Հասարակություն 18:31 19/03/2021 Հայաստան

Այս գործելաոճը մշակութային ցեղասպանության ակնհայտ դրսևորում է

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը խստորեն դատապարտում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի՝ հայկական մշակութային հուշարձանների պատկանելությունը խեղաթյուրելուն միտված հերթական փորձերը:

«Նախորդ օրը Իլհամ Ալիևը, այցելելով Արցախի Հանրապետության օկուպացված տարածքներ, այդ թվում՝ Հադրութի շրջանի Ծակուռի գյուղի 12-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցի, հետևյալ հայտարարությունն է արել. «Սա ալբանական եկեղեցի է: Հայերը փորձել են այս եկեղեցին ևս հայկականացնել, այստեղ հայերենով գրություններ են գրել, բայց դա նրանց չի հաջողվել: Սա մեր հնագույն տաճարն է, մեր ուդի եղբայրների տաճարն է, և նրանք այստեղ ևս գալու են: Ինչպես որ մեր մզկիթներն են պղծել, այնպես էլ հնագույն ալբանական տաճար են պղծել հայերը: Բայց մենք վերականգնելու ենք, այս բոլոր գրությունները կեղծ են…»:

Նշենք, որ Ծակուռի գյուղի 12-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գյուղի նախկին Ծաղկավանք վանական համալիրի միակ կանգուն մնացած եկեղեցին է։

Ալիևի այս հայտարարությունը Ադրբեջանում արդեն տասնամյակներ շարունակ ձևավորված պետական քաղաքականության շարունակությունն է, որը նպատակ ունի յուրացնելու հայկական հնագույն և միջնադարյան մշակութային արժեքները՝ պատմության խեղաթյուրման կամ այլափոխման միջոցով:

Դեռևս 1960-ականների կեսերին և 1970-ականների սկզբին Խորհրդային Ադրբեջանի գիտությունների ակադեմիան հիմք դրեց հակագիտական այն մոտեցմանը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանում գտնվող քրիստոնեական հուշարձանները ոչ թե հայերի, այլև ադրբեջանցիների նյութական մշակույթի արժեքներ են, որոնց նախնիները եղել են դեռևս 9-րդ դարից վերացած Կովկասյան Ալբանիայի (Աղվանք) քրիստոնյա բնակիչները:

Այս տեսության հիմնաքարը դրեց հայտնի կեղծարար Զիա Բունիաթովը` իր «Ադրբեջանը 7-9-րդ դարերում» ուսումնասիրությամբ, որի վերնագիրն արդեն ինքնին վկայում է վերջինիս հակագիտական մոտեցման մասին: «Աղվանական տեսությունը» հետագայում լայն տարածում ստացավ ադրբեջանցի գիտնականների շրջանում, որոնցից շատերը հաճախ իրենք էին խճճվում իրենց կեղծարարություններում: Այս կերպ Արցախի տարածքի շուրջ 200 հուշարձաններ հայտարարվեցին աղվանական-ադրբեջանական, այդ թվում՝ Խաթրավանքը, Դադիվանքը, Գանձասարը և այլն, որոնք ընդգրկվեցին Ադրբեջանի խորհրդային կառավարության կողմից հաստատված հուշարձանների պաշտոնական ցուցակներում:

Յուրացման քաղաքականությանը զուգահեռ ադրբեջանական կառավարության կողմից շարունակվում է իրականացվել հայկական մշակութային արժեքների ոչնչացման քաղաքականությունը: Վերջերս հաստատվեց ադրբեջանական օկուպացիայի ներքո գտնվող Շուշիի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու (առավել հայտնի է «Կանաչ ժամ» ժողովրդական անվանումով) ավերման փաստը։ Ընդ որում, եկեղեցին ավերվել է ոչ թե պատերազմի ընթացքում, այլ դրա ավարտից հետո։

Այս գործելաոճը մշակութային ցեղասպանության ակնհայտ դրսևորում է, որը ցեղասպանության տեսության հիմնադիր, իրավագետ Ռաֆայել Լեմկինի պնդմամբ խիստ կործանարար է և հաճախ բացահայտում է խմբի ֆիզիկական ոչնչացման դիտավորությունը: Լեմկինը համոզված էր, որ ցեղասպանության մշակութային բաղադրիչն ունի այն կանխարգելելու հատկանիշ:

Ըստ Ցեղասպանությունը կանխելու և դրա համար պատժի մասին կոնվենցիայի քննարկումներին մասնակից Վենեսուելայի պատվիրակի՝ «…այրվող գրքերն ու այրվող մարմինները նույնը չեն, սակայն երբ որևէ մեկը ճիշտ պահին միջամտի եկեղեցիների ու գրքերի զանգվածային ոչնչացմանը, կարող է կանխարգելել նաև մարմինների այրվելը»:

Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ միջազգային հանրության և պատկան մարմինների ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ չնայած մեր օրերում շարունակվող մշակութային արժեքների զանգվածային ոչնչացումներին, առ այսօր գոյություն չունի որևէ միջազգային իրավական գործիք կամ փաստաթուղթ, որը «մշակութային ցեղասպանություն»-ը կդարձնի պատժելի արարք:

Գոյություն ունեցող անպատժելիությունը, թերևս, գալիս է հուշելու, որ առավել քան հրատապ է միջազգային նոր կոնվենցիայի ընդունումը, որով մշակութային արժեքների դիտավորյալ և հետևողական ոչնչացումը նույնպես կքրեականացվի: Միաժամանակ Ադրբեջանի այս քաղաքականությունը հայերի ֆիզիկական ոչնչացման դիտավորություն է պարունակում, ինչը խիստ անհրաժեշտ է դարձնում արցախահայության պաշտպանությունը և օր առաջ Արցախի Հանրապետության անկախության ճանաչումը»,- նշված է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի դատապարտող հայտարարության մեջ: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

16:57
Արտակ Բեգլարյան. Այս իրավիճակում դա շատ պահանջված ու իմաստուն որոշում է
Արցախի Հանրապետության պետական նախարար Արտակ Բեգլարյանը գրում է. «Հարգելի՛ հայրենակիցներ, Ի շարունակություն ԱՀ նախագահ Արայիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Զազրելի է ՀՀ ներկայացնող անձի կողմից՝ իր ընտանեկան թերթով Ադրբեջանի պահանջների, դաշնակիցների վերաբերյալ արտահոսքի կազմակերպումը. «Հայաստան»
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը  հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է.  «ԱԺ «Հայաստան»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
Ամերիկուհին սպանել է հղի աղջկան և նրա արգանդից հանել երեխային
29-ամյա ամերիկուհին մեղավոր է ճանաչվել 21-ամյա հղի աղջկան սպանելու և երեխային արգանդից հանելու մեջ։ Գազետա.ռու կայքի հաղորդմամբ, այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Տեր-Պետրոսյանի արձագանքն իր արձագանքի արձագանքներին
ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի խոսնակ Արման Մուսինյանը հրապարակել է Տեր-Պետրոսյանի արձագանքն իր արձագանքի արձագանքներին....
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
ԱՄՆ-ում թվարկել են «Հյուսիսային հոսքի» վրա պայթյուններ իրականացրած երկրները
«Հյուսիսային հոսք» և «Հյուսիսային հոսք 2» գազատարների խողովակների վրա պայթյունները, հավանաբար, իրականացրել են Միացյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:08
Փոփոխվել է օտարերկրացիների և սփյուռքահայերի փաստաթղթերի ընդունման ժամկետը
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փոփոխվել է վճարովի առկա ուսուցմամբ բակալավրի ու անընդհատ և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Էջմիածին-Լուսագյուղ ճանապարհին մեքենա է այրվել. կա տուժած
Հոկտեմբերի 4-ին, ժամը 14։17-ին Արմավիրի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Էջմիածին-Լուսագյուղ ավտոճանապարհին այրվում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:52
Ղրղզստանի վարչապետը Տաջիկստանին մեղադրել է ՀԱՊԿ-ի հեղինակությունը խարխլելու մեջ
Ղրղզստանի վարչապետ Ակըլբեկ Ժապարովը Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Ստանիսլավ Զասի հետ հանդիպման ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:45
Չեմ կարծում՝ Արցախ բառը պետք է և կարող է լինել Հայաստան-Ադրբեջան կնքվելիք խաղաղության պայմանագրի մեջ. Սիմոնյան
«Արցախին վերաբերվող բոլոր հարցերը նախ և առաջ քննարկվում են Արցախի իշխանությունների հետ և որոշում կայացնելիս նախապատվությունը տրվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:38
Կիգալի կգործուղվեն յոթով՝ պետբյուջեի հաշվին
ԱԺ պատգամավորներն ու ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարը, նրա տեղակալը, վարչություններից մեկի պետը վեց օրով գործուղվում են Ռուանդա։ Նրանք մասնակցելու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:30
Շեյքի՛ր և շահի՛ր Volkswagen ID.4 և այլ նվերներ․ Team-ի նոր խաղարկությունը հասանելի է բոլորին
Երևան Team Telecom Armenia-ն հայտարարում է ամենասիրված Շեյք գովազդային վիճակախաղի նոր պայմանների մասին, որին այս տարի կարող են մասնակցել բոլորը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Ուկրաինան ԵՄ-ից ավելի կայուն ֆինանսական աջակցություն է պահանջում
Ուկրաինան ավելի կայուն և կանխատեսելի ֆինանսական աջակցություն է պահանջում ԵՄ-ից՝ կառավարության աշխատանքը պահպանելու համար, չնայած այն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:12
«Սիլվայի գործով» նիստը հետաձգվեց մինչև հոկտեմբերի 18-ը
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի նախագահությամբ, այսօր կրկին հետաձգեց «Սիլվայի գործով»...
Աղբյուր` Panorama.am
15:05
Անհեթեթություն է․ Պեսկովը՝ ՀԺ-ի «հավաստի աղբյուրի» հրապարակման մասին
ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը «հերթական անհեթեթություն» է անվանել Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքին պատկանող լրատվամիջոցի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:01
Առաջարկվում է 2020 թ. սեպտեմբերի 27-ին ռազմական գործողությունների հանգամանքները քննող հանձնաժողովի աշխատանքներն 6 ամսով երկարաձգել
«Պաշտպանության նախարարությունը շուրջ 2 ամիս ձևավորել է պահանջվող փաստաթղթերի փաթեթի մի մասը և այն ներկայացրել հանձնաժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:48
Անգլիայում Մարտիրոս և Ղազարոս Սարյանների արվեստին նվիրված համերգ-ցուցահանդես կկազմակերպվի
Լոնդոնի հայկական «Քլինգեն երգչախումբը և մշակութային ասոցիացիան» Միացյալ Թագավորությունում  ՀՀ  դեսպանատան հովանու ներքո...
Աղբյուր` Panorama.am
14:31
Հակակոռուպցիոն կոմիտեի օպերատիվ-հետախույզների ստաժում ամեն տարի 2 % հավելավճար կհաշվարկվի.Արփինե Սարգսյան
«Հակակոռուպցիոն կոմիտեում այս պահի դրությամբ օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող ստորաբաժանումներում աշխատողներն իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
14:21
Ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 2-4 աստիճանով, իսկ հոկտեմբերի 9-ից սպասվում է անձրև և ամպրոպ
Հանրապետության տարածքում հոկտեմբերի 4-ի ցերեկը, 5-8-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հոկտեմբերի 9-ին շրջանների զգալի մասում ժամանակ առ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:12
Շատ հնարավոր է՝ ՀԱՊԿ-ը որոշում կայացնի դուրս գալ ՀՀ-ից․ Ալեն Սիմոնյան
ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը, որը պաշտոնական այցով հոկտեմբերի 9-ին մեկնելու է Մոսկվա, ԱԺ-ում լրագրողների հետ ճեպազրույցում հայտնեց, թե ինչ հարցեր է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:02
Արտակ Զաքարյան. Դա «հավաստի աղբյուրի» հավաստի սուտն է
ՀՀԿ փոխնախագահ, պաշտպանության նախկին փոոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է. «Նիկոլի «Հավաստի աղբյուրն» անցել է ստեղծված ծանր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:53
Դատարանը թույլատրեց Արմեն Գևորգյանին մեկնել Ստրասբուրգ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, թույլատրեց «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Կարեն Վրթանեսյան. Հայաստանը քանդողները ձեզ զբաղեցնում են, որ հանկարծ չմտածեք իրենց հեռացնելու մասին
Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Կարեն Վրթանեսյանը գրում է, «Նիկոլին իշխանության բերած, բայց հիմա Նիկոլին չնկատող ու գոյաբանական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:26
2020 թ.-ին երբ խնամքի նպաստ տրվեց չաշխատող գյուղաբնակ ծնողներին՝ քաղաքաբնակ ծնողները դժգոհեցին. Դավիթ Խաչատրյան
«Օրենքի գործող կարգավորումների համաձայն՝ խնամքի նպաստ նշանակվում է խնամքի արձակուրդում գտնվող վարձու աշխատողին, ինչպես նաև երեխայի ծննդյան...
Աղբյուր` Panorama.am
13:17
Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է Խավիեր Կոլոմինայի հետ
Բրյուսել այցի շրջանակներում Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում հատուկ ներկայացուցիչ Խավիեր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Հայաստանում ելույթ կունենան աշխարհահռչակ երաժիշտներ Նիկոլայ Լուգանսկին և Շառլ Դյություան
«Երևանյան հեռանկարներ» միջազգային երաժշտական 23-րդ փառատոնի շրջանակներում նոյեմբերի 8-ին Արամ Խաչատրյան համերգասրահում կկայանա...
Աղբյուր` Panorama.am
13:05
Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքը զավթելու նպատակով ռազմական գործողություններ սկսելու մտադրություն չունի. Հասանով
Իրանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-մայոր Մոհամմադ Բաղերին երկուշաբթի օրը, Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար գեներալ Զաքիր Հասանովի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Բաբկեն Հարությունյան. 20 րոպեում Պուտինին 9 անգամ շնորհակալություն հայտնած Նիկոլն այսօր տրամագծորեն հակառակն ասեց
«Հայրենիք» կուսակցության անդամ Բաբկեն Հարությունյանը, արձագանքելով Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքին պատկանող լրատվամիջոցում Հավաստի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Չարլզ III-ը Շոտլանդիայում է
Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Չարլզ III-ը և կոնսորթ թագուհի Կամիլան այցելել են Շոտլանդիա։ Սա նրանց առաջին համատեղ ուղևորությունն է և հանրությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Ֆրանսիայի ԱԳՆ-ն կոչ է անում պատժել հայ գերիների գնդակահարման մեղավորներին
Ֆրանսիան կոչ է անում ազատ արձակել դեռևս անազատության մեջ գտնվող բոլոր հայ գերիներին։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանն առավոտյան
11:26 04/10/2022

Երևանն առավոտյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}