Հասարակություն 14:16 02/06/2007

ԱՐԱՄ ՏԵՐ-ԱՎԵՏԻՔՅԱՆԻ ԵԿԱՄՏԱԲԵՐ ՏՈՒՆՆ ՈՒ ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑԸ ԱՍՏԱՖՅԱՆ ՓՈՂՈՑՈՒՄ

Բազմաթիվ երևանցիներ` հատկապես երիտասարդները, լավ են ճանաչում Հանրապետության հրապարակի մոտակայքում Աբովյան փողոցի վրա գտնվող այդ շենքը: Որպես գլխավոր կողմնորոշիչ բավական է հիշատակել Հայֆիլարմոնիայի փոքր դահլիճի դիմացի Pizza di Roma-ն: Այժմ ճշտենք այդ պատմաճարտարապետական հուշարձանի իսկական անունը և իրական նշանակությունը: Դա բժիշկ Արամ Տեր-Ավետիքյանի եկամտաբեր տունն է և հիվանդանոցը, որը գտնվում էր Երևանի արական դասական գիմնազիայի համալիրի դիմաց (Հայֆիլարմոնիայի փոքր դահլիճը գիմնազիայի հանդիսադահլիճն էր): Հեղափոխությունից առաջ` վերջին տարիներին, հենց այդպես էր երևի բժիշկը բացատրում իր տան, որի ներկայիս հասցեն է Աբովյան փողոց 1/1, Արամի (նախկին Ցարական) և Փավստոս Բուզանդի (նախկին Բեհբութովի) փողոցների միջև ընկած հատվածում տեղադրությունը: Երևանի 20-րդ դարի սկզբի կյանքում այդ կառույցի նշանակության մասին խոսում է այն փաստը, որ 1906-1911 թթ. բնօրինակից հանված Երևանի հատակագծի վրա արձանագրված է Տեր-Ավետիսովի բուժարանը: Ասվածին անհրաժեշտ է ավելացնել, որ տան տերն ինքը և Տեր-Ավետիքյանների ամբողջ գերդաստանը հին Երևանում հայտնի անձնավորություններ են եղել: Բժշկի հայրը` Նազար Տեր-Ավետիքյանը, ռուս-պարսկական պատերազմում ռուսական զորքերին օգնություն ցուցաբերելու համար ցարական հրամանագրով, որպես պարգևատրում, ստացել էր ազնվականի տիտղոս, որը ժառանգաբար անցել էր նրա տղաներին:

Արամ Տեր-Ավետիքյան. Խարկովի բժշկական համալսարանի շրջանավարտ, կոլեգիական խորհրդատու, քաղաքային խորհրդի պատգամավոր և հասարակական գործիչ: Բացի սեփական հիվանդանոցից, նա բժիշկ էր ծառայում նաև Պուշկինյան ուսումնարանում և Արական գիմնազիայում (այդ ժամանակ գիմնազիայի դիմացի նոր շենքը դեռ չեր կառուցվել, և ուսումնական հաստատությունը գտնվում էր Նազարովսկայա` ներկայիս Ամիրյան 2/8, փողոցի վրա): Բացի հիվանդանոցից, բժիշկի եկամտաբեր տունը բաղկացած էր բնակարաններից և խանութներից: Երեք հարմարավետ բնակարաններ, ընդհանուր հաշվով տասներկու սենյակ, չհաշված օժանդակ տարածքները (նախասենյակ, խոհանոց), գտնվում էին գլխավոր առանձնաշենքում, իսկ երկու յոթ սենյականոց փոքր բնակարանները` թևաշենքերում: Գլխավոր առանձնաշենքի առաջին հարկում տեղակայված էին խանութները, որոնք հանձնվում էին վարձակալությամբ: Դրանց թիվը համապատասխանում էր փողոց դուրս եկող ցուցափեղկերի լայն խորշերի քանակին, որոնք տարակենտրոնացված էին կենտրոնական գլխավոր մուտքի երկու կողմում. այսօր այդտեղ գտնվում են առևտրային հաստատություններ և բանկ:

Առևտրային սրահների ազատ տարածությունը մեծացնելու նպատակով կառույցի այդ մասի կոնստրուկցիայում ավանդական միդիս քարե շարվածքի հետ միաժամանակ օգտագործվել է սյունահեծանային կոնստրուկտիվ համակարգ, որն իհարկե պատրաստվել էր նրա եղբայրներին պատկանող մեխանիկական գործարանում: Եվ, վերջապես, հիվանդանոցը զբաղեցնում էր համալիրի հյուսիս-արևելյան թևը. ներքին բակի տարածությունը եզրագծող բաց սրահի պարագծի ֆոնի վրա այն տարբերվում է ապակեպատ ծածկապատշգամբով: Աստաֆյան փողոցի երկհարկանի սեփական տան շինարարությունն ավարտվել է 1914 թվականին: Շինարարության կապալառուն, և ենթադրաբար, նախագծի հեղինակը եղել է բժիշկի եղբայրը` ինժեներ և Տեր-Ավետիքյան եղբայրների մեխանիկական, չուգունի ձուլման գործարանի համասեփականատեր, Երվանդը: Բայց հիվանդանոցն ավելի վաղ էր սկսել գործել` համենայնդեպս 1911 թվականի թերթում արդեն հայտարարություն կար մշտական մահճակալներով հիվանդանոցի մասին:

Այստեղ թվարկվում են բժշկական ծառայությունները, որոնք մատուցում էր բարձր որակավորում ունեցող բժիշկների անձնակազմը, ի դեպ, միաժամանակ ունենալով սեփական բժշկական կաբինետներ իրենց տներում: Բացի Ա. Տեր-Ավետիքյանից (ներքին և նյարդային էլեկտրոթերապիա), այստեղ աշխատում էին Խ. Ավետիսյանը (մանկական հիվանդություններ, քիթ, կոկորդ, ականջ), Ա. Տեր-Գրիգորյանցը (կանացի խնդիրներ, մանկաբարձություն և խորհուրդներ երեխաների կերակրման հարցերով), Կ. Տեր-Մարուքյանը (մանկական և ներքին հիվանդություններ), Ա. Մելիքյանը (վեներական և միզասեռական հիվանդություններ), Ի. Տեր-Միքաելյանցը (վիրաբուժության գծով), Ա. Զարեմբան (ակնաբուժական հարցերով), Մ. Մարգարյանը (ատամների և բերանի խոռոչի հիվանդություններ): Քաղաքային մասնավոր բժշկական հաստատություններից Ա. Տեր-Ավետիքյանի հիվանդանոցն ամենահայտնիներից էր: Հետաքրքիր է ուշադրություն դարձնել Էրիվանի նահանգի հուշագրքում տպագրված գովազդի վրա, որը գործնականում ներկայացնում է հիվանդանոցի գործառնական մասնագիտացման մանրամասն նկարագրությունը. «Բժիշկ Ա. Ն. Տեր-Ավետիսովի բուժարան, Էրիվան, Աստաֆյան փողոց, սեփական տուն: Ամբուլատոր հիվանդների ընդունելություն բոլոր հիվանդությունների գծով բժիշկ-մասնագետների կողմից առավոտյան 9-ից մինչև երեկոյան 7-ը: Ստացիոնար բաժանմունքում կան ընդհանուր և առանձին պալատներ: Բուժարանում կատարվում են ամեն տեսակի վիրաբուժական, աչքի և գինեկոլոգիական վիրահատություններ:

Կան հետևյալ կաբինետները` ա) էլեկտրաբուժական`բոլոր տեսակի էլեկտրականությամբ. բժիշկ Շնէի հիդրոէլեկտրական 4-խցիկանոց վաննա, բ) էլեկտրալուսաբուժական` «Պոլիսոլ» վաննա, էլեկտրաաղեր ձեռքերի, ոտքերի, մարմնի համար, լուսային բիդե, լուսարձակ, Մինինի լամպ, գ) բուժիչ մարմնամարզության դահլիճ: Թրթիռային մերսում: Տաք օդային ցնցուղ: Սեռական անկարությունը բուժող պրոֆեսոր Զաբլուդովսկու սարքը: Ջերմությունով բուժող սարք. դոկտոր Լինդեմանի էլեկտրաթերմերը, «Բեդաֆ» էլեկտրական երիզներ խրոնիկական հոդացավի և հոդատապի բուժման համար: «Պելվիթերմ» և «Բաշնոթերմ» սարքեր կանացի հիվանդություններ բուժելու համար. դ) միկրոքիմիական` մեզի, արյան, խորխի, ստամոքսահյութի, էքսկրեմենտների, կաթի և այլ անալիզների համար: Խորհրդի համար վճարը 50 կոպեկ: Վիրահատությունները և խորհրդատվություններն ըստ համաձայնության»: Աբովյան փողոցի կողմից շենքը ներկայանում է մեկ գլխավոր ճակատով, այդ իսկ պատճառով, միայն մտնելով տնակազմի բակ, կարելի է ամբողջովին հասկանալ դրա կառուցվածքը: Ներքին բակերը բոլոր տեսակի երևանյան կառույցների պարտադիր տարրեր են, բայց այս մեկը, երևի թե միշտ, տարբերվում էր մնացածից իսկապես դասական ոճով, ատրիումի պարագծով փակված ձևով: Բայց այդ տան գլխավոր առանձնահատկությունը ոչ միայն բակի յուրահատկությունն է:
Առավել եզակի է դրա ճարտարապետական մեկնաբանումը` լուծված մոդեռն ոճով: Ոճի անխախտելի ոգին զգացվում է առանձին տարրերի յուրատեսակ ձևից` շքամուտքի, դռների, կենտրոնական պատշգամբի, էրկերների ծածկերի ձիգ, շեղագիծ ուրվապատկերներից: Դարաշրջանի գեղարվեստական միտումների նոր շունչն արտահայտված է անտիկ իոնիական սյունակարգի ոճայնացված մոտիվներում, գեղարվեստականի կանխամտածված ներմուծմամբ, սակայն կոմպոզիցիայի կառուցվածքի ընդհանուր համաչափությունում, յուրահատուկ դեկորատիվ կահավորման դրվագների գործառնապես հիմնավորված աններդաշնակությամբ:
Առաջին աշխարհամարտի տարիներին այստեղ աշխատել է Կարմիր խաչի ընկերությունը, որին բարեգործական նպատակներով հատկացվել է շինությունների մի մասը:

Շենքի տարեգրությունում կարևոր պատմական իրադարձություն է կապված Հովհաննես Թումանյանի անվան հետ, ով այդ տանն ապրել է 1921թ. մարտի 20-ից մինչև ապրիլի 19-ը: Այստեղ երկրորդ հարկում, մուտքից ձախ թևի վրա գտնվել է նրա դստեր` Աշխենի բնակարանը: Բայց դժվար պատերազմական տարիներին մեծ գրողը Թիֆլիսից Երևան էր ժամանել , անցնելով ճակատի գիծը, ոչ որպես հյուր իր ավագ դստերը: Ինչպես վերհիշում է Ս.Վրացյանը, բանաստեղծը եկել էր Երևան Թիֆլիսի հայ մտավորականների ժողովի որոշմամբ և Օրջոնիկիձեի արտոնությամբ: Բայց սա պատմության առանձին էջ է` Հ. Թումանյանի, Հայաստանի փրկության կոմիտեի և քաղաք կարմիր բանակի մուտքի մասին: Իսկ այսօր կարևոր է` մեր ժամանակակիցներին և հատկապես նոր սեփականատերերին վերջապես գիտակցել, որ նման գեղեցիկ և պատմական ոգի ունեցող շենքերը քաղաքի հպարտությունն են:





Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Տեղումներ չեն սպասվում
Հանրապետության տարածքում հունվարի 20-24-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին՝ հարավ-արևմտյան` 3-8 մ/վրկ։ ԱԻն հիդրոմետ ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Նիդեռլանդներում հայտնաբերվել է Վան Գոգի անհայտ կտավը
Նիդեռլանդներում հայտնաբերվել է հոլանդացի նկարիչ Վինսենթ Վան Գոգ ի անհայտ կտավը։ Կտավի սեփականատերը դարձել է Դրենտե քաղաքում Վան Գոգի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Բեռլինի կինոփառատոնի հիմնական մրցույթում ընդգրկված է 23 ֆիլմ
Բեռլինի 69-րդ կինոփառատոնի մրցութային հիմնական ծրագիր է ընդգրկվել 23 ֆիլմ 25 երկրից։ Փառատոնը բացվելու է Լոնե Շերֆիգի The Kindness of Strangers...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Հունվարի 21-ին Սևանում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. հունվարի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Սոֆիա Կոպոլան ֆիլմ է նկարահանելու Apple-ի համար
Apple-ը «ակտիվորեն բիզնեսն է ծավալում այլ ոլորտներում», որպեսզի փոխհատուցի սմարթֆոնների վաճառքից կանխատեսվող անկումը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Ուկրաինայի Պետկինոն 2018-ին 139 ֆիլմ ու սերիալ է արգելել
Կինոյի հարցերով Ուկրաինայի պետական գործակալությունը 2018 թվականին արգելել է 139 ֆիլմի ու սերիալի ցուցադրություն, հայտարարել է գործակալության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Վրաստանը չի հրաժարվում Հայաստան գազի տարանցիկ փոխադրումներից
Վրաստանի բանակցությունները «Գազպրոմի» հետ ռուսական գազը Հայաստան տարանցելու նոր պայմանների համաձայնագրի շուրջ առաջիկա երկու շաբաթում կավարտվեն։
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
#10տարի առաջ. Ինչպես են փոխվել համաշխարհային առաջնորդները
Սոցիալական կայքերում #10տարի առաջ հեշթագով ֆլեշմոբ է իրականացվում, համեմատվում են տաս տարի առաջվա և այսօրվա նկարները։ Իսկ ինչպե՞ս են այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
«Հայ ժողովրդական հեքիաթներ» ժողովածուն ներկայացվել է ընթերցողներին
«Հայ ժողովրդական հեքիաթներ» եռահատոր ժողովածուի առաջին գիրքը դրվել է ընթերցողի սեղանին: Եռահատոր ժողովածուն ընդգրկում է «Հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
ԱՄՆ-ում 1.4 միլիոն դոլար արժողությամբ կոմիքսների հավաքածու են գողացել
ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի Բոկա-Ռաթոն քաղաքում փակ պահեստից գողացել են «Բեթմենի» մասին կոմիքսների գիրքը, որը գնահատվում է 1,4 մլն դոլար։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
«Եղան մարդիկ, որոնք ցավագին ընդունեցին»
Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ամբիոնների վարիչներն իրենց դիմումների համաձայն ազատվել են պաշտոններից։ Նրանք շարունակում են աշխատել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Պլովդիվը՝ Եվրոպայի 2019 թվականի մշակութային մայրաքաղաք
Բուլղարական Պլովդիվ քաղաքն հանդիսավոր ընդունել է 2019 թվականի Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաքի տիտղոսը։ Պլովդիվը եվրոպայի հնագույն քաղաքներից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Ռիգայում չեղարկել են Սուրբ Մկրտության լողը
Տիրոջ մկրտության տոնի լողը Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում չեղարկվել է: Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, ուղղափառ եկեղեցու մամուլի ծառայույունից հայտնել են,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզիչները հետևել են «Լեգանեսի» մարզմանը
Մադրիդում գտնվելու ընթացքում Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզչական շտաբի անդամները հետևել են «Լեգանես» թիմի մարզմանը, որից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Կեսգիշերին հրավառություն իրականացրած քաղաքացին հայտնաբերվել է
Այսօր, կեսգիշերին, ոստիկանության Էրեբունու բաժնի ծառայողները շրջայցի ժամանակ, Խորենացու փողոցի շենքերրից մեկի բակում նկատել են հրավառություն,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Մեքսիկայում պայթյունի հետևանքով զոհվել է 20 մարդ
Մեքսիկայում Տուսպան-Տուլա խողովակաշարի պայթյունի հետևանքով զոհվել է 20 մարդ, ավելի քան 70-ը վիրավորվել: Այս մասին, ըստ «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Սաուդյան Արաբիայում կանանց թույլ են տվել ընտրել՝ ինչ ճանապարհով ծննդաբերել
Սաուդյան Արաբիայում հղի կանայք այլևս ստիպված չեն ստանալ տղամարդկանց համաձայնությունը ծննդաբերության ժամանակ։ Գազետա.ռու  կայքը, հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Պուգաչովան պլաստիկ վիրահատությունից հետո հազիվ է ողջ մնացել
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ալլա Պուգաչովան մոտ 30 տարի առաջ դիմել է պլաստիկ վիրահատության և հազիվ է փրկվել: Այդ մասին պատմել է Պուգաչովայի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Ֆրանսիայում «դեղին բաճկոնների» ակցիայի պատճառով 80 հազար ոստիկան է մոբիլիզացվել
Ամբողջ Ֆրանսիայում ոստիկանության ութսուն հազար աշխատակից մոբիլիզացվել են կապված «դեղին բաճկոնների» ակցիայի հետ։ Ռիա նովոստին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Վեդիի ԲԿ-ի նախկին տնօրեն. Ինձանից վրեժ են լուծում
Վեդիի բժշկական կենտրոնի՝ աշխատանքից ազատված տնօրեն, Արարատի մարզի գլխավոր վիրաբույժ Մելքոն Տալոյանը դատական հայց է ներկայացրել Արարատի մարզպետ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
Հաղարծինում բենզասղոցով ծառեր են հատել
Ոստիկանության Դիլիջանի բաժնի ծառայողները, շրջայցի ընթացքում Հաղարծին գյուղի սկզբնամասում հայտնաբերել են հատված երկու ուռենու կոճղեր և ուռենու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:01
Բունդեսթագի պատգամավորը նկատողություն է ստացել՝ Բաքվից գումարներ ստանալու համար
Գերմանիայի Բունդեսթագի պատգամավոր Կարին Շտրենցը, ով կանցլեր Անգելա Մերկելի Քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցությունից է, նկատողություն է ստացել՝...
Աղբյուր` Panorama.am
15:49
Ռիո դե Ժանեյրոն հռչակվել է 2020թ. ճարտարապետության համաշխարհային մայրաքաղաք
Այս քաղաքը կդառնա այս տիտղոսի առաջին կրողը։
Աղբյուր` Panorama.am
15:37
Արման Փաշիկյանը մոտ է չեմպիոնի տիտղոսի նվաճմանը
Ավարտին են մոտենում Հայաստանի տղամարդկանց և կանանց 2019 թ. շախմատի առաջնությունները: Տղամարդկանց պայքարում տեղի է ունեցել 7-րդ տուրը:...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
ՄԻԵԴ միջանկյալ միջոցները կիրառվում են բացառիկ դեպքերում
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) Եվրոպայում ու նաև Հայաստանում թերևս ամենագովաբանված և միաժամանակ ամենաքննադատված կառույցներից մեկն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:09
ԵԱՏՄ անդամ երկրների վարչապետերը կքննարկեն գազի տարանցման գնի ձևավորման հարցը
Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) երկրների վարչապետերը փետրվարի 1-ին կքննարկեն անդամ պետությունների տարածքով գազի տարանցման գնագոյացման...
Աղբյուր` Panorama.am
14:54
Լարսի ռուսական կողմում 165 բեռնատար կա կուտակված
120 մարդատար ավտոմեքենա և 1 ավտոբուս:
Աղբյուր` Panorama.am
14:36
Բաքվի ջարդերի հետ կապված չունենք որևէ պաշտոնական փաստաթուղթ. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
«1990 թվականի հունվարի 13-19-ը հայերի նկատմամբ Բաքվում տեղի ունեցած ջարդերը քաղաքականություն էր, որն իրականացվում էր Ադրբեջանի և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Երվանդ Վարոսյան. Մայրապետյանի գործով ՄԻԵԴ որոշումը շառաչուն ապտակ էր
«Փաշինյա՞նն է անդրադարձել այս հարցին։ Ուրիշ համապատասխան պաշտոնյա չկա՞ր»
Աղբյուր` Panorama.am
14:17
Արդարության համար պայքարողը ...
2007 թվականի հունվարի 19-ին Թուրքիայում սպանվել է Հրանտ Դինքը։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բաքվի ջարդերի վերաբերյալ թերացումներ ունենք քարոզչական դաշտում. Միհրան Հակոբյան
16:02 19/01/2019

Բաքվի ջարդերի վերաբերյալ թերացումներ ունենք քարոզչական դաշտում. Միհրան Հակոբյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}