Քաղաքական 14:45 09/10/2018 Հայաստան

Համաներումը լավ բան է, բայց ոչ միշտ

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

Համաներում հայտարարելու որոշման շուրջ ոգևորությունը ստվերեց մտահոգությունները։ Մասնագետները պնդում են՝  այն լավագույն լուծումը չէ, այս պահին դրա անհրաժեշտությունը չկա, դրա արդյունքում համաներվածներից շատերը, ազատությունը դեռ չվայելած, վերադառնում են բանտ։

Համաներում հայտարարելու մասին օրինագիծը հրապարակված չէ, հայտնի չէ, թե քանի՞ մարդու վրա այն կտարածվի, ո՞ր հոդվածներով ազատազրկվածները կհայտնվեն ազատության մեջ։

Հոկտեմբերի 5-ի դրությամբ Հայաստանի 12 ՔԿՀ-ներում պահվում է  2971 անձ, որից՝  1870 դատապարտյալ, 1101-ը՝ կալանավորված անձ, թույլատրելի թիվը 5353-ն է։ Արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանի գնահատմամբ, ներկայում ՔԿՀ-ներում գրանցված է դատապարտված և կալանավորված անձանց ամենացածր ցուցանիշը։

Panorama.am-ի հետ զրույցում Կովկասի ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանը կարծիք հայտնեց, որ համաներում հայտարարելու անհրաժեշտություն չկա։ Չի բացառվում, որ այն արվում է  քաղաքական նկատառումներով։

«ՔԿՀ-ները ծանրաբեռնված չեն, գուցե հիմա ա՞յլ անհրաժեշտություն կա։ Միգուցե քաղաքական պատճառներ կան, փոփոխություններ են եղել»,-նշում է փորձագետը։

«Սոցիալական արդարություն» ՀԿ նախագահ, քրեական արդարադատության, ԵԽ բանտային ու պրոբացիոն համակարգերի փորձագետ  Արշակ Գասպարյանը մի քանի տարի շարունակ աշխատել է  ԱՆ Քրեակատարողական վարչությունում որպես գլխավոր մասնագետ-հոգեբան։ Նա կարծում է՝ համաներման անհրաժեշտություն չկար, սակայն կա հասարակական պահանջ։ Տարիներ շարունակ դատապարտված անձանց ազատության մեջ հայտնվելու այլ տարբերակ չեն թողել, նրանց միակ հույսն էլ մնացել է համաներումը։

Նրա  կատարած ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ համաներումների արդյունքում  ազատվածների 1/3-ը մեկ տարվա ընթացքում վերադառնում է բանտ։

Panorama.am-ին ԱՆ ՔԿՀ  տրամադրած տվյալների համաձայն, 2011-ին հայտարարված համաներման արդյունքում ազատ է արձակվել 606 մարդ, 2013-ին՝ 648 մարդ։ Ոստիկանության պաշտոնական էջում հրապարակված վիճակագրության համաձայն, դրանց հաջորդող տարիներին՝ թե 2012-ին, թե 2014-ին մի քանի հանցատեսակների, այդ թվում  դիտավորությամբ առողջությանը վնաս պատճառելու, խարդախության, բնակարանային գողության, հափշտակության, կողոպուտի, տրանսպորտային միջոց փախցնելու դեպքերի աճ է արձանագրվել։ 2011-ին Ոստիկանության Քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Աշոտ Կարապետյանը հայտարարել էր, որ համաներումից մի քանի օր հետո համաներմամբ ազատ արձակված որոշ նախկին դատապարտյալներ Երևանում երկու հանցավոր խումբ են ձևավորվել և զբաղվել են անձնական ունեցվածքի գողություններով: Նրանք վնասազերծվել էին:

Ավելի լուրջ վիճակագրական բազա հանցավորության վերաբերյալ, թե ովքե՞ր ու ի՞նչ գործոնների ազդեցությամբ են հայտնվում ՔԿՀ-ներում, ո՞ր համայնքում ո՞ր հանցատեսակներն են առավել շատ կատարվում, ո՞ր սոցիալական կամ տարիքային խմբերի կողմից, չկա։

«Համաներումն ամենասխալ ինստիտուտն է, որ կարելի է կիրառել։ Համաներում կիրառվում է բոլոր այն երկրներում, որտեղ լավ կայացած է պրոբացիայի ծառայությունը, և չքնաղ կայացած է ոստիկանությունը, այսինքն, երբ երկրները համարում են, որ հանցավորության դեմ կանխարգելումը լավ են իրականացնում»,-Panorama.am-ի հետ զրույցում կարծիք հայտնեց Գասպարյանը։

Մասնագետի համոզմամբ, այս համաներման անհրաժեշտությունն առաջացել է դատարանների լավ չգործելու, կարճաժամկետ մեկնումների ու տեսակցությունների վատ կիրառման, պայմանական վաղաժամկետ ազատման ինստիտուտի չգործելու հետևանքով։ Սրա արդյունքում մարդկանց մոտ բանտից ազատվելու միակ հույսը մնացել է համաներումը։ Այսօր ձեռնարկվող քայլերն էլ լավատեսության հիմք չեն տալիս, քրեական արդարադատությունը կրկին պատժողական հենքով է  իրականացվում։

«2017թ-ի ընթացքում դատապարտվել է 2410 անձ, որից ազատազրկման է դատապարտվել 1408-ը։ Այս 1408-ից մինչև 5 տարի ազատազրկման է դատապարտվել 1284-ը, որից ընդամենը 859-ի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ազատազրկման դատապարտվածներից 507-ը՝ մինչև 1 տարի ազատազրկման»,-գնահատական է տալիս մասնագետը։

Նրան զարմացնում է, որ պատժողականության քաղաքականությունը թուլացնելու, վերականգնողական արդարադատության ներդրման փոխարեն, դատարանների գերծանրաբեռնվածության պարագայում հիմա արդարադատության նախարարն առաջարկում է քրեականացնել գրպանահատությունը, իսկ փաստաբանների պալատի նախագահը՝ հայհոյանքը։  Նախորդ տարիներին իր ու գործընկերների առաջարկները վերաբերել են ՔԿՀ-ների թվի կրկնակի նվազեցմանը, պակաս վտանգավոր անձանց չազատազրկելուն, պայմանական վաղաժամկետ ազատման ժամանակ էլ առաջնորդվել ոչ թե արարքակենտրոն, այլ անձակենտրոն մոտեցմամբ, զարկ տալ պրոբացիոն ծառայություններին, չպետք է թողնել, որ մարդիկ մտնեն ու երկար մնամ ՔԿՀ-ներում։

Հոգեբանն ընդգծում է՝ պետք է հասկանալ, որ քրեակատարողական հիմնարկը Քրեական օրենսգրքի հետ կապ չունի։ Մարդը, որ դատապարտվել է ինչ-որ արարքի համար, արդեն դատապարվել է։ Գաղութը ի տարբերություն դատարանի պետք է լինի անձնակենտրոն, այստեղ կարևոր են այդ մարդու որակները, որոնք օգնելու են կամ խոչընդոտելու են վաղը նորից հանցանք կատարելու։

«Քրեակատարողական համակարգը նրա համար չէ, որ մարդկանց թթու դրած կաղամբի նման պահի տակառի մեջ, այն կամուրջն է հասարակությունից դեպի հետ՝ հասարակություն, այդ կամուրջը նշանակում է, որ պետք է մարդուն վերապատրաստել, դարձնել այնքան «լավը կամ արդյունավետը», որ վաղը նույն հանցավոր վարքին չդիմի։ Մենք չենք կարողանում սա անել, մենք չգիտենք ինչ է նշանակում անձին պատրաստել հասարակություն վերադարձին, չգիտենք, թե ինչ են նշանակում դրանց կոմպոնենտները՝ հոգեվիճակից մինչև սոցիալական գործոններ, և այդպես էլ չենք կարողանում ներդնել։ Ոչ հիմնարկ մուտք գործելու պահից ենք աշխատում, ոչ էլ հիմնարկից ազատ արձակելուց առաջ ենք աշխատում։ Բառացիորեն զրո աշխատանք է կատարվում անձին հասարակություն վերադարձնելու հետ կապված»,-գնահատում է մասնագետը։

Չնայած յուրաքանչյուր ՔԿՀ-ում կա հոգեբան ու սոցիալական աշխատող, բայց այն արդյունավետ չի գործում։ Գասպարյանը նշում է, թե նախարարության, թե ՔԿՀ պաշտոնական էջ մուտք գործելիս,  հասկանում ես, թե ինչն են կարևորում նրանք՝ օրինակ, «կնոջ կաբլուկի մեջից թմրանյութ գտնելը», որը սովորեցնում է մյուսներին, այլ տեղ պահած բերել այն։

«Մինչդեռ ՔԿՀ-ում բոլորը աշխատանքը պետք է ուղղված լինի նրան, որ դատապարտյալին դարձնեն արդյունավետ մեկը, ով հետագայում հանցավոր արարք չի կատարի կամ նվազ հավանականությամբ կկատարի»,-ասում է նա՝ կարծիք հայտնելով, որ բանտային համակարգի զարգացման վերաբերյալ պատկերացում չունեն Հայաստանում։

Փորձագետ Հրանտ Միքայելյանն էլ ցավ է հայտնում, որ ոչ բանտում գտնվելու ընթացքում, ոչ էլ բանտից դուրս գալուց հետո դատապարտյալների հետ կրթական,  ինտեգրման աշխատանքներ չեն տարվում, գործազրկության բարձր մակարդակի պայմաններում նրանց ներուժը չի օգտագործվում թեկուզ հասարակական աշխատանքում։ «Այս խնդիրը դեռ երկար կմնա չլուծված։ Նման ծավալի գործազրկության պայմաններում նրանց տնտեսական կյանքում ներառելու հնարավորություն չկա։ Նրանց պետք է կրթել, աշխատանք առաջարկել։  Ճիշտն ասած,  ես այս պահին նման հնարավորություն չեմ տեսնում»,-ասաց Միքայելյանը։

Հոգեբան Արշակ Գասպարյանի որակմամբ, այսօր ոլորտում պետությունն աշխատում է որպես հրշեջ, տրվում են իրավիճակային լուծումներ, չկա խնդիրը լուծելու ցանկություն, կամ գուցե ռեսուրս։

Հոգեբանի խոսքով, համաներման հայտարարումից հետո պետք է ոստիկանությունն ու սոցիալական ծառայություններն ուժեղացնեն հսկողությունը, աշխատեն ՀԿ-ների հետ,  հասկանան, թե ինչ վարքի տեր մարդիկ են դուրս գալիս, լինեն նրանց կողքին։

«Հույս ունեմ, որ ապագայում մենք նոր պատճառներ չենք ստեղծի համաներման համար, այլ եղած պատճառներն արագ կվերացնենք, որպեսզի համաներման կարիք չլինի»,-նշում է հոգեբանը։

Հիշեցնենք, որ արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանն էլ ընդգծել էր, որ համաներված անձը ազատության մեջ հայտնվելով պետք է անի առավելագույնը՝ անազատության ու քրեակատարողական հիմնարկների ճանապարհը մոռանալու համար, իսկ ներվածի կողմից կրկին հանցանք կատարելու, անձանց՝ հանրության ներկայացուցիչների իրավունքները խախտելու դեպքում, Կառավարությունը կկորցնի այն վստահության ռեսուրսը, որ ստացել էր հանրությունից:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

10:25
Բրիտանիա այցի ժամանակ Թրամփը չի կարող մնալ Բուքհինգհեմյան պալատում
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և նրա կինը` Մելանիա Թրամփը, չեն կարող ապրել Բուքինգհեմյան պալատում՝ Մեծ Բրիտանիա առաջիկա այցի ընթացքում: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:12
ԱՀԿ-ն զգուշացնում է մինչև 5 տարեկանների համար գաջեթների վտանգի մասին
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության փորձագետները հայտնում են, որ գաջեթներից կախվածությունը և նստակյաց կյանքին սովորելն առաջանում են...
Աղբյուր` Panorama.am
10:04
Խախտելով գրված ու չգրված օրենքները
Վերջին մեկ տարվա ընթացքում անպակաս են արտառոց իրադարձությունները մեր կյանքում: Ընդ որում, երբեմն դրանք այն աստիճան անհամատեղելի են հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:01
Երեխաներին կասկածներ առաջացնող կոնֆետներ բաժանելու ոդիսականը
Այս տարվա սկզբին համացանցում լուրեր էին տարածվում, թե դպրոցների հարակից տարածքներում անհայտ անձինք թմրանյութ պարունակող կոնֆետներ են բաժանում։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Դավիթ Սանասարյան. Ամեն մի հանցագործի ու փսլնքոտի գեներալ են տվել
Մեղադրյալի կարգավիճակ ունեցող Դավիթ Սանասարյանն անդրադրձել է նույն կարգավիճակում գտնվող Միհրան Պողոսյանի կողմից՝ քաղաքական ապաստան խնդրելուն։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
«Ժամանակ». Արմավիր ՔԿՀ պետին առաջարկվել է աշխատանքից ազատվելու դիմում ներկայացնել
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «ԱԱԾ-ի կողմից Արմավիր ՔԿՀ-ում իրականացված գործողություններն ու բացահայտումները ևս մեկ անգամ հաստատում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
«Հրապարակ». Նախարարի հովանավորյալը չունի տնօրենի հավաստագիր և, հետևաբար՝ տնօրեն դառնալու իրավունք
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ապրիլի 8-ին լսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների հատուկ կրթահամալիրում տնօրենի ընտրությունը չի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Ժամանակ». Արմավիրի մարզպետի և քաղաքապետի հարաբերությունները շարունակում են լարված մնալ
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Արմավիրի մարզպետ Համբարձում Մաթևոսյանի և Արմավիրի քաղաքապետ Դավիթ Խուդաթյանի հարաբերությունները...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
«Ժողովուրդ». Փաշինյանը Ծառուկյանին հորդորել է իմքայլականների հետ նստել մեկ սեղանի շուրջ ու ընդհանուր եզրակացության գալ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Օրերս ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը հանդիպել էր ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ այն բանից հետո, երբ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Ժամանակ». Սամվել Ալեքսանյանի եղբոր որդիները մեծարանքի երեկո են կազմակերպել Փաշինյանի մանկության ընկերոջ համար
«Ժամանակ» թերթը գրում է. ««Ժամանակ»-ի տեղեկություններով՝ նախկին օլիգարխ, նոր Հայաստանում խոշոր սեփականատեր Սամվել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
«Ժողովուրդ». Իրադարձություններից 104 տարի հետո, իրավաբանորեն կարելի է դիմել ՄԻԵԴ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Երեկ Կենտրոն հեռուստաընկերության հյուրն է եղել ՀՀ նախկին գլխավոր դատախազ Գևորգ Կոստանյանը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
«Հրապարակ». Անտուն ու անփող պատգամավորներ
«Հրապարակ» թերթը գրում է. ««Հայոց պառլամենտը բավականին թանկ հաճույքի է վերածվել. այնտեղ ոչ միայն 101-ի փոխարեն 131...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Հրապարակ». Իշխանության թիրախում կրկին նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանն է
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նախօրեին «Իմ քայլը» խմբակցության փակ նիստից հետո հայտարարվեց քննիչ հանձնաժողովներ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
Նոր պայթյուն՝ Շրի Լանկայում
Շրի Լանկայում՝ Կոլոմբոյից 40 կիլոմետր արևելք, որոտացել է նոր պայթյուն։ Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ, այդ մասին News 1st-ին հայտնել է տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
Պատանի և երիտասարդ ձյուդոիստները հավաք են անցկացնում Սոչիում
Ձյուդոյի երիտասարդների և պատանիների ՀՀ հավաքականները համատեղ ուսումնամարզական հավաք են անցկացնում ՌԴ Սոչի քաղաքում՝ հավաքականների ավագ մարզիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
Գերմանացի օրենսդիրները կոչ են արել ուժեղացնել ամբողջ աշխարհում քրիստոնյաների պաշտպանությունը
Գերմանիայի կրոնական ազատության հարցերով հանձնակատարն ասել է, որ Շրի Լանկայում տեղի ունեցած հարձակումն արդեն դարձել է գլոբալ միտում:
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Ստամբուլի ոստիկանությունը թույլ չի տվել Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միջոցառում անցկացնել
Թուրքական ոստիկանությունը չի թույլատրել Ստամբուլի Սուլթանահմեթ հրապարակում Հայոց Ցեղասպանությանը նվիրված հիշատակման արարողություն անցկացնել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:11
Ջոն Շոուլը՝ Հայաստանում
Սա հայտնի փորձագետի առաջին այցն է Հայաստան։
Աղբյուր` Panorama.am
09:04
Ջեմ Օզդեմիր. Ցեղասպանության թեման պետք է ներառվի դասագրքերում
Թուրքական արմատներով գերմանացի քաղաքական գործիչ, «Կանաչների կուսակցության» համանախագահ, Բունդեսթագի պատգամավոր  Ջեմ Օզդեմիրը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:01
Աշխարհի հնգակի չեմպիոն Խաջիմուրադ Գացալովը հանդես կգա Հայաստանի դրոշի ներքո
Աշխարհի հնգակի և Աթենքի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն ազատ ոճային ըմբիշ Խաջիմուրադ Գացալովը մտադիր է գորգ վերադառնալ: Ինչպես տեղեկացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Հայոց ցեղասպանության 104-րդ տարելիցին նվիրված քայլարշավ՝ Հալեպում
Հալեպում տեղի է ունեցել Հայոց ցեղասպանության 104-րդ տարելիցին նվիրված քայլարշավ։   Հալեպի «Գանձասար» թերթի ֆեյսբուքյան...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Կարո Փայլանը ապրիլի 24-ի կապակցության առաջարկ է ներկայացրել մեջլիս
Թուրքիայի քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցության հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը խորհրդարան (մեջլիս) է ներկայացրել մի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Առաջիկա օրերին տեղումներ չեն լինի
Հանրապետության տարածքում ապրիլի 25-29-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Քամին՝ հյուսիս-արևելյան՝ 4-6 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանն ապրիլի 24-28-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Շրի Լանկայի պաշտպանության նախարարը մանրամասներ է հրապարակել ահաբեկիչների մասին
Շրի Լանկայի պաշտպանության նախարար Ռուվան Վիջեվարդեն մանրամասներ է հրապարակել է 359 մարդու մահվան պատճառ դարձած ահաբեկչությունների հեղինակների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Արթուր Ղազինյան. Ցեղասպանության դատապարտումը նաև հայկական ինքնության կարևոր բաղադրիչ է
«Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումն ու դատապարտումը, բացի բարոյական, իրավական, քաղաքակրթական և աշխարհաքաղաքական ասպեկտներից, ունի նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
Ալեքսանյանը վերհիշել է թուրք մարզիկի նկատմամբ տարած ջախջախիչ հաղթանակը
Հունահռոմեական ըմբշամարտիկ Արթուր Ալեքսանյանն այսօր՝ ապրիլի 24-ին, Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 104-րդ տարելիցի օրը, Instagram-ում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Ամերիկայի հայկական համագումարը Թրամփի ուղերձը բացթողնված հնարավորություն է որակել
Հայոց Ցեղասպանության 104-րդ տարելիցի կապակցությամբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը բաց թողնված հնարավորություն է վերջ տալու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Թունավոր ապրանքներ տեղափոխող գնացքը դուրս է եկել ռելսերից
Կանադայի Քվեբեկ քաղաքում արտակարգ դեպք  է տեղի ունեցել։ Թունավոր ապրանքներ տեղափոխող գնացքը դուրս է եկել ռելսերից։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Հռոմում 10 տարի տևած վերականգնումից հետո բացվել է Ներոնի պալատը
Հռոմում 10 տարի տևած վերականգնման աշխատանքներից հետո հանրության առջև իր դռներն է բացել Ներոնի պալատը՝ «Ոսկե տունը»: Այս մասին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Էրդողանը ցավակցել է 1915 թվականին զոհված հայերի ժառանգներին
Օսմանյան Թուրքիայի կողմից իրականացրած Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ցավակցական ուղերձ է հղել...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունը Ծիծեռնակաբերդում է
12:55 24/04/2019

Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունը Ծիծեռնակաբերդում է

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}