Քաղաքական 14:45 09/10/2018 Հայաստան

Համաներումը լավ բան է, բայց ոչ միշտ

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

Համաներում հայտարարելու որոշման շուրջ ոգևորությունը ստվերեց մտահոգությունները։ Մասնագետները պնդում են՝  այն լավագույն լուծումը չէ, այս պահին դրա անհրաժեշտությունը չկա, դրա արդյունքում համաներվածներից շատերը, ազատությունը դեռ չվայելած, վերադառնում են բանտ։

Համաներում հայտարարելու մասին օրինագիծը հրապարակված չէ, հայտնի չէ, թե քանի՞ մարդու վրա այն կտարածվի, ո՞ր հոդվածներով ազատազրկվածները կհայտնվեն ազատության մեջ։

Հոկտեմբերի 5-ի դրությամբ Հայաստանի 12 ՔԿՀ-ներում պահվում է  2971 անձ, որից՝  1870 դատապարտյալ, 1101-ը՝ կալանավորված անձ, թույլատրելի թիվը 5353-ն է։ Արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանի գնահատմամբ, ներկայում ՔԿՀ-ներում գրանցված է դատապարտված և կալանավորված անձանց ամենացածր ցուցանիշը։

Panorama.am-ի հետ զրույցում Կովկասի ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանը կարծիք հայտնեց, որ համաներում հայտարարելու անհրաժեշտություն չկա։ Չի բացառվում, որ այն արվում է  քաղաքական նկատառումներով։

«ՔԿՀ-ները ծանրաբեռնված չեն, գուցե հիմա ա՞յլ անհրաժեշտություն կա։ Միգուցե քաղաքական պատճառներ կան, փոփոխություններ են եղել»,-նշում է փորձագետը։

«Սոցիալական արդարություն» ՀԿ նախագահ, քրեական արդարադատության, ԵԽ բանտային ու պրոբացիոն համակարգերի փորձագետ  Արշակ Գասպարյանը մի քանի տարի շարունակ աշխատել է  ԱՆ Քրեակատարողական վարչությունում որպես գլխավոր մասնագետ-հոգեբան։ Նա կարծում է՝ համաներման անհրաժեշտություն չկար, սակայն կա հասարակական պահանջ։ Տարիներ շարունակ դատապարտված անձանց ազատության մեջ հայտնվելու այլ տարբերակ չեն թողել, նրանց միակ հույսն էլ մնացել է համաներումը։

Նրա  կատարած ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ համաներումների արդյունքում  ազատվածների 1/3-ը մեկ տարվա ընթացքում վերադառնում է բանտ։

Panorama.am-ին ԱՆ ՔԿՀ  տրամադրած տվյալների համաձայն, 2011-ին հայտարարված համաներման արդյունքում ազատ է արձակվել 606 մարդ, 2013-ին՝ 648 մարդ։ Ոստիկանության պաշտոնական էջում հրապարակված վիճակագրության համաձայն, դրանց հաջորդող տարիներին՝ թե 2012-ին, թե 2014-ին մի քանի հանցատեսակների, այդ թվում  դիտավորությամբ առողջությանը վնաս պատճառելու, խարդախության, բնակարանային գողության, հափշտակության, կողոպուտի, տրանսպորտային միջոց փախցնելու դեպքերի աճ է արձանագրվել։ 2011-ին Ոստիկանության Քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Աշոտ Կարապետյանը հայտարարել էր, որ համաներումից մի քանի օր հետո համաներմամբ ազատ արձակված որոշ նախկին դատապարտյալներ Երևանում երկու հանցավոր խումբ են ձևավորվել և զբաղվել են անձնական ունեցվածքի գողություններով: Նրանք վնասազերծվել էին:

Ավելի լուրջ վիճակագրական բազա հանցավորության վերաբերյալ, թե ովքե՞ր ու ի՞նչ գործոնների ազդեցությամբ են հայտնվում ՔԿՀ-ներում, ո՞ր համայնքում ո՞ր հանցատեսակներն են առավել շատ կատարվում, ո՞ր սոցիալական կամ տարիքային խմբերի կողմից, չկա։

«Համաներումն ամենասխալ ինստիտուտն է, որ կարելի է կիրառել։ Համաներում կիրառվում է բոլոր այն երկրներում, որտեղ լավ կայացած է պրոբացիայի ծառայությունը, և չքնաղ կայացած է ոստիկանությունը, այսինքն, երբ երկրները համարում են, որ հանցավորության դեմ կանխարգելումը լավ են իրականացնում»,-Panorama.am-ի հետ զրույցում կարծիք հայտնեց Գասպարյանը։

Մասնագետի համոզմամբ, այս համաներման անհրաժեշտությունն առաջացել է դատարանների լավ չգործելու, կարճաժամկետ մեկնումների ու տեսակցությունների վատ կիրառման, պայմանական վաղաժամկետ ազատման ինստիտուտի չգործելու հետևանքով։ Սրա արդյունքում մարդկանց մոտ բանտից ազատվելու միակ հույսը մնացել է համաներումը։ Այսօր ձեռնարկվող քայլերն էլ լավատեսության հիմք չեն տալիս, քրեական արդարադատությունը կրկին պատժողական հենքով է  իրականացվում։

«2017թ-ի ընթացքում դատապարտվել է 2410 անձ, որից ազատազրկման է դատապարտվել 1408-ը։ Այս 1408-ից մինչև 5 տարի ազատազրկման է դատապարտվել 1284-ը, որից ընդամենը 859-ի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ազատազրկման դատապարտվածներից 507-ը՝ մինչև 1 տարի ազատազրկման»,-գնահատական է տալիս մասնագետը։

Նրան զարմացնում է, որ պատժողականության քաղաքականությունը թուլացնելու, վերականգնողական արդարադատության ներդրման փոխարեն, դատարանների գերծանրաբեռնվածության պարագայում հիմա արդարադատության նախարարն առաջարկում է քրեականացնել գրպանահատությունը, իսկ փաստաբանների պալատի նախագահը՝ հայհոյանքը։  Նախորդ տարիներին իր ու գործընկերների առաջարկները վերաբերել են ՔԿՀ-ների թվի կրկնակի նվազեցմանը, պակաս վտանգավոր անձանց չազատազրկելուն, պայմանական վաղաժամկետ ազատման ժամանակ էլ առաջնորդվել ոչ թե արարքակենտրոն, այլ անձակենտրոն մոտեցմամբ, զարկ տալ պրոբացիոն ծառայություններին, չպետք է թողնել, որ մարդիկ մտնեն ու երկար մնամ ՔԿՀ-ներում։

Հոգեբանն ընդգծում է՝ պետք է հասկանալ, որ քրեակատարողական հիմնարկը Քրեական օրենսգրքի հետ կապ չունի։ Մարդը, որ դատապարտվել է ինչ-որ արարքի համար, արդեն դատապարվել է։ Գաղութը ի տարբերություն դատարանի պետք է լինի անձնակենտրոն, այստեղ կարևոր են այդ մարդու որակները, որոնք օգնելու են կամ խոչընդոտելու են վաղը նորից հանցանք կատարելու։

«Քրեակատարողական համակարգը նրա համար չէ, որ մարդկանց թթու դրած կաղամբի նման պահի տակառի մեջ, այն կամուրջն է հասարակությունից դեպի հետ՝ հասարակություն, այդ կամուրջը նշանակում է, որ պետք է մարդուն վերապատրաստել, դարձնել այնքան «լավը կամ արդյունավետը», որ վաղը նույն հանցավոր վարքին չդիմի։ Մենք չենք կարողանում սա անել, մենք չգիտենք ինչ է նշանակում անձին պատրաստել հասարակություն վերադարձին, չգիտենք, թե ինչ են նշանակում դրանց կոմպոնենտները՝ հոգեվիճակից մինչև սոցիալական գործոններ, և այդպես էլ չենք կարողանում ներդնել։ Ոչ հիմնարկ մուտք գործելու պահից ենք աշխատում, ոչ էլ հիմնարկից ազատ արձակելուց առաջ ենք աշխատում։ Բառացիորեն զրո աշխատանք է կատարվում անձին հասարակություն վերադարձնելու հետ կապված»,-գնահատում է մասնագետը։

Չնայած յուրաքանչյուր ՔԿՀ-ում կա հոգեբան ու սոցիալական աշխատող, բայց այն արդյունավետ չի գործում։ Գասպարյանը նշում է, թե նախարարության, թե ՔԿՀ պաշտոնական էջ մուտք գործելիս,  հասկանում ես, թե ինչն են կարևորում նրանք՝ օրինակ, «կնոջ կաբլուկի մեջից թմրանյութ գտնելը», որը սովորեցնում է մյուսներին, այլ տեղ պահած բերել այն։

«Մինչդեռ ՔԿՀ-ում բոլորը աշխատանքը պետք է ուղղված լինի նրան, որ դատապարտյալին դարձնեն արդյունավետ մեկը, ով հետագայում հանցավոր արարք չի կատարի կամ նվազ հավանականությամբ կկատարի»,-ասում է նա՝ կարծիք հայտնելով, որ բանտային համակարգի զարգացման վերաբերյալ պատկերացում չունեն Հայաստանում։

Փորձագետ Հրանտ Միքայելյանն էլ ցավ է հայտնում, որ ոչ բանտում գտնվելու ընթացքում, ոչ էլ բանտից դուրս գալուց հետո դատապարտյալների հետ կրթական,  ինտեգրման աշխատանքներ չեն տարվում, գործազրկության բարձր մակարդակի պայմաններում նրանց ներուժը չի օգտագործվում թեկուզ հասարակական աշխատանքում։ «Այս խնդիրը դեռ երկար կմնա չլուծված։ Նման ծավալի գործազրկության պայմաններում նրանց տնտեսական կյանքում ներառելու հնարավորություն չկա։ Նրանց պետք է կրթել, աշխատանք առաջարկել։  Ճիշտն ասած,  ես այս պահին նման հնարավորություն չեմ տեսնում»,-ասաց Միքայելյանը։

Հոգեբան Արշակ Գասպարյանի որակմամբ, այսօր ոլորտում պետությունն աշխատում է որպես հրշեջ, տրվում են իրավիճակային լուծումներ, չկա խնդիրը լուծելու ցանկություն, կամ գուցե ռեսուրս։

Հոգեբանի խոսքով, համաներման հայտարարումից հետո պետք է ոստիկանությունն ու սոցիալական ծառայություններն ուժեղացնեն հսկողությունը, աշխատեն ՀԿ-ների հետ,  հասկանան, թե ինչ վարքի տեր մարդիկ են դուրս գալիս, լինեն նրանց կողքին։

«Հույս ունեմ, որ ապագայում մենք նոր պատճառներ չենք ստեղծի համաներման համար, այլ եղած պատճառներն արագ կվերացնենք, որպեսզի համաներման կարիք չլինի»,-նշում է հոգեբանը։

Հիշեցնենք, որ արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանն էլ ընդգծել էր, որ համաներված անձը ազատության մեջ հայտնվելով պետք է անի առավելագույնը՝ անազատության ու քրեակատարողական հիմնարկների ճանապարհը մոռանալու համար, իսկ ներվածի կողմից կրկին հանցանք կատարելու, անձանց՝ հանրության ներկայացուցիչների իրավունքները խախտելու դեպքում, Կառավարությունը կկորցնի այն վստահության ռեսուրսը, որ ստացել էր հանրությունից:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:45
Ոստիկանները հայտնաբերել են ավելի քան 42 միլիոն դրամ յուրացնելու մեղադրանքով հետախուզվող կնոջը
Նախնական տվյալներով՝ 38-ամյա Հարությունյանը զբաղեցրել է Եղեգնաձորում գործող բանկերից մեկի ղեկավարի պաշտոնը։
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Գորիս-Սիսիան ճանապարհահատվածում բուք է
Ճանապարհաշինարարներն ավտոճանապարհներին կատարում են մաքրման և աղով, ավազով մշակման աշխատանքներ:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Սիրիայում ցրտից 15 երեխա է մահացել
Սիրիայի հարավ-արևմուտքում և արևելքում սաստիկ ցուրտ պայմաններում մահացել է առնվազն 15 երեխա։ Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ,  նշված է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Նիկոլ Փաշինյանը ոչ ֆորմալ հանդիպում է ունեցել Վրաստանի վարչապետ Մամուկա Բախտաձեի հետ
Ոչ ֆորմալ հանդիպման ընթացքում զրուցակիցները մտքեր են փոխանակել երկկողմ հարաբերությունների օրակարգային մի շարք հարցերի շուրջ:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Երկլեզու Մակեդոնիա
Ազգայնականների կարծիքով, սա մակեդոնական պետությանը հասցված հերթական հարվածն է։
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Գործադիր իշխանության կողմից պատվեր կա, որ Ռոբերտ Քոչարյանը գտնվի կալանքի տակ. Ալումյան
«Կալանավորումը պետք է կիրառվի այն ժամանակ, երբ առկա են կալանավորման հիմքերը և պայմանները»,- ասաց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Կարբիի՝ դանակահարության և կրակոցների հետքերով
Մինչդատական վարույթում ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա՝ մեղադրանք է առաջադրվել 6 անձի, որոնցից 5-ը Կարբիի բնակիչ են, 1-ը՝ Երևանի։
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ազարենկոն ասուլիսի ժամանակ արտասվել է
Բելառուս թենիսիստուհի Վիկտորյա Ազարենկոն մեկնաբանել է իր պարտությունն Ավստրալիայի Բաց առաջնության մեկնարկում: Թենիսիստուհին չէր կարողացել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Պորտուգալական «Lello»-ն՝ 113 տարեկան է
Աշխարհի ամենագեղեցիկ գրախանութներից մեկը ` պորտուգալական  «Lello»-ն  նշում է հիմնադրման  113-ամյակը: Այս մասին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ռոբերտ Քոչարյանի կալանքը երկարաձգելու հարցի քննությունը հետաձգվեց
վաղը կներկայացվեն Մարտի 1-ին առնչվող տեսանյութեր
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
ՏԻՄ ընտրություններում պետք է ստեղծենք հավասար հնարավորություններով մրցակցային դաշտ. Պապիկյան
ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարի պաշտոնակատար Սուրեն Պապիկյանն այսօր տարեմուտի առաջին աշխատանքային խորհրդակցությունն է անցկացրել։
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
«Արարատ-Արմենիայի» դարպասապահ. «Իմ խաղաոճը նման է Իկեր Կասիլյասի ոճին»
«Արարատ-Արմենիայի» դարպասապահ Ստեֆան Չուպիչն ակումբի լրատվության բաժնի հետ զրույցում խոսել է նոր թիմ տեղափոխվելու, թիմակիցների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Հասարակությունը պետք է իմանա՝ ինչ չափանիշներով է կոնկրետ անձին ներում շնորհվել. Արփինե Հովհաննիսյան
«Ասվածը ամենևին չի նշանակում, որ ներման ողջ գործընթացը պետք է լինի հրապարակային»,- գրել է նա։
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Թրամփ. Միայն պատը կաշխատի
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Հոնդուրասից  միգրանտների նոր քարավանի մասին տեղեկատվության ֆոնին հայտարարել է, որ միայն պատը կարող է նրանց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Դատախազի բնակարանի գողության փորձի դեպքով ձերբակալվածներից երկուսը դատարանից փախել են
Դատախազի բնակարանի գողության փորձի դեպքով ձերբակալվածներից երկուսը դատարանից փախել են
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Հայ գեղասահորդները հանդես կգան Եվրոպայի առաջնության մենասահքերում
Հայաստանի գեղասահորդների համար հունվարի օրացուցային գրաֆիկում միջազգային երկու մրցաշար է նախատեսված: Մեկն արդեն անցկացվել է Լեհաստանում:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Արտամետ համայնքի ղեկավարին մեղադրանք է առաջադրվել՝ առանձնապես խոշոր չափերով յուրացման և կեղծիքի համար
Նախաքննության ընթացքում համայնքի ղեկավարի կողմից վերականգնվել է պետությանը պատճառված վնասից 2 853 000 ՀՀ դրամը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Քննարկվել են սնանկության դատարանի գործունեության կազմակերպման հարցեր
Հունվարի 15-ին Բարձրագույն դատական խորհուրդը՝ Խորհրդի նախագահի գլխավորությամբ, հրավիրել է խորհրդակցություն։
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Բախումներ թույլ չտալու համար ոստիկաններն իրականացնում են ամենօրյա միջոցառումներ. պարզաբանում
Ոստիկանության բաժին են հրավիրվում ինչպես բնապահպան-ակտիվիստներ, այնպես էլ կապալառու կազմակերպության աշխատակիցներ
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Շուշան Դոյդոյան. Ֆեյսբուքը պաշտոնական տեղեկատվության հարթակ պետք չէ դարձնել
Հայաստանցի պաշտոնյաներից շատերն իրենց մամուլի խոսնակներից, տեղեկատվության հետ կապերի վարչություններից, բաժիններից առաջ են ընկնում ու սեփական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Մեծ աշխատանք ունենք՝ խթանելու ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի վավերացման արագացումը. Ռուբեն Ռուբինյան
Նա նշեց, որ ՀՀ շահն առաջ տանելու համար կանի հնարավոր ամեն ինչ՝ գործի դնելով նաև միջազգային իրավունքի գործիքակազմը։
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Թանդիլյանը հորդորեց քննարկել Միրզոյանի՝ «օդում կախված լուրերը»
«Դուք արդյոք խոսել եք ձեր գործընկեր Արարատ Միրզոյանի հետ, ճշտելու «օդում կախված լուրերի» ակունքները, երեխաների օրգանների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ
Դժվարանցանելի է Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզչական շտաբը կհանդիպի Վիսենտե Դել Բոսկեին
Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախաձեռնությամբ Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզչական շտաբի անդամները՝ գլխավոր մարզիչ Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Ջուլֆալակյանը պատրաստվում է մարզիկների մասին օրենսդրական նախաձեռնություններ ներկայացնել
«Իմ քայլը» խմբակցությամ պատգամավոր Արսեն Ջուլֆալակյանը ապագայում նախատեսում է երկու օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալ։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Նազարբաևն էլ շնորհավորեց Փաշինյանին
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնում նշանակվելու կապակցությամբ Նիկոլ Փաշինյանին շնորհավորական ուղերձ է հղել Ղազախստանի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Յակուտիայում ջերմաստիճանը հասել է մինուս 60 աստիճանի
Աշխարհի ամենացուրտ վայերից մեկում՝ Յակուտիայում ,ջերմաստիճանը հասել է մինուս 60 աստիճանի: Այս մասին հայտնում է Գազետա.ռու-ն: Ըստ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Հարցն անձերի մասին չէ. Հովհաննես Իգիթյան
Նա նշեց, որ իր կարծիքը Միքայել Մելքումյանի և Մանե Թանդիլյանի նկատմամբ դրական է։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Չեխը խաղակոշիկները կկախի մեխից
Մրցաշրջանի ավարտից հետո Լոնդոնի «Արսենալի» 36-ամյա դարպասապահ պետր Չեխը խաղակոշիկները մեխից կկախի: Այս մասին ֆուտբոլիստն անձամբ է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Օրենսդրական ի՞նչ նախաձեռնություններ են պետք, որպեսզի «բեյբի բում» սկսվի
«Տևական ժամանակ տեղական և միջազգային կառույցները տխուր վիճակագրություն են ներկայացնում սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Զարուհի Փոստանջյան. Տեղի է ունեցել ոչ թե իշխանափողություն, այլ տեղափոխություն
14:30 15/01/2019

Զարուհի Փոստանջյան. Տեղի է ունեցել ոչ թե իշխանափողություն, այլ տեղափոխություն

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}