Տնտեսություն 11:00 26/08/2023 Հայաստան

Հենց որ սողանքը շարժվի ՆԳԹ-ի թունավոր «ուրվականը» կհասնի բնակիչներին

Նուբարաշենի թունաքիմիկատների գերեզմանոցը (ՆԹԳ) գտնվում է Ողջաբերդ, Գեղադիր Մուշական, Ջրաշեն, Հացավան համայքների հարակից տարածքում, ակտիվ սողանքային գոտում։ ՆԳԹ-ի անմիջապես կողքը գտնվում է  նաև Էրեբունի պետական արգելոցը, որտեղ կան աշխարհում հայտնի վայրի ցորենի 4 տեսակներից 3-ը (արարատյան, ուրարտու և միահատիկ)։  Թունաքիմիկատների գերեզմանոցը կառուցվել է 1975թ․-ին ՀԽՍՀ Մինիստրների Խորհրդի որոշմամբ։ Այն վերահսկվել և շահագործվել է Գյուղատնտեսության նախարարության «Հայգյուղքիմիայի» կողմից մինչև 1989թ․-ը։   «Հայ կանայք հանուն առողջության և առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ փորձագետ, համաճարակաբան Քնարիկ Գրիգորյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ կառույցի լուծարումից հետո Նուբարաշենի թունաքիմիկատների գերեզմանոցը և, առհասարակ, հանրապետությունում թունաքիմիկատների պահեստները հայտնվել են բարձիթողի վիճակում՝ առանց վերահսկողության, որն ուղեկցվել է անդառնալի հետևանքներով։

 

նհերքելի է՝ գերեզմանոցի համար ընտրվել է սխալ վայր։ Այն  գտնվում է թեքության վրա, սողանքային գոտում և հնարավոր երկրաշարժի կամ հորդառատ անձևրի դեպքում, փլուզումներն անխուսախելի են լինելու, որոնք  մեծ վտանգ են ներկայացնում մոտակա բնակավայրերի բնակիչների առողջության համար։  

Փորձագետի խոսքով՝ տարիներ առաջ «Հայ կանայք հանուն առողջության, առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ-ն բնակիչներից ահազանգ էր ստացել առ այն, որ տարածքից ԴԴՏ-ի (դիքլորդիֆենիլ-տրիքլորէթան)  հոտ է գալիս։ Սկսել են ուսումնասիրություններ իրկանացվել։ Համաձայն Մուշավանում կատարված հարցման, մարդիկ դժգոհել են առողջական խնդիրներից

«Մարդիկ դժգոհում էին կոկորդի հատվածը քերծվելու նշաններից, գլխացավերից, արցունքահոսությունից և այլն»,- ասաց  ՀԿ փորձագետն ու պատմեց այլ ուսումնասիրության արդյունքների մասին։

«Միջազգային փորձագետների հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ տեղանքում կա հինգ խուց։ Դրանց հիմնահատակը կավային է, իսկ վերին շերտը՝ հողային։ Թաղված են տասնյակ վտանգավոր  քիմիական նյութեր՝ ԴԴՏ, դիքլոր, դիֆենոլ, տետրաքլորէթան և այլն։ Առկա կայուն օրգանական աղտոտիչներից  (ԿՕԱ)  շատերն արգելված են Ստոքհոլմի կոնվենցիայով, քանի որ քաղցկեղածին են և ազդում են մարդու էնդոկրին համակարգի վրա՝ մինչև իսկ առաջացնելով անպտղություն»։

 

Քնարիկ Գրիգորյանի հստակեցմամբ՝ ԴԴՏ-ի օգտագործումը թույլատրելի է միայն մալարիայի դեպքում՝ ճահիճների աղտահանման համար։ Մնացած դեպքերում արգելված է Ստոքհոլմի կոնվենցիայով։

Փորձագետը հիշեցրեց նաև 2010թ․-ին տեղի ունեցած դեպքը՝ տեխնիկայի միջոցով փորձ է կատարվել ապօրինի հանել թունաքիմիկատները, ինչի հետևանքով աղտահարվել էր նաև գերեզմանոցի հարակից տարածքը։

«Այն էական վտանգ էր ներկայացնում շրջակա միջավայրի և մարդկանց առողջության համար։ Հետևապես՝ մեր  կողմից համապատասխան մարմիններին ահազանգելուց հետո,  որոշակի շինարարական աշխատանքներ կատարվեցին։ Վերին շերտը ծածկվել է հողային և անջրաթափանց շերտերով։ Կողմային մասերով  անցնում են բետոնի կիսախողովակներ՝ արգելելու լճացումն այդ տարածքում։ Տարածքը նաև ցանկապատվել է»,- ասաց փորձագետը։

Սակայն այս ամենը չեն նվազեցնում այն հիմնական ռիսկը, որն առկա է տարածքում։ Խոսքը՝ սողանքի մասին է։

«Սողանքը, եթե շարժվեց, թունաքիմիկատները կհոսեն դեպի բնակավայրեր։ Տարիներ առաջ այդ պատճառով էին մարդիկ զգացել ԴԴՏ-ի հոտն ու ահազանգել»,- ընդգծեց ՀԿ փորձագետը։
Քնարիկ Գրիգորյանն ասում է, որ սողանքի հանգամանքը բարդացնում է  խնդրի լուծումը։
«Մասնագետների հետ խորհրդակցելուց հետո եկանք այն եզրահանգման, որ  այնտեղ նորից բետոնե շինություն կառուցել և թաղել թունաքիմիկատները հնարավոր չէ, քանի որ սողանք է։ Այն կարող է շարժվել դեպի Մուշավան բնակավայրը։Այս պատճառով միջազգային փորձագետներն առաջարկեցին որոշակի բույսեր տնկել, որոնք կկլանեն թունավոր նյութերը, իսկ հետո այնպայման իրականացնել այդ բույսերի ոչնչացումը։ Մեկ այլ տարբերակ առաջարկվել էր թունաքիմիկատների արտահանումը և այլ երկրում ոչնչացումը։

Դրանք պետք է  տեղավորվեին բարձր ճշման, ամուր պոլիէթիլենային տարաներում, որոնք, սակայն, ունեն ընդամենը 5 տարի պահպանման ժամկետ։ Այնուհետև ցամաքով պետք է տեղափոխվեր համապատասխան երկիր, օրինակ՝  Գերմանիա կամ Ֆրանսիա, որոնք պատրաստակություն էին հայտնել իրենց երկրում ոչնչացնելու թունաքիմիկատները։ Սակայն ցամաքային ճանապարհով տեղափոխումը հնարավոր չեղավ իրականացնել, քանի որ որոշ երկրներներ թույլ չեն տվել տեղափոխումը, օրինակ՝ հարևան Վրաստանի կողմից։ Երկրները մերժում են՝ ելնելով իրենց անվտանգությունից։ Իսկ, քանի որ դրանք դյուրավառ և հրդեհավտանգ նյութեր են, այդ պատճառով օդային ճանապարհով հնարավոր չէ տեղափոխել։ Մյուս կողմից էլ մեծ ֆինանսական միջոցների հետ է կապված հարցը, որը հասու չէ մեր երկրին»,- նշեց մասնագետը։

Այլընտրանքային տարբերակներից մեկն էլ տեղում այրելն է՝ համապատասխան շարժական գործարանի օգնությամբ։ Սակայն այս տարբերակին  մեր զրուցակիցը կողմնակից չէ՝ նշելով, որ շրջակա միջավայրի աղտոտման ռիսկերը մեծ են։

«Շարժական գործարանները, որոնք տեղում են կատարում թունաքիմիկատների ոչնչացումը, հնարավոր է շրջակա միջավայրի անվտանգությունը չապահովեն։ Մյուս կողմից դրանք ևս բավականին թանկ են։ Իսկ տեղափոխել, դնել , նշանակում է՝  ցանկացած վտանգավոր միացություն այրել , որին մենք դեմ ենք, քանի որ կարծում ենք մթնոլորտով աղտոտումն ավելի արագ տարածվում»։
Այսինքն՝ լավագույն տարբերակն այլ երկրում ոչնչացելն է։ Սակայն այս տարբերակը դեռևս սառեցված է, քանի որ նախ պետք է գտնել համապատասխան գումար և, ինչպես ասում են՝ «լեզու գտնել» երկրների հետ, որոնց տարածքով անցնելու է բեռը։

Թե երբ խնդիրը լուծում կստանա, դժվար է ասել, սակայն հողերի դեգրադացման գործընթացը, կլիմայի փոփոխությունն ու տարեց տարի ավելացող աղետների թիվն էլ ավելի են մեծացնում անհագստությունը՝ մի օր գերեզմանոցի թունավոր «ուրվականը» կհասնի բնակիչներին։  Իսկ պատկան մարմինները կարծես փակել են Նուբարաշենի թունաքիմիկատների գերեզմանոցի խնդրի լուծման էջը։

Լուսանկարները տրամադրել է «Հայ կանայք հանուն առողջության և առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ-ն



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

08:05
Մայիսի 21-ին փոխանակման կետերում դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքները իջել են
ՀՀ բանկերում այսօր՝ մայիսի 21-ին ժամը 08:00-ի դրությամբ, ԱՄՆ դոլարի առքի միջին փոխարժեքը կազմում է 384.77դրամ՝ նախորդ օրվա վերջի համեմատ...
Աղբյուր` Panorama.am
08:00
Անբարոյականության հանդես ու բարոյականության վարժանքներ
Կարմիր-սև բերետավորները Կիրանցի մոտ ծեծում են ՀՀ քաղաքացիներին։ Ոտքի տակ գցած, որ ազատեն մարդկանցից Հայաստանի այդ մասն էլ, տան ադրբեջանցիներին։...
Աղբյուր` Panorama.am
23:06
Ու ոչ մի բերետավոր չկարողացավ կանխել դա․ Մհեր Մկրտչյան
Ռեժիսոր Մհեր Մկրտչյանը գրել Է. «Սրբազանը ասեց, որ մտնելու է գյուղ... ու մտավ: Ասեց` արեց: Ու ոչ մի բերետավոր չկարողացավ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:56
Վիեննայում Միջուկային անվտանգության միջազգային համաժողովը մեկնարկել է մեկ րոպե լռությամբ
Վիեննայում Միջուկային անվտանգության միջազգային համաժողովի մեկնարկին ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը ցավակցություն է հայտնել համաժողովին մասնակցող...
Աղբյուր` Panorama.am
22:30
Իրանը ենթարկվում է փաստացի քարոզչական հարձակման․ Վարդան Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է․ «Իրանի նախագահի ուղղաթիռի կործանման պատճառների մասին վերջնական եզրակացությունը կտա վթարի վայրում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:23
Ի՞նչ մասշտաբի գործողությունների է պատրաստ գնալ Իրանը, եթե պարզվի՝ տեղի ունեցածը դժբախտ պատահար չէ
Արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը գրում է. «Այս պահին Իրանում ընթացող զարգացումների հետ կապված, թերևս, ամենակարևոր հարցադրումներն են....
Աղբյուր` Panorama.am
22:03
Գլխիս հարվածեցին,ուշագնաց եղա, մեքենայում եմ գիտակցության եկել․ բերման ենթարկված քաղաքացի
Լրագրող Անի Գևորգյանը զրուցել է այսօր բերման ենթարկված և ազատ արձակված Կիրանց գյուղի բնակչի հետ։ Նա պատմել է, որ կանգնած է եղել, ոստիկանների...
Աղբյուր` Panorama.am
22:01
Հայաստանը ևս 100 մլն դոլար վարկ կվերցնի
Ֆինանսների նախարարի պաշտոնը զբաղեցնող Վահե Հովհաննիսյանն ընդունել է Կայունացման և զարգացման եվրասիական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Անդրեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:25
Նայե’ք թաղավարդցի երեխաների աչքերին՝ տառապանք ու շա՜տ տխուր․ Մետաքսե Հակոբյան
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Արդարություն» խմբակցության պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանը գրում է․ «2021 թ.-ի մարտ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:59
Լրագրողական կազմակերպությունների հայտարարությունը՝ լրագրողների հանդեպ կիրառված բռնությունների ու ճնշումների առնչությամբ
Լրագրողական կազմակերպությունների համատեղ հայտարարություն են տարածել՝ նախորդ շաբաթվա ընթացքում լրագրողների հանդեպ կիրառված բռնությունների ու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Թեհրանում հարյուրավոր բնակիչներ սգո ցույց են անում
Իրանի մայրաքաղաքի հարյուրավոր բնակիչներ հավաքվել են սգո ցույցի, որը տեղի է ունենում Թեհրանի ամենահայտնի հրապարակներից մեկում՝ Վալի Ասրում՝ ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
ՇՄՆ-ն չի կարողացել գործարկել միջազգային դոնորների դրամաշնորհներով կառուցված 4 ջերմատները, դրանք քանդվել են
«Հետքը» գրում է․ «Շրջակա միջավայրի նախարարությունը, դրա ենթակայությամբ գործող երկու ՊՈԱԿ-ները չեն կարողացել գործարկել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Բոլոր 14 քաղաքացիներն ազատ են արձակվել, նրանցից մեկը տեղափոխվել է Վանաձորի ԲԿ․ Գառնիկ Դանիելյան
Ոստիկանության Նոյեմբերյանի բաժին տարված բոլոր 14 քաղաքացիները ազատ են արձակվել։ Այս մասին հայտնում է «Հայաստան» խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Ծեծի է ենթարկվել Տավուշի շարժման մասնակից, ազատամարտիկ Մելքոն Թամրազյանը
Ջարդարարների կողմից ծեծի է ենթարկվել «Տավուշը հանուն Հայրենիքի» շարժման մասնակից , ազատամարտիկ Մելքոն Թամրազյանը։ Այս մասին հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Երևանի Կապույտ մզկիթի նիստերի դահլիճում տեղի կունենա հոգեհանգստյան արարողություն՝ ի հիշատակ Ռայիսիի
ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանության մշակույթի կենտրոնը տեղեկացնում է․ «Մայիսի 23-ին՝ հինգշաբթի օրը, ժամը 18:30-ին, Երևանի Կապույտ մզկիթի նիստերի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Մեկնարկում է «Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացման» 2024-2025թթ. անվճար ծրագիրը
Ակբա բանկը և Գերմանիայի բնության պահպանության միության (NABU) հայաստանյան մասնաճյուղը մեկնարկում են «Օրգանական գյուղատնտեսության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Պուտինը հեռախոսազրույց է ունեցել Իրանի գործադիր իշխանության ղեկավարի պաշտոնակատարի հետ
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույց է ունեցել Իրանի գործադիր իշխանության ղեկավարի պաշտոնակատար Մոհամմադ Մոհբերի հետ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Դատապարտում ենք ԵՊՀ-ի աշխատողների հանդեպ տեղի ունեցող աննախադեպ ճնշումները․ Հայաստանի բուհերի արհմիություն
 Հայաստանի բուհերի արհեստակցական կազմակերպությունների հանրապետական ճյուղային միությունը (Հայաստանի բուհերի արհմիություն) իր խորը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Ի՞նչ են ուզում անել Կիրանցում, քարտեզի վրա բացատրել է Իշխան Գևորգյանը
Ազատամարտիկ Իշխան Գևորգյանը փորձել է քարտեզի վրա բացատրել, թե ինչ են ուզում անել Կիրանցում։ Նա մասնավորապես ցուցադրել է Տավուշի մարզի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
ԱԺ պատգամավորները մեկնում են Ոստիկանության Նոյեմբերյանի բաժին
ԱԺ պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը գրում է․ «Այս պահին ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության գործընկերներ Արման Ղազարյանի և Մհեր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Կայացել է աշխարհահռչակ ջութակահար Սերգեյ Խաչատրյանի և Ազգային ֆիլհարմոնիկի երևանյան և մարզային համերգաշարը
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ Սերգեյ Խաչատրյանը Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, Էդուարդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Նոր բացահայտումներ «Բերդկունք»-ում
ՀՀ ԳԵղարքունիքի մարզի «Բերդկունք» ամրոցի հյուսիսային աշտարակի պարսպապատից դուրս հայտնաբերվել է 13-րդ դարով թվագրվող նետասլաք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Ամերիաբանկի առևտրի ֆինանսավորման մրցանակների ցանկը համալրվել է ՎԶԵԲ-ի և ՄՖԿ-ի չորս հեղինակավոր մրցանակով
Ամերիաբանկն արժանացել է միջազգային ֆինանսական հաստատությունների չորս հեղինակավոր մրցանակի առևտրի ֆինանսավորման ոլորտում: Առևտրի խթանման ծրագրի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Կիրանցի մոտ ոստիկանական գործողություններից վնասվածք է ստացել երգիչ Մրոն
Կիրանցի մոտ ոստիկանական գործողություններից վնասվածք է ստացել երգիչ Արսեն Գրիգորյանը՝ Մրոն։ «Վնասել են Արսեն Գրիգորյանին։ Մշակույթի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Բիրտ ուժ կիրառելով ոստիկանությունը Կիրանցից 14 քաղաքացու բերման է ենթարկել Նոյեմբերյանի բաժին
Այսօր Տավուշի մարզի Կիրանց գյուղի հարակից հատվածից կարմիր և սև բերետավորները պարեկների հետ միասին անհամաչափ ուժի կիրառման միջոցով քաղաքացիներին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Կիրանցն իմ ճանաչած գյուղը չէր, կարծես ուրվականների տարածք լիներ. Բագրատ Սրբազան
«Գյուղն իմ ճանաչած գյուղը չէր, կյանքն էր փոխվել, երբ մտանք գյուղ, կարծես, ուրվականների տարածք լիներ, մարդ չկար»,- Կիրանցից...
Աղբյուր` Panorama.am
16:45
Կիրանցի մուտքի մոտ լարված իրավիճակ է. Ոստիկաններն ուժի կիրառմամբ, քարշ տալով տարան քաղաքացիներին
Կիրանցի մուտքի մոտ լարված իրավիճակ է։ Բազմաթիվ կարմիր բերետավորներ գետնին գցեցին մի քանի քաղաքացիների, բռնի ուժ կիրառելով, քարշ տալով տարան։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:33
Մեր գյուղում այս պահին սուգ է. Կիրանցի բնակիչ
«Մեր գյուղում առանց մեռել, սուգ է։ Մեր գյուղում այս պահին սուգ է, սգում ենք, տանջվում ենք մեր գյուղի, մեր հողի համար»,-ասում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
Ամո՜թ, ամո՜թ. Հ1-ի լրագրողներին ոստիկանական մեքենայով տարան Կիրանց, իսկ մյուսների մուտքն արգելված է
Կիրանցի մուտքի մոտ ժամեր շարունակ ԶԼՄ ներկայացուցիչները սպասում են, որ թույլ տան իրենց մուտքը  գյուղ։ Չնայած դրան, ոչ պատգամավորներին, ոչ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Բագրատ Սրբազանը հասել է Կիրանց
«Թող իմանան՝ հաստատություն ու ինստիտուտ այս երկրում չի գործում»։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ոստիկանները թույլ չեն տալիս Բագրատ Սրբազանին մուտք գործել Կիրանց
15:15 20/05/2024

Ոստիկանները թույլ չեն տալիս Բագրատ Սրբազանին մուտք գործել Կիրանց

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}