Մշակույթ 13:24 28/02/2020 Հայաստան

Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան օրն է

Այսօր հանճարեղ գեղանկարիչ Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան օրն է: Մեծ վարպետի 140-ամյակին նվիրված միջոցառումներ  նախատեսված են այսօր, վաղը, նաև տարվա ընթացքում:

Այսօր Ավետիք Իսահակյանի գրադարանում կկայանա Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան 140-ամյակին նվիրված «Հուշեր Մարտիրոս Սարյանի մասին» գրքի շնորհանդեսը, իսկ վաղը նկարչի տուն-թանգարանում արվեստասեր հանրությանը կներկայացվի Սարյանի՝ 1910 թվականին ստեղծած «Կոստանդնուպոլսի շները» վերանորոգված  կտավը: Մարտի 20-ին կներկայացվեն Մարտիրոս Սարյանի՝ «Ալմաստ» օպերայի համար արված էսքիզները։


Մ. Սարյանը ծնվել է 1880 թվականին Ռուսաստանում, Դոն գետի ափին գտնվող հայկական Նոր Նախիջևան քաղաքում: Սարյանի նախնիները այստեղ էին վերաբնակվել միջնադարյան Հայաստանի մայրաքաղաք Անիից: Գաղթի հետևանքով անեցի հայերի մի մասը բնակություն էր հաստատել Ղրիմում: 18 – րդ դարի վերջին Եկատերինա Երկրորդ իշխանուհու հրամանով նրանք վերաբնակվել էին Ռուսաստանի մերձազովյան տափաստաններում:

1895 թվականին Սարյանն ավարտել է Նոր Նախիջևանի քաղաքային հայ-ռուսական հանրակրթական ուսումնարանը: Արդեն դպրոցական տարիներին նրա նկարչական հաջողությունները խրախուսվել էին գովասանագրերով: Դպրոցն ավարտելուց հետո Սարյանն աշխատանքի է ընդունվում փոստային գրասենյակ: Այստեղ ազատ ժամերին նա ամսագրերից պատկերներ էր վերանկարում և գրասենյակ եկող հետաքրքիր մարդկանց ճեպանկարներ էր անում: Սարյանի ավագ եղբայր Հովհաննեսը, քաջալերելով Մարտիրոսի հետաքրքրությունը, նրան ծանոթացնում է իր բարեկամ նկարիչ, Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտ Ա. Արծաթբանյանի հետ: Գնահատելով պատանու բնատուր օժտվածությունը՝ Արծաթբանյանը Մարտիրոսին պատրաստում է ընդունելության քննությունների:



1897 թվականին Մարտիրոս Սարյանը դառնում է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի ուսանող: 1901–1903 թվականների ճամփորդությունները դեպի Կովկաս Սարյանի համար դարձան իսկական հայտնություն: 1902 թվականի ամռանը նկարիչը եղավ Հայաստանի հնագույն մայրաքաղաք Անիում: Մերձավոր Արևելքի երկրներ` Թուրքիա (1910թ.), Պարսկաստան (1913թ.), Եգիպտոս (1911թ.) ուղևորությունների ողջ ընթացքում նկարչին առաջնորդել է արևելյան աշխարհի և ինքն իրեն, որպես այդ աշխարհի մի մասնիկը, ըմբռնելու ձգտումը:

1911 թվականին Եգիպտոս (Կահիրե, Գիզա, Մեմֆիս, Լուքսոր) կատարած ուղևորությունը հարստացրել է Սարյանի արվեստը նոր աշխատանքներով, որոնք դարձան նրա ինքնատիպ ոճի վառ արտահայտումները:

1911 թվականի աշնանը Հռոմի ժամանակակից արվեստի միջազգային գեղարվեստական ցուցահանդեսում ներկայացված Սարյանի նոր աշխատանքները մեծ հետաքրքրքություն առաջացրին գեղարվեստի աշխարհում: Սակայն նկարչի ստեղծագործության հետագա զարգացումը ընդհատվել է հայ ժողովրդի ողբերգական իրադարձություններով:

Նկարիչը երկար ժամանակ չէր կարողանում աշխատել: Բայց առաջինը, ինչ ստեղծել է ծանր ապրումներից հետո, դա կարմիր ծաղիկների մեծ փունջ պատկերող նկար էր:

1918–1919 թվականներին Սարյանը ընտանիքով ապրում է Նոր Նախիջևանում: Նկարիչը դառնում է Ռոստովի հայկական գավառագիտական թանգարանի հիմնադիրն ու առաջին տնօրենը:
այաստանի ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահ Ա. Մյասնիկյանի հրավերով 1921 թ. Սարյանն ընտանիքով տեղափոխվում է Երևան` մշտական բնակության: Այստեղ նա հիմնում է հնագիտության, ազգագրության, կերպարվեստի պետական թանգարան, մասնակցում է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանի և կերպարվեստի աշխատողների ընկերության կազմակերպմանը: 1922 թվականին Սարյանի էսքիզներով ստեղծվում են Սովետական Հայաստանի զինանշանն ու դրոշը:
Իր արվեստում Սարյանն այս շրջանում ձգտում է պատկերել Հայաստանն իր շոշափելի գոյությամբ Նկարիչը ուղևորություններ է կատարում Հայաստանի տարբեր շրջաններ, ստեղծում իր աշխատանքները բնության գրկում: Այդ տարիներին Իտալիայում ապրող հայ մեծն անաստեղծ Ավետիք Իսահակյանը, որը հետագայում դառնում է Սարյանի մտերիմ ընկերը, «Հայրենիք» թերթում (Փարիզ, 5 օգոստոսի, 1924թ.) տպագրում է մի հոդված, որտեղ նկարչի արվեստը գնահատում է, որպես հայ մշակույթի զարգացման համար պատմական խոշոր նշանակության երևույթ: 1925 թ. Մարտիրոս Սարյանին շնորհվում է Հայաստանի ժողովրդական նկարչի կոչում:



1950–60ական թվականներին Սարյանը նկարում է նաև այլ ժամանակակիցների, ոչ այնքան խոշոր, բայց մտածող և իրենց ժամանակի ողջ դրամատիզմը ապրող մտավորականների:

1966 թվականին Մ. Սարյանը ստանում է Հայաստանի ԽՍՀ Պետական մրցանակ: Լույս է տեսնում նկարչի «Գրառումներ իմ կյանքից» հուշերի գիրքը (սկզբից հայերեն, ավելի ուշ հրատարակվեց 4 լեզվով): 1967 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևանում բացվում է Մարտիրոս Սարյանի տուն–թանգարանը: Անհատական ցուցահանդեսներ է ունենուման Ռումինիայում, Չեխոսլովակիայում, Հունգարիայում, Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությունում:

Մարտիրոս Սարյանը վախճանվել է 92 տարեկան հասակում, 1972 թվականի մայիսի 5-ին:

«Լրագրողը՝ Սարյանին.
-Ե՞րբ և ինչո՞վ է կյանքն ամենից շատ զարմացրել ձեզ: Ի՞նչ հրաշքի հետ եք ականատես եղել:

-Նման հրաշքներ տեսել եմ այնքան, որքան անգամ հանդիպել եմ բարի մարդկանց, բարությանը: Այդ հանդիպումները ինձ միշտ լուսավորել են: Մարդկային ամենակարևոր արժանիքը բարությունն է: Բարին լույսն է...
1969» (Martiros Sarian House-Museum / Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան ֆեյսբուքյան էջ)

Լուսանկարները՝ Martiros Sarian House-Museum / Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան ֆեյսբուքյան էջից

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

14:42
Անուշ Թորանյանն ընտրվել է Փարիզի փոխքաղաքապետ
Փարիզի քաղաքապետ Անն Իդալգոն 29-ամյա հայուհի Անուշ Թորանյանին նշանակել է Փարիզի փոխքաղաքապետ համայնքային կյանքի, քաղաքացիների մասնակցության և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Ավինյան. Այս փուլում նախատեսվում է պատրաստել 100 000 հայկական արտադրության թեստ
Մինչ այժմ Հայաստանում անցկացվել է կորոնավիրուսի 120 245 թեստ:
Աղբյուր` Panorama.am
14:18
Բարձրագույն խմբի ձևաչափ և «լեգեոներների» սահմանափակում
ՀՖՖ նախագահը դիմել է ակումբների նախագահներին
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Ի՞նչ անուն տալ ՀՀ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանին, բացի ВОЗ-ի տղայից. Մելիք-Շահնազարյան
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Երեք փաստ և երկու հարց: Փաստ առաջին: ՀՀ առողջապահության նախարարը...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
«Այսօր մենք ամեն ոլորտում կորցնում ենք հայկականը»
«Հայ Եկեղեցու պատմություն». Արձագանքներ
Աղբյուր` Panorama.am
13:39
Արմեն Մելիքբեկյան. Մեր նպատակն է արմատախիլ անել պայմանավորված խաղերը հայկական ֆուտբոլում
Հայաստանի Ֆուտբուլի ֆեդերացիայի նախագահ Արմեն Մելիքբեկյանը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում ասված է. «Ֆուտբոլային ընտանիքի հարգելի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Ո՞րն է սրտի համար ամենակարևոր վիտամինը
Սրտաբան-թերապևտ Իրինա Մուրադյանը հայտնել է, թե որ վիտամինն է կարևոր դեր խաղում սրտի և անոթների առողջության համար, փոխանցում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Հնդկաստանում COVID-19-ի ռեկորդային թվով դեպքեր են հաստատվել
Անցած մեկ օրվա ընթացքում Հնդկաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսային վարակի 22,771 նոր դեպք, վարակվածների ընդհանուր թիվը հասել է 648,315-ի,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:15
Թրամփի ավագ որդու ընկերուհին վարակվել է կորոնավիրուսով
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ավագ որդու ընկերուհին, ով աշխատում է ներկայիս պետության ղեկավարի նախընտրական շտաբում, վարակվել է կորոնավիրուսով,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:04
«Բալիկ ջան, ցավդ տանեմ, ես քեզ սիրում եմ»
Խորհրդային կինոյի հայտնիները պատմել են Մհեր Մկրտչյանի մասին
Աղբյուր` Panorama.am
12:49
Լիոնել Մեսսին կարող է շարունակել կարիերան «Մանչեսթեր Սիթիում»
Արգենտինացի հարձակվող Լիոնել Մեսսին կարող է կարիերան շարունակել Անգլիայի առաջնությունում, փոխանցում է chempionat.com-ը։ Ըստ աղբյուրի, եթե...
Աղբյուր` Panorama.am
12:35
Տոկիոյում մեկ օրում հաստատվել է COVID-19-ի 131 նոր դեպք
Անցած մեկ օրվա ընթացքում Տոկիոյում հայտնաբերվել է COVID-19-ի 131 դեպք, փոխանցում է «Ռիա Նովոստի»-ն՝ հղում տալով երկրի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
Փաշինյան. Այսօր ունենք Զինված ուժերի զարգացման բավականին լավ տեմպ և որակ
Վարչապետը հանդիպել է ՊՆ և ԶՈՒ ղեկավար կազմի հետ
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Արայիկ Հարությունյանը վերահաստատել է՝ բանակցություններին Արցախի` որպես լիիրավ կողմի մասնակցության անհրաժեշտությունը
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանն ընդունել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանին:
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Դսեղ համայնքում առկա 667 հա վարելահողից ըստ նշանակության օգտագործվում է շուրջ 10 հա
Բնակիչները դժգոհել են, որ խոշոր եղջերավոր կենդանիները և ձիերը անարգել մտնում և վնասում են ցանքատարածությունները։
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Բնապահպանն ահազանգում է՝ Հրազդան գետից հսկայական ծավալով ջուր է գնում Թուրքիա
«Հայկական բնապահպանական ճակատ»-ի անդամ Լևոն Գալստյանն ահազանգում է՝ Արարատյան դաշտից Հրազդան գետով մեծ ծավալով ջուր է գնում և լցվում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորել է Դոնալդ Թրամփին
«Բարձր ենք գնահատում ԱՄՆ կառուցողական ներգրավվածությունն ու հավասարակշռված քաղաքականությունը ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացում»,- ասել է Փաշինյանը՝ Թրամփին։
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
Կադաստրի կոմիտեն գույքահարկի հաշվիչ է տեղադրել
Կադաստրի կոմիտեի էլեկտրոնային ծառայությունների մատուցման հարթակում (e-cadastre.am) տեղադրվել է անշարժ գույքի հարկի հաշվիչ, որի միջոցով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:13
Բժիշկը զգուշացնում է COVID-19- ի դեմ ԱՀԿ-ի առաջարկած դեղամիջոցի վտանգավորության մասին
Խիստ վտանգավոր ինֆեկցիաների «Վեկտոր» լաբորատորիայի նախկին ղեկավար, վիրուսաբանության պրոֆեսոր Ալեքսանդր Չեպուրնովը նախազգուշացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
04.07.2020. Կորոնավիրուսի հաստատված 580 նոր դեպք և 9 մահ
Հայաստանում մեկ օրում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդությամբ 580 նոր դեպք և 451 առողջացած։ Մեկ օրում մահացել է կորոնավիրուսով հիվանդ 9 մարդ,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Զոհրաբ Մնացականյանն Արցախում է
Մեկնարկել  ՀՀ արտաքին գործերի  նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի աշխատանքային այցն Արցախ: Արցախի ԱԳՆ-ում նախարար Մնացականյանին դիմավորել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:47
«Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկու խաղացողներ բարդություններ են առաջացնում թիմի համար
«Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկու ֆուտբոլիստներ ծանր վնասվածքների պատճառով ռիսկի են ենթարկում Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի 32-րդ տուրի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:34
Ջրափրկարարները վերսկսել են կորած քաղաքացու ստորջրյա որոնողական աշխատանքները
Այսօր ժամը 09։54-ին ԱԻՆ ՓԾ Գեղարքունիքի մարզային փրկարարական վարչության հատուկ ջրափրկարարական ջոկատի մարտական հաշվարկը կորած քաղաքացու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:26
Մհեր Մկրտչյանի ծննդյան օրն է
«Մհեր Մկրտչյանն իր ժողովրդին սովորեցրեց ժպտալ, ծիծաղել, սովորեցրեց կյանքի ծանրությունը թեթևացնել հումորով» Սոս Սարգսյան
Աղբյուր` Panorama.am
10:19
Բժիշկը ներկայացրել է՝ ովքեր պետք է խուսափեն հուլիսին տնից դուրս գալուց
Բժշկական գիտությունների թեկնածու, բժիշկ Եվգենի Տիմակովը հայտնել է, թե ինչու է հուլիսին փոփոխվող եղանակը վտանգավոր և թե ինչու պետք է որոշ մարդիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
ԱՄՆ-ում COVID-19-ի ռեկորդային թվով նոր դեպքեր են հաստատվել
Վերջին օրերին ԱՄՆ-ում կորոնավիրուսային հիվանդության դեպքերի ռեկորդային աճ է գրանցվում, գրում է «Գազետա.ռու»-ն։ Անցած օրվա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:03
«Հրապարակ». Աբրահամ Մանուկյանը «չի արդարացնում» հույսերը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «ԲՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Աբրահամ Մանուկյանին կալանքի տակ են պահում Գագիկ Ծառուկյանի դեմ ցուցմունք...
Աղբյուր` Panorama.am
10:01
«Ժողովուրդ». Արայիկ Հարությունյանի պատասխանը ԱԺ ԼՀԿ խմբակցությանը բաղկացած է 130 էջից
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը պատասխանել է ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:57
«Հրապարակ». ԼՀԿ-ն «Պլան Բ» է մտածել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «ԼՀԿ-ն դիմել է ԿԸՀ՝ խնդրելով վերադարձնել իրենց18-րդ մանդատը և վերականգնել ընդդիմությանը հասանելիք...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են
18:44 13/06/2020

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}