Քաղաքական 11:17 28/04/2021 Աշխարհում

Հարութ Սասունյան. Վերջապե՛ս, Բայդենը ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը… Ո՞րն է հաջորդ քայլը

Նախագահ Ռեյգանի կողմից նախագահական հռչակագրում Հայոց ցեղասպանության հիշատակումից քառասուն տարի անց, մինչ Միացյալ Նահանգները խուսափում էր այդ խնդրից, նախագահ Բայդենը օգտագործեց Հայոց ցեղասպանություն եզրույթը՝ չնայած Թուրքիայի Հանրապետության ժխտողական ղեկավարների կողմից Միացյալ Նահանգների կառավարությանը պարտադրված «բերան փակելու» քաղաքականությանը․․․  Առավել,  Բայդենն իր «Հայոց հիշատակի օրվա ուղերձում» ցեղասպանություն բառն օգտագործեց ոչ թե մեկ, այլ երկու անգամ։

Անցյալ տարի, երբ Բայդենը նախագահի թեկնածու էր, խոստացավ ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը: Բայց քանի որ ամերիկահայերը բազմիցս խաբվել են նախորդ նախագահների կողմից, որոնք չէին կատարել իրենց նախընտրական խոստումները, նրանք զգուշավոր լավատեսությամբ էին վերաբերվում Բայդենի հանձնառությանը:

Նույնիսկ եթե Միացյալ Նահանգները բազմիցս ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը՝ սկսած 1951 թվականից, երբ ԱՄՆ կառավարությունը պաշտոնական փաստաթուղթ ներկայացրեց Համաշխարհային դատարան․ Ներկայացուցիչների պալատը երեք բանաձև ընդունեց 1975, 1984 և 2019 թվականներին․ ԱՄՆ Սենատը միաձայն բանաձև ընդունեց 2019 թվականին, և Ռեյգանը նախագահական հռչակագիր հրապարակեց 1981 թ․ ապրիլի 22-ին, նախագահ Բայդենի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը լուրջ առաջընթաց է`մի քանի դրական հետևանքներով․

1)    Քանի որ 1.5 միլիոն հայերի զանգվածային սպանությունը շատ զգացմունքային հարց է, Հայոց ցեղասպանության զոհերի հետնորդները գոհունակության խոր զգացում ունեցան, որ իրենց նախնիների կրած ցեղասպանությունը պաշտոնապես և ճշմարտորեն ընդունվում է Միացյալ Նահանգների նախագահի կողմից:

2)    Ամերիկայի նախագահի այս ամենավերջին և հեղինակավոր խոստովանությունը ԱՄՆ դատարաններին հնարավորություն կտա շարունակել հայերի ներկայացրած հայցերը՝ ցեղասպանության դարաշրջանի պահանջների վերաբերյալ Թուրքիայի կառավարությունից: Նախկինում դաշնային դատավորները մերժում էին նման դատավարությունները և պնդում  (սխալ կերպով), որ քանի որ ԱՄՆ կառավարությունը չի ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը, Կալիֆորնիան և այլ առանձին նահանգներ չեն կարող օրենքներ ընդունել, որոնք թույլ են տալիս այս դատական գործերը շարունակել:

Այնուամենայնիվ, եթե դատարանները որոշեն, որ Բայդենի ուղերձը բավարար չէ նման դատական հայցեր հարուցելու թույլտվության համար, ապա ամերիկահայերը պարտավոր են ներկայացնել  օրենքի առաջարկ, այլ ոչ թե հիշատակման բանաձև, որը պետք է ընդունվի Կոնգրեսի երկու պալատների և ստորագրվի նախագահի կողմից: Սա պիտի լինի վերջին խոսքը Թուրքիայի դեմ դատական հայցեր ներկայացնելու իրավական պահանջների կատարման համար:

3)    Քանի որ Միացյալ Նահանգները գերտերություն է, նախագահի հայտարարությունները մեծ ազդեցություն ունեն այլ երկրների, մասնավորապես՝ Մեծ Բրիտանիայի, Ավստրալիայի և Իսրայելի վրա: Ուստի սպասվում է, որ մի քանի երկրներ կհետևեն նրա օրինակին՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում:

4)    Բայդենի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը տեղի ունեցավ հայերի համար հատկապես դժվար ժամանակաշրջանում՝ անցած աշնանը Ադրբեջանի, Թուրքիայի և իսլամական ջիհադիստական վարձկանների մասնակցությամբ արցախյան պատերազմում տեղի ունեցած աղետալի պարտությունից հետո: Նախագահ Բայդենի ապրիլքսանչորսյան ուղերձը կբարձրացնի հայերի ոգին և կարող է ստեղծել համաշխարհային տերությունների բարի կամքի մթնոլորտ՝ կապված Արցախի կարգավիճակի և նրա բնակչության պաշտպանության խնդրի արդարացի լուծման համար:

5)    Ցեղասպանության ճանաչման համար մղվող պայքարը նաև քաղաքական պայքար է մի կողմից այդ զանգվածային հանցագործությունն իրականացրած երկրի, մյուս կողմից՝ զոհերի ժառանգների կողմից: Թուրքիայի կառավարությունը, անցած տարիների նման, արեց հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի Միացյալ Նահանգները չճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը:

Թուրքիան միլիոնավոր դոլարներ վճարեց ամերիկյան լոբբիստական կազմակերպություններին` ցեղասպանությունը ժխտելու համար, ճնշում գործադրեց և սպառնաց Միացյալ Նահանգներին սարսափելի հետևանքներով, եթե վերջինս ճանաչի ցեղասպանությունը:

Այնուամենայնիվ, Թուրքիային հասցվեց շռնդալից քաղաքական հարված: Թուրքիայի ամբարտավան նախագահին, որը կարծում է, թե ոչ մի երկիր չի կարող դեմ գնալ իր ցանկություններին, ԱՄՆ նախագահը խստորեն իր տեղը դրեց: Համոզված եմ, որ Էրդողանը անքուն գիշեր է անցկացրել, երբ Բայդենը ապրիլի 23-ին զանգահարել է նրան՝ տեղեկացնելով Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու իր որոշման մասին։ Հուսանք, որ նվաստացած Էրդողանը հասկացավ՝ աշխարհը չի պտտվում Թուրքիայի շուրջ:

Այժմ տեսնենք, թե Թուրքիայի կառավարությունը ինչպես կարող է հակադարձել։ Արդյոք ժամանակավորապես հե՞տ կկանչի իր դեսպանին Վաշինգտոնից, կսպառնա՞ դադարեցնել առևտրային կապերը, թե՞ կարգելափակի ԱՄՆ կառավարության կողմից Ինջիրլիքի ավիաբազայի օգտագործումը։

Հուսով եմ, որ Էրդողանը կանի այս բոլոր քայլերը և շատ ավելին: Նման գործողություններով Թուրքիան կխորացնի ԱՄՆ-Թուրքիա հարաբերությունները, կապահովի Հայոց ցեղասպանության հանրայնացումն ամբողջ աշխարհում և իր ձախողված տնտեսությունը կտանի սնանկության: Դա կարող է հանգեցնել ներքին իրարանցման և Էրդողանին նախագահականից վերջնականապես հեռացնելուն հաջորդ ընտրությունների ժամանակ, եթե ոչ ավելի շուտ:

Հետաքրքիրն այն է, որ Էրդողանը ապրիլի 26-ի ուշ գիշերը թուրք ժողովրդի առջև երկար ելույթ ունենալով, Հայոց   ցեղասպանության մասին իր սովորական ստերից բացի, չհամարձակվեց հայտարարել ԱՄՆ-ի դեմ որևէ գործողության մասին՝ ի պատասխան Բայդենի ապրիլքսանչորսյան ուղերձի: Այսպիսով, Էրդողանը ցուցադրեց իր բացարձակ նվաստացումն ու անզորությունը։

Չկարողանալով պարտադրել Միացյալ Նահանգներին՝ հրաժարվել ցեղասպանությունը ճանաչելու իր ծրագրերից, Թուրքիայի ղեկավարներն այժմ դիմում են իրենց սովորական հնարքներին՝ հայտարարելով, որ Միացյալ Նահանգների ճանաչումը ոչինչ չի նշանակում: Եթե դա ոչինչ չէր նշանակում, ինչո՞ւ էր Թուրքիան միլիոնավոր դոլարներ ծախսում լոբբիստների վրա մի քանի տասնամյակ և ճնշում գործադրում ԱՄՆ կառավարության վրա՝ սպառնալով սարսափելի հետևանքներով։

Ավելի քան մեկ դար շարունակ ստերն ու ժխտումները շարունակելու փոխարեն, շատ ավելի լավ կլինի, որ Թուրքիան պարզապես ընդունի իր նախորդների ոճրագործությունները, ներողություն խնդրի և փոխհատուցի հայ ժողովրդին հասցված ահռելի վնասների համար: Թուրքիան լավ կանի հետևի Գերմանիայի օրինակին՝ Հոլոքոստից հետո։ Գերմանիան ներողություն խնդրեց Հիտլերի զանգվածային հանցագործությունների համար, հուշարձաններ կանգնեցրեց Հոլոքոստի զոհերի համար և միլիարդավոր դոլարներ փոխհատուցեց: Սա այն է, ինչ անում է քաղաքակիրթ մի ժողովուրդ, երբ իր ղեկավարները ծանր հանցագործություն են գործում։

Միևնույն ժամանակ, Սփյուռքի և Հայաստանի հայերը պետք է հետապնդեն իրենց պահանջները օրինական ճանապարհներով՝ բազմաթիվ դատական հայցեր ներկայացնելով ընդդեմ Թուրքիայի՝ տարբեր երկրների դատարաններում և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում՝ պահանջելով վերականգնել ցեղասպանության պատճառած վնասները: Մյուս կողմից, Հայաստանի կառավարությունը պետք է Թուրքիային տանի Համաշխարհային դատարան, որտեղ միայն կառավարություններին է թույլատրվում հայց ներկայացնել:

Վերջապես, ճիշտ պահն է հիշել և շնորհակալություն հայտնել հայերի մեծ բարեկամ, Հայաստանում Միացյալ Նահանգների նախկին դեսպան Ջոն Մարշալ Էվանսին, ում դիվանագիտական կարիերան ընդհատվեց 2006 թվականին, երբ նա Կալիֆորնիա կատարած այցի ժամանակ ասաց ճշմարտությունը Հայոց ցեղասպանության մասին: Ճիշտ կլիներ, որ Բայդենի վարչակազմը Էվանսին նշանակեր որպես հաջորդ ԱՄՆ դեսպան Հայաստանում։ Սա նվազագույնն է, որ ԱՄՆ կառավարությունը կարող է անել այն բանից հետո, երբ նախագահը պաշտոնական ներողություն խնդրի նրանից:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:55
Ազգային պատկերասրահի հավաքածուն համալրվեց ևս մեկ կարևոր նմուշով
Հայաստանի ազգային պատկերասրահի արվեստի հիանալի հավաքածուն համալրվել է հիմնականում նվիրյալների շնորհիվ։ Վերջին տարիներին վերականգնվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
Ավետիք Իշխանյան․ Այդ չարաբաստիկ «եթե»-ները
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «ԱՅԴ ՉԱՐԱԲԱՍՏԻԿ «ԵԹԵ»-ՆԵՐԸ Քննարկումներ, բավականին հաջող, նաև անհաջող կատակներ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Չենք դուրս գալու մեր հայրենիքից՝ անկախ դժվարություններից․ Ռուբեն Վարդանյան
Արցախի Հանրապետության պետական նախարար, Օպերատիվ շտաբի պետ Ռուբեն Վարդանյանը շարունակել է համայնքային այցերը և այսօր հանդիպումներ է ունեցել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
ԵԽԽՎ-ն կոչ է անում Վրաստանի իշխանություններին իրականացնել 12 հանձնարարականները
Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողով (ԵԽԽՎ) կոչ է անում Վրաստանի իշխանություններին իրականացնել 12 հանձնարարականները, որպեսզի նա ստանա ԵՄ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել Ներքին Հանդի ուղղությամբ զոհված հայ զինծառայողի մարմինը
ՀՀ ՊՆ-ն հայտնում է․ «Այսօր Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել  2022թ. սեպտեմբերի 13-14-ը Ներքին Հանդի ուղղությամբ զոհված հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
Դադարեցվել են «Է․ Ս․ Է․ ՕԻԼ» ՍՊ ընկերության կողմից շահագործվող բենզալցակայանների գործունեությունը
ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավար Գարեգին Խաչատրյանի հանձնարարագրի հիման վրա Տեսչական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Լեռնային Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի պետական քաղաքականությունն այսօր բացահայտ հանցագործություն է մարդկության դեմ. Արմեն Գևորգյան
ԱԺ-ի փոխանցմամբ՝ հրապարակվել է ԵԽԽՎ-ում ՀՀ ԱԺ պատվիրակության անդամ Արմեն Գևորգյանի ելույթը «Լաչինի միջանցքի շրջափակման հումանիտար...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Առկա մարտահրավերներին դիմակայելու համար անհրաժեշտ է ներքին կուռ միասնություն․ Արայիկ Հարությունյան
Արայիկ Հարությունյանը հունվարի 27-ին, մի խումբ քաղաքացիների առաջարկությամբ, Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատում Ազգային ժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Իրանում տեղի ունեցածն Ադրբեջանում անվանում են «ահաբեկչական ակտ»․ Տոնոյան
Իրանագետ Արտյոմ Տոնոյանը գրում է. «Ուշադրության է արժանի հատկապես տերմինների գործածությունը Իրանի և Ադրբեջանի ղեկավար...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
Ադրբեջանի՝ այս շրջափակմանը դիմելու պատճառն էթնիկ զտումների համար հող նախապատրաստելն է. Հայկ Մամիջանյան
Ստրասբուրգում ընթանում է ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանը:Այս մասին հայտնում են ԱԺ-ից։ «Նիստի ընթացքում կառույցում ՀՀ ԱԺ պատվիրակության անդամ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Քրեադատավարական կանոնների խախտում կատարելու հիմքով քննիչն ազատվել է պաշտոնից
ՀՀ քննչական կոմիտեն շարունակում է անհանդուրժողական մոտեցումը համակարգում կարգապահական կոպիտ խախտումների, առանձին դեպքերում գործառութային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Էդուարդ Աղաջանյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել
ՀՀ ԱԺ նախագահը հայտարարություն է տարածել՝ տեղեկացնելով Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնից Էդուարդ Աղաջանյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Նոր Զելանդիայի Օքլենդի օդանավակայանը փակվել է սաստիկ ջրհեղեղի պատճառով
Նոր Զելանդիայի Օքլենդի օդանավակայանն ամբողջությամբ դադարեցրել է աշխատանքը ջրհեղեղի պատճառով։ Այս մասին հայտնում է ՌԻԱ Նովոստին ՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
«Զվարթնոց»-ի տարածքում տաքսամոտորային ուղևորափոխադրումների խախտման 9 դեպք է արձանագրվել
ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի Երևանի տրանսպորտային անվտանգության վարչության մասնագետների կողմից կրկին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Շվեդ ակտիվիստ Պալուդանը մտադիր է նորից Ղուրան այրել
Շվեդ ակտիվիստ ու աջ ծայրահեղական Ռասմուս Պալուդանն օրեր առաջ Ստոկհոլմում Թուրքիայի դեսպանատան առաջ Ղուրան էր այրել, որը մեծ արձագանք էր գտել ոչ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
12 նոտարների նկատմամբ հարուցվել է կարգապահական վարույթ
31 հարկադիր կատարողի նկատմամբ կիրառվել է կարգապահական տույժ
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ոսկանյան. Բաքվում պետք է հասկանան, որ Իրանի նման առյուծի պոչի հետ խաղալը անհետևանք չի մնում
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Թեհրանում Բաքվի բարբարոսական վարչախմբի դեսպանատուն կոչեցյալի նկատմամբ այսօր իրականացված զինված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Վրաստանում ապրիլից ռազմական ԱԹՍ-ներ կարտադրեն
Վրաստանն ապրիլից սկսում է սեփական ռազմական անօդաչու սարքերի զանգվածային արտադրություն: Jnews-ի հաղորդմամբ, այս մասին հայտարարել է պաշտպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Մենք աշխարհաքաղաքական առճակատումը բերել ենք Հայաստանի տարածք. Արման Աբովյան
«Իրականում կատարվում է այն, որ ՀՀ-ն տարածաշրջան է հրավիրում աշխարհաքաղաքական միվորների խմբի, որն ակնհայտորեն ներկա իրավիճակում թշնամի է դե...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Հայաստանը դառնում է բիոքաղաքական մարտերի տարածք. Վիգեն Հակոբյան
ՌԴ ԱԳՆ-ն հանդես է եկել բավականին կոշտ հայտարարությամբ։ Այս մասին «Այլընտրանքային ծրագրեր» նախաձեռնության կազմակերպած «Այսօրվա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Թեհրանում բազմամարդ հանրահավաք է տեղի ունեցել` ի աջակցություն Արցախի
Այսօր Թեհրանում, ի պաշտպանություն Արցախi, բազմամարդ ցույց է տեղի ունեցել: Ցուցարարները դատապարտել են Լաչինի միջանցքի փակումը և Արցախի ժողովրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
18.5 մլն եվրո՝ Մեղրիի անցակետի արդիականացման համար
Աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել 2026 թվականին։
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Մենք ազգովի սպասում ենք աղետի. Վահե Հովհաննիսյան
«Մեզ խաբում են։ Այո, ես այդ մտքին եմ։ Չի բացառվում, որ մենք ինքներս ենք մեզ խաբում։ Մեզ խաբում են, թե մեր ընտրությունը Ռուսաստանի կամ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Հայաստանում քաղաքական գործընթացներն արդեն թելադրում են ոչ թե գերտերությունները, այլ Բաքուն. Արգիշտի Կիվիրյան
«Ցանկացած պետության անվտանգություն որոշում է երկրի այդ պահի իշխանությունը»,-հայտարարեց քաղաքագետ Արգիշտի Կիվիրյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
ՌԴ դեսպանի հետ հանդիպմանը Տեր-Պետրոսյանը կարևորել է Լաչինի միջանցքի անհապաղ վերագործարկման անհրաժեշտությունը
Այսօր, հունվարի 27-ին, ՀՀ Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն իր առանձնատանը հանդիպել է Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Զախարովա. Դիմում ենք Բաքվին և Երևանին՝ քաղաքական կամք դրսևորել ու հնարավորինս շուտ լուծել առկա տարաձայնությունները
«Ռուսական խաղաղապահ զորախմբի հրամանատարությունը ՌԴ ԱԳՆ-ի հետ համագործակցությամբ մշտական կապի մեջ է բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ։ Իրավիճակը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Չալաբյան. Մեզ պետք է շատ ավելի մոբիլ բանակ
«Ցանկացած բարդ համակարգ ու նրա ղեկավարությունը պետք է մտածի երեք կտրվածքով. կարճաժամկետ, միջնաժամկետ, երկարաժամկետ, նույնիսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:12
Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնն այս տարի նախատեսում է ունենալ 8 և ավելի առաջնախաղ
Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնի համար 2022 թվականը բավականին հաջող էր, մեկ տարվա ընթացքում թատրոնն ունեցել է 9...
Աղբյուր` Panorama.am
16:06
Հունվարի 28-ին Գորիսում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ....
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Պետության ստեղծած տեղեկատվական վակուումն ո՞վ է լցնելու. Մելիքյան
«Ցանկացած  ռազմական դրության ժամանակ սահմանափակումներ մտցնելու անհրաժեշտություն կա, բայց դրանք պետք է լինեն շատ հստակ, ողջամիտ,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բորիկ Կոյտիկով. էլ ի՞նչ պիտի կատարվի, որ ժողովուրդը հասկանա՝ անօրինական երկրում ենք ապրում
14:04 26/01/2023

Բորիկ Կոյտիկով. էլ ի՞նչ պիտի կատարվի, որ ժողովուրդը հասկանա՝ անօրինական երկրում ենք ապրում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}