Կրթություն, գիտություն 10:30 22/10/2021 Հայաստան

Մանուկ Հերգնյան. Գիտական հետազոտությունների գերակայությունները պետք է շատ ավելի խիստ սահմանվեն

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

«Գրանատուս Վենչուրս» վենչուրային ընկերության համահիմնադիր և կառավարող գործընկեր, Մանուկ Հերգնյանի հետ Panorama.am-ը զրուցել է Հայաստանում գիտության դերի, դրա զարգացման ուղիների, դրա դիմաց վճարելիք գնի մասին։

Panorama.am-Պարոն Հերգնյան,  21-րդ դարում Հայաստանում իշխանությանը, հասարակությանը փորձում ենք համոզել, որ գիտությունը և դրա զարգացումը կարևոր են։ Օրինակ, «Գիտուժ» նախաձեռնությունը ստեղծվել է հենց գիտության դերի բարձրացման ու գիտության ֆինանսավորման հետևողական ավելացման պահանջով։ Ինչո՞ւ հիմա այդ խնդիրը դարձավ արդիական։

Մանուկ Հերգնյան-Խոսքն իրականում վերաբերում է նրան, որ փոքր ու զարգացման նման մակարդակ ու նման ժառանգություն ունեցող երկիրն ինչպիսի գերակայություններ պետք է սահմանի։ Մենք ունենք լրջագույն մարտահրավերներ, որոնց հաղթահարման համար ընտրություն պետք է կատարենք, քանի որ ռեսուրսները սահմանափակ են։ Արդյոք հասարակության, երկրի, պետության մակարդակով այդ ընտրությունը պե՞տք է լինի գիտության օգտին, թե՞ ոչ և ինչպիսի՞ ընտրություն պետք է կատարել։ Վերջին շրջանում այս խնդիրը սրվել է մի  քանի պատճառով։ Նախ ձևավորվել է մի ոլորտ, որը կոնկրետ պահանջարկ է ներկայացնում գիտության և գիտության պրոդուկտների նկատմամբ։ Խոսքը վերաբերում  է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ու  նրան հարակից զարգացող ոլորտերի մասին։ Հետևաբար ձևավորվել է պահանջատեր տնտեսության ոլորտ։

Երկրորդ պատճառն այն է, որ մենք, բախվելով անվտանգային լրջագույն խնդիրների, մեր հայացքը հառում ենք գիտությանը, որպես պաշտպանության ոլորտում նորագույն տեխնոլոգիական լուծումների սնուցող աղբյուր։ Սա ենթադրում է ոչ միայն եղած, հայտնի տեխնոլոգիաների յուրացում, այլև նոր գիտելիքի ստեղծում ու դրա հիման վրա նոր տեխնոլոգիաների ստեղծում։ Դրա համար է այդ խնդիրն ակնհայտ սրվել ու դրվել նոր մակարդակի վրա։

Panorama.am-Պետության, հասարակության արժեքային ընտրությունն ինչպիսի՞ն պետք  է լինի ստեղծված իրավիճակում։

Մանուկ Հերգնյան-Երբ ինչ-որ բան ընտրում ես, նշանակում է ինչ-որ մի կամ մի շարք բաներից հրաժարվում ես։ Երբ մենք ասում ենք, գիտությանն ավելի շատ ռեսուրսներ պետք է տրամադրենք, ուրեմն մի տեղից այդ գումարը պետք է կտրենք, իսկ դա նշանակում է, որ օրինակ, մեր հարկերը կարող են բարձրանալ կամ ինչ-որ ուղղությամբ ծախսերը կրճատվել։ Մենք պատրաստ պետք է լինենք նմանատիպ զոհողությունների, երկարաժամկետ ներդրումների, սա զարգացման հիմնարար կանոններից է։

Երկրորդ, երբ մենք  նպատակ ենք դնում մեծացնել գիտական գործունեության հնարավորությունները, դա նշանակում է, որ էականորեն պետք է ավելացնել կրթությանն ուղղված ներդրումները, որպես առաջինի սնուցման աղբյուր, քանզի նման բաղադրյալ խնդիրները լուծելի են միայն համապարփակ մոտեցման պարագայում։ Իսկ կրթության ոլորտը համաշխարհային մակարդակով կանգնած է արմատական փոփոխությունների անհրաժեշտության առջև, որը պայմանավորված է նախևառաջ աննախադեպ տեխնոլոգիական զարգացումով և դրանից բխող գիտելիքի յուրացման բոլորովին նոր ընկալումներով։  Մենք պետք է դառնանք այն երկրներից մեկը, որը փնտրում է  այսօրվա դարաշրջանին համահունչ կրթական մոդելներ, դառնանք համաշխարհային փնտրտուքի մասնակից։ Սա ևս կարևոր ընտրություն է, դրա համար անհրաժեշտ է արժևորել այն մարդկանց գիտելիքը, որոնք համաշխարհային մակարդակով այդ խնդիրներով են զբաղված, կարողանում են բերել լավագույն գիտելիքը մեր երկիր։ Միևնույն ժամանակ ամենակարևորն այն է, որ նպատակ ունենանք փնտրելու ու գտնելու այնպիսի մոդելներ, որոնք բխում են սեփական մարտահրավերներից, առանձնահատկություններից, առանց ուղղակի պատճենումների։ Հետևաբար, պետք է որոշակի «վստահության վարկ» տանք այն մարդկանց և նախաձեռնություններին, որոնք հենց այս տրամաբանությունից են բխում։

Երրորդ մակարդակն այն է, որ կրթության ու գիտության դերը արժևորող հասարակությունում ռացիոնալ գիտելիքն ու ընտրությունն են արժևորվում, արժևորվում է մարդը, որն անընդհատ փնտրում է  ճշմարտությունը։ Վերջին հաշվով գիտությունը փնտրում է ճշմարտություն, թեպետ չունի այդ հարցում մենաշնորհ։ Սա էլ արժեքային ընտրության կարևորագույն շերտ է, որը պետք է սկսել սերմանել փոքր ժամանակվանից ու որն իր հերթին պարտադրում է  համապատասխան մոտեցում կրթական համակարգի նկատմամբ։

Panorama.am -Մեր հասարակությունը պատրա՞ստ է նման ընտրության։

Մանուկ Հերգնյան- Նման բարդ համակարգերը միանգամից չեն սկսում շարժվել մի ուղղությամբ։ Բյուրեղացման որոշակի կենտրոններ են ստեղծվում, որոնք ձևավորւոմ են հստակ օրակարգեր ու իրենց էներգետիկայի հաշվին դառնում են ձգողականության կենտրոն, և որոնց կուտակային ազդեցությունը բերում է համակարգային փոփոխությունների։ Նույն «Գիտուժ» նախաձեռնությունը նման կենտրոններից է, որը ձևավորվել է, ինչպես նշեցի, քանի որ տեխնոլոգիական ոլորտում ձևավորվել է կարիք։

Բայց ավելի բարդ խնդիրները դեռ առջևում են։ Տեսեք, մեզ մոտ արագ զարգացավ բարձր տեխոնոլոգիական ոլորտի ծրագրային ապահովման մշակման ենթաոոլորտը, որն ինչ-որ պահից հասկացավ, որ ավելի բարդ պրոդուկտների շուկայում մրցակցելու համար անհրաժեշտ է ավելի խոր գիտելիք՝ հիմնված գիտական հետազոտությունների վրա։ Եթե մենք նպատակադրենք զարգացնել նոր ուղղություններ, անպայման բախվելու ենք նմանատիպ խնդրի այդ ուղղությունների շրջանակներում ևս։ Մասնավորապես, նախկինում մեր հաջողությունները կապված են եղել հիմնականում այնպիսի ոլորտների հետ, ինչպիսիք են, օրինակ, օնլայն սպառողական ծառայությունների կամ ձեռնարկությունների համար ծրագրային փաթեթների մշակման հետ, ու եթե մենք հիմա փորձենք մտնել նոր սեգմենտներ՝ մասնավորապես կենսատեխնոլոգիաների, մաքուր տեխնոլոգիաների, բժշկական տեխնոլոգիաների, էներգետիկայի, ապա առանց մի քանի համաշխարհային մակարդակի գերազանցության կենտրոնների առկայության դժվար թե կարողանանք համանման հոջողություններ արձանագրել։

Խոսքս ավելի հստակեցնեմ մեր ֆոնդի օրինակով։ «Գրանատուս Վենչուրս»-ը, երկրորդ վենչուրային ֆոնդն է ստեղծել վաղ զարգացման շրջանում գտնվող բարձր տեխնոլոգիական ստարտափերի մեջ նեդրում անելու նպատակով և դրա շրջանակներում բժշկական տեխնոլոգիաները առաջնահերթություն են մեզ համար։ Այդ ոլորտում հայկական ստարտափերի  քանակությունը չափազանց սահմանափակ է, հետևաբար, մենք փորձում ենք նաև գայթակղել դրսի ստարտափերին իրենց որոշ կարևոր գործառնություններ տեղափոխելու Հայաստան՝ միավորելով այնտեղի գիտական նորամուծական մոտեցումները հայկական ծրագրավորողների տաղանդին և փորձելով կամաց-կամաց կապեր ստեղծել մեր գիտական հաստատությունների հետ, հետագայում Հայաստանում բուն կենսատեխնոլագիական պրոցեսներ իրականացնելու տեսլականով։ Բայց դա մեր մասնավոր կազմակերպության մասնավոր նախաձեռնությունն է։ Եթե Հայաստանում այդ ոլորտներում լինեին գիտական գերազանցության կենտրոններ, ապա մեր գործը շատ ավելի հեշտ կլիներ, մենք ավելի մեծ հնարավորություններ կունենայինք նման ընկերություններ բերել Հայաստան, կամ նման ընկերություններ աճեցնել այստեղ ու աջակցել իրենց հաջողությանը։ Հետևաբար, նշված ոլորտներում զարգացումը անպայմանորեն կապված է լինելու գիտական ենթակառուցվածքների զարգացման հետ։

Panorama.am-Հայաստանում գիտության ո՞ր ճյուղերն են զարգացած ու պոտենցալ ունեն ներդրումների շնորհիվ հաջողություններ գրանցել։

Մանուկ Հերգնյան- նախ արձանագրենք, որ գիտության նպատակները չեն սահմանափակվում առևտրային պրոդուկտների ստեղծմամբ, բայց եթե մի պահ այդ տեսանկյունից նայենք, և եթե պետք է առանձնացնել մի ուղղություն ապա ես կարծում եմ, որ մեծ հնարավորություն կա այն ոլորտներում, որտեղ ինտենսիվորեն օգտագործվում է տվյալների վերլուծությունը ՝ արհեստական բանականություն մեթոդների միջոցով։ Լուրջ հաջողություններ են գրանցվում հիմնականում միջառարկայական գիտելիքի և մեթոդների կիրառմամբ։ Օրինակ, հիմա շատ արագ զարգանում է արհեստական բանականության կիրառումը կենսատեխնոլոգիաների և բժշկության ոլորտներում,  հատկապես գենոմիկայի զարգացման հետ զուգընթաց։ Հիմա մեզ մոտ զարգացած է մի մասը, մյուս մասը թույլ է։ Եթե փորձենք զարգացնել այդ թույլ մասը, կունենանք շատ լուրջ արդյունքներ։ Բիոտեխնոլգիաների արժեշղթաներում կան բաղադրիչներ, որոնք չեն պահանջում շատ մեծ ներդրումներ կամ ենթակառուցավածքներ, հետևաբար Հայաստանը հնարավորություն ունի այդ ոլորտներում լուրջ խաղացող դառնալ։ Մյուս կողմից, օրինակ, մաքուր էներգիայի մասով խնդիրներն ավելի բարդ են, քանի որ այստեղ ռադիկալ նորարարությունները հիմնականում պահանջում են շատ ավելի մեծ ծավալի ներդրումներ և զարգացած էկոհամակարգ։

Panorama.am-Պատերազմում տարած պարտությունից հետո Հայաստանում դեմքով շրջվեցին դեպի գիտությունը, այն սկսեց կարևորորվել հատկապես անվտանգության համատեքստում։ Ո՞րը կլինի այն գինը, եթե մեր ընտրությունը կանգ չառնի գիտության զարգացման վրա։

Մանուկ Հերգնյան- Այսօրվա պատերազմը տեխնոլոգիաների պատերազմ է՝  սկսած կառավարումից մինչև տեխնոլոգիական զենքերի կիրառում։ Եթե գիտության զարգացումը դիտարկենք անվտանգության տեսանկյունից, ապա այն բացարձակ անհրաժեշտություն է։ Նախ, գիտական հետազոտությունների վերածումը անվտագային լուծումների գծային պրոցես  չէ, այսինքն մենք չպետք է ակնկալենք, որ գիտական կենտրոնի մեջ մեկ միավոր ներդրումից հետո հաջորդ փուլում պետք է ստանանք անվտանգային լուծում։ Մեզ համար որպես նպատակ պետք է ձևակերպել գիտական միջավայրերի ձևավորումը, որոնք նպաստում են այնպիսի մարդկանց ձևավորմանը, որոնք ոչ միայն գիտական վերլուծություններ են անում, այլև դասավանդում են ու կրթության միջոցով փոխանցում են գիտելիք, որտեղից էլ դուրս են գալիս մարդիկ որոնք պահանջարկած են բազմաթիվ ոլորտներում, ներառյալ անվտանգային։ Երկրորդ, մեր պարագայում, կարծում եմ գիտական հետազոտությունների գերակայությունները պետք է շատ ավելի խիստ սահմանվեն, անհամամասնորեն շեշտադրում անելով անվտագային լուծման ներուժ ունեցող ուղղությունների վրա։ Դա բխում է մեր պետության կենսունակության հրամայականից։

Panorama.am-Շնորհակալ եմ։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

21:09
ՀՀ ԱԳՆ-ն երկխոսության կոչ է անում
Մերձավոր Արևելքում հետագա առճակատումից խուսափելու համար ՀՀ ԱԳՆ-ն երկխոսության կոչ է անում։ Այդ մասին X–ի միկրոբլոգում գրառում է արել ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:04
Կայացել են ցուցադրական գումարտակային մարտավարական զորավարժություններ
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ  կայացել են ցուցադրական գումարտակային մարտավարական զորավարժություններ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Էլմիրա Կարապետյանը դարձել է Ռիո դե Ժանեյրոյի միջազգային մրցաշարի հաղթող
Հայաստանի հրաձգության հավաքականի անդամ Էլմիրա Կարապետյանը դարձել է Ռիո դե Ժանեյրոյի միջազգային մրցաշարի հաղթող: «Արմենպրես»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Միակողմանի, հակասահմանադրական զիջումները թշնամուն հնարավորություն են տալու օղակի մեջ առնել Հայաստանը. Գառնիկ Դանիելյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը գրում է. «Սիրելի հայրենակիցներ, վերջին օրերի իրադարձություններով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Իրանը և Իսրայելը ելույթ կունենան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստում. Աղբյուրը
Իրանն ու Իսրայելը ելույթ կունենան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի այսօրվա հրատապ նիստում, որը նվիրված է Թեհրանի վրա հարձակմանը։ Այդ մասին «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ջերմաստիճանի տատանումներ առաջիկա մի քանի օրերի ընթացքում
ՇՄՆ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնից հայտնում են «Երևան քաղաքում`  Ապրիլի 14-ի կեսօրից հետո, 15-ին սպասվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Իսրայելի ստրատեգիական հովանավորն ԱՄՆ-ն, Իրանին պատասխան հարված չի հասցրել. Ստեփան Դանիելյան
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիեյանը գրում է. «Վերջին ժամանակներում երկու նշանային իրադարձություն է տեղի ունեցել, ինչը հեռու գնացող հետևանքներ է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
CNN. Իսրայելը կպատասխանի Իրանի հարձակմանը
Իսրայելը մտադիր է պատասխանել Իրանի հարձակմանը, պատասխանի մասշտաբները ճշտվում են։ ՏԱՍՍ-ը հայտնում է, որ այդ մասին հայտնում է CNN-ը՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Արսեն Զախարյանը խոսել է իր հայ լինելու մասին
Իսպանական «Ռեալ Սոսիեդադի» և Ռուսաստանի հավաքականի 20-ամյա կիսապաշտպան Արսեն Զախարյանը հարցազրույւց է տվել Mundo Deportivo-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի գործողությունները
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի հարձակումն Իսրայելի վրա և զսպվածության կոչ է անում։ Այդ մասին հայտնում է Agence France-Presse (AFP)՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Մոսկվան կոչ է անում Իրանին և Իսրայելին
Մոսկվան կոչ է անում զսպվածություն ցուցաբերել Մերձավոր Արևելքում հակամարտող կողմերին և մտահոգություն է հայտնում տարածաշրջանում հերթական վտանգավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:59
Թուրքիայի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել
Թուրքիայի Բուրսա քաղաքի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել երկրի հյուսիս-արևմուտքում, կա վիրավոր։ «ՌԻԱ նովոստի»,-ն գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
Իրանցիները շատ հստակ գիտակցում են, որ Մերձավոր Արևելքում հասկանում են միայն ուժի լեզուն. Վարդան Ոսկանյան
«Ամփոփելով անցած գիշերվա իրանական վրիժառության պատասխան գործողությունը, պետք է նշել, որ հարվածի բնույթը եղել է սահմանափակ՝ ոչ թե պատերազմ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Վրաերթի էենթարկվածը հիվանդանոցի ճանապարհին մահացել է
Ապրիլի 13-ին, մահվան ելքով վրաերթ է տեղի ունեցել Երևանում։ Ժամը 21:50-ի սահմաններում Երևանի բնակիչ 22-ամյա Նահապետ Հ.-ն Արշակունյաց պողոտայի և...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Իրանը հայտարարել է Իսրայելի դեմ գործողության ավարտի մասին
Իրանն ավարտել է Իսրայելի դեմ իր գործողությունը, սակայն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է հետագա գործողությունների։ Այս մասին հայտարարել է Իրանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին՝ խոստանալով, որ երկիրը և Իսրայելի ժողովուրդը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է. «Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել ու այսքան սիրուն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Մենք ապահով ենք, հայկական թաղամասում ամեն ինչ հանգիստ է. Երուսաղեմի թեմի հոգևորական
«Երուսաղեմ, Հայկական թաղամաս: Մենք ապահով ենք։ Զոհեր և վիրավորներ չունենք։ Ամեն ինչ հանգիստ է»,- գրել է Հայ Առաքելական եկեղեցու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Իսրայելի հայ համայնքը զոհեր ու վիրավորներ չունի.Արտյոմ Չերնամորյան
«Նաիրի» Պետախ–Տիկվայի իսրայելահայերի միության նախագահ, «Իսրայելահայեր» պարբերականի հիմնադիր Արտյոմ Չերնամորյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Սա մերձավորարևելյան դիմակայության նոր փուլ է. Արա Պողոսյան
Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը գրում է. «Իրանական հարյուրավոր հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր Իրաքի և Սիրիայի տարածքով գիշերն ուղղություն են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
Իրանը հայտարարել է, որ հարձակման բոլոր թիրախները հաջողությամբ խոցվել են
Իրանը հայտարարել է, որ Իսրայելում իր կողմից խոցված բոլոր թիրախները ռազմական թիրախներ են եղել։ «ՌԻԱ նովոսի»-ի հաղորդում է իրանական...
Աղբյուր` Panorama.am
08:17
Ոսկանյան. Իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար
«Այս պահի դրությամբ ակնհայտ է, որ իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար»,-գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
08:09
Իրանը 5 ժամ շարունակ Իսրայելի վրա արձակել է տասնյակ ԱԹՍ-ներ, բալիստիկ հրթիռներ
Իրանը հինգ ժամ շարունակ Իսրայելի վրա է արձակել մի քանի տասնյակ անօդաչու թռչող սաքեր, տարբեր տեսակի, այդ թվում 100 բալիստիկ հրթիռներ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
00:00
Բայդենի հետ Նաթանյահուի հեռախոսազրույցից հետո Իսրայելը որոշել է չհարվածել Իրանին. The New York Times
The New York Times-ը, վկայակոչելով ամերիկացի պաշտոնյաներին, հայտնում է, որ Իսրայելը որոշել էր հարձակվել Իրանի վրա կիրակի վաղ առավոտյան, սակայն...
Աղբյուր` Panorama.am
23:27
Արաբագետ. Իրանի պատասխանն Իսրայելին լինելու է
«Տարածաշրջանում իրավիճակը գերլարված է։ Ակնկալվում է Իրանի լեգիտիմ ռազմական պատասխանն Իսրայելին՝ ընդդեմ ապրիլի սկզբին Սիրիայում  ԻԻՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:05
Նարեկ Սամսոնյանի ու Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի համահեղինակներ և վարողներ Նարեկ Սամսոնյանի և Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի որոշումները վիճարկվել են Վերաքննիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:34
«Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ» մրցույթում Հայաստանը կներկայացնի Հայկ Հեքեքյանը
«Դեպի դասական Եվրատեսիլ» մրցույթում հաղթել է հոբոյահար  Հայկ Հեքեքյանը; Նա կներկայացնի Հայաստանը օգոստոսի 17-ին կայանալիք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:04
Ադրբեջանը Կապանի վարչական տարածքներից բռնազավթվել է 2700 հա հողատարածք․ Գևորգ Փարսյան
2022 թվականի սեպտեմբերյան մարտական գործողությունների և Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով Կապան համայնքի վարչական տարածքներից օկուպացվել է 2700 հա...
Աղբյուր` Panorama.am
21:53
Եթե առաջնորդվում ենք ԽՍՀՄ քարտեզներով, հայկական կողմը պետք է պնդի 1920-ականների քարտեզները. Շանթ Հարությունյան
aravot.am կայքը գրում է, որ «Շանթ դաշինք» ազգայնական կուսակցությունը որոշում է կայացրել մասնակցել Հայաստանի խորհրդարանական հաջորդ ընտրություններին։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից
16:21 13/04/2024

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}