Տնտեսություն 20:00 18/09/2021 Հայաստան

«Որդան կարմիր» արգելավայրն անտեր վիճակում է

Քաղաքացիներից մեկը «Panorama.am»-ի խմբագրությանն իր մտահոգությունն էր հայտնել՝ առ այն, որ տեղական կոսմետիկ միջոցներ արտադրող ընկերություններից մեկն օգտագործում է հայկական որդան կարմիր։

Խմբագրությունը հետաքրքրվեց ընկերությունից և ստացավ պատասխան․ «Ոչ, օգտագործվում են ոլորտում ընդունված և սերտիֆիկացված պիգմենտներ»։

Քաղաքացու անհանգստությունն ամեն դեպքում, դրդեց հետաքրքրվել կարծես մոռացության մատնված «Որդան կարմիր» արգելավայրի ճակատագրով, թե արդյոք հնարավոր է Հայաստանում եղած որդանի պաշարներից ներկ ստանալ։

Նշենք, որ արգելավայրը գտնվում է Արմավիրի մարզում՝ Արգավանդ, Արազափ և Ալաշկերտ գյուղերի միջև։ Այստեղ պահպանության տակ են որդան կարմիրը և նրա հիմնական կերաբույսերը՝ աղադիմացկուն որդանխոտը և հարավային եղեգը։  Արգելավայրը նաև գիտահետազոտական աշխատանքներ իրականացնելու համար է։ Հարկ է նշել, որ քչերը գիտեն արգելավայրի մասին, նույնիսկ տարածքի բնակիչների շրջանում իրազեկվածության խնդիր կա։

Panorama.am-ի հետ զրույցում Արազափի համայնքապետ Մանվել Հարությունյանն ասաց՝ ինչպես տարիներ առաջ, այնպես էլ հիմա, արգելավայրը նույն վիճակում է։ ․

«Արգելավայրում ոչինչ չի փոխվել։ Նույն անտեր վիճակում է արգելավայրը, ոչ ցանկապատ կա, ոչ մի բան, ոչ էլ մարդ է գալիս։ Ոչ մի անգամ չենք տեսել, որ մարդ գա ՝ նույնիսկ գիտական նպատակներով»,- նշում է նա՝ հավելելով, որ տարածքը բարձիթողի վիճակում է։

Մեր դիտարկմանը՝ արդյո՞ք  գյուղի եղջերավոր կենդանիները մտնում են արգելավայր, կամ որպես արոտավայր օգտագործվում է այն, համայնքապետն ասաց, որ ոչ՝ կենդանի չի մտնում։

Ինչևէ, արգելավայրին մոտ գտնվող Արգավանդ և Ալաշկերտ գյուղերի ղեկավարների հետ ևս զրուցեցինք։ Նրանք ընդհանրապես տեղյակ չէին արգելավայրի ներկա վիճակի մասին, ասացին՝ այդ ճանապարհով երկար ժամանակ չեն անցել։

էկոլոգ Գալուստ Նանյանն էլ մեզ հետ զրույցում նշում է՝ «Որդան կարմիր» արգելավայրի հիմնական խնդիրը ցանկապատի բացակայությունն է, 

«Տասը տարի այս հարցը բարձրացրել եմ։ Հարակից համայնքների բնակիչները տարածքը դիտարկում են որպես արոտավայր։ Բնակիչների խոշոր եղջերավոր անասունները, ոչխարները արածում են այդ տարածքում՝ վնաս հասցնելով միջատին, հատկապես այս շրջանում։  Սեպտեմբերի 15-ից հոկտեմբերի 15-ը միջատը դուրս է գալիս հողի տակից մակերես՝ բեղմնավորման։ Իսկ այդ շրջանում խոշոր կենդանիները տրորում են հողը և վնասում միջատներին»,- ասում է Գալուստ  Նանյանը։

Որդան կարմիրը բնության մեջ համարվում է կրիտիկական և ոչնչացման եզրին գտնվող տեսակ։ Այն գտնվում է ՀՀ կարմիր գրքում։

Ըստ մասնագետների՝ միջատի արեալը գնալով կրճատվում է։ Մեր հարցին, թե արդյոք  ունենք այնքան քանակություն, որպեսզի օգտագործվի տնտեսության մեջ, ինչպես իր մտահոգություն էր հայտնել քաղաքացին, Գալուստ Նանյանը նկատում է՝  կարող են օգտագործել, սակայն դա օրենսդրական խախտում է։

«Արգելավայրը պահպանվող ռեժիմ ունի։ Սեպտեմբեր-հոկտեմբերին կարող են միայն հավաքել, երբ որդը դուրս է գալիս հողի վրա։ Եթե առանց նախարարության թույլտվության մտնում են պետական տարածք և հավաքում անհետացման եզրին գտնվող տեսակ, ապա դա հանցագործություն է։ Նշեմ, որ որդն այնքան փոքր է, որ ունելիով են հավաքում։ Այսինքն՝ պետք է բավականին մեծ քանակությամբ որդ լինի, որպեսզի կարողանան հավաքել և ներկ ստանալ, ինչը քիչ հավանական է։ Հաջորդը, եթե արտադրողը խաբում է սպառողին և զուտ «բրենդի» համար բաղադրության մեջ նշում է «որդան կարմիր», ապա այս դեպքում ևս օրենքի խախտում է, սպառողի իրավունքի խախտում։ 

Այսինքն՝ երկու դեպքում էլ հանցագործություն է տեղի ունենում՝ բնապահպանական կամ տնտեսական։ Կարծում եմ՝ բիզնեսը գովազդելու ձև է, որպեսզի ապրանքը սպառվի։ Այս պահի դրությամբ կարծում եմ այդ քանակի միջատ չկա, որպեսզի արտադրության մեջ օգտագործվի։ Օրինակ՝ 5000 հատ որդանից, մոտավորապես, կարող է ստացվել 10 կամ 100 գրամ ներկանյութ։ Որդանը կարող է միայն գիտական նպատակներով օգտագործվել»,- ասում է նա։

Նրա խոսքով՝ Խորհրդային տարիներին արգելավայրն ունեցել է ցանկապատ, սակայն հետո թալանել, տարել են և մինչ օրս Որդան կարմիր արգելավայրը մնացել է բարձիթողի վիճակում։

Հազարամյակներ շարունակ որդան կարմիրի միջատներից ստացել են ամբողջ աշխարհում հայտնի կարմիր ներկանյութը` որդան կարմիրը: Այն լայնորեն օգտագործվել է բժշկության, մանածագործության մեջ թելերի, մանվածքի ներկման, կտորների և գորգերի արտադրության մեջ , ինչպես նաև  խոհանոցում:

Հայտնի է, որ արարատյան քոշենիլը՝ որդան կարմիրը եղել է այն գունաներկի բաղադրության մեջ, որով ներկված են Ալթայում հայտնաբերված մ.թ.ա V դարին դասվող հայտնի Պազիրիկ գորգի թելերը:

 


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:58
Երասխում ադրբեջանական կրակոցներից բռնկված հրդեհը կարողացել են մարել այսօր առավոտյան
Հոկտեմբերի 16-ին, ժամը 23։02-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երասխ գյուղում այրվում է անասնակեր։ ԱԻ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
Լևոն Բարսեղյան. Գյումրիի ընտրատեղամասերում անդորր է, ընտրողները պասիվ են
«Հայրաքաղաք» դաշինքի կողմից Գյումրու քաղաքապետի թեկնածու Լևոն Բարսեղյանը քվեարկելուց հետո լրագրողների հետ զրույցում ասաց՝ բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:35
«Անկախ դիտորդ». Տեղում առանց պետահամարանիշի մեքենաների վրա ՔՊ թեկնածուի լուսանկարն է
Տեղում անցկացվող համամասնական ընտրությունների ընթացքում «Անկախ դիտորդ»-ը խախտումներ է արձանագրել, որոնք արվել են ՔՊ-ի կողմից։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
Ընտրությունների նախորդ օրը մեծ թվով ոստիկանական ուժեր են բերվել Գորիս
Սյունիքի մարզի Գորիս  քաղաքում ավագանու  ընտրությունների նախօրեին մեծ թվով ոստիկանական ուժեր են բերվել քաղաք: Այս մասին հայտնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Մահացել է Վանո Սիրադեղյանը
Հոկտեմբերի 15-ին մահացել է ՆԳ նախկին նախարար Վանո Սիրադեղյանը։ Նրա մահվան մասին գույժը տարածել է Վանո Սիրադեղյանի ընտանիքը` որդին` Խաչատուր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Տիգրան Աբրահամյան. Առանց այս իշխանության և անձամբ Փաշինյանի հեռացման անվտանգություն չի լինելու
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Սյունիքի ու Վայոց ձորի 3 քաղաքներում երեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
17.10.2021. Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 31 նոր դեպք է գրանցվել
Հոկտեմբերի 16-ին կատարվել է 141 թեստավորում, որի արդյունքում Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 31 նոր դեպք է գրանցվել: Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Գյումրու քաղաքապետի թեկնածու Հակոբյանն ահազանգում է օրինախախտման մասին
Գյումիրում ՏԻՄ ընտրությունների խախտումների վերաբերյալ քաղաքապետի թեկնածու Վարդևան Հակոբյանի նախընտրական շտաբը տարածել է հայտարարություն, որտեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:30
ԿԸՀ. Ընտրությունների համար ձևավորված բոլոր 152 ընտրական տեղամասերը բացվել են ճիշտ ժամանակին
Այսօր տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասնական ընտրակարգով հերթական ընտրություններ են անցկացվում Շիրակի, Սյունիքի և Տավուշի մարզերի 6...
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
17.10.2021. Կորոնավիրուսից 24 հիվանդ է մահացել
Երեկ կատարվել է 11 466 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 1697 նոր դեպք: «Ունենք 790 առողջացած, 24 մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
«Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» դատական գործով որոշումը խոստացել են հրապարակել հնարավորինս շուտ
Արդարադատության միջազգային դատարանում ավարտվեցին «Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» դատական գործի շրջանակում Հայաստանի կողմից ներկայացված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Զբոսաշրջիկները պատմել են, թե ինչ զարմանալի վայրեր են բացահայտել համաճարակի ժամանակ
Առցանց ծառայության կողմից հարցված զբոսաշրջիկները պատմել են, թե որ ուղղություններն են իրենց համար հայտնաբերել պանդեմիայի ժամանակ ճամփորդելիս։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
«Balmain»-ի տնօրեն Օլիվյե Ռուստենը իրեն տանջող գաղտնիքի ու ցավի մասին է խոսել
Balmain-ի ստեղծագործական տնօրեն Օլիվյա Ռուստենն Ինստագրամյան էջում հրապարակում է արել՝ պատմելով, որ նախորդ տարի իր փարիզյան բնակարանում բուխարու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Ելիզաբեթ Երկրորդ թագուհին որոշել է հրաժարվել ալկոհոլից
Բժիշկների խորհրդով Մեծ Բրիտանիայի 95-ամյա թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը որոշել է ամբողջությամբ հրաժարվել ալկոհոլից։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Որտե՞ղ են հայտնվում անազատության մեջ պահվող վայրի կենդանիները՝ առգրավելուց հետո
Վերջին շրջանում համացանցում հաճախ են քաղաքացիներն ահազանգում, որ այս կամ այն հանգստյան գոտում կամ ռեստորանում անազատ պայմաններում պահվում են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Իրանի գլխավոր դատախազն այցելել է Արմավիր ՔԿՀ
Ավարտվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության գլխավոր դատախազի եռօրյա այցը Հայաստան։ Գլխավոր դատախազությունից հայտնում են, որ  երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Դալար գյուղի 20-ամյա բնակիչը ձերբակալվել է՝ համագյուղացու սպանության կասկածանքով
Հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 00:45-ին, «Արտաշատի բժշկական կենտրոն»-ից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Արա Վարդանյան. Այս պահին գծվում է Հայաստանի ապագա խորհրդարանը
«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի նախկին ղեկավար Արա Վարդանյանը, արձագանքելով հայտնի գործարար Ռուբեն Վարդանյանի քաղաքականություն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Տանկիստ Դավիթի մարմինը, մասունքները հողին հանձնեցին այսօր՝ Եռաբլուրում. Գեղամ Նազարյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, քաղաքագետ Գեղամ Նազարյանը, ում որդին զոհվել է այս պատերազմում, գրում է. «Տանկիստ Դավիթի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
90-ամյա կանադացի դերասանը շուտով կդառնա տիեզերք թռած ամենատարեց մարդը
Կանադացի դերասան Ուիլյամ Շաթները, որը չորս տասնամյակ նկարահանվել է «Աստղային պատերազմներում» ՝ մարմնավորելով USS Enterprise-ի անվախ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Տիգրան Գալստյան. Եթե Նիկոլը մշակութային ժառանգությունը համակարգող գերատեսչության հերը չանիծեր...
Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության օրոք մշակույթի փոխնախարարի պաշտոնը զբաղեցրած Տիգրան Գալստյանը գրում է. «Եթե Նիկոլը մշակութային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Նիդեռլանդների վարչապետը թույլատրել է միապետերին կնքել նույնասեռ ամուսնություններ
Նիդեռլանդների թագավորական գահի ժառանգները կարող են ամուսնանալ ցանկացած սեռի ներկայացուցչի հետ՝ չվախենալով, որ կարող են կորցնել գահին տիրելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
ԻԱԿ. «Ժանգոտ կողպեք»-ի համար նախատեսված է երկու անվանակարգ
Հոկտեմբերի 19-ին Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնն անցկացնում է Տեղեկատվության ազատության միջազգային օրվան նվիրված  «Ոսկե բանալի,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
167 կգ-անոց կնոջը չեն կարողացել բարձրացնել վիրահատական սեղանի վրա
Վոլգոգրադի բնակչուհուն քաշի պատճառով չեն կարողացել բարձրացնել վիրահատական սեղանի վրա։  «Լենտա.ռու»-ի փոխանցմամբ,  կինը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Yerevan.Today. Պլանավորված պարտություն․ օր 20
Yerevan.Today-ը գրում է. «Պատերազմի 20-րդ օրը վարչապետ Փաշինյանը որոշել էր հանդիպել առաջնագիծ ուղևորվող պահեստազորայիններին, որոնք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
ՀՀ առողջապահության նախարարը չի բացառում թեստավորման պահանջը շաբաթը մեկ դարձնելը
ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը արդյունավետ է համարում նախարարության՝ 14 օրը մեկ մարդկանց պարտադիր թեստավորվելու պահանջը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Կանացի գեղեցկության չափանիշի փոփոխություն
Daily Mail-ի լրագրողները վերջին տասնամյակում կանանց գեղեցկության չափանիշի փոփոխություն են նկատել: Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, համապատասխան նյութը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
ԶԼՄ-ները դիմել են պաշտոնյաներին. Զերծ մնալ գովազդի արգելքից
ՀՀ տարածքում գործող հեռուստառադիոընկերություններ, ինտերնետային կայքեր և հեռուստատեսային, ռադիո, համացանցով և արտաքին գովազդային գործունեություն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Սենոր Հասրաթյանը՝ Սեյրան Օհանյանին ՀԱՊ նիստին մասնակցել թույլ չտալու մասին. Ինչ-որ բան կորցնելու ենք
Արցախի ԶՈւ գնդապետ Սենոր Հասրաթյանը գրում է. «44-օրյա պատերազմի ժամանակ, երբ հակառակորդն արդեն Շուշիի մատույցներում էր, Սեյրան...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}