Հասարակություն 18:31 19/03/2021 Հայաստան

Այս գործելաոճը մշակութային ցեղասպանության ակնհայտ դրսևորում է

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը խստորեն դատապարտում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի՝ հայկական մշակութային հուշարձանների պատկանելությունը խեղաթյուրելուն միտված հերթական փորձերը:

«Նախորդ օրը Իլհամ Ալիևը, այցելելով Արցախի Հանրապետության օկուպացված տարածքներ, այդ թվում՝ Հադրութի շրջանի Ծակուռի գյուղի 12-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցի, հետևյալ հայտարարությունն է արել. «Սա ալբանական եկեղեցի է: Հայերը փորձել են այս եկեղեցին ևս հայկականացնել, այստեղ հայերենով գրություններ են գրել, բայց դա նրանց չի հաջողվել: Սա մեր հնագույն տաճարն է, մեր ուդի եղբայրների տաճարն է, և նրանք այստեղ ևս գալու են: Ինչպես որ մեր մզկիթներն են պղծել, այնպես էլ հնագույն ալբանական տաճար են պղծել հայերը: Բայց մենք վերականգնելու ենք, այս բոլոր գրությունները կեղծ են…»:

Նշենք, որ Ծակուռի գյուղի 12-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գյուղի նախկին Ծաղկավանք վանական համալիրի միակ կանգուն մնացած եկեղեցին է։

Ալիևի այս հայտարարությունը Ադրբեջանում արդեն տասնամյակներ շարունակ ձևավորված պետական քաղաքականության շարունակությունն է, որը նպատակ ունի յուրացնելու հայկական հնագույն և միջնադարյան մշակութային արժեքները՝ պատմության խեղաթյուրման կամ այլափոխման միջոցով:

Դեռևս 1960-ականների կեսերին և 1970-ականների սկզբին Խորհրդային Ադրբեջանի գիտությունների ակադեմիան հիմք դրեց հակագիտական այն մոտեցմանը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանում գտնվող քրիստոնեական հուշարձանները ոչ թե հայերի, այլև ադրբեջանցիների նյութական մշակույթի արժեքներ են, որոնց նախնիները եղել են դեռևս 9-րդ դարից վերացած Կովկասյան Ալբանիայի (Աղվանք) քրիստոնյա բնակիչները:

Այս տեսության հիմնաքարը դրեց հայտնի կեղծարար Զիա Բունիաթովը` իր «Ադրբեջանը 7-9-րդ դարերում» ուսումնասիրությամբ, որի վերնագիրն արդեն ինքնին վկայում է վերջինիս հակագիտական մոտեցման մասին: «Աղվանական տեսությունը» հետագայում լայն տարածում ստացավ ադրբեջանցի գիտնականների շրջանում, որոնցից շատերը հաճախ իրենք էին խճճվում իրենց կեղծարարություններում: Այս կերպ Արցախի տարածքի շուրջ 200 հուշարձաններ հայտարարվեցին աղվանական-ադրբեջանական, այդ թվում՝ Խաթրավանքը, Դադիվանքը, Գանձասարը և այլն, որոնք ընդգրկվեցին Ադրբեջանի խորհրդային կառավարության կողմից հաստատված հուշարձանների պաշտոնական ցուցակներում:

Յուրացման քաղաքականությանը զուգահեռ ադրբեջանական կառավարության կողմից շարունակվում է իրականացվել հայկական մշակութային արժեքների ոչնչացման քաղաքականությունը: Վերջերս հաստատվեց ադրբեջանական օկուպացիայի ներքո գտնվող Շուշիի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու (առավել հայտնի է «Կանաչ ժամ» ժողովրդական անվանումով) ավերման փաստը։ Ընդ որում, եկեղեցին ավերվել է ոչ թե պատերազմի ընթացքում, այլ դրա ավարտից հետո։

Այս գործելաոճը մշակութային ցեղասպանության ակնհայտ դրսևորում է, որը ցեղասպանության տեսության հիմնադիր, իրավագետ Ռաֆայել Լեմկինի պնդմամբ խիստ կործանարար է և հաճախ բացահայտում է խմբի ֆիզիկական ոչնչացման դիտավորությունը: Լեմկինը համոզված էր, որ ցեղասպանության մշակութային բաղադրիչն ունի այն կանխարգելելու հատկանիշ:

Ըստ Ցեղասպանությունը կանխելու և դրա համար պատժի մասին կոնվենցիայի քննարկումներին մասնակից Վենեսուելայի պատվիրակի՝ «…այրվող գրքերն ու այրվող մարմինները նույնը չեն, սակայն երբ որևէ մեկը ճիշտ պահին միջամտի եկեղեցիների ու գրքերի զանգվածային ոչնչացմանը, կարող է կանխարգելել նաև մարմինների այրվելը»:

Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ միջազգային հանրության և պատկան մարմինների ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ չնայած մեր օրերում շարունակվող մշակութային արժեքների զանգվածային ոչնչացումներին, առ այսօր գոյություն չունի որևէ միջազգային իրավական գործիք կամ փաստաթուղթ, որը «մշակութային ցեղասպանություն»-ը կդարձնի պատժելի արարք:

Գոյություն ունեցող անպատժելիությունը, թերևս, գալիս է հուշելու, որ առավել քան հրատապ է միջազգային նոր կոնվենցիայի ընդունումը, որով մշակութային արժեքների դիտավորյալ և հետևողական ոչնչացումը նույնպես կքրեականացվի: Միաժամանակ Ադրբեջանի այս քաղաքականությունը հայերի ֆիզիկական ոչնչացման դիտավորություն է պարունակում, ինչը խիստ անհրաժեշտ է դարձնում արցախահայության պաշտպանությունը և օր առաջ Արցախի Հանրապետության անկախության ճանաչումը»,- նշված է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի դատապարտող հայտարարության մեջ: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:35
Պաշտոնից ազատում ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեում
Սույն թվականի օգոստոսի 10-ին տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի կարգապահական հանձնաժողովի նիստ, որի ընթացքում, ի թիվս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
Իրանը գլխավոր հյուպատոս է նշանակել Կապանում
 Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքում Իրանի գլխավոր հյուպատոս է նշանակվել Աբեդին Վարամինը: Այս տեղեկությունը «Արմենպրես»-ի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Օդի ջերմաստիճանն օգոստոսի 12-16-ն աստիճանաբար կբարձրանա 6-8 աստիճանով
Իրաքի շրջաններից արևադարձային տաք օդային հոսանքների ներթափանցմամբ պայմանավորված՝ հանրապետության տարածքում օգոստոսի 12-16-ն օդի ջերմաստիճանը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Փարիզում օդորակիչներով խանութներին տուգանել են՝ դռները բաց լինելու համար
Առաջին տուգանքները տրվել են փարիզյան խանութներին, որոնք երկար ժամանակ բացում են իրենց դռները, երբ սենյակում միացված է օդորակիչը։ Այս մասին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Շախմատիստներիը պարգևատրվել են ոսկե մեդալներով
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Վահրամ Դումանյանն այսօր ընդունել է Շախմատի համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադայում արծաթե մեդալներ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Աղավնոն կպահպանվի,եթե լինի հանրային համախմբում․․․
Հրապարակախոս Հովհաննես Իշխանյանը, որն այժմ գտնվում է Աղավնոյում, գրում է․ «Աղավնոյի բնակիչների հետ խոսում էինք փողոցում, մեկ էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Զորացրման հանդիսավոր արարողություն
N զորամասում օգոստոսի 10-ին կազմակերպվել է պարտադիր ժամկետային ծառայությունն ավարտած զինծառայողների զորացրման հանդիսավոր միջոցառում։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Քոքոբելյանի հորն անվնաս վերադարձնելու դիմաց գումար են պահանջել․ Ոստիկանություն
Հուլիսի 27-ի առավոտյան ոստիկանության Իջևանի բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ Տավուշի մարզի բնակիչ 83-ամյա Գրիշա Քոքոբելյանը անհետ կորել է։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Դատավոր Վարդուհի Հովնանյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդությունը մերժվել է
Այսօր՝ օգոստոսի 11-ին, Բարձրագույն դատական խորհուրդը հրապարակել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վարդուհի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Վրաստանի հայաբնակ Չանախչի գյուղն ունի ջրի ու ասֆալտապատման խնդիր
Վրաստանում շարունակում են արդիական մնալ այնպիսի խնդիրներ, որոնք բնակչությանը զրկում են լիարժեք կյանքով ապրելու հնարավորությունից: Այս խնդիրները,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Երկու քաղաքացի լողալով հեռացել են ափից մոտ 70 մետր, փրկարարներն օգնության են հասել
Օգոստոսի 11-ին, ժամը 14։10-ին Գեղարքունիքի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն տեղեկություն է ստացվել, որ Սևանա լճի 1-ին հանրային լողափում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Հրաձիգները վերադարձել են աշխարհի առաջնությունից
Այսօր Ֆրանսիայից վերադարձել են հայ հրաձիգները։ Նշենք, որ Հայաստանի հավաքականը 2 մեդալ է նվաճել հրաձգության աշխարհի առաջնությունում։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Հորս առևանգման փաստով քիչ առաջ ձերբակալվեց ՀՅԴ ԳՄ անդամ Սուրեն Մանուկյանը․ Խաչատուր Քոքոբելյան
«Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության նախագահ Խաչատուր Քոքոբելյանը գրում է․ «Ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ հորս առևանգման փաստով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
«Զիկատար» պետական արգելավայրը կրկին էլեկտրաֆիկացվել է
«Արգելոցապարկային համալիր» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը ֆեյսբուքյան էջում  տեղեկացնում է,որ «Զիկատար»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Գնդեվազցիներն ընդդեմ ՇՄՆ-ի և ՏԿԵՆ-ի 8 տարվա դատավարությունը մոտենում է ավարտին
«Կանաչ Հայաստան» ՀԿ-ն հայտնում է․ Գնդեվազցիներն ընդդեմ Շրջակա միջավայրի և Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Հայաստանի և Թուրքիայի բանագնացները կհանդիպեն Կարսում՝ ԱԳՆ-ի, առևտրի և տրանսպորտի ոլորտների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ
Երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի շրջանակներում Երևանի և Անկարայի ներկայացուցիչների նոր հանդիպումը կարող է տեղի ունենալ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Հին ավտոբուսները կփոխադրվեն նոր հավաքակայան
Երևանի քաղաքապետարանն Ասիական զարգացման բանկի հետ իրականացվող ծրագրով Թևոսյան փողոցում գտնվող ավտոբուսների հիմնական հավաքակայանն առաջիկայում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Բեյրութի բանկի պատանդառուն հրաժարվում է իր իսկ ավանդից իրեն առաջարկված փրկագնից
Զինված ավանդատու Բասեմ Հուսեյնը, որը պատանդներ էր վերցրել Բեյրութի կենտրոնում գտնվող բանկում, մերժել է իր ավանդից 10,000 դոլար տալու բանկի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
303 անձ Հայաստանից դեռևս անհայտ կորած է համարվում
հակամարտության 2020 թ.-ի սրացման հետևանքով
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Վրացի պատգամավորները ԱՄՆ դեսպանատանը մեղադրում են վրացական իշխանություններին տապալելու փորձի մեջ
Վրացական «Ժողովրդի իշխանությունը» հասարակական կազմակերպությունը մեղադրել է Թբիլիսիում ԱՄՆ դեսպանատանը ներկայիս իշխանություններին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Աղվան Հովսեփյանը գրավի դիմաց ազատ կարձակվի
ՀՀ նախկին գլխավոր դատախազ, ՔԿ նախկին նախագահ Աղվան Հովսեփյանը գրավի դիմաց ազատ կարձակվի։ Ընդհանուր իրավասության դատարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Պետք է իշխանությունից պահանջել, որ երկիրը պահեն, չծվատեն ու նվիրեն ուրիշին. Կարինե Նալչաջյան
«Թշնամին հետևողականորեն մտածված ձևով կոտրում է մեր դիմադրողականությունը»,-«Հայելի» մամուլի ակումբում ասաց հոգեբան Կարինե...
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Դավիթ Բաբայան. Լաչառն ու բղավողները երբեք իսկական հայրենասեր չեն լինում, հասկացեք վերջապես
Լաչառնն ու բղավողները երբեք իսկական հայրենասեր չեն լինում, հասկացեք վերջապես։
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Նոր Զելանդիայի խորհրդարանը միջնորդագիր է ստացել՝ ՌԴ դեսպան Զուևին արտաքսելու պահանջով
Նոր Զելանդիայի խորհրդարանը խնդրագիր է ստացել՝ Ռուսաստանի դեսպան Գեորգի Զուևին երկրից վտարելու և Մոսկվայի հետ դիվանագիտական հարաբերությունները...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Հասրաթյան. Եվ այս ամենն այն դեպքում, երբ, ինչպես իրականությունից անտեղյակ «ներկաններն» են բարբաջում «զինվորը՝ սոված էր ու մերկ»
Արցախի զինված ուժերի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի նախկին պետ, գնդապետ Սենոր Հասրաթյանը գրում է. «Հետևելով ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:33
Շվեդիան արտահանձնում է Թուրքիայի քաղաքացուն, որը հետապնդվում է իսլամից հրաժարվելու և քրիստոնեություն ընդունելու համար
Շվեդիայի կառավարությունը որոշել է թագավորությունից արտահանձնել անձին, ում անունը ներառված է այն մարդկանց ցուցակում, որոնց արտաքսումը պահանջում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
Հենրիկ Սիրավյանի «Պատմություն և ներկա» որմնանկարը վտանգված է
Կոտայքի մարզի Բջնի համայնքի մշակույթի տունը տարիների ընթացքում խարխլվել է և մասամբ փլուզվել, ինչի արդյունքում տանը գտնվող Հենրիկ Սիրավյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Բանկի ավանդատուի գումարը խարդախությամբ հափշտակելու գործով մեկ մեղադրյալի մասով նախաքննությունն ավարտվել է
Քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչության Վաղարշապատի քննչական բաժնում ավարտվել է ավանդատուի՝ առանձնապես խոշոր չափերով գումարները...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Օգոստոսի 12-ին Հրազդան քաղաքում տեղի կունենան Երիտասարդության օրվան նվիրված միջոցառումներ
«Կառավարությունը կարևորում է երիտասարդության ոլորտը, քանի որ յուրաքանչյուր պետություն ունի կայուն զարգացման հնարավորություն, եթե պատրաստ է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան
20:37 05/08/2022

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}