Հասարակություն 14:16 02/06/2007

ԱՐԱՄ ՏԵՐ-ԱՎԵՏԻՔՅԱՆԻ ԵԿԱՄՏԱԲԵՐ ՏՈՒՆՆ ՈՒ ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑԸ ԱՍՏԱՖՅԱՆ ՓՈՂՈՑՈՒՄ

Բազմաթիվ երևանցիներ` հատկապես երիտասարդները, լավ են ճանաչում Հանրապետության հրապարակի մոտակայքում Աբովյան փողոցի վրա գտնվող այդ շենքը: Որպես գլխավոր կողմնորոշիչ բավական է հիշատակել Հայֆիլարմոնիայի փոքր դահլիճի դիմացի Pizza di Roma-ն: Այժմ ճշտենք այդ պատմաճարտարապետական հուշարձանի իսկական անունը և իրական նշանակությունը: Դա բժիշկ Արամ Տեր-Ավետիքյանի եկամտաբեր տունն է և հիվանդանոցը, որը գտնվում էր Երևանի արական դասական գիմնազիայի համալիրի դիմաց (Հայֆիլարմոնիայի փոքր դահլիճը գիմնազիայի հանդիսադահլիճն էր): Հեղափոխությունից առաջ` վերջին տարիներին, հենց այդպես էր երևի բժիշկը բացատրում իր տան, որի ներկայիս հասցեն է Աբովյան փողոց 1/1, Արամի (նախկին Ցարական) և Փավստոս Բուզանդի (նախկին Բեհբութովի) փողոցների միջև ընկած հատվածում տեղադրությունը: Երևանի 20-րդ դարի սկզբի կյանքում այդ կառույցի նշանակության մասին խոսում է այն փաստը, որ 1906-1911 թթ. բնօրինակից հանված Երևանի հատակագծի վրա արձանագրված է Տեր-Ավետիսովի բուժարանը: Ասվածին անհրաժեշտ է ավելացնել, որ տան տերն ինքը և Տեր-Ավետիքյանների ամբողջ գերդաստանը հին Երևանում հայտնի անձնավորություններ են եղել: Բժշկի հայրը` Նազար Տեր-Ավետիքյանը, ռուս-պարսկական պատերազմում ռուսական զորքերին օգնություն ցուցաբերելու համար ցարական հրամանագրով, որպես պարգևատրում, ստացել էր ազնվականի տիտղոս, որը ժառանգաբար անցել էր նրա տղաներին:

Արամ Տեր-Ավետիքյան. Խարկովի բժշկական համալսարանի շրջանավարտ, կոլեգիական խորհրդատու, քաղաքային խորհրդի պատգամավոր և հասարակական գործիչ: Բացի սեփական հիվանդանոցից, նա բժիշկ էր ծառայում նաև Պուշկինյան ուսումնարանում և Արական գիմնազիայում (այդ ժամանակ գիմնազիայի դիմացի նոր շենքը դեռ չեր կառուցվել, և ուսումնական հաստատությունը գտնվում էր Նազարովսկայա` ներկայիս Ամիրյան 2/8, փողոցի վրա): Բացի հիվանդանոցից, բժիշկի եկամտաբեր տունը բաղկացած էր բնակարաններից և խանութներից: Երեք հարմարավետ բնակարաններ, ընդհանուր հաշվով տասներկու սենյակ, չհաշված օժանդակ տարածքները (նախասենյակ, խոհանոց), գտնվում էին գլխավոր առանձնաշենքում, իսկ երկու յոթ սենյականոց փոքր բնակարանները` թևաշենքերում: Գլխավոր առանձնաշենքի առաջին հարկում տեղակայված էին խանութները, որոնք հանձնվում էին վարձակալությամբ: Դրանց թիվը համապատասխանում էր փողոց դուրս եկող ցուցափեղկերի լայն խորշերի քանակին, որոնք տարակենտրոնացված էին կենտրոնական գլխավոր մուտքի երկու կողմում. այսօր այդտեղ գտնվում են առևտրային հաստատություններ և բանկ:

Առևտրային սրահների ազատ տարածությունը մեծացնելու նպատակով կառույցի այդ մասի կոնստրուկցիայում ավանդական միդիս քարե շարվածքի հետ միաժամանակ օգտագործվել է սյունահեծանային կոնստրուկտիվ համակարգ, որն իհարկե պատրաստվել էր նրա եղբայրներին պատկանող մեխանիկական գործարանում: Եվ, վերջապես, հիվանդանոցը զբաղեցնում էր համալիրի հյուսիս-արևելյան թևը. ներքին բակի տարածությունը եզրագծող բաց սրահի պարագծի ֆոնի վրա այն տարբերվում է ապակեպատ ծածկապատշգամբով: Աստաֆյան փողոցի երկհարկանի սեփական տան շինարարությունն ավարտվել է 1914 թվականին: Շինարարության կապալառուն, և ենթադրաբար, նախագծի հեղինակը եղել է բժիշկի եղբայրը` ինժեներ և Տեր-Ավետիքյան եղբայրների մեխանիկական, չուգունի ձուլման գործարանի համասեփականատեր, Երվանդը: Բայց հիվանդանոցն ավելի վաղ էր սկսել գործել` համենայնդեպս 1911 թվականի թերթում արդեն հայտարարություն կար մշտական մահճակալներով հիվանդանոցի մասին:

Այստեղ թվարկվում են բժշկական ծառայությունները, որոնք մատուցում էր բարձր որակավորում ունեցող բժիշկների անձնակազմը, ի դեպ, միաժամանակ ունենալով սեփական բժշկական կաբինետներ իրենց տներում: Բացի Ա. Տեր-Ավետիքյանից (ներքին և նյարդային էլեկտրոթերապիա), այստեղ աշխատում էին Խ. Ավետիսյանը (մանկական հիվանդություններ, քիթ, կոկորդ, ականջ), Ա. Տեր-Գրիգորյանցը (կանացի խնդիրներ, մանկաբարձություն և խորհուրդներ երեխաների կերակրման հարցերով), Կ. Տեր-Մարուքյանը (մանկական և ներքին հիվանդություններ), Ա. Մելիքյանը (վեներական և միզասեռական հիվանդություններ), Ի. Տեր-Միքաելյանցը (վիրաբուժության գծով), Ա. Զարեմբան (ակնաբուժական հարցերով), Մ. Մարգարյանը (ատամների և բերանի խոռոչի հիվանդություններ): Քաղաքային մասնավոր բժշկական հաստատություններից Ա. Տեր-Ավետիքյանի հիվանդանոցն ամենահայտնիներից էր: Հետաքրքիր է ուշադրություն դարձնել Էրիվանի նահանգի հուշագրքում տպագրված գովազդի վրա, որը գործնականում ներկայացնում է հիվանդանոցի գործառնական մասնագիտացման մանրամասն նկարագրությունը. «Բժիշկ Ա. Ն. Տեր-Ավետիսովի բուժարան, Էրիվան, Աստաֆյան փողոց, սեփական տուն: Ամբուլատոր հիվանդների ընդունելություն բոլոր հիվանդությունների գծով բժիշկ-մասնագետների կողմից առավոտյան 9-ից մինչև երեկոյան 7-ը: Ստացիոնար բաժանմունքում կան ընդհանուր և առանձին պալատներ: Բուժարանում կատարվում են ամեն տեսակի վիրաբուժական, աչքի և գինեկոլոգիական վիրահատություններ:

Կան հետևյալ կաբինետները` ա) էլեկտրաբուժական`բոլոր տեսակի էլեկտրականությամբ. բժիշկ Շնէի հիդրոէլեկտրական 4-խցիկանոց վաննա, բ) էլեկտրալուսաբուժական` «Պոլիսոլ» վաննա, էլեկտրաաղեր ձեռքերի, ոտքերի, մարմնի համար, լուսային բիդե, լուսարձակ, Մինինի լամպ, գ) բուժիչ մարմնամարզության դահլիճ: Թրթիռային մերսում: Տաք օդային ցնցուղ: Սեռական անկարությունը բուժող պրոֆեսոր Զաբլուդովսկու սարքը: Ջերմությունով բուժող սարք. դոկտոր Լինդեմանի էլեկտրաթերմերը, «Բեդաֆ» էլեկտրական երիզներ խրոնիկական հոդացավի և հոդատապի բուժման համար: «Պելվիթերմ» և «Բաշնոթերմ» սարքեր կանացի հիվանդություններ բուժելու համար. դ) միկրոքիմիական` մեզի, արյան, խորխի, ստամոքսահյութի, էքսկրեմենտների, կաթի և այլ անալիզների համար: Խորհրդի համար վճարը 50 կոպեկ: Վիրահատությունները և խորհրդատվություններն ըստ համաձայնության»: Աբովյան փողոցի կողմից շենքը ներկայանում է մեկ գլխավոր ճակատով, այդ իսկ պատճառով, միայն մտնելով տնակազմի բակ, կարելի է ամբողջովին հասկանալ դրա կառուցվածքը: Ներքին բակերը բոլոր տեսակի երևանյան կառույցների պարտադիր տարրեր են, բայց այս մեկը, երևի թե միշտ, տարբերվում էր մնացածից իսկապես դասական ոճով, ատրիումի պարագծով փակված ձևով: Բայց այդ տան գլխավոր առանձնահատկությունը ոչ միայն բակի յուրահատկությունն է:
Առավել եզակի է դրա ճարտարապետական մեկնաբանումը` լուծված մոդեռն ոճով: Ոճի անխախտելի ոգին զգացվում է առանձին տարրերի յուրատեսակ ձևից` շքամուտքի, դռների, կենտրոնական պատշգամբի, էրկերների ծածկերի ձիգ, շեղագիծ ուրվապատկերներից: Դարաշրջանի գեղարվեստական միտումների նոր շունչն արտահայտված է անտիկ իոնիական սյունակարգի ոճայնացված մոտիվներում, գեղարվեստականի կանխամտածված ներմուծմամբ, սակայն կոմպոզիցիայի կառուցվածքի ընդհանուր համաչափությունում, յուրահատուկ դեկորատիվ կահավորման դրվագների գործառնապես հիմնավորված աններդաշնակությամբ:
Առաջին աշխարհամարտի տարիներին այստեղ աշխատել է Կարմիր խաչի ընկերությունը, որին բարեգործական նպատակներով հատկացվել է շինությունների մի մասը:

Շենքի տարեգրությունում կարևոր պատմական իրադարձություն է կապված Հովհաննես Թումանյանի անվան հետ, ով այդ տանն ապրել է 1921թ. մարտի 20-ից մինչև ապրիլի 19-ը: Այստեղ երկրորդ հարկում, մուտքից ձախ թևի վրա գտնվել է նրա դստեր` Աշխենի բնակարանը: Բայց դժվար պատերազմական տարիներին մեծ գրողը Թիֆլիսից Երևան էր ժամանել , անցնելով ճակատի գիծը, ոչ որպես հյուր իր ավագ դստերը: Ինչպես վերհիշում է Ս.Վրացյանը, բանաստեղծը եկել էր Երևան Թիֆլիսի հայ մտավորականների ժողովի որոշմամբ և Օրջոնիկիձեի արտոնությամբ: Բայց սա պատմության առանձին էջ է` Հ. Թումանյանի, Հայաստանի փրկության կոմիտեի և քաղաք կարմիր բանակի մուտքի մասին: Իսկ այսօր կարևոր է` մեր ժամանակակիցներին և հատկապես նոր սեփականատերերին վերջապես գիտակցել, որ նման գեղեցիկ և պատմական ոգի ունեցող շենքերը քաղաքի հպարտությունն են:





Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:35
Ուկրաինայում անցկացվում են Հայոց ցեղասպանության 104-րդ տարելիցի կապակցությամբ հիշատակի միջոցառումներ
Հայոց ցեղասպանության 104-րդ տարելիցի կապակցությամբ Ուկրաինայի հայկական տարածաշրջանային համայնքները կազմակերպում և իրականացնում են թեմատիկ և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ՌԴ դատարանը բավարարել է Միհրան Պողոսյանին 40 օրով կալանավորելու միջնորդությունը
ՀՀ և ՌԴ դատախազությունների համագործակցության արդյունքում այսօր ՌԴ դատարանի կողմից բավարարվել է ՌԴ դատախազության միջնորդությունը՝ 40 օրով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Թրամփն ընդունել է Եղիսաբեթ Երկրորդի հրավերը
Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը հայտարարել է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ընդունել է պետական այցով թագավորություն այցելելու հրավերը։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Մեկնարկել է ավանդական ջահերով երթը դեպի Ծիծեռնակաբերդ
Երևանի Ազատության հրապարակից մեկնարկեց ավանդական ջահերով երթը դեպի Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր: Երթի այս տարվա կարգախոսն է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Գեղարքունիքի մի շարք բնակավայրեր զրկվել են հեռուստատեսային և ռադիոալիքների ընդունման հնարավորությունից
«Հայաստանի հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդիչ ցանց» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ անբարենպաստ եղանակային պայմանների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
2018 թ. ՔԿ-ում քննվել է կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների դեպքերով հարուցված 1233 քրեական գործ
ՀՀ քննչական կոմիտեում ուսումնասիրվել են 2018 թվականի ընթացքում ՀՀ ՔԿ տարբեր ստորաբաժանումների վարույթում կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Ռոբերտ Էլիբեկյանն արժանացել է «Համագործակցության աստղեր» միջպետական մրցանակին
Մրցանակին հավակնում էին 14 թեկնածուներ՝ 8 երկրներից:
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Աշտարակում մեկ օր ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ Կարբիի Ձոր հանգստյան գոտու տարածքում տեղի ունեցած վթարի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
«Ջուղա»՝ հարյուրամյա ցեղասպանության վկա
Քառալեզու ալբոմն արդեն պատրաստ է
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Քաղաքացուն խոշտանգելու մեջ մեղադրվող ոստիկանության պաշտոնատար անձանց վերաբերյալ քրեական գործի նախաքննությունն ավարտվել է
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում քննված քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների բավարար համակցությամբ հիմնավորվել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
#sutNikol մրցանակաբաշխության համար հյուրանոցները տարածք չեն տրամադրում
#sutNikol նախաձեռնության համակարգող խմբի անդամ Նարեկ Սամսոնյանը ֆեյսբուքյան եթերում իրենց ակցիայի ամփոփումը ներկայացրեց։ «Ամսի 26-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Թարգեք այդ մշակույթը, ձյուն էլ է գալիս, ասում եք՝ նախկին իշխանությունից ժառանգություն է. Թեհմինա Վարդանյանը՝ քաղաքապետին
«Լույս» խմբակցության անդամ Թեհմինա Վարդանյանն այսօր ավագանու նիստում հայտարարեց, որ «Երևանի աղբահանություն և սանիտարական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Նախարարության գրականության ոլորտի ծրագրերում տեղի են ունեցել փոփոխություններ
Մշակույթի նախարարության ենթակայության տակ գործում է 12 գրադարան, որոնք, ամփոփելով համայնքային գրադարանների պահանջարկը, նախարարություն են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Զեկույց․ «Թուրքիայում 6 տարում աշխատանքի պատճառով 365 երեխա է զոհվել»
Ապրիլի 23-ին Թուրքիայում նշվող  երեխաների տոնի առթիվ զեկույց է հրապարակվել երեխաների իրավունքների ոտնահարման մասին։ Զեկույցի հեղինակը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Ասադովը հայտարարել է՝ տարածքային ամբողջականության խախտման մասին կետն ընդգրկված է ԵՄ-ի հետ նոր համաձայնագրի նախագծում
ԱԳ նախարարությունը հարցի վերաբերյալ ավելի ուշ հանդես կգա հայտարարությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
ՔԿ-ն՝ «Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցք»-ում արձանագրված չարաշահումների մասին
ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում շարունակվում է «Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցք»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Վարչապետի հայտարարած 50 հազար աշխատատեղը դեռևս ապացուցելու կարիք ունի. Գագիկ Մակարյան
«Ներդրումների առումով կան որոշակի հետաքրքրություններ, բայց կառավարությունը դեռևս չի տիրապետում, թե ինչ խոչընդոտներ կան ներդրումների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Իսլամական պետությունը ստանձնել է Շրի Լանկայի ահաբեկչությունների պատասխանատվությունը
Իսլամական պետություն ահաբեկչական խմբավորումը ստանձնել է Շրի Լանկայում սուրբ Հարության տոնին տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Բացահայտվել են կալանավորի կողմից ուրիշի գույքը հափշտակելու մի քանի տասնյակ դեպքեր. ԱԱԾ
Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայությունը հանցավորության դեմ պայքարին ուղղված իր գործառույթների իրականացման շրջանակներում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Հին խնդրի նոր դրսևորումները
Ազգային ժողովի քննարկումները գնալով աչքի են ընկնում ակտիվ բանավեճերով։ Դրանք շատ հաճախ ուղեկցվում են փոխադարձ մեղադրանքներով, երբեմն էլ՝ վեր են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Քաղաքացու դի է հայտնաբերվել
Ապրիլի 23-ին, ժամը 13:43-ին, 911 ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Երևան քաղաքի Ներքին Չարբախի 4-րդ փողոցի տներից մեկի բնակիչը չի արձագանքում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Դավիթ Սանասարյանի կնոջը համբերություն եմ մաղթում. Ալեն Սիմոնյան
«Ոնց եք պատկերացնում ես հիմա Դավիթ Սանասարյանի կնոջը որևէ ձևով արձագանքեմ, դա իմ կողմից ճիշտ չի լինի, կարծում եմ՝ ուղղակի ճիշտ չի ընկալել,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Սեդրակ Քոչարյանն ընդդեմ Վանեցյանի գործով ապացուցման բեռը դրվեց պատասխանող կողմի վրա
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանում, Աիդա Դավթյանի նախագահությամբ, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի որդու՝ Սեդրակ Քոչարյանն ընդդեմ ԱԱԾ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
Դատախազությունը ռուսական կողմին է ներկայացրել Միհրան Պողոսյանին ՀՀ-ին հանձնելու համար անհրաժեշտ փաթեթը
«Համապատասխան ընթացակարգերի ապահովմամբ Ռուսաստանի Դաշնության իրավապահ մարմիններին է ներկայացվել Միհրան Պողոսյանին ՀՀ իրավասու մարմիններին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Կարևորվել են Հայոց եղեռնի ճանաչման գործընթացն ու ցեղասպանություն հանցագործության դեմ պայքարը
ՀՀ ԱԺ պատգամավոր, խորհրդարանում եզդիական համայնքի ներկայացուցիչ Ռուստամ Բաքոյանը այսօր հանդիպել է Իրաքյան Քուրդիստանից ժամանած պատվիրակության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Պարտադիր զինծառայությունից խուսափած անձանց քրեական պատասխանատվությունից ազատելու կարգի մասին
«Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի համաձայն զորակոչի ենթակա են 18 տարին լրացած արական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Թուրքիայի իշխանությունների հերթական մեղադրանքը հայկական լոբբիին
Թուրքիայի կառավարությունից մեկնաբանություն են տվել ադրբեջանական «Trend» լրատվական գործակալությանը և դարձյալ հիշեցրել արխիվները...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Հայկ Մարությանը վստահեցնում է՝ մաքուր Երևան ունենալու ճանապարհին են
«Մաքուր Երևան պարտադիր լինելու է, և մենք դրա ճանապարհին ենք»,- այս մասին այսօր լրագրողեների հետ ճեպազրույցում ասաց Երևանի քաղաքապետ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Արարատ Միրզոյան. Մեզ հետ հանդիպման եկած ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանն իր հետ մի քանի տոպրակ սնունդ էր բերել
ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը ֆեյսբուքյան իր էջում մանրամասներ է ներկայացրել ուղիղ մեկ տարի առաջ՝ ձերբակալվածների պահման վայրում գտնվելու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:52
Էլինար Վարդանյան. Ունեցանք ազատ քվեարկություն, բայց ոչ՝ գիտակցված ընտրություն
«Ստացվեց այնպես, որ մենք դեկտեմբերին ունեցանք ազատ ու թափանցիկ քվեարկություն, բայց ոչ ընտրություն»,-լրագրողների հետ հանդիպմանը,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ազատության հրապարակում Ջահերով երթից առաջ այրեցին Թուրքիայի դրոշը
20:13 23/04/2019

Ազատության հրապարակում Ջահերով երթից առաջ այրեցին Թուրքիայի դրոշը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}