտվում է գիտության ոլորտի ֆինանսավորման աճ, որի պայմաններում խիստ կարևոր է դառնում ֆինանսների արդարացի բաշխման խնդիրը։ Եթե նախկինում այդ խնդիրն արդիական չէր, քանի որ գիտությունը պահվում էր գոյատևման ռեժիմում և գիտնականների աշխատավարձը փաստացի կազմում էր երկրում նվազագույն  աշխատավարձը, ապա հիմա, երբ 2.8 անգամ բարձացել է ֆինանսավորումը, արդեն կարիք կա զանազանելու, աստիճանակարգելու և այլն։

Այս կարգավորումը ուշացած է և պետք է ընդունվեր նույնիսկ 15 տարի առաջ։

Ցավոք, կան նաև քննադատական կետեր, որոնք վերաբերում են այն քանակական չափանիշներին, որոնք դրված են այս փաստաթղթերում, բայց՝ ոչ միշտ։ Այդ քանակական չափանիշներն ինչ-որ չափով անհարկի կոշտ են։

Մասնավորապես կան պահանջներ, որոնք իրատեսական չեն անգամ մեր այսօրվա իրողությունների պայմաններում։ Օրինակ՝ գլխավոր գիտաշխատողի պաշտոնը զբաղեցնելու համար, որն այդ դասակարգման մեջ ամենաբարձրն է, պահանջվում է 5 տարվա ընթացքում ունենալ 4 ասպիրանտ։ Սա անիրատեսական է՝ հաշվի առնելով ասպիրանտական տեղերի այն քանակը, որը հատկացվում է կառավարության կողմից։ Եթե այդ թիվը բաժանենք մեր ստորաբաժանումների վրա, ապա հնարավոր չէ, կամ չափազանց անհավանական է, որ որևէ մեկը կարողանա նման թվով ասպիրանտներ ունենալ, մենք ուղղակի չունենք այդ քանակի ասպիրանտ։ Բնականաբար նման պահանջի բավարարումն շատ անիրատեսակն է, պետք էր ելնել իրողությունից, նայել, թե որքան ասպիրանտ ունենք և որքանն էր հնարավոր միջինում ունենալ։ Ըստ իս, այն պետք է լիներ մեկ-երկու, եթե գլխավոր գիտաշխատողինն է՝ երկու, իսկ առաջատար տարակարգի դեպում մեկ։ 

Գլխավոր գիտաշխատողի պարագայում այդ պահանջը փոխվում է՝ 40 մլն դրամի չափով դրամաշնորհների կառավարում է պահանջում այդ պաշտոնի հավակնորդից, որի կեսը պետք է լինի ՀՀ բյուջեից դուրս միջոցներ։ Կրկին իրատեսական չէ, որովհետև եթե նայում ենք մեր ռեալ դրամաշնորհները, որոնք կարողանում ենք ապահովել, նույնիսկ այն հաստատությունները որոնք առաջատար են մեր գիտության ոլորտում, ապա նրանց համար էլ այդ պահանջնները ևս իրատեսակն չեն։

Խնդիրն էլ ավելի է ծանրանում հումանիտար և հասարակագիտական ոլորտի մասնագետների համար, որտեղ պահանջներն ավելի մեղմ են, բայց կրկին՝ անիրատեսական և կան այլ բնույթի թերություններ։ Դրանցից մեկն այն է, որ, օրինակ, վերջին 5 տարվա կտրվածքով պահանջվում է որոշակի քանակությամբ ՍԻՄԱԳՈ գիտատեղեկատվական համակարգում ներգրավված Q 1 քառորդում գտնվող ամսագրերում հրապարակումների ինչ- որ թիվ։ Սա անհարկի կոշտ է այն պատճառով, որ երբ գիտնականը ուղարկում է հրապարակման իր գիտական աշխատանքը և տեսնում է, որ այդ ամսագիրը գտնվում է Q 1 բաժնում, բայց մինչև հրապարակումն՝ անցնում են ամիսներ, երբեմն տարի, քանի որ կա գրախոսության փուլ և հրապարակման պահին պարզվում է, որ փոխվել է այդ ամսագրի ցուցանիշն և այդ պահին այն Q 1 չէ այլ՝ Q 2։ Անձնապես ես նման 2-3 դեպք ուենցել եմ։ Անհրաժեշտ էր որոշակի ճկունություն ցուցաբերել և օրինակ երկու հատ Q 2-ում հրապարակումը հավասարեցվեր մեկ Q 1-ին։

Սա, ըստ իս, հիմնական թերությունն է, որն համընկնում է ակադեմիայի գիտաշխատողների մեծամասնության տեսակետի հետ։

Ակադեմիան անցկացրել է այդ որոշման լայնածավալ քննարկում, գիտական ինստիտուտներում իրականացվել են քննարկումներ, գիտխորհրդի կողմից որոշումներ են կայացվել, դրանք ընդհանրացվել են և ԳԱԱ-ի նախագահության կողմից ուղարկվել են գիտության լիազոր մարմին, նաև ուղարկվել են առանձին ինստիտուտների կարծիքը, բայց, ցավոք սրտի, որևէ դիտողություն կամ առաջարկ հաշվի չի առնվել։

Այսօրինակ գործելաոճին վերջին շրաջանում ականատես ենք բազմաթիվ անգամներ, երբ պարզապես հաշվի չի առնվում գիտական հանրության կարծիքը։ Պարզապես իրականացվում է ձևական քննարկում, առաջարկում են կարծիքներ, դիտողություններ ներկայացնել և ոչ մի բան հաշվի չեն առնում։ Նույնը մենք ականատես եղանք ակադեմիական քաղաքի հայեցակերգի հետ կապված։ E-draft.am-ում դրվեց բազմաթիվ առաջարկներ, որոնք ոչ մեկը հաշվի չառնվեց»,-ասաց Արթուր Իշխանյանը։  
 

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ կից տեսաձայնագրությունում։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

11:39
Վահե Հովհաննիսյան. Այս արշավը եկեղեցու դեմ չէ, այլ՝ մեր բոլորի
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի համահիմնադիր Վահե Հովհաննիսյանը գրում է . «Մի պահ պետք է գալու 100-200-300 հազար սովորական մարդկանցով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Բաղանիսի համայնքապետ. Շատ արագ ինձ այդ աշխատանքային խմբից հանեք, ես արյունով պահած գիծն եմ ճանաչում
Ես Բաղանիսի անունից պահանջ եմ ներկայացրել, մենք դեմ ենք այդ ամեն ինչին։ Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասել է Բաղանիսի համայնքապետ Գևորգ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
ՆԳՆ. ​Բաղանիս-Ոսկեպար հատվածում այսօր նախատեսվում է սահմանազատման աշխատանքների իրականացում
ՆԳ նախարարությունը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Ի պատասխան սոցիալական ցանցերում և ԶԼՄ-ներում տարածվող տեղեկությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
Սարսափելի դեպք Սյունիքում. Տարեց տղամարդուն սպանել է, ապա այրել
Ապրիլի 18-ին 63-ամյա հոր անհետ կորելու մասին ոստիկանության Մեղրիի բաժնում հաղորդում էր տվել Ալվանք գյուղի բնակիչ 44-ամյա մի տղամարդ: Նա հայտնել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:58
Հայկ Դեմոյան. Մենք ականատես ենք լինում մի սարսափելի իրողության
«Մենք ականատես ենք լինում սարսափելի իրողության. Երբ ցեղասպանության զոհ դարձած հանրույթները, պետությունը, որն իր ցեղասխանված բնակիչների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:40
Վթարային ջրանջատում Արագածոտնում ապրիլի 23-ին և 24-ին
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. ապրիլի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Ես իմ ճանապարհն ընտրել եմ՝ ազատություն, մահ կամ բերդ.Միհրան Մախսուդյան
«Համայնքապետերն ինձ ասացին, որ ոչ մի ընդհանուր հայտարարի էլ չեն եկել, ինչպես որոշվել է, այդպես էլ գնում է»,-ՀՀ քննչական կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Կիրանցի վարչական ղեկավարը որոշել է հրաժարական տալ
ArmeniaSputnik-ի տվյալներով` վարչական ղեկավար Կամո Շահինյանն այդ մասին ասել է առավոտյան գյուղապետարանի մոտ հավաքված գյուղացիներին։ Պատճառն է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Արգելել են Ֆրանսիահայ լրագրող Լեո Նիկոլյանի մուտքը Հայաստան
Ֆրանսիահայ լրագրող Լեո Նիկոլյանի մուտքը Հայաստան արգելել են: Նա «Զվարթնոց» օդանավակայանում հացադուլ է հայտարարել: «Ես...
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
Տեղեկություններ կան, որ դիրքերից մեկը պատրաստվում են հանձնել. «Երկիր
«Երկիր»-ին հասած տեղեկություններով` ոստիկանությունը փակել է Բաղանիս-Ոսկեպար ճանապարհահատվածը, առնվազն 600 կարմիր բերետավորներ ու ԱԱԾ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
Հենրիխ Մխիթարյան. Անմոռանալի մրցաշրջան
«Ինտերի» կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը մեկնաբանել է միլանյան թիմի հաղթանակն Իտալիայի առաջնությունում
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
Ապրիլի 23-ին փոխանակման կետերում դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքները նվազել են
ՀՀ բանկերում այսօր՝ ապրիլի 23-ին ժամը 09:30-ի դրությամբ, ԱՄՆ դոլարի առքի միջին փոխարժեքը կազմում է 386.44 դրամ՝ նախորդ օրվա համեմատ էժանանալով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
Միհրան Մախսուդյանին կանչել են քննչական կոմիտե
Ոսկեպարի բնակիչ, պահեստազորի գնդապետ Միհրան Մախսուդյանին կանչել են Քննչական կոմիտե։ Panorama.am-ը կապ հաստատեց վերջինիս հետ, պարզելու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Ժողովուրդ». Վարչապետի աշխատակազմում ոչ միայն հարցերի բովանդակությունը չեն կարդում, այլև խմբային խուսափում են գնահատական տալուց
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ապրիլի 15-ին հանրային տրանսպորտում տեղի ունեցած միջադեպը՝ ՔՊ խմբակցության պատգամավոր Հակոբ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Հրապարակ». Տավուշի բնակիչները կենաց-մահու կռիվ են տալիս` Ադրբեջանին հող չհանձնելու համար, իսկ Նոյեմբերյանի համայնքապետը ԱՄՆ-ում է
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Մինչ Տավուշի մարզի Նոյեմբերյան խոշորացված համայնքի սահմանամերձ գյուղերի բնակիչները կենաց-մահու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:29
«Փաստ». Առաջին դեպքը չէ, որ իշխանականներն ուղղակի անցնում են «ջրի հատակը, մինչև անցնի վտանգը»
«Փաստ» թերթը գրում է. «Տավուշում ստեղծված իրավիճակը գնալով ավելի է թեժանում: Տավուշցիների ու ընդհանրապես ընդդեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
«Ժողովուրդ». ՏԿԵՆ փոխնախարարը հայտնում է, որ Գևորգ Նալբանդյանը մեքենայությունների մեջ է եղել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ո՞վ է ի վերջո խոշոր գործարար Գևորգ Նալբանդյանը, ում կենսագրության մեջ միայն նշված է վերջինիս՝...
Աղբյուր` Panorama.am
09:27
«Հրապարակ». Տիգրան Համասյանի համերգին չեն մասնակցել մարզային և տեղական իշխանության ներկայացուցիչները
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ապրիլի 21-ին աշխարհահռչակ դաշնակահար Տիգրան Համասյանը Խուստուփի լանջին 2 ժամանոց համերգ է տվել։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
«Ժողովուրդ». Ինչ նոր զարգացումներ կան 36 կգ ոսկու, 293 միլիոն ՌԴ ռուբլու անհետացման գործով
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկությունների համաձայն` 36 կգ ոսկու, 293 միլիոն ՌԴ ռուբլու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
«Փաստ». Ալիևի ռեժիմը կարող էր Արայիկ Հարությունյանի հարցազրույցն օգտագործել որպես կոմպրոմատ
«Փաստ» թերթը գրում է. «Այս տարվա մարտի սկզբին ադրբեջանական հեռուստաընկերություններից մեկը տեսանյութ-անոնս էր հրապարակել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
Ինտերը 20-րդ անգամ դարձավ Իտալիայի չեմպիոն
Իտալական Ա Սերիայի 33-րդ տուրի շրջանակում կայացավ ««Ինտեր»-«Միլան» հանդիպումն ավարտվեց 2-1 հաշվով։ Հենրիխ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:08
«Ժողովուրդ». Գոռ Ալոյանը Տավուշի դատախազի պաշտոնը լքում է Տավուշի համար ճակատագրական պահին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Մինչ Տավուշում իրավիճակը լարված է, և քաղաքացիները պայքարում են իրենց հող ու ջրի համար, գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:06
«Հրապարակ». Հայաստանն էլ մեծ հաջողություն է համարել, որ չեն կանգնել վատագույն տարբերակի վրա
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Իշխանական մեր աղբյուրի փոխանցմամբ՝ սահմանագծման-սահմանազատման համար կողմերը տևական ժամանակ երեք...
Աղբյուր` Panorama.am
09:04
«Փաստ». Տավուշը կարող է լինել նոր սկզբի մեկնարկը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Վերջին օրերին իշխանական ու մերձիշխանական քարոզչամեքենան ուղղակի մաղձ է թափում բոլոր հնարավոր ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:03
«Ժողովուրդ». Ինչ նոր զարգացումներ կան 36 կգ ոսկու, 293 միլիոն ՌԴ ռուբլու անհետացման գործով
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկությունների համաձայն` 36 կգ ոսկու, 293 միլիոն ՌԴ ռուբլու...
Աղբյուր` Panorama.am
08:59
«Հրապարակ». Փաշինյանը հայրենի Տավուշում կիրառում է «Բաժանիր, որ տիրես» մարտավարությունը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Իշխանությունն արդեն մի քանի օր է՝ Տավուշի Կիրանց, Ոսկեպար գյուղերում սադրիչների է գործի դրել,...
Աղբյուր` Panorama.am
08:58
«Ժողովուրդ». Հենց իշխանությունների նախաձեռնությամբ էլ Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր այցն այլևս արարողակարգային պայման չէ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ապրիլի 15-ին պաշտոնական այցով Հայաստանի Հանրապետություն էր ժամանել Ղազախստանի նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
07:30
Ապրիլի 23-ի հոսանքազրկումների մասին
Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ ապրիլի 23-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
23:23
Ալեն Սիմոնյանը մեղադրել է Ռուսաստանին և Ադրբեջանին Հայաստանի դեմ հիբրիդային հարձակման մեջ
ՀՀ ԱԺ-ից հայտնում են. «ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանի ելույթ է ունեցել Եվրոպական միության անդամ պետությունների խորհրդարանների նախագահների...
Աղբյուր` Panorama.am
23:09
Մեր կողմից ձեռք բերված սպառազինությունը Ադրբեջանի գնած սպառազինության 15-20 %-ից ավել չէ. Նիկոլ Փաշինյան
«Իհարկե, ներդրողները՝ այո, տնտեսական գլոբալ կայունությունը՝ այո, բայց առաջին հերթին մենք ենք շահառուները խաղաղության: Եվ այս...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Ազատություն քաղբանտարկյալներին». ակցիա՝ Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության գրասենյակի դիմաց
15:23 22/04/2024

«Ազատություն քաղբանտարկյալներին». ակցիա՝ Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության գրասենյակի դիմաց

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}