Հասարակություն 14:16 02/06/2007

ԱՐԱՄ ՏԵՐ-ԱՎԵՏԻՔՅԱՆԻ ԵԿԱՄՏԱԲԵՐ ՏՈՒՆՆ ՈՒ ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑԸ ԱՍՏԱՖՅԱՆ ՓՈՂՈՑՈՒՄ

Բազմաթիվ երևանցիներ` հատկապես երիտասարդները, լավ են ճանաչում Հանրապետության հրապարակի մոտակայքում Աբովյան փողոցի վրա գտնվող այդ շենքը: Որպես գլխավոր կողմնորոշիչ բավական է հիշատակել Հայֆիլարմոնիայի փոքր դահլիճի դիմացի Pizza di Roma-ն: Այժմ ճշտենք այդ պատմաճարտարապետական հուշարձանի իսկական անունը և իրական նշանակությունը: Դա բժիշկ Արամ Տեր-Ավետիքյանի եկամտաբեր տունն է և հիվանդանոցը, որը գտնվում էր Երևանի արական դասական գիմնազիայի համալիրի դիմաց (Հայֆիլարմոնիայի փոքր դահլիճը գիմնազիայի հանդիսադահլիճն էր): Հեղափոխությունից առաջ` վերջին տարիներին, հենց այդպես էր երևի բժիշկը բացատրում իր տան, որի ներկայիս հասցեն է Աբովյան փողոց 1/1, Արամի (նախկին Ցարական) և Փավստոս Բուզանդի (նախկին Բեհբութովի) փողոցների միջև ընկած հատվածում տեղադրությունը: Երևանի 20-րդ դարի սկզբի կյանքում այդ կառույցի նշանակության մասին խոսում է այն փաստը, որ 1906-1911 թթ. բնօրինակից հանված Երևանի հատակագծի վրա արձանագրված է Տեր-Ավետիսովի բուժարանը: Ասվածին անհրաժեշտ է ավելացնել, որ տան տերն ինքը և Տեր-Ավետիքյանների ամբողջ գերդաստանը հին Երևանում հայտնի անձնավորություններ են եղել: Բժշկի հայրը` Նազար Տեր-Ավետիքյանը, ռուս-պարսկական պատերազմում ռուսական զորքերին օգնություն ցուցաբերելու համար ցարական հրամանագրով, որպես պարգևատրում, ստացել էր ազնվականի տիտղոս, որը ժառանգաբար անցել էր նրա տղաներին:

Արամ Տեր-Ավետիքյան. Խարկովի բժշկական համալսարանի շրջանավարտ, կոլեգիական խորհրդատու, քաղաքային խորհրդի պատգամավոր և հասարակական գործիչ: Բացի սեփական հիվանդանոցից, նա բժիշկ էր ծառայում նաև Պուշկինյան ուսումնարանում և Արական գիմնազիայում (այդ ժամանակ գիմնազիայի դիմացի նոր շենքը դեռ չեր կառուցվել, և ուսումնական հաստատությունը գտնվում էր Նազարովսկայա` ներկայիս Ամիրյան 2/8, փողոցի վրա): Բացի հիվանդանոցից, բժիշկի եկամտաբեր տունը բաղկացած էր բնակարաններից և խանութներից: Երեք հարմարավետ բնակարաններ, ընդհանուր հաշվով տասներկու սենյակ, չհաշված օժանդակ տարածքները (նախասենյակ, խոհանոց), գտնվում էին գլխավոր առանձնաշենքում, իսկ երկու յոթ սենյականոց փոքր բնակարանները` թևաշենքերում: Գլխավոր առանձնաշենքի առաջին հարկում տեղակայված էին խանութները, որոնք հանձնվում էին վարձակալությամբ: Դրանց թիվը համապատասխանում էր փողոց դուրս եկող ցուցափեղկերի լայն խորշերի քանակին, որոնք տարակենտրոնացված էին կենտրոնական գլխավոր մուտքի երկու կողմում. այսօր այդտեղ գտնվում են առևտրային հաստատություններ և բանկ:

Առևտրային սրահների ազատ տարածությունը մեծացնելու նպատակով կառույցի այդ մասի կոնստրուկցիայում ավանդական միդիս քարե շարվածքի հետ միաժամանակ օգտագործվել է սյունահեծանային կոնստրուկտիվ համակարգ, որն իհարկե պատրաստվել էր նրա եղբայրներին պատկանող մեխանիկական գործարանում: Եվ, վերջապես, հիվանդանոցը զբաղեցնում էր համալիրի հյուսիս-արևելյան թևը. ներքին բակի տարածությունը եզրագծող բաց սրահի պարագծի ֆոնի վրա այն տարբերվում է ապակեպատ ծածկապատշգամբով: Աստաֆյան փողոցի երկհարկանի սեփական տան շինարարությունն ավարտվել է 1914 թվականին: Շինարարության կապալառուն, և ենթադրաբար, նախագծի հեղինակը եղել է բժիշկի եղբայրը` ինժեներ և Տեր-Ավետիքյան եղբայրների մեխանիկական, չուգունի ձուլման գործարանի համասեփականատեր, Երվանդը: Բայց հիվանդանոցն ավելի վաղ էր սկսել գործել` համենայնդեպս 1911 թվականի թերթում արդեն հայտարարություն կար մշտական մահճակալներով հիվանդանոցի մասին:

Այստեղ թվարկվում են բժշկական ծառայությունները, որոնք մատուցում էր բարձր որակավորում ունեցող բժիշկների անձնակազմը, ի դեպ, միաժամանակ ունենալով սեփական բժշկական կաբինետներ իրենց տներում: Բացի Ա. Տեր-Ավետիքյանից (ներքին և նյարդային էլեկտրոթերապիա), այստեղ աշխատում էին Խ. Ավետիսյանը (մանկական հիվանդություններ, քիթ, կոկորդ, ականջ), Ա. Տեր-Գրիգորյանցը (կանացի խնդիրներ, մանկաբարձություն և խորհուրդներ երեխաների կերակրման հարցերով), Կ. Տեր-Մարուքյանը (մանկական և ներքին հիվանդություններ), Ա. Մելիքյանը (վեներական և միզասեռական հիվանդություններ), Ի. Տեր-Միքաելյանցը (վիրաբուժության գծով), Ա. Զարեմբան (ակնաբուժական հարցերով), Մ. Մարգարյանը (ատամների և բերանի խոռոչի հիվանդություններ): Քաղաքային մասնավոր բժշկական հաստատություններից Ա. Տեր-Ավետիքյանի հիվանդանոցն ամենահայտնիներից էր: Հետաքրքիր է ուշադրություն դարձնել Էրիվանի նահանգի հուշագրքում տպագրված գովազդի վրա, որը գործնականում ներկայացնում է հիվանդանոցի գործառնական մասնագիտացման մանրամասն նկարագրությունը. «Բժիշկ Ա. Ն. Տեր-Ավետիսովի բուժարան, Էրիվան, Աստաֆյան փողոց, սեփական տուն: Ամբուլատոր հիվանդների ընդունելություն բոլոր հիվանդությունների գծով բժիշկ-մասնագետների կողմից առավոտյան 9-ից մինչև երեկոյան 7-ը: Ստացիոնար բաժանմունքում կան ընդհանուր և առանձին պալատներ: Բուժարանում կատարվում են ամեն տեսակի վիրաբուժական, աչքի և գինեկոլոգիական վիրահատություններ:

Կան հետևյալ կաբինետները` ա) էլեկտրաբուժական`բոլոր տեսակի էլեկտրականությամբ. բժիշկ Շնէի հիդրոէլեկտրական 4-խցիկանոց վաննա, բ) էլեկտրալուսաբուժական` «Պոլիսոլ» վաննա, էլեկտրաաղեր ձեռքերի, ոտքերի, մարմնի համար, լուսային բիդե, լուսարձակ, Մինինի լամպ, գ) բուժիչ մարմնամարզության դահլիճ: Թրթիռային մերսում: Տաք օդային ցնցուղ: Սեռական անկարությունը բուժող պրոֆեսոր Զաբլուդովսկու սարքը: Ջերմությունով բուժող սարք. դոկտոր Լինդեմանի էլեկտրաթերմերը, «Բեդաֆ» էլեկտրական երիզներ խրոնիկական հոդացավի և հոդատապի բուժման համար: «Պելվիթերմ» և «Բաշնոթերմ» սարքեր կանացի հիվանդություններ բուժելու համար. դ) միկրոքիմիական` մեզի, արյան, խորխի, ստամոքսահյութի, էքսկրեմենտների, կաթի և այլ անալիզների համար: Խորհրդի համար վճարը 50 կոպեկ: Վիրահատությունները և խորհրդատվություններն ըստ համաձայնության»: Աբովյան փողոցի կողմից շենքը ներկայանում է մեկ գլխավոր ճակատով, այդ իսկ պատճառով, միայն մտնելով տնակազմի բակ, կարելի է ամբողջովին հասկանալ դրա կառուցվածքը: Ներքին բակերը բոլոր տեսակի երևանյան կառույցների պարտադիր տարրեր են, բայց այս մեկը, երևի թե միշտ, տարբերվում էր մնացածից իսկապես դասական ոճով, ատրիումի պարագծով փակված ձևով: Բայց այդ տան գլխավոր առանձնահատկությունը ոչ միայն բակի յուրահատկությունն է:
Առավել եզակի է դրա ճարտարապետական մեկնաբանումը` լուծված մոդեռն ոճով: Ոճի անխախտելի ոգին զգացվում է առանձին տարրերի յուրատեսակ ձևից` շքամուտքի, դռների, կենտրոնական պատշգամբի, էրկերների ծածկերի ձիգ, շեղագիծ ուրվապատկերներից: Դարաշրջանի գեղարվեստական միտումների նոր շունչն արտահայտված է անտիկ իոնիական սյունակարգի ոճայնացված մոտիվներում, գեղարվեստականի կանխամտածված ներմուծմամբ, սակայն կոմպոզիցիայի կառուցվածքի ընդհանուր համաչափությունում, յուրահատուկ դեկորատիվ կահավորման դրվագների գործառնապես հիմնավորված աններդաշնակությամբ:
Առաջին աշխարհամարտի տարիներին այստեղ աշխատել է Կարմիր խաչի ընկերությունը, որին բարեգործական նպատակներով հատկացվել է շինությունների մի մասը:

Շենքի տարեգրությունում կարևոր պատմական իրադարձություն է կապված Հովհաննես Թումանյանի անվան հետ, ով այդ տանն ապրել է 1921թ. մարտի 20-ից մինչև ապրիլի 19-ը: Այստեղ երկրորդ հարկում, մուտքից ձախ թևի վրա գտնվել է նրա դստեր` Աշխենի բնակարանը: Բայց դժվար պատերազմական տարիներին մեծ գրողը Թիֆլիսից Երևան էր ժամանել , անցնելով ճակատի գիծը, ոչ որպես հյուր իր ավագ դստերը: Ինչպես վերհիշում է Ս.Վրացյանը, բանաստեղծը եկել էր Երևան Թիֆլիսի հայ մտավորականների ժողովի որոշմամբ և Օրջոնիկիձեի արտոնությամբ: Բայց սա պատմության առանձին էջ է` Հ. Թումանյանի, Հայաստանի փրկության կոմիտեի և քաղաք կարմիր բանակի մուտքի մասին: Իսկ այսօր կարևոր է` մեր ժամանակակիցներին և հատկապես նոր սեփականատերերին վերջապես գիտակցել, որ նման գեղեցիկ և պատմական ոգի ունեցող շենքերը քաղաքի հպարտությունն են:





Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

11:52
Արմեն Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձներ է հղել
Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանն Օմանի Սուլթանության Ազգային տոնի առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Սուլթան Կաբուս Բեն Սայիդ ալ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Մեկնարկում է «ԱրմմոնոPlus» թատերական փառատոնը
Ներկայացումների մուտքն անվճար է:
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Վիգեն Սարգսյան. Միշտ պատրաստ եմ կանգնելու մեր բանակի կողքին և շարքում
ՀՀԿ ԳՄ անդամ, պաշտպանության նախկին նախարար, ՀՀԿ վարչապետի թեկնածու Վիգեն Սարգսյանի խոսքով, երկրի պաշտպանության հարցերում պետք է համախմբված...
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Նոյեմբերի 22-ից աստիճանաբար շրջանառության մեջ կմտնեն նոր սերնդի թղթադրամները
Հայկական դրամի 25-ամյակի առթիվ նոյեմբերի 22-ից աստիճանաբար շրջանառության մեջ կմտնեն երրորդ սերնդի թղթադրամները: ՀՀ Կենտրոնական բանկը նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
ՃՏՊ-ների զոհերի հիշատակի միջազգային օրն էր
Նոյեմբերի երրորդ կիրակին նշվում է ճանապարհատրանսպորտային պատահարների հետևանքով զոհվածների հիշատակի օր։ Օրը հիշեցնում է ՃՏՊ հետևանքով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Լարսը բաց է միայն թեթև մարդատար ավոտմեքենաների համար
ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 10:00-ի դրությամբ, Ստեփանծմինդա-Լարս...
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
Ջոն Գրինի վերջին բեսթսելերը թարգմանվել է հայերեն
Բեսթսելերների հեղինակ, հանրահայտ ամերիկացի գրող Ջոն Գրինի վերջին ստեղծագործությունը՝ «Անվերջ կրիաներ» վեպը թարգմանվել է հայերեն:...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Սիրիայի հարցով հանդիպումը կկայանա Աստանայում նոյեմբերին
Սիրիայում իրավիճակի կարգավորման հարցով միջազգային հանդիպումը կկայանա նոյեմբերի 28-ին։ Հայտնում է gazeta-ն, որի մասին տեղեկացրել է Ղազախստանի ԱԳ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:47
ԱՄՆ-ում անտառային հրդեհների զոհերի թիվը հասել է 80-ի
ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգում անտառային հրդեհների արդյունքում զոհերի թիվը հասել է արդեն 80-ի։ Ըստ ABC News-ի տվյալների, ավելի քան 1200 մարդ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:46
Մենք պետք է շատ լրջությամբ պատրաստվենք այս խաղին. Արմեն Գյուլբուդաղյանց
«Իրենց հետ առաջին հանդիպումը դժվար էր մեզ համար, բայց եկել ենք այստեղ նույնպես հաղթանակի համար»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:23
Գյումրիում բռնկված հրդեհի հետևանքով մեկ մարդ է տուժել
Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոցում՝ գազալցակայանի մոտակայքում, այրվում է ավտոլվացման կետ: Այս ահազանը ստացվել է երեկ:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 09:30-ի դրությամբ, հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
NASA. Երկրագնդին սպառնում է փոքր սառցե դարաշրջան
Պատմության մեջ ամենահայտնի օրինակը, որը ստացել է փոքր սառցե շրջան անվանումը, տևել է 1645-ից 1715 թվականը։
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
Թուրք քարոզչի արտահանձման հարցը դեռևս չի դիտարկվում. Թրամփ
Միաժամանակ նա չի բացառել, որ այդ հարցին կարող է անդրադառնալ ավելի ուշ։
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
Թոմ Հարդին Բրիտանական կայսրության շքանշան է ստացել
Դերասանին մրցանակը հանձնել է արքայազն Չարլզը։
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Ջասթին Բիբերին նախկին հարևանները դատի են տվել
Կանադացի երգիչ Ջասթին Բիբերը համաձայնության է եկել իր նախկին հարևանների հետ երկար ձգձգվող  դատական գործընթացում։ Գազետա.ռու-ն գրում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Սիրիացի դարբինը քանդակներ է պատրաստում զենքի մնացորդներից
«Այս արձանիկը պատրաստել եմ տանկի մասերից: Մշակումից հետո մետաղի շերտերը վերածվել են դիրիժոր»,- պատմել է նա:
Աղբյուր` Panorama.am
08:24
Սեմերիկովը մեկնաբանել է ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի նշանակման հետ կապված հարցերը
ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնակատար Վալերի Սեմերիկովը մեկնաբանել է  ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար նշանակման շուրջ  ստեղծված իրավիճակը:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Եղանակը՝ առաջիկա օրերին
Հանրապետության տարածքում` նոյեմբերի 22-ի ցերեկն առանձին շրջաններում սպասվում են տեղումներ: Նոյեմբերի 18-21-ը սպասվում է առանց տեղումների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
«Կարամազով եղբայրներ» վեպն արգելվել է Քուվեյթում
Վերջին հինգ տարում երկրում արգելվել է ավելի քան 4000 գիրք։
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Աշխարհի ամենագեղեցիկ փողոցը
Տեղի իշխանությունները տարիներ շարունակ փորձում են քայլեր ձեռնարկել՝ Լոմբարդ-սթրիթի արտաքին տեսքը պահպանելու և միաժամանակ այն ավելի հարմարավետ դարձնել ուղղությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Մսի ու մսամթերքի արտադրությունն աճել է
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալների համաձայն` 2018 թվականի հունվար-սեպտեմբերին Հայաստանում մսի արտադրության ծավալներն աճել են 1%-ով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Apple-ը ֆիլմեր կնկարահանի
Ամերիկյան Apple կորպորացիան կինոարտադրության ոլորտում գործունեություն ծավալող А24 ընկերության հետ համագործակցության պայմանագիր է ստորագրել և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Թեյլոր Սվիֆթը պապարացիներից թաքնվում է ճամպրուկում
Երգչուհին American Music Awards-ում ճանաչվել էր տարվա կատարող։
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
«Սպիտակ» ֆիլմի ստեղծման աշխատանքները բարդ էին. ռեժիսոր
Ա. Կոտի խոսքով, որոշել էին նկարահանել ոչ թե ֆիլմ բուն երկրաշարժի մասին, այլ մարդու ներսում տեղի ունեցող երկրաշարժի մասին։
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Մեյը սթրեսից դուրս է գալիս՝ վիսկի խմելով
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը պատմել է, որ վիսկիի մեկ բաժակն օգնել է իրեն վերականգնվել՝ Կառավարության հետ Brexit-ի պայմանագրի շուրջ հինգ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Հայկական գորգերի արտադրությունը 40,6%-ով աճել է
ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների համաձայն՝ Հայաստանում 2018 թվականի երրորդ եռամսյակում զգալի աճել է գորգերի և գորգեղենի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Վաղը ժամանակավորապես փակ կլինի Սարալանջի փողոցը
Արմենակյան փողոցից մինչև Լիսինյան-Գլինկա փողոցների խաչմերուկը
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արման Թաթոյանի արտահերթ զեկույցը ադրբեջանական գնդակոծությունների առնչությամբ
12:16 16/11/2018

Արման Թաթոյանի արտահերթ զեկույցը ադրբեջանական գնդակոծությունների առնչությամբ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}