Տնտեսություն 16:45 25/03/2021 Հայաստան

Բենզինի բարձր գնաճը չունի առարկայական հիմնավորում. Թադևոս Ավետիսյան

ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադևոս Ավետիսյանը հերթական հոդվածն է հրապարակել.

«Նախ փաստենք՝ մեր երկրում 2020թ․ սկիզբ առած գնաճի բարձր տեմպն առաջանցիկ ավելանում է 2021թ․։
Մասնավորապես, պաշտոնական վիճակագրության համաձայն (աղբյուրը՝ https://www.armstat.am/file/article/cpi_12_2020-arm.pdf, https://www.armstat.am/file/article/cpi_02_2021-arm.pdf)․
- 2020թ․ դեկտեմբերին՝ 2019թ․ դեկտեմբերի համեմատ սպառողական գները միջինում աճել են 3,7 տոկոսով, իսկ միայն սննդամթերքինը՝ 5,5 տոկոսով,
- 2021թ․ հունվարին՝ 2020թ․ հունվարի համեմատ սպառողական գները միջինում աճել են 4,5 տոկոսով, սննդամթերքինը՝ 6,8 տոկոսով,
- 2021թ․ փետրվարին՝ 2020թ․ փետրվարի համեմատ սպառողական գները միջինում աճել են 5,3 տոկոսով, սննդամթերքինը՝ 7,9 տոկոսով։

Նման տեմպով 2021թ․ առաջին կեսին սպառողական գների ինդեքսն արդեն կրկնակի չափով կարող է գերազանցել Կենտրոնական բանկի սահմանած թիրախը։

Գնաճի ահագնացող այս տեմպը՝ ինքնին վերցված, լուրջ սպառնալիք է մեր երկրի սոցիալ-տնտեսական առնվազն կարճաժամկետ զարգացման համար։ Ավելին՝ մեր գնահատումներով վերը նշված ժամանակահատվածներում առաջին անհրաժեշտության ապրանքների միջին գնաճը շուրջ 2 անգամ գերազանցել է սննդամթերքի ընդհանուր գնաճի ցուցանիշները։

Ստորև՝ ամփոփ անդրադառնամ 2020-2021թթ․ վառելիքի շուկայում արձանագրվող գնային փոփոխություններին և ՏՄՊՊՀ-ի ընթացիկ ուսումնասիրության արդյունքներին։

1. Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն (աղբյուրը՝ https://www.armstat.am/file/article/cpi_12_2020-arm.pdf) նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ 2020թ․ հունվարին և փետրվարին Հայաստանում բենզինի իրացման գներն աճել են համապատասխանաբար՝ 1,2 և 0,8 տոկոսներով, երբ կայուն էր ՀՀ դրամի փոխարժեքը, իսկ 2019թ․ միջազգային շուկաներում վերջից արդեն արձանագրվում էր բենզինի գների էական նվազում։

2. Փաստորեն, Հայաստանում բենզինի իրացման գնի նվազում արձանագրվեց էական ուշացումով՝ 2020թ․ մարտից և իր պիկին (-31,8 տոկոս) հասավ հունիսին։ Դրանից հետո յուրաքանչյուր ամիս՝ նախորդ ամսվա համեմատ բենզինի գինը շարունակաբար աճել է՝ ի հեճուկս միջազգային շուկաներում արձանագրվող միտումների։ 2020թ․ հունվար-հունիսին բենզինի իրացման գնի նվազման միջին տեմպը անգամներով զիջել էր միջազգային շուկաներում բենզինի գների նվազման միջին տեմպին։ 

3. ՏՄՊՊՀ-ն ընթացիկ ուսումնասիրության է ենթարկել միայն 2020թ․ դեկտեմբեր և 2021թ․ հունվար ամիսներին բենզինի գների փոփոխությունները (աղբյուրը՝ http://www.competition.am/index.php?page=&menu=174&newsID=1734&lng=1)։ Պետական այս մարմինը վառելիքի շուկայում տնտեսական մրցակցության պաշտպանության օրենսդրության խախտումներ չի հայտնաբերել, իսկ այդ ժամանակահատվածում արձանագրված գնաճը պայմանավորել է ներկրվող բենզինի ձեռքբերման գների բարձրացմամբ և ՀՀ դրամի արժեզրկմամբ։ Մասնավորապես պարզել են, որ ՌԴ-ից ձեռքբերվող բենզինի գինը նախորդ ամսվա համեմատ բարձրացել է 5 տոկոսով 2020թ․ դեկտեմբերին և 10 տոկոսով էլ 2021թ․ հունվարին։ 2020թ․ դեկտեմբերից մինչև 2020թ․ մարտն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ դրամն արժեզրկվել է շուրջ 4 տոկոսով։

4. Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն բենզինի իրացման գինը 2020թ․ դեկտեմբերին նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 4,1 տոկոսով, իսկ 2021թ․ հունվար-փետրվարին՝ 5,4 տոկոսով (աղբյուրը՝ https://www.armstat.am/file/article/cpi_02_2021-arm.pdf)։ 2021թ․ մարտին բենզինի իրացման գինը աճել է ևս շուրջ 10 տոկոսով։

5. Փաստորեն, 2021թ․ բենզինի ներմուծման գնի աճը և ՀՀ դրամի արժեզրկումը միասին կազմել են շուրջ 14 տոկոս, իսկ ներքին շուկայում բենզինի իրացման գինն աճել է ավելի բարձր տեմպով՝ շուրջ 15,4 տոկոս։

Ստացվում է, որ ներքին շուկայում բենզինի իրացման գնի հնարավոր աճի գործոններին Հայաստանի ներքին շուկան արձագանքում է անմիջապես և ավել չափով։ Նույն շուկան գնի նվազման իրական գործոններին արձագանքում է տևական ժամանակ ուշացումով, անհամեմատ պակաս չափերով և տևողությամբ։

Բացասական այս միտումը պայմանավորված է մեր երկրում վառելիքի շուկայի պահպանվող մենաշնորհացման բարձր աստիճանով, երբ բենզին շարունակում են ներկրել և ներքին շուկայում իրացնել 3-4 կազմակերպություններ։

Հետևաբար, առարկայական չեն ՏՄՊՊՀ-ի կողմից պարբերաբար ներկայացվող այն տեսակետը։ Բենզինի իրացման գների աճը փորձում են բացատրել նաև ներկրված բենզինի առավել մատչելի խմբաքանակների ավարտով և նոր՝ առավել թանկ գնով ձեռքբերված խմբաքանակների իրացմամբ: Իրական հիմքերի առկայության դեպքում բենզինի գնանկման բացակայությունը կամ անհամարժեքությունն էլ փորձում են բացատրել իբր թանկ գնով նախկինում ձեռքբերված խմբաքանակների առկայությամբ և դրանց վաճառքով։

Իրավիճակը համակողմանի գնահատելու նպատակադրման տեսանկյունից խնդրահարույց է նաև այն, որ ՏՄՊՊՀ-ի կողմից բենզինի շուկայի ուսումնասիրության ժամանակահատվածը չի ներառել 2020թ․ առաջին կիսամյակը, երբ առկա էին բենզինի գնանկման իրական հիմքեր։

ՏՄՊՊՀ-ի կողմից ուսումնասիրության առարկա պետք է դառնա նաև 2021թ․ ի հայտ եկած մի նոր երևույթ։ Բենզինի շուկայում հիմնական խոշոր մատակարարներից մեկի սեփականատիրոջ փոփոխությունը հանգեցրել է ներքին շուկայում իրացման գների էական շեղումների։ Օրինակ՝ շուկա մտած նոր սեփականատերը մյուսների համեմատ շուրջ 10 տոկոսով էժան գնով է վաճառում 92 օկտանային թվով բենզինը։

Այս նոր երևույթը լիարժեք գնահատելու տեսանկյունից առաջանում են առարկայական առնվազն հետևյալ հարցերը․

«Հայաստանում բենզինը հիմա վաճառվում է դենպինգո՞վ, թե՞ գերշահույթով։ Արդեն փոխվել է՞ բենզինի ներկրման աշխարհագրությունը տարածաշրջանի ապաշրջափակմանն ու թշնամի հարևան երկրների հետ տնտեսական ինտեգրմանն ուղղված՝ իշխանական խմբակի հայտարարությունների ֆոնին։ Օրինակ՝ Ադրբեջանից ներկրվում է՞ բենզին»»։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:40
Հրապարակվել է բռնցքամարտի Հայաստանի առաջնության վիճակահանության արդյունքները
Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան հրապարակել է բռնցքամարտի Հայաստանի առաջնության վիճակահանության արդյունքները։ «Կայացել է բռնցքամարտի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Արարատի մարզի դատախազությունը բողոքարկել է Արտավազդ Մարգարյանի կալանավորումը մերժելու մասին դատարանի որոշումը․ Բաբայան
Փաստաբան Արսեն Բաբայանը գրում է. «Արարատի մարզի դատախազությունը երկար մտածելուց հետո որոշեց, որ չպետք է համակերպվի ՀՅԴ Արտաշատի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
«5165 շարժումը» դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ պետություններին
«5165 շարժումը» դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ պետություններին՝ մեղմելու հումանիտար աղետը՝ դեպի շրջափակված Արցախ օդային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Մաքֆոլ․ Բայդենի վարչակազմի համար դժվար կլինի ստանալ Կոնգրեսի հավանությունը
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը դժվարություններ կունենա Կոնգրեսի հետ բանակցել Ուկրաինային ռազմական և տնտեսական օգնության նոր փաթեթների շուրջ, եթե...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Արցախի ԱԳ նախարարը հանդիպել է ՀՀ հասարակական-քաղաքական հատվածի ներկայացուցիչների հետ
Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Ղազարյանը հունվարի 28-ին ընդունել է  Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության «Ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Մնացական Մարտիրոսյանը նշանակվելն է Երևանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի նախագահ
Մնացական Մարտիրոսյանը նշանակվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի նախագահ՝ երեք տարի ժամկետով։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Արամ Գասպարյանի գործով դատական ակտը կհրապարակվի այսօր
 ԶՊՄԿ անվտանգության դեպարտամենտի նախկին ղեկավար Արամ Գասպարյանի գործով դատական նիստն ավարտվել է։ Միջնորդության քննությունը դատավորը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Այն, ինչի միջով անցնում է շրջափակված արցախցին, ոչ այլ ինչ է, քան հայի գենը փրկելու անձնազոհ տառապանք․Սենոր Հասրաթյան
Գնդապետ, Արցախի զինված ուժերի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի նախկին պետ Սենոր Հասրաթյանը  գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
ԱԽ քարտուղարը Ջոֆրի ֆան Լեուվենի հետ զրույցում անդրադարձել է Լաչինի միջանցքի խնդրին
Հունվարի 30-ին ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Նիդերլանդների վարչապետի Արտաքին քաղաքականության և պաշտպանության հարցերով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Tata Steel Masters․ Գիրին՝ մրցաշարի հաղթող, Արոնյանը 7-րդն է
Նիդեռլանդների Վեյկ ան Զեե քաղաքում ավարտվել է Tata Steel Masters մրցաշարը։Արմսպորտի փոխանցմամբ՝ մրցաշարի հաղթող է դարձել Նիդեռլանդները...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Հայաստանից մարդկանց հոսքը դեպի Արցախ պետք է քառապատկվի․ Ղազինյան
ԱԺ նախկին պատգամավոր Արթուր Ղազինյանը գրում է. «Բերձորի միջանցքի ապաշրջափակումից հետո գնալու եմ Արցախ, մի քանի օր վայելելու եմ հին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Փաշինյանը հանդիպել է Տիգրան Արզաքանցյանի, Լ․ Շիրինյանի, Տ․ Խզմալյանի և այլոց հետ
Նիկոլ Փաշինյանը կառավարությունում հանդիպել է արտախորհրդարանական քաղաքական ուժերի հետ համագործակցության խորհրդակցական ժողովի մասնակից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Հայաստանում կկայանա տնտեսական խոշոր համաժողով
«Ամունդի-ԱԿԲԱ Ասեթ Մենեջմենթը» հունվարի 31-ին Հայաստանում կազմակերպում է «Ամունդի-Ակբա տնտեսական համաժողով 2023» ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Թուրքական ամսագիրը հրապարակել է «ընտրություններում պարտված» Էրդողանի ծաղրանկարը
Թուրքական «LeMan» երգիծական հանդեսը Twitter-ում հրապարակել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ծաղրանկարը։ Ermenihaber-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Կարճաժամկետ զեղչատոկոսային պարտատոմսերի տեղաբաշխման աճուրդ
ֆինանսների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ  հունվարի 30-ին տեղաբաշխվել են 2023 թվականի մայիսի 1-ին մարվող պետական կարճաժամկետ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Toyota-ն երրորդ տարին անընդմեջ շարունակում է մնալ ավտոմեքենաների վաճառքի համաշխարհային առաջատարը
Toyota Corporation-ը հայտնել է 2022 թվականի վաճառքի արդյունքների մասին։ Ավտոարտադրողի տվյալներով՝ տարվա ընթացքում առաքել է ավելի քան 10,48 մլն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Պահանջ է ներկայացվել դատարանին Հովիկ Աբովյանից բռնագանձել ապօրինի ծագում ունեցող գույք
Հակակոռուպցիոն դատարանը 2023 թվականի հունվարի 24-ին վարույթ է ընդունել ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վերաբերյալ հերթական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Բերքաձորը՝ շրջափակման 50-րդ օրը
Ադրբեջանի կողմից Արցախը Հայաստանին կապող միակ ճանապարհի փակման հետևանքով առաջացած խնդիրները Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Բերքաձոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Ավստրիայի կանցլերն օգնություն է առաջարկում Վրաստանին ԵՄ-ի թեկնածուի կարգավիճակ ստանալու հարցում
Ավստրիայի դաշնային կանցլեր Կարլ Նեհամմերը վրացական կողմին առաջարկել է աջակցել այն առաջարկությունների իրագործման հարցում, որոնք հանրապետությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Ադրբեջանը բացահայտ պարծենում է, թե ինչպես իրեն հնարավոր չէ կանգնեցնել. Սալոնիտիսը՝ ՄԱԿ-ի դատարանում
Ադրբեջանի կողմից Լաչինի միջանցքն արդեն 50-րդ օրն է արգելափակված է, իրավիճակը մնում է վտանգավոր։ ՄԱԿ-ի արդարադատության միջազգային դատարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Լոռու մարզը նոր դատախազ ունի
Գլխավոր դատախազի հունվարի 30-ին երեք հրաման է ստորագրել: Գլխավոր դատախազության հանրային կապերի բաժնի փոխանցմամբ, առաջին հրամանով՝ Լոռու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
«Traction» ծրագիրը կներկայացնի 8 ընկերություն՝ դեմո օրվա ընթացքում
Եվրոպական միությունը և Վիվա-ՄՏՍ-ը միավորել են ուժերը «Քաթըլիսթ» հիմնադրամի հետ՝ Հայաստանի ստարտափ ակադեմիայի «Traction» ծրագրի երրորդ շրջափուլի իրագործման նպատակով
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
ԵՄ-ն չգիտի, թե ով է կանգնած Իրանի Սպահան քաղաքի վրա հարձակման հետևում. Պիտեր Ստանոն
ԵՄ-ն չգիտի, թե ով է կանգնած Իրանի Սպահան քաղաքի վրա հարձակման հետևում և հանդես է գալիս լարվածության լիցքաթափման օգտին: «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Իրանում երկրաշարժից տուժածների թիվը հասել է 1167-ի
Շաբաթ երեկոյան Իրանի հյուսիս-արևմուտքում Արևմտյան Ատրպատական նահանգում տեղի ունեցած երկրաշարժից տուժածների թիվը հասել է 1167-ի: Ըստ «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Դատարանին Արամ Գասպարյանի խափանման միջոց կալանքը գրավով փոխարինելու միջնորդություն է ներկայացվել
Արամ Գասպարյանի (Չիկոյի) գործով դատական նիստն այսօր մեկնարկեց հինգ րոպե ընդմիջմամբ։ Պաշտպաններից մեկը չէր կարողանում մեքենան կայանելու վայր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Հայաստանը խնդրում է ՄԱԿ-ի դատարանին Ադրբեջանի դեմ միջանկյալ մի քանի միջոց կիրառել
Հայաստանը ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանին խնդրում է պարտադրել Ադրբեջանին հետևյալ միջանկյալ միջոցները, նախքան այս գործը, ըստ էության,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
«Ալ Ջազիրա». Հետաքննության նախնական տվյալներով՝ Իսրայելը մասնակցություն ուն իրանական գործարանի վրա հարձակմանը
Հետաքննության նախնական տվյալները վկայում են այն մասին, որ Իսրայելը մասնակցություն ունի իրանական Սպահանում գտնվող ռազմական գործարանի վրա անօդաչու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Լաչինի միջանցքը փակած ադրբեջանցի ցուցարարները «գորշ գայլերի» ձեռքի շարժումն են անում. Լորենս Մարտինը՝ ՄԱԿ-ի դատարանում
«Եկել ենք խնդրելու՝ հրատապ միջամտեք վերջ դրվի շարունակվող մարդասիրական աղետին»,- ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
ՌԴ ԱԳՆ. Առաջնահերթություններից մեկը հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորումն է
«Ռուսաստանը, որն ուղղակիորեն սահմանակից է Հարավային Կովկասին, շահագրգռված է այս տարածաշրջանի կայունությամբ և բարգավաճմամբ, առևտրալոգիստիկ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանը ձյունից հետո
12:07 30/01/2023

Երևանը ձյունից հետո

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}